ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (Σχολιασμός) (Α)

 

Έρευνα: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

ΜΕΡΟΣ -Α

Εισαγωγικά
Η Σύνοδος αυτοαποκαλείται «Μεγάλη» χωρίς να είναι Οικουμενική. Στην παράδοση, «Μεγάλη Σύνοδος» σημαίνει Οικουμενική Σύνοδος (όπως η Α΄-Ζ΄). Μια σύνοδος που συνεκλήθη με πρωτοβουλία μόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με απουσία 4 Αυτοκεφάλων Εκκλησιών, και χωρίς δεσμευτικό χαρακτήρα για όλη την Ορθοδοξία, δεν δικαιούται να αυτοχαρακτηρίζεται «Μεγάλη». Αυτό συνιστά νομιμοποίηση εκ του μη όντος: η Σύνοδος επιχειρεί να αυτοθεσμοθετηθεί ως «Μεγάλη», επιβάλλοντας de facto ένα νέο είδος συνοδικότητας που δεν είναι ούτε Τοπική ούτε Οικουμενική .

Ρίχνοντας μια γρήγορη ματιά στη βασική στατιστική σύνθεση της «Συνόδου» (στην Κρήτη) έχουμε τα εξής δεδομένα.

• Συμμετέχουσες Εκκλησίες: 10 από τις 14 Τοπικές Εκκλησίες (ποσοστό 71%)
• Αντιπροσώπευση Ορθοδόξων Χριστιανών: Ποσοστό σχεδόν 30%.
• Συμμετέχοντες Ορθόδοξοι Επίσκοποι: 162 συμμετείχαν από τους 350 που είχαν προσκληθεί (46%)
• Αντιπροσώπευση Ορθοδόξων Επισκόπων: 162 επί συνόλου 850 παγκοσμίως (19%)
• Συνολικός Αριθμός Ψηφισάντων Επισκόπων: 10 από τους 162 παριστάμενους επισκόπους (6%), ή 10 από τους 850 επισκόπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας (1.1%).

Αν συγκρίνουμε τα παραπάνω με τις αληθινά «άγιες και Μεγάλες Συνόδους» της Εκκλησίας, οι οποίες αναγνωρίστηκαν κατόπιν ως «Οικουμενικές», υπάρχει τεράστια διαφορά, ιδιαίτερα όσον αφορά τα εμπόδια που αντιμετώπιζαν οι ἱεράρχες των πρώτων αιώνων ως προς τις μετακινήσεις τους και την επικοινωνία. Παραδείγματος χάριν, η Α’ Οικουμενική Σύνοδος είχε 325 θεοφόρους Πατέρες, η Δ’ Οικουμενική 630 Πατέρες και η Ζ’ 350 Πατέρες – όλοι αυτοί συμμετείχαν με δικαίωμα ψήφου.

Στα κείμενα που σχολιάζουμε διατηρούμε ακριβώς τους τίτλους, την γλώσσα και τον πολυτονισμό   των και επίσημων κειμένων.Σε πλαίσιο δημοσιεύουμε τα επίσημα άρθρα των κειμένων

---------------------------------------------------------------------------------

Η ευχαριστιακή εκκλησιολογία και η ταύτιση Εκκλησίας — Θείας Ευχαριστίας (§1, §2, επίλογος)

1.      Ἡ μία, ἁγία, καθολική καί ἀποστολική Ἐκκλησία εἶναι θεανθρωπίνη κοινωνία κατ’ εἰκόνα τῆς Ἁγίας Τριάδος, πρόγευσις καί βίωσις τῶν Ἐσχάτων ἐν τῇ θείᾳ Εὐχαριστίᾳ καί ἀποκάλυψις τῆς δόξης τῶν μελλόντων, καί ὡς διαρκής Πεντηκοστή, μία ἀσίγαστος προφητική φωνή ἐν τῷ κόσμῳ, ἡ παρουσία καί μαρτυρία «τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυΐας ἐν δυνάμει» (Μάρκ. θ’, 1). Ἡ Ἐκκλησία, ὡς σῶμα Χριστοῦ, «ἐπισυνάγει» (Ματθ. κγ´, 37) ἐπ’ Αὐτόν, μεταμορφώνει καί ἐμποτίζει τόν κόσμον μέ «τό ὕδωρ, τό ἁλλόμενον εἰς ζωήν αἰώνιον» (Ἰωάν. δ’, 14). 2.      Ἡ ἀποστολική καί πατερική παράδοσις, στοιχοῦσα τοῖς συστατικοῖς λόγοις τοῦ Κυρίου καί ἱδρυτοῦ τῆς Ἐκκλησίας κατά τόν Μυστικόν Δεῖπνον μετά τῶν μαθητῶν αὐτοῦ διά τό μυστήριον τῆς θείας Εὐχαριστίας, προέβαλε τόν χαρακτηρισμόν τῆς Ἐκκλησίας ὡς «σώματος Χριστοῦ» (Ματθ. κστ´, 26· Μάρκ. ιδ´, 22· Λουκ. κβ´, 19· Α´Κορ. ι´, 16-17· ια´, 23-29) καί τόν συνέδεσε πάντοτε πρός τό μυστήριον τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου. Ὑπό τό πνεῦμα αὐτό, ἐτονίσθη πάντοτε ἡ ἄρρηκτος σχέσις τόσον τοῦ ὅλου μυστηρίου τῆς ἐν Χριστῷ θείας Οἰκονομίας πρός τό μυστήριον τῆς Ἐκκλησίας, ὅσον καί τοῦ μυστηρίου τῆς Ἐκκλησίας πρός τό μυστήριον τῆς θείας Εὐχαριστίας, ἡ ὁποία βεβαιοῦται συνεχῶς εἰς τήν μυστηριακήν ζωήν τῆς Ἐκκλησίας διά τῆς ἐνεργείας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.  ----------------------------------------------------------- … Ὑπό τό πνεῦμα αὐτό, ἡ ἀνά τήν οἰκουμένην Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, οὖσα ἡ ἐν Χριστῷ φανέρωσις τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, βιοῖ τό ὅλον μυστήριον τῆς θείας Οἰκονομίας εἰς τήν μυστηριακήν ζωήν αὐτῆς, μέ ἐπίκεντρον πάντοτε τήν θείαν Εὐχαριστίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ προσφέρει εἰς ἡμᾶς οὐχί τροφήν ἐπίκηρον καί φθαρτήν, ἀλλ’ αὐτό τό ζωήρρυτον Δεσποτικόν Σῶμα, «τόν οὐράνιον Ἄρτον», «ὅς ἐστί φάρμακον ἀθανασίας, ἀντίδοτος τοῦ μή ἀποθανεῖν, ἀλλά ζῆν ἐν Θεῷ διά Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθαρτήριον ἀλεξίκακον» (Ἰγνατίου Ἀντιοχείας, Πρός Ἐφεσίους, Κ’. PG 5, 756). Ἡ θεία Εὐχαριστία ἀποτελεῖ τόν ἐσώτατον πυρῆνα καί τῆς συνοδικῆς λειτουργίας τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, καθώς καί τήν αὐθεντικήν βεβαίωσιν τῆς Ὀρθοδοξίας τῆς πίστεως τῆς Ἐκκλησίας, ὡς διακηρύττει καί ὁ ἅγιος Εἰρηναῖος Λυῶνος: «Ἡμῶν δέ σύμφωνος ἡ γνώμη (= διδασκαλία) τῇ Εὐχαριστίᾳ, ἡ δέ Εὐχαριστία βεβαιοῖ τήν γνώμην» (Κατά αἱρέσεων Δ’, 18. PG 7, 1028).

 

Τα προβληματικά αποσπάσματα:

§1: «πρόγευσις καί βίωσις τῶν Ἐσχάτων ἐν τῇ θείᾳ Εὐχαριστίᾳ»

§2: «ἡ ἄρρηκτος σχέσις... τοῦ μυστηρίου τῆς Ἐκκλησίας πρός τό μυστήριον τῆς θείας Εὐχαριστίας»

· Επίλογος: «Ἡ θεία Εὐχαριστία ἀποτελεῖ τόν ἐσώτατον πυρῆνα καί τῆς συνοδικῆς λειτουργίας»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Εδώ διακρίνεται σαφώς η επιρροή του Ιωάννη Ζηζιούλα και της «ευχαριστιακής εκκλησιολογίας». Η Εκκλησία δεν «προέρχεται» από την Ευχαριστία, ούτε η Ευχαριστία είναι ο «ἐσώτατος πυρήνας» της συνοδικότητας. Κατά τους Πατέρες, η Εκκλησία είναι το Σώμα Χριστού που συγκροτείται από την ενσάρκωση, το βάπτισμα και την πίστη — και εντός αυτού του Σώματος τελείται η Ευχαριστία. Η ταύτιση Εκκλησίας = Ευχαριστίας αντιστρέφει τη σχέση: η Ευχαριστία είναι μέσον κοινωνίας με το Σώμα, όχι η ουσία της Εκκλησίας.

Αυτή η εκκλησιολογία αποδυναμώνει την Εκκλησία ως θεσμό σωτηρίας (νοσούντες, αμαρτωλοί, μετανοούντες) και την μετατρέπει σε «χώρο κοινωνίας προσώπων». Επιπλέον, η ευχαριστιακή εκκλησιολογία διευκολύνει την κοινή προσευχή με αιρετικούς: αν η Εκκλησία «είναι» η Ευχαριστία, τότε όποιος «ευχαριστεί» συγκροτεί εκκλησία — πρόκειται για κρυφό οικουμενισμό.

Η «σχεσιακή»  εκκλησιολογία (§1)

Το προβληματικό απόσπασμα:
«Ἡ μία, ἁγία, καθολική καί ἀποστολική Ἐκκλησία εἶναι θεανθρωπίνη κοινωνία κατ’ εἰκόνα τῆς Ἁγίας Τριάδος»

Σχολιασμός:
Ο όρος «κοινωνία»  εδώ δεν χρησιμοποιείται πατερικά, αλλά μεταπατερικά. Οι Πατέρες ομιλούν για Σῶμα Χριστοῦ, Ποίμνιο, Μητέρα, Πόλη Θεού — όχι για «κοινωνία προσώπων». Η «κοινωνιακή» εκκλησιολογία είναι δανεική από την Β Βατικάνειο Σύνοδο  και από τον προτεσταντισμό.

Το πρόβλημα είναι ότι η «κοινωνία» είναι ασαφής έννοια: μπορεί να περιλάβει και τους αιρετικούς «εν μετρία κοινωνία». Η εκκλησιολογία του Σώματος είναι σαφής: είσαι μέλος ή αποκεκομμένος. Εδώ εντοπίζεται η  προσπάθεια να αντικατασταθεί η σωματική/ιεραρχική εκκλησιολογία με μια σχεσιακή, που διευκολύνει τους διαλόγους και τις «μερικές κοινωνίες» με τους αιρετικούς.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Η σιωπή για το παπικό πρωτείο και τον Ουνιτισμό

3.      Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἐν τῇ ἑνότητι καί καθολικότητι αὐτῆς, εἶναι ἡ Ἐκκλησία τῶν Συνόδων, ἀπό τήν Ἀποστολικήν ἐν Ἱεροσολύμοις σύνοδον (Πράξ. ιε´, 5-29) ἕως τῆς σήμερον. Ἡ Ἐκκλησία αὐτή καθ’ αὑτήν εἶναι Σύνοδος ὑπό τοῦ Χριστοῦ συνεστημένη καί ὑπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καθοδηγουμένη, συμφώνως πρός τό ἀποστολικόν «ἔδοξε τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι καί ἡμῖν » (Πράξ. ιε’, 28). Διά τῶν Οἰκουμενικῶν καί τῶν Τοπικῶν συνόδων, ἡ Ἐκκλησία εὐηγγελίσατο καί εὐαγγελίζεται τό μυστήριον τῆς Ἁγίας Τριάδος, τό ὁποῖον ἐφανερώθη διά τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ. Τό συνοδικόν ἔργον συνεχίζεται ἐν τῇ ἱστορίᾳ ἀδιακόπως διά τῶν μεταγενεστέρων, καθολικοῦ κύρους, συνόδων – ὡς λ.χ. τῆς ἐπί Μεγάλου Φωτίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, Μεγάλης συνόδου (879-880) καί τῶν ἐπί ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ συγκληθεισῶν Μεγάλων συνόδων (1341, 1351, 1368), διά τῶν ὁποίων ἐβεβαιώθη ἡ αὐτή ἀλήθεια τῆς πίστεως, ἐξαιρέτως δέ περί τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί περί τῆς μεθέξεως τοῦ ἀνθρώπου εἰς τάς ἀκτίστους θείας ἐνεργείας. Προσέτι δέ καί διά τῶν ἐν Κωσταντινουπόλει Ἁγίων καί Μεγάλων συνόδων τῶν ἐτῶν 1484 διά τήν ἀποκήρυξιν τῆς ἑνωτικῆς συνόδου τῆς Φλωρεντίας (1438-1439), τῶν ἐτῶν 1638, 1642, 1672 καί 1691 διά τήν ἀποκήρυξιν προτεσταντικῶν δοξασιῶν, ὡς καί τοῦ ἔτους 1872 διά τήν καταδίκην τοῦ ἐθνοφυλετισμοῦ ὡς ἐκκλησιολογικῆς αἱρέσεως.

 

Οι συμμετέχοντες στην Σύνοδο της Κρήτης (2016)

 

Εισαγωγικά

Συνεχίζουμε την δημοσίευση αποσπασμάτων απο το τρίτο μέρος της εργασίας που αφορά τα κείμενα της Συνόδου της Κρήτης.Οι δημοσιεύσεις θα περιλαμβάνουν σχολιασμό σε όλα τα κείμενα τησ Συνόδου, που είναι:

1.ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ τῆς Ἁγίας και Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

2.ΜΗΝΥΜΑ Τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας

3.Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΣ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΗΡΗΣΙΣ ΑΥΤΗΣ ΣΗΜΕΡΟΝ

4.ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΛΟΙΠΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΝ ΚΟΣΜΟΝ

5.ΤΟ ΑΥΤΟΝΟΜΟΝ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΚΗΡΥΞΕΩΣ ΑΥΤΟΥ

6.Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ

7.ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΚΩΛΥΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ

8.Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΕΝ ΤΩ ΣΥΓΧΡΟΝΩ ΚΟΣΜΩ.

Πρίν ξεκινήσουμε τον σχετικό σχολιασμό δημοσιεύουμε όλα τα ονόματα των συμμετεχόντων στην Σύνοδο.

---------------------------

Στην  Σύνοδο της  Εκκλησίας (Κρήτη, 2016»  συμμετείχαν  οι ακόλουθες 10 Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες με τους Προκαθημένους τους και τις αντίστοιχες αντιπροσωπείες ιεραρχών:

---

 

1. Οικουμενικόν Πατριαρχείον Προκάθημενος & Πρόεδρος της Συνόδου: † ὁ Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος Αντιπροσωπεία: † ὁ Καρελίας και πάσης Φιλλανδίας Λέων † ὁ Ταλλίνης και πάσης Εσθονίας Στέφανος † ὁ Γέρων Περγάμου Ιωάννης † ὁ Γέρων Αμερικής Δημήτριος † ὁ Γερμανίας Αυγουστίνος † ὁ Κρήτης Ειρηναίος † ὁ Ντένβερ Ησαΐας † ὁ Ατλάντας Αλέξιος † ὁ Πριγκηποννήσων Ιάκωβος † ὁ Προικοννήσου Ιωσήφ † ὁ Φιλαδελφείας Μελίτων † ὁ Γαλλίας Εμμανουήλ † ὁ Δαρδανελλίων Νικήτας † ὁ Ντητρόιτ Νικόλαος † ὁ Αγίου Φραγκίσκου Γεράσιμος † ὁ Κισάμου και Σελίνου Αμφιλόχιος † ὁ Κορέας Αμβρόσιος † ὁ Σηλυβρίας Μάξιμος † ὁ Αδριανουπόλεως Αμφιλόχιος † ὁ Διοκλείας Κάλλιστος † ὁ Ιεραπόλεως Αντώνιος (επί κεφαλής των Ουκρανών Ορθοδόξων εν ΗΠΑ) † ὁ Τελμησσού Ιώβ † ὁ Χαριουπόλεως Ιωάννης (επί κεφαλής της Πατριαρχικής Εξαρχίας των εν τη Δυτική Ευρώπη Ορθοδόξων Παροικιών Ρωσσικής Παραδόσεως) † ὁ Νύσσης Γρηγόριος (επί κεφαλής των Καρπαθορώσσων Ορθοδόξων εν ΗΠΑ)

 

 

 

 

 

2. Πατριαρχείον Αλεξανδρείας

3. Πατριαρχείον Ιεροσολύμων

Προκάθημενος: † ὁ Αλεξανδρείας Θεόδωρος Αντιπροσωπεία: † ὁ Γέρων Λεοντοπόλεως Γαβριήλ † ὁ Ναϊρόμπι Μακάριος † ὁ Καμπάλας Ιωνάς † ὁ Ζιμπάμπουε και Αγκόλας Σεραφείμ † ὁ Νιγηρίας Αλέξανδρος † ὁ Τριπόλεως Θεοφύλακτος † ὁ Καλής Ελπίδος Σέργιος † ὁ Κυρήνης Αθανάσιος † ὁ Καρθαγένης Αλέξιος † ὁ Μουάντζας Ιερώνυμος † ὁ Γουϊνέας Γεώργιος † ὁ Ερμουπόλεως Νικόλαος † ὁ Ειρηνουπόλεως Δημήτριος † ὁ Ιωαννουπόλεως και Πρετορίας Δαμασκηνός † ὁ Άκκρας Νάρκισσος † ὁ Πτολεμαΐδος Εμμανουήλ † ὁ Καμερούν Γρηγόριος † ὁ Μέμφιδος Νικόδημος † ὁ Κατάγκας Μελέτιος † ὁ Μπραζαβίλ και Γκαμπόν Παντελεήμων † ὁ Μπουρούντι και Ρουάντας Ιννοκέντιος † ὁ Μοζαμβίκης Χρυσόστομος † ὁ Νιέρι και Όρους Κένυας Νεόφυτος

Προκάθημενος: † ὁ Ιεροσολύμων Θεόφιλος Αντιπροσωπεία: † ὁ Φιλαδελφείας Βενέδικτος † ὁ Κωνσταντίνης Αρίσταρχος † ὁ Ιορδάνου Θεοφύλακτος † ὁ Ανθηδώνος Νεκτάριος † ὁ Πέλλης Φιλούμενος

 

---

 

 

Συνέντευξη του Σέρβου Επισκόπου Ξενοφώντα, της επισκοπής Ράσκας-Πριζρένης εν εξορία¨ στην εφημερίδα «Sloboda» (Μέρος Β΄)

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ. Το πρώτο μέρος της συνέντευξης δημοσιεύτηκε στο link. https://apotixisi.blogspot.com/2026/07/sloboda.html,

Στο κείμενο που δημοσιεύουμε  Ε=ερώτηση .Α=Απάντηση,MOC´=Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία.

--------------------------------------------------------------------------

Ε: Ο Επίσκοπος Αρτέμιος ανέφερε ότι το Συμβούλιο της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν τον ήθελε στην Επαρχία Ράσκα-Πριζρέν (ERP), και σε αντάλλαγμα, διώκοντάς τον, την διέδωσε σε όλο τον κόσμο. Πόσο δύσκολο είναι να διοικείς μια Επισκοπή που διαθέτει κατακόμβες σε πολλές ηπείρους; 

Α: Πρόκειται για πρόκληση, έναν μεγάλο σταυρό και μια τεράστια ευθύνη. Οφείλουμε να διατηρήσουμε όσα μας άφησαν παρακαταθήκη οι Απόστολοι και οι άγιοι πρόγονοί μας άθικτα και να τα παραδώσουμε στους απογόνους μας.

Ε: Η Επισκοπή στην Εξορία διαθέτει μόνο ένα μοναστήρι στις Ηνωμένες Πολιτείες – τη Μονή των Αγίων Σέρβων Φωτιστών στο Μίσιγκαν. Έχετε τη δυνατότητα να επεκτείνετε την αποστολή σας; Α: Δεν επιβληθήκαμε ποτέ σε κανέναν, αλλά μεταβήκαμε όπου μας καλούσαν οι πιστοί. Η αποστολή στο Κολόμπους, όπου η Θεία Λειτουργία τελείται καθημερινά, διατηρείται και προχωρά με τη συμμετοχή πιστών διαφόρων εθνοτικών καταβολών.

Ε: Αντιμετωπίζει η εν εξορία Επισκοπή προβλήματα με τις κρατικές και τις «επίσημες» εκκλησιαστικές αρχές στις περιοχές όπου διατηρεί κατακόμβες; Α: Υπάρχουν πολλά προβλήματα και δολιοφθορές, από την απαγόρευση παρουσίας στην Έκθεση Βιβλίου του Βελιγραδίου έως την πρόσφατη απέλαση του Αρχιμανδρίτη Προχόρου από τις κατακόμβες στο Ντουσάνοβο. Εμείς πράττουμε το καθήκον μας και αφήνουμε τον ελεήμονα Θεό να αποδώσει δικαιοσύνη.

Ε: Διατηρείτε επαφές με το Πατριαρχείο Βελιγραδίου και ποιες ήταν οι προϋποθέσεις που έθετε ο αείμνηστος Επίσκοπος Αρτέμιος για την υπέρβαση του σχίσματος;

 Α: Δεν έχουμε καμία απολύτως επαφή. Βασική προϋπόθεση για την άρση του διχασμού είναι η καταδίκη του οικουμενισμού και η αποχώρηση από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, καθώς και η ακύρωση όλων των αντικανονικών αποφάσεων που αφορούν τον Επίσκοπο Αρτέμιο.

Ε: Τι σημαίνει αυτή η εκκλησιαστική κατάσταση για τους πιστούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στην Αμερική; Α: Αποδεικνύει ότι δεν έχουν χαθεί όλα και ότι το λάβαρο του Αγίου Σάββα και η Αλήθεια δεν έχουν προδοθεί. Όποιος το επιθυμεί είναι ευπρόσδεκτος να αγωνιστούμε από κοινού για να διαφυλάξουμε την Ορθόδοξη πίστη.

Ε: Πώς εξηγείτε στα κηρύγματά σας το πλαίσιο με το οποίο αναφέρεσθε στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και στο Πατριαρχείο Βελιγραδίου; 

Α: Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η αγία τοπική Εκκλησία μας, ενώ το Πατριαρχείο Βελιγραδίου αποτελεί δυστυχώς συνώνυμο εθνικής και θρησκευτικής προδοσίας. Ακολουθούμε τον Άγιο Ιουστίνο (Πόποβιτς) κάνοντας αυτή τη σαφή διάκριση.

ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ

 

Ιδιαίτερη χαρά μας προξένησε η στατιστική ανάλυση των δημοσιεύσεών μας με τον τίτλο «ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ, ΟΙ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΚΑΙ Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ».

Η επισκεψιμότητα στα σχετικά άρθρα και στα δύο ιστολόγια, στα οποία δημοσιεύτηκαν (ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΑΣ και ΟΜΟΛΟΓΙΑ) ήταν πολύ υψηλή και τα μηνύματα που πήραμε ήταν μηνύματα ευχαριστίας. Έτσι πιστεύουμε ότι πετύχαμε το πρώτο μέρος του σκοπού των δημοσιεύσεων, που ήταν η ενημέρωση των ενδιαφερομένων. Εξαίρεση σε όλη την προσπάθεια αυτή ήταν το αντι-οικουμενιστικό ιστοκλογιο -ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ. (https://eugenikos.blogspot.com/2026/08/blog-post_879.html)

Σε αυτό ο διαχειριστής του με ένα γεμάτο εμπάθεια άρθρο όχι μόνο αμφισβήτησε την προσπάθεια, αλλά εμμέσως πλην σαφώς συκοφάντησε τον γράφοντα, χωρίς βέβαια να τον γνωρίζει. Θεωρώ ότι η ενασχόλησή μου με τον συγκεκριμένο ιστολόγο και το συγκεκριμένο άρθρο είναι χάσιμο χρόνου, αλλά, απλά, υπενθυμίζω τα εξής:

Α. Αντί ο κ.Α.Τ να κάθεται στην κερκίδα του αντι-οικουμενιστικού αγώνα και να κάνει εκ του ασφαλούς κριτική, να κατέβει και στον στίβο. Να φροντίσει να βρει, μέσω του πνευματικού του,  ορθόδοξο επίσκοπο να τον χειροτονήσει ιερέα  και να αναλάβει να καλύψει τα λειτουργικά κενά των αποτειχισμένων αδελφών του. Ας μη ξεχνάει ότι τα μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι επτά. ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ, ΤΟ ΧΡΙΣΜΑ, Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ, Ο ΓΑΜΟΣ, Η ΙΕΡΩΣΥΝΗ, ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ, ΚΑΙ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ. ΤΑ ΕΞΙ ΑΠΟ ΑΥΤΑ μπορεί να τα διακονήσει και οι αποτειχισμένοι έχουν ανάγκη απ΄ όλα τα μυστήρια. Το να επικεντρώνει την προσοχή του σε ένα εξ αυτών ξεφεύγει από την ολοκληρωμένη ορθόδοξη εκκλησιολογία.. Το μυστήριο της Θ.Ευχαριστίας είναι βεβαίως κορυφαίο μυστήριο, αλλά δεν είναι ΑΠΡΟΫΠΟΘΕΤΟ. Μπορεί να μας πει ο κ.,Α.Τ τι θα κάνει ένας αποτειχισμένος που θέλει να κάνει ορθόδοξο γάμο και να βαπτίσει ορθόδοξα  τα παιδιά  του;

Β. Κατηγορεί τον γράφοντα ότι δεν προπαγανδίζει την αποτείχιση, αλλά οι δημοσιεύσεις του έχουν αλλότριους σκοπούς. Γράφει συγκεκριμένα :

Τὸν τελευταῖο καιρὸ προβάλλονται σὲ πολλὰ ἱστολόγια ἄρθρα/ἀναλύσεις γιὰ τὰ οἰκουμενιστικὰ κείμενα καὶ τὶς προδοτικὲς συμφωνίες πρὸ καὶ μετὰ τὴν ληστρικὴ σύνοδο τοῦ Κολυμπαρίου. Στὰ ἄρθρα αὐτά (π.χ. ἐδῶ κι ἐδῶ) οἱ συγγραφεῖς, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἱερεῖς, κάνουν ὡσὰν αὐτοὶ νὰ ἀνακάλυψαν τὸν τροχὸ καὶ ὁμιλοῦν γιὰ τὸν Οἰκουμενισμὸ καὶ ὅσα ἔχουν σχέση μὲ αὐτόν, λὲς καὶ ἐμφανίστηκε αὐτὸς τώρα, κάνοντας ἀναλύσεις πάνω στὶς ἀναλύσεις, ἀλλὰ ἀκόμα χειρότερα: Μιλοῦν γιὰ τὴν αἵρεση ἀλλὰ οὔτε οἱ ἴδιοι φεύγουν ἀπὸ τὴν κοινωνία μαζί της δηλ. ἀποτειχίζονται οὔτε καλοῦν τοὺς πιστοὺς νὰ τὸ πράξουν. Ἡ στάση τους δείχνει, ὅτι δὲν νοιάζονται οὔτε γιὰ τὸ ποίμνιο οὔτε γιὰ τὴν σωτηρία καὶ τὴν ἑνότητα τῶν ἀγωνιζόμενων πιστῶν. Τὸ μόνο ποὺ ζητοῦν ὁ καθένας γιὰ τὸν ἑαυτὸ του εἶναι ὁ τίτλος τῆς αὐθεντίας, τὴν ὁποία σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν Πίστη ὑπερασπίζουν μὲ νύχια καὶ μὲ δόντια. Ἐμεῖς ρωτοῦμε ὅμως: Ἔτσι ἔκαναν οἱ Ἅγιοι;    ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ Ἐμεῖς παρακαλοῦμε παρόλα αὐτὰ τοὺς ἱερεῖς αὐτοὺς νὰ ἀφήσουν τὴν ἐπιστημονογραφία καὶ νὰ ἀρχίσουν μὲ τὴν ποιμαντική. Νὰ ἀγνοήσουν τὴν ἀναγνώριση ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἀναγνώριση ἀπὸ τὸν Θεό καὶ τὸ ποίμνιό Του. Ποτὲ δὲν εἶναι ἀργά γιὰ κανέναν μας. Ὅλοι μας μποροῦμε. Ὅσο εἶναι ἀκόμα καιρός, ἂς ἐφαρμόσουμε ὅλοι, μὲ ὁμόνοια, ἑνότητα, ταπείνωση καί, βέβαια, ΘΥΣΙΑΣΤΙΚΟ πνεῦμα τὶς συγκεκριμένες Ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, ὡς πρὸς τὴν ἀπομάκρυνση ἀπὸ τοὺς αἱρετικούς. Τὸ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ τῶν Ἁγίων εἶναι εὔκολα καὶ γρήγορα ψηλαφίσημο καὶ μποροῦμε νὰ τὸ συγκρίνουμε μὲ τὸ ΑΝΤΙΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ποὺ μᾶς συνιστοῦν οἱ σύγχρονοι ψευδοποιμένες.  Ποτὲ δὲν εἶναι ἀργά. Κι ἐμεῖς θὰ τοὺς στηρίξουμε μὲ ὅλες μας τὶς δυνάμεις, ὡς ἁρμόζει σὲ ἱερεῖς τοῦ Ὑψίστου.

 

Ο κ. Α.Τ. βρίσκεται εκτός τόπου και εκτός χρόνου και εθελοτυφλεί.

Η σύγχρονη εκκλησιαστική πραγματικότητα απέχει πάρα πολύ  από την εποχή των μεγάλων Πατέρων, καθώς το σύγχρονο ποίμνιο είναι συντριπτικά ακατήχητο, ενώ απουσιάζει εντελώς το βιωματικό μαρτυρικό φρόνημα που χαρακτήριζε τους αγώνες του παρελθόντος. Σε αυτό το περιβάλλον της πνευματικής σύγχυσης, η αποτείχιση δεν μπορεί να αποτελεί ένα αυτόματο ή μηχανικό σύνθημα, αλλά ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ.

 

Τα Άρθρα του Κειμένου «Σχέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας προς τον υπόλοιπο Χριστιανικό Κόσμο», οι συνελεύσεις του Π.Σ.Ε και οι Θεολογικοί διάλογοι.

 

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

Εισαγωγικά

Προκειμένου να αντιληφθούμε την πορεία της προετοιμασίας της Συνόδου της Κρήτης και να κωδικοποιήσουμε ό,τι αναλύσαμε σε προηγούμενα άρθρα για τις Συνελεύσεις του Π.Σ.Ε και των θεολογικών διαλόγων, παρουσιάζουμε τα άρθρα του κειμένου «Σχέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας προς τον υπόλοιπο Χριστιανικό Κόσμο», σημειώνοντας για κάθε άρθρο από τι επηρεάστηκε μέχρι την τελική του διαμόρφωση.

Με το άρθρο αυτό κλείνει και το δεύτερο μέρος της εργασίας για τους θεολογικούς διαλόγους. Ένα μέρος των βιβλιογραφικών πηγών που χρησιμοποιήθηκαν αναφέρθηκαν σε κάθε άρθρο. Συμπληρωματική βιβλιογραφία θα παρουσιάσουμε στο τέλος της εργασίας.

Το τρίτο μέρος που ετοιμάζουμε (και θα δημοσιευτεί μελλοντικά),  θα έχει  ως περιεχόμενο  τον  αναλυτικό σχολιασμό όλων των κειμένων της Συνόδου της Κρήτης και την νέα εκκλησιολογία που εισήγαγε.

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.

 

---

ΑΡΘΡΟ 1

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, ως η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, πιστεύει ότι κατέχει κύρια θέση στην προώθηση της χριστιανικής ενότητας.

Συνδέσεις με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.): Άμστερνταμ 1948 (ίδρυση Π.Σ.Ε.), Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 2

Η ενότητα της Εκκλησίας θεμελιώνεται στην ίδρυσή της από τον Κύριο, στην κοινωνία μέσα στην Αγία Τριάδα και στα μυστήρια, και εκφράζεται μέσω της αποστολικής διαδοχής.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), άρθρα 2, 3.3, 4.4 · Άρθρο-βάση του Καταστατικού του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί: «Πίστη, μυστήρια, ενότητα της Εκκλησίας» (Μπάρι 1987), Συμφωνία Μπαλαμάντ (1993), «Οι εκκλησιολογικές και κανονικές συνέπειες της Ουνίας» (–1998, Βαλτιμόρη 2000).

---

ΑΡΘΡΟ 3

Η ευθύνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας για την ενότητα εκφράστηκε από τις Οικουμενικές Συνόδους· προβλήθηκε ο άρρηκτος δεσμός της ορθής πίστης και της μυστηριακής κοινωνίας.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Ε΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 2015), Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998).

---

ΑΡΘΡΟ 4

Η Ορθόδοξη Εκκλησία καλλιέργησε διάλογο με όσους αποχώρησαν από αυτήν, πρωτοστάτησε στη σύγχρονη αναζήτηση τρόπων αποκατάστασης της ενότητας και συμμετείχε στην Οικουμενική Κίνηση.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Άμστερνταμ 1948, Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 5

Οι σύγχρονοι διμερείς θεολογικοί διάλογοι και η συμμετοχή στην Οικουμενική Κίνηση βασίζονται στη συνείδηση της Ορθοδοξίας για τον τελικό στόχο της ενότητας όλων των Χριστιανών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Όλες οι Γενικές Συνελεύσεις του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών.

Θεολογικοί Διάλογοι: Προσυνοδικές Διασκέψεις: Ρόδος 1961, Γενεύη 1968, Αντίς Αμπέμπα 1971, Σαμπεζύ 1976, Σαμπεζύ 1982, Σαμπεζύ 1986 (εντολή διεξαγωγής διαλόγων).

---

ΑΡΘΡΟ 6

Η Ορθόδοξη Εκκλησία αποδέχεται την ιστορική ονομασία των ετεροδόξων, αλλά πιστεύει ότι οι σχέσεις πρέπει να στηρίζονται στην όσο το δυνατόν ταχύτερη αποσαφήνιση του εκκλησιολογικού ζητήματος, των μυστηρίων, της χάριτος και της ιερωσύνης.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950).

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί (Μπάρι 1987, Μπαλαμάντ 1993, Freising, ), Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί (έναρξη 1981, Δαμασκός, Κρήτη 2003), Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (έναρξη 1986).

---

ΑΡΘΡΟ 7

Όλες οι κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες συμμετέχουν ενεργά σε επίσημους θεολογικούς διαλόγους και σε διάφορους εθνικούς, περιφερειακούς και διεθνείς διαχριστιανικούς οργανισμούς.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Όλες οι Γενικές Συνελεύσεις του Π.Σ.Ε.,

---

ΑΡΘΡΟ 8

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν παραγνωρίζει τις δυσκολίες του διαλόγου, αναμένει την επίσταση του Αγίου Πνεύματος, το οποίο ευχήθηκε «ίνα πάντες εν ώσιν» (να είναι όλοι ένα).

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), Κείμενα Επιτροπής «Πίστη και Τάξη».

Θεολογικοί Διάλογοι: Όλα τα κείμενα των Μεικτών Θεολογικών Επιτροπών.

---

ΑΡΘΡΟ 9

Οι σύγχρονοι διμερείς θεολογικοί διάλογοι, κηρυχθέντες από Πανορθόδοξες Διασκέψεις, εκφράζουν την ομόθυμη απόφαση όλων των Ορθόδοξων Εκκλησιών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Προσυνοδικές Διασκέψεις: Ρόδος 1961, Γενεύη 1968, Αντίς Αμπέμπα 1971, Σαμπεζύ 1976, Σαμπεζύ 1982, Σαμπεζύ 1986 (κήρυξη διαλόγων).

---

ΑΡΘΡΟ 10

Τα προβλήματα των Μεικτών Θεολογικών Επιτροπών δεν αποτελούν επαρκή αιτιολόγηση για μονομερή ανάκληση· η αποχώρηση αποφεύγεται.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί: Μπαλαμάντ 1993, Βαλτιμόρη 2000 (οι Ορθόδοξοι δήλωσαν τα όσα είχαν συμφωνηθεί στο Μπαλαμάντ «ως μη γενόμενα»), Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι: Σιμπίου (Καλβινιστές) (πλήρης διαφωνία επί της «αγιότητας της Εκκλησίας»).

---

ΑΡΘΡΟ 11

Η μεθοδολογία των διαλόγων στοχεύει στη λύση θεολογικών διαφορών και στην αναζήτηση κοινών στοιχείων, προϋποθέτει όμως την ενημέρωση του πληρώματος της Εκκλησίας.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί (Μπάρι 1987, Μπαλαμάντ 1993, Ariccia), Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί (Δαμασκός, Κρήτη 2003), Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (Σαμπεζύ 1986, Ελβετία 1988, Σιμπίου).

---

ΑΡΘΡΟ 12

Κοινός σκοπός των διαλόγων είναι η τελική αποκατάσταση της ενότητας· η διαφορετικότητα των προβλημάτων προϋποθέτει διαφοροποίηση της μεθοδολογίας, όχι όμως του σκοπού.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), «Η Εκκλησία, οι Εκκλησίες και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών».

Θεολογικοί Διάλογοι: Όλα τα κείμενα των Μεικτών Θεολογικών Επιτροπών.

---

ΑΡΘΡΟ 13

Επιβάλλεται προσπάθεια συντονισμού του έργου των Διορθόδοξων Θεολογικών Επιτροπών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998).

---

ΑΡΘΡΟ 14

Η ολοκλήρωση ενός θεολογικού διαλόγου επιτυγχάνεται με την ολοκλήρωση του έργου της Μεικτής Θεολογικής Επιτροπής και κηρύσσεται λήξασα με πανορθόδοξη απόφαση.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Αγία και Μεγάλη Σύνοδος Κρήτης (2016).

---

ΑΡΘΡΟ 15

Η πανορθόδοξη απόφαση για την αποκατάσταση της εκκλησιαστικής κοινωνίας βασίζεται στην ομοφωνία όλων των Ορθόδοξων Εκκλησιών.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Αγία και Μεγάλη Σύνοδος Κρήτης (2016).

---

ΑΡΘΡΟ 16

Ένα από τα κύρια όργανα της Οικουμενικής Κίνησης είναι το Π.Σ.Ε.· ορισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες υπήρξαν ιδρυτικά μέλη, ενώ όλες έγιναν μέλη του.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Άμστερνταμ 1948, Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 17

Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες-μέλη συμμετέχουν πλήρως και ισοτίμως στο Π.Σ.Ε.· έγινε αποδεκτή η σύσταση Ειδικής Επιτροπής για την Ορθόδοξη συμμετοχή.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Διορθόδοξη Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998), Μόνιμη Επιτροπή Συνεργασίας και Συναίνεσης, καθώς και η ενσωμάτωση κριτηρίων στο Καταστατικό και στον Κανονισμό λειτουργίας του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 18

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν αποδέχεται καθόλου την ιδέα της «ισότητας των Ομολογιών» ούτε την ενότητα ως διαομολογιακή προσαρμογή.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), Άρθρο-βάση του Καταστατικού του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί, Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (όλα τα κείμενα των Μεικτών Επιτροπών).

---

ΑΡΘΡΟ 19

Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες θεωρούν ως απαραίτητο όρο της συμμετοχής στο Π.Σ.Ε. το Άρθρο-βάση του Καταστατικού του· οι εκκλησιολογικές προϋποθέσεις της Δήλωσης του Τορόντο είναι κεφαλαιώδους σημασίας.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Άρθρο-βάση Καταστατικού Π.Σ.Ε., Δήλωση του Τορόντο (1950), άρθρα 2, 3.3, 4.4.

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 20

Οι προοπτικές των θεολογικών διαλόγων καθορίζονται με βάση τις αρχές της ορθόδοξης εκκλησιολογίας και τα κανονικά κριτήρια της εκκλησιαστικής παράδοσης.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Γ΄ Προσυνοδική Διάσκεψη (Σαμπεζύ 1986), Ορθόδοξοι — Καθολικοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί, Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι, Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί.

---

ΑΡΘΡΟ 21

Η Ορθόδοξη Εκκλησία επιθυμεί την ενίσχυση του έργου της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη»· εκτιμά θετικά τα θεολογικά κείμενα που έχει εκδώσει.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Επιτροπή «Πίστη και Τάξη» (Faith and Order), Κείμενα BEM (Baptism, Eucharist, Ministry, 1982), «The Church: Towards a Common Vision» (2013).

Θεολογικοί Διάλογοι: —

---

ΑΡΘΡΟ 22

Η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί καταδικαστέα κάθε διάσπαση της ενότητας· η διατήρηση της γνήσιας πίστης διασφαλίζεται μέσω του συνοδικού συστήματος.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: —

Θεολογικοί Διάλογοι: Προσυνοδικές Διασκέψεις: Ρόδος 1961, Γενεύη 1968, Αντίς Αμπέμπα 1971, Σαμπεζύ 1976, Σαμπεζύ 1982, Σαμπεζύ 1986, Αγία και Μεγάλη Σύνοδος Κρήτης (2016).

---

ΑΡΘΡΟ 23

Η Ορθόδοξη Εκκλησία κρίνει αναγκαίο ο διάλογος να συνοδεύεται από μαρτυρία αμοιβαίας κατανόησης και αγάπης, με αποκλεισμό κάθε πράξης προσηλυτισμού.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Δήλωση του Τορόντο (1950), Επιτροπή «Πίστη και Τάξη».

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί: Συμφωνία Μπαλαμάντ (1993, απαγόρευση προσηλυτισμού), όλα τα κείμενα των Μεικτών Επιτροπών.

---

ΑΡΘΡΟ 24

Η κίνηση προς αποκατάσταση της ενότητας λαμβάνει νέες μορφές· είναι απαραίτητη η συνέχιση της μαρτυρίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας με βάση την αποστολική παράδοση.

Συνδέσεις με το Π.Σ.Ε.: Πόρτο Αλέγκρε 2006, Χαράρε 1998, καθώς και όλες οι Γενικές Συνελεύσεις του Π.Σ.Ε.

Θεολογικοί Διάλογοι: Ορθόδοξοι — Καθολικοί, Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί, Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι, Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί (συνέχεια και προοπτικές).

----------------------------------------------------------------------------------

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

Α. Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.)

Το Π.Σ.Ε. είναι ένας παγκόσμιος οργανισμός στον οποίο συμμετέχουν διάφορες Χριστιανικές Εκκλησίες με σκοπό τον διάλογο και τη συνεργασία.

• Γενικές Συνελεύσεις: Είναι τα μεγάλα παγκόσμια συνέδρια του Π.Σ.Ε. που γίνονται κάθε λίγα χρόνια (Άμστερνταμ 1948, Έβανστον 1954, Νέο Δελχί 1961, Ουψάλα 1968, Ναϊρόμπι 1975, Βανκούβερ 1983, Καμπέρα 1991, Χαράρε 1998, Πόρτο Αλέγκρε 2006).
• Δήλωση του Τορόντο (1950): Το πιο σημαντικό κείμενο για τη συμμετοχή των Ορθοδόξων στο Π.Σ.Ε.
• Επιτροπή «Πίστη και Τάξη»: Επίσημη ομάδα του Π.Σ.Ε. που μελετά θεολογικά το πώς μπορούν να ενωθούν οι Χριστιανοί. Σημαντικά κείμενά της: το BEM (1982) και το «Η Εκκλησία: Προς ένα κοινό όραμα» (2013).
• Περιφερειακά Όργανα: Τοπικά συμβούλια συνεργασίας Εκκλησιών ανά περιοχή (Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Αφρική).

Β. Πανορθόδοξες Προσυνοδικές Διασκέψεις

Συναντήσεις μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών για να προετοιμάσουν κοινές αποφάσεις και τη Μεγάλη Σύνοδο.

• Ρόδος (1961): Αποφασίστηκε επίσημα η Ορθόδοξη Εκκλησία να συμμετέχει στις προσπάθειες για τη χριστιανική ενότητα (Οικουμενική Κίνηση).
• Γενεύη (1968), Αντίς Αμπέμπα (1971), Σαμπεζύ (1976 & 1982): Συναντήσεις προετοιμασίας και θεολογικών διευκρινίσεων.
• Σαμπεζύ (1986): Πολύ σημαντική συνάντηση. Ετοίμασε το βασικό κείμενο για τις σχέσεις της Ορθοδοξίας με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο και καθόρισε πώς θα γίνονται οι διάλογοι.

·         Συνάντηση Θεσσαλονίκης (1998): Αποφασίστηκε να φτιαχτεί μια Ειδική Επιτροπή για να εξετάσει τους όρους συμμετοχής των Ορθοδόξων στο Π.Σ.Ε.

• Σαμπεζύ (2015): Επικαιροποίησε και ανανέωσε το κείμενο του 1986.

Γ. Διάλογοι μεταξύ δύο Πλευρών (Διμερείς Θεολογικοί Διάλογοι)

Διμερείς Θεολογικοί Διάλογοι και Π.Σ.Ε.

Ορθόδοξοι — Καθολικοί

·         1980: Έναρξη επίσημου διαλόγου.

·         Μπάρι (1987): Εστίαση στην κοινή πίστη και στα μυστήρια.

·         Μπαλαμάντ (1993): Συμφωνία για το ζήτημα της Ουνίας, αναγνώριση αμοιβαία ως «αδελφές Εκκλησίες» και απαγόρευση της αναβάπτισης.

·         Ariccia (1997-1998): Περαιτέρω διαπραγματεύσεις για τις συνέπειες της Ουνίας.

Η συνάντηση στην Αρίτσια (1997-1998) αποτέλεσε κρίσιμο σταθμό στον επίσημο θεολογικό διάλογο μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών, με αποκλειστικό αντικείμενο την εξέταση των εκκλησιολογικών και κανονικών συνεπειών της Ουνίας σε συνέχεια της συμφωνίας του Μπαλαμάντ. Παρά τις προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών γύρω από την κανονική θέση και τη νομιμότητα των Ανατολικών Καθολικών Εκκλησιών (Ουνιτικών), οι έντονες διαφωνίες που αναδείχθηκαν απέτρεψαν την οριστική έγκριση του κειμένου εργασίας, οδηγώντας τον διάλογο σε τέλμα και αναγκάζοντας τα εμπλεκόμενα μέρη σε μακροχρόνιες μελλοντικές διαπραγματεύσεις.

·         Βαλτιμόρη (2000): Απόρριψη των προηγούμενων συμφωνιών του Μπαλαμάντ από την ορθόδοξη πλευρά.

Ορθόδοξοι — Λουθηρανοί

·         1981: Έναρξη διαλόγου.

·         Κρήτη (2003): Εξέταση θεμάτων που αφορούν τη Σωτηρία, τη Θεία Χάρη και τη συνεργασία μεταξύ Θεού και ανθρώπου.

Ορθόδοξοι — Μεταρρυθμισμένοι (Καλβινιστές)

·         1986: Έναρξη συζητήσεων στο Κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Σαμπεζύ.

·         Σιμπίου: Συζήτηση γύρω από την «αγιότητα της Εκκλησίας», η οποία κατέληξε σε πλήρη διαφωνία.

Ορθόδοξοι — Αγγλικανοί

·         Βασική Θεματολογία: Διεξαγωγή συζητήσεων για θεμελιώδη δογματικά θέματα, όπως ο Τριαδικός Θεός, η φύση του Χριστού και η φύση της Εκκλησίας.

Αποχωρήσεις από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.)

·         Εκκλησία της Γεωργίας (1997): Αποχώρησε λόγω έντονων διαφωνιών με την πορεία και τις θέσεις του συμβουλίου.

·         Εκκλησία της Βουλγαρίας (1998): Αποχώρησε επίσης επικαλούμενη διαφωνίες επί οικουμενικών ζητημάτων.

Δ. Αποχωρήσεις από το Π.Σ.Ε.

Ορισμένες Ορθόδοξες Εκκλησίες αποφάσισαν να αποχωρήσουν από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών λόγω διαφωνιών:

• Εκκλησία της Γεωργίας (1997)
• Εκκλησία της Βουλγαρίας (1998)