Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (+ 11 Νοεμβρίου) απέναντι στην αίρεση & το σχίσμα

 

   «Διότι το να κοινωνάει κάποιος από αιρετικό… αποξενώνει από το Θεό και καθιστά οικείο με τον Διάβολο» (όσιος Θεόδωρος Στουδίτης)
«Παρακαλώ προφυλάξτε ακόμη τον εαυτό σας από την ψυχοφθόρο αίρεση, η συμμετοχή στην οποία είναι αποξένωση από το Χριστό» (όσιος Θεόδωρος Στουδίτης, επιστολή 60, ΕΠΕ 18Γ, σελ. 17)
   «…Ερώτηση 3η. Για τις εκκλησίες που βεβηλώθηκαν από τους ιερείς που κοινώνησαν με την αίρεση και κατέχονται από αυτούς. Εάν πρέπει να μπαίνουμε σ’ αυτές για να προσευχηθούμε και να ψάλλουμε.
Απάντηση. Δεν πρέπει να μπαίνουμε καθόλου στις εκκλησίες αυτές με τους τρόπους που αναφέρθηκαν, γιατί είναι γραμμένο «Να, το σπίτι σας εγκαταλείπεται έρημο». Γιατί μόλις μπαίνει μέσα στις εκκλησίες αυτές η αίρεση, φεύγει ο άγγελος που εποπτεύει όλα όσα γίνονται εκεί, σύμφωνα με τα λόγια του μεγάλου Βασιλείου, και ο ναός αυτός γίνεται ένα απλό σπίτι. Γιατί λέγει «Δεν θα μπω μέσα σε εκκλησία πονηρών». Και ο Απόστολος «Ποιά συμφωνία υπάρχει ανάμεσα στον ναό του Θεού και στα είδωλα;»
    «…Η κοινωνία από τους αιρετικούς δεν είναι κοινός άρτος, αλλά δηλητήριο, που δεν βλάπτει το σώμα, αλλά αμαυρώνει και σκοτίζει την ψυχή…Και εάν οι ευχές της λειτουργίας είναι των ορθοδόξων, τί σημασία έχει αυτό, εάν γίνεται από αιρετικούς; Γιατί δεν πιστεύουν όπως πίστευε εκείνος που τις σύνταξε, ούτε και πιστεύουν σ’ αυτά που σημαίνουν οι λέξεις. Γιατί ολόκληρη η λειτουργία εξυμνεί την πίστη, ότι ο Χριστός έγινε αληθινός άνθρωπος, ενώ αυτοί το αρνούνται, αν και το λένε, επειδή φρονούν να μη ζωγραφίζεται αυτός. Είναι δηλαδή σαν να λέγει κάποιος, Πιστεύω σε Πατέρα και Υιό και άγιο Πνεύμα, αλλά φρονεί, ότι ο Πατέρας και ο Υιός και το άγιο Πνεύμα είναι μια υπόσταση με τρία ονόματα, πράγμα που είναι δόγμα του Σαβελλίου, ο οποίος πίστευε ανόητα. Τί λοιπόν, θα πούμε ότι αυτός πιστεύει σε Τριάδα; Καθόλου, έστω και αν το λέγει. Έτσι λοιπόν ούτε εδώ πιστεύει αυτά που λέγει, έστω και αν η λειτουργία είναι ορθόδοξη, αλλά αυτός φλυαρεί ανόητα, η μάλλον εξυβρίζει παίζοντας τη λειτουργία, γιατί και οι γόητες και οι επαοιδοί χρησιμοποιούν θεϊκές ωδές στις δαιμονικές τελετές τους» (ΕΠΕ 4,17. 4,489, 3,387)

Διεθνής Επιτροπή για τον Θεολογικό Διάλογο Αγγλικανών Ορθοδόξων και οι συμμετέχοντες

 

Στο όνομα του Τριαδικού Θεού και με την ευλογία και καθοδήγηση των Εκκλησιών μας, η Διεθνής Επιτροπή για τον Θεολογικό Διάλογο Αγγλικανών Ορθοδόξων (ICAOTD) συνεδρίασε στο St Davids από τις 26 Σεπτεμβρίου έως τις 3 Οκτωβρίου 2025, κατόπιν προσκλήσεως της Εκκλησίας στην Ουαλία.

Το St Davids ήταν ένας ιδιαίτερα κατάλληλος τόπος για αυτή τη συνάντηση. Κατά την εποχή του Αγίου Δαβίδ, τον 6ο αιώνα, οι Εκκλησίες της Ανατολής και της Δύσης ήταν ενωμένες, και ο βρετανικός χριστιανισμός έφερε εμφανή επιρροή από τις ανατολικές χριστιανικές παραδόσεις.

Επιπλέον, η φετινή χρονιά συμπίπτει με τον εορτασμό της 1700ης επετείου της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, που συγκλήθηκε στη Νίκαια και από την οποία προήλθε το κοινό μας Σύμβολο της Πίστεως, καθώς και με την εκατονταετηρίδα ενός οικουμενικού εορτασμού της 1600ης επετείου της ίδιας Συνόδου που πραγματοποιήθηκε στον Καθεδρικό Ναό του St Davids, όπου έγινε δεκτή μια υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία από τις τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες.

Αναγνωρίζοντας τη σημασία του St Davids ως τόπου προσκυνήματος από τους πρώτους κιόλας αιώνες, η Επιτροπή ακολούθησε τα βήματα των προσκυνητών σε μια σύντομη προσκυνηματική πορεία προς το Παρεκκλήσιο και την Ιερή Πηγή της Αγίας Νον, τόπο που συνδέεται με τη γέννηση του Αγίου Δαβίδ, και στη συνέχεια επισκέφτηκε σημαντικά σημεία εντός του Καθεδρικού Ναού.

Τα μέλη της Επιτροπής εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους για την θερμή υποδοχή και τη γενναιόδωρη φιλοξενία που προσέφερε ο σεβασμιότατος Dorrien Davies, Επίσκοπος του St Davids.

Η Επιτροπή έγινε επίσης εγκάρδια δεκτή από την κοινότητα του Καθεδρικού και από την Κοσμήτορα του Καθεδρικού Ναού St Davids και μέλος της Επιτροπής, την Αιδεσιμολογιότατη Δρα Σάρα Ρόουλαντ Τζόουνς.

Η Επιτροπή συμμετείχε στη θεία λατρεία του Καθεδρικού σε καθημερινή βάση, συμπεριλαμβανομένης της Κυριακάτικης Ευχαριστίας, στην οποία προεξήρχε ο Επίσκοπος του St Davids, καθώς και μιας ιεροπρεπούς ακολουθίας Μεγάλου Εσπερινού την παραμονή της εορτής του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και Πάντων των Αγγέλων.

Τα Ορθόδοξα μέλη της Επιτροπής τέλεσαν επίσης τη Θεία Λειτουργία και ανέλαβαν την τέλεση Εσπερινού στον Καθεδρικό.

Κατά την Ολομέλεια της Επιτροπής που πραγματοποιήθηκε στη Βοστώνη το 1924

Το 2023 συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από την έναρξη του Θεολογικού Διαλόγου Αγγλικανών Ορθοδόξων και η επέτειος γιορτάστηκε κατά την ολομέλεια της Επιτροπής στη Βοστώνη το 2024, όπου αποφασίστηκε η έκδοση ενός ειδικού τόμου με απολογισμό της ιστορίας και των επιτευγμάτων της Επιτροπής.

Στη φετινή συνάντηση στο St Davids παρουσιάστηκε στα μέλη της Επιτροπής ένα προσχέδιο, που περιλαμβάνει επισκόπηση της πορείας του Διαλόγου, εισαγωγές στις επτά Κοινές Δηλώσεις Συμφωνίας που εκδόθηκαν από το 1973 μέχρι σήμερα, καθώς και άλλο σημαντικό αρχειακό υλικό και εκφράστηκε προσμονή για την έκδοσή του.

Η Επιτροπή εργάστηκε πάνω σε ένα εκτενές κείμενο με τίτλο «Η αποστολή της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο: Δίνοντας μαρτυρία για τον Χριστό και κάνοντας μαθητές». Το κείμενο αυτό βασίστηκε σε προπαρασκευαστικές μελέτες του 2024 και επικεντρώνεται στην αποστολή, τη μαρτυρία, τη χριστιανική μετάνοια, την αγωγή και τη μαθητεία.

Η Σάρα Μαλάλι πρώτη γυναίκα Αρχιεπίσκοπος Καντέρμπουρι στη Βρετανία

 

 Η Σάρα Μαλάλι διορίστηκε Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι, γίνεται η πρώτη γυναίκα στην κορυφή της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Διαδέχεται τον Τζάστιν Γουέλμπι που παραιτήθηκε λόγω διαχείρισης σκάνδαλου κακοποίησης.

Η επίσκοπος (;;;)) του Λονδίνου, Σάρα Μαλάλι, διορίστηκε νέα Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι, σύμφωνα με ανακοίνωση της βρετανικής κυβέρνησης. Με αυτή την εξέλιξη, η Μαλάλι γίνεται η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει τη θέση της κορυφαίας θρησκευτικής αξιωματούχου της Αγγλικανικής Εκκλησίας και πνευματική αρχηγός των αγγλικανών παγκοσμίως.

Η 63χρονη Σάρα Μαλάλι, πρώην νοσηλεύτρια και μητέρα δύο παιδιών, διαδέχεται τον Τζάστιν Γουέλμπι. Ο Γουέλμπι παραιτήθηκε τον Νοέμβριο του 2024, μετά από επικρίσεις για τον χειρισμό ενός σκανδάλου σωματικών και σεξουαλικών επιθέσεων εντός της Εκκλησίας.

Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί, κατέχοντες την μόνη αλήθεια, δεν έχουμε καθόλου ανάγκη παραδείγματα από αιρετικούς και μάλιστα από "επισκοπίνες". Όποιος δεν πιστεύει ότι η Ορθοδοξία είναι η μόνη αλήθεια, νοσεί από την παναίρεση του οικουμενισμού.

Οι Αγγλικανοί είναι μια εκκλησία 100% ανθρώπινης δημιουργίας και ηγεσίας, που δημιουργήθηκε για να υποστηρίξει τις λάγνες επιθυμίες και τις διαφθορές του Ερρίκου VIII. Δέχονται ομοφυλόφιλους στο κλήρο τους και τώρα τοποθετούν μια γυναίκα ως αρχιεπίσκοπο. Από τους αιρετικούς μπορεί να περιμένει κανείς τα πάντα, το λυπηρό είναι ότι υπάρχουν πατριάρχες που θα υποστηρίξουν αυτή την φρικαλεότητα, με βάση τις αποφάσεις της Συνόδου της Κρήτης.

Αιρετικές διδασκαλίες του καθηγητή Δογματικής και Συμβολικής Θεολογίας του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, Χρυσόστομου Σταμούλη.

 

Εισαγωγικά

Στο παρόν κείμενο παραθέτουμε(*) αιρετικές, ως προς το Ορθόδοξο δόγμα, διδασκαλίες του καθηγητή Δογματικής και Συμβολικής Θεολογίας του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ και Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ (2021-2024), Χρυσόστομου Σταμούλη, ο οποίος διετέλεσε και πρόεδρος του εν λόγω Τμήματος (2011-2013 και 2013-2015).

Οι βασικές βιβλιογραφικές πηγές του κειμένου είναι τα βιβλία.

1. Αναστασίου Ομ. Πολυχρονιάδη, Αποδομητές της Ορθόδοξης Θεολογίας, εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2021. 

2.Ιωάννη Γ. Κουρεμπελέ, Ηδονοδοξία, εκδόσεις Αλτιντζή, Θεσσαλονίκη 2019.

Ο καθηγητής απεβίωσε την 18η Αυγούστου 2025.

Ευχόμαστε καλή απολογία ενώπιον του αστέκτου βήματος του Χριστού

  ------------------------------------------------------------------

1)      Περί της Γέννησης του Χριστού και από έγγαμη γυναίκα

        Ο Χ. Σταμούλης στο βιβλίο του Έρως και Θάνατος, (Ακρίτας, Αθήνα 2009) καθώς και στην ανατύπωσή του (εκδόσεις Αρμός, Αθήνα  2019) γράφει: «αποτελεί κλασική έκφραση μιας νοοτροπίας, που δημιούργησε συγκεκριμένο κλίμα εντός της Ορθόδοξης πνευματικότητας, όπου κυριαρχεί πλέον σχεδόν ολοκληρωτικά, και ως εκ τούτου καταθλιπτικά, η συνήθεια, προκειμένου να μιλήσει κανείς για τη μητέρα του Θεού, να χρησιμοποιεί τον όρο ‘‘Παρθένος’’ […]  πρέπει σήμερα να υπενθυμίσουμε ότι τον αγώνα ο άγιος Κύριλλος και η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος της Εφέσου, απέναντι στον Νεστόριο, δεν τον έδωσε για την παρθενία της Παναγίας, αλλά για τη θεομητρότητά της. Και τούτο διότι το όντως μυστήριο, το μέγα μυστήριο δεν είναι η παρθενία, αλλά η θεομητρότητα. […] Η παρθενία είναι μια δευτερεύουσα πραγματικότητα, που αληθεύει οντολογικά μόνο όταν δείχνει τη θεομητρότητα και συνεπώς τη θεοπρέπεια της σάρκωσης, από την οποία αποκτά και το οποιοδήποτε νόημά της. Θα τολμούσα έτσι να πω, ότι η παρθενία είναι ένα εργαλείο, όπως άλλωστε και η θεολογία των ωδίνων της Μαρίας, προκειμένου να αποδειχθεί, απέναντι στην κάθε δόκηση που αρνιόταν τη θεότητα του Ιησού, με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο, ότι ο Χριστός δεν ήταν ένας απλός άνθρωπος, αλλά ο σαρκωμένος Υιός του Θεού Πατέρα. Εκείνο το πρόσωπο που λογώνει τόσο την παρθενία όσο και τη θεομητρότητα και αποδεικνύει πως η Μαρία είναι αυτό που είναι, επειδή εκείνος την κάνει να είναι αυτό που είναι. Η δική της συμβολή περιορίζεται στην ελεύθερη κατάφασή της, στην αποδοχή της, δηλαδή, να εκχωρήσει το σύνολο της υπάρξεώς της, προκειμένου να γίνει ο τόπος, η χώρα του αχωρήτου, εξάπαντος όχι ένα απλό κανάλι, όπου θα σαρκωθεί ο Θεός. Και νομίζω, ότι μια τέτοια εξήγηση μας επιτρέπει να πούμε και το κατά τα άλλα ‘‘αιρετικό’’, πως εάν δεν υπήρχε η ανάγκη ενός εξωτερικού ‘‘σήματος’’, ‘ενός εξωτερικού ‘‘συμβόλου’’, που θα απεδείκνυε τη θεοπρέπεια του μυστηρίου –την ανθρωποπρέπεια έτσι κι αλλιώς απεδείκνυε η παρουσία της Μαρίας-, ο Χριστός θα μπορούσε να γεννηθεί και από μια έγγαμη γυναίκα»[1] .

  Αυτά που δεν τόλμησε να πει ούτε ο Άρειος και ο Νεστόριος για την Παναγία, τα υποστηρίζει ο Σταμούλης. Τη γέννηση του Χριστού από έγγαμη γυναίκα! Δηλαδή ο Άφθαρτος να γίνει φθαρτός!

 Η φράση του Σταμούλη, ότι «ο Χριστός θα μπορούσε να γεννηθεί και από μια έγγαμη γυναίκα», δεν διαφέρει από την «αρειονεστοριανική» θέση περί του Χριστού ως κτίσματος, αφού, κατά το δόγμα εκείνων δεν μπορεί να συμβεί πραγματική ένωση του άκτιστου Θεού με τον κτιστό άνθρωπο. Κατά την Ορθόδοξη Εκκλησία η Παρθενία και η Θεομητρότητα δεν διαχωρίζονται, υπουργώντας το ένα και το αυτό μυστήριο της γέννησης του Θεανθρώπου. Όσον αφορά, το ρήμα «περιορίζεται», καθώς και την έκφραση «εξάπαντος όχι ένα απλό κανάλι», που χρησιμοποιεί, ο Σταμούλης, σε σχέση με την κατάφαση της Παρθένου στο μήνυμα του αρχαγγέλου Γαβριήλ, αυτά κινούνται στη δική του λογική απαξίωσης του μυστηρίου της Θεοτόκειας Παρθενίας.

 Σκεπτόμενος καθένας τον αριθμό των μνημονεύσεων της Αειπαρθένου στις ακολουθίες της Εκκλησίας και ιδίως στη Θεία Λειτουργία, όπου σε κάθε μικρή ή μεγάλη συναπτή μνημονεύεται η Παναγία «Τῆς Παναγίας, Ἀχράντου, Ὑπερευλογημένης, Ἐνδόξου Δεσποίνης ἡμῶν, Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας», δύναται να εννοήσει, στον ύψιστο βαθμό, το μυστήριο της Θεοτόκειας Αειπαρθενίας. Προφανώς, οι σωτηριοκεντρικές τούτες επικλήσεις ενοχλούν, όσους πάσχουν την κατάθλιψη άρνησης της σωτηρίας από τον Θεό, που έχει επί γης Μητέρα. Πώς, λοιπόν, ο Σταμούλης να ορθοτομήσει τον λόγο της αληθείας, όταν σύμφωνα με τον λογοτέχνη Ν.Γ.Πεντζίκη, το πρόσωπο του Θεού «είναι αδύνατο να κατανοηθεί παρά μόνο λατρευτικά και εντός του ναού, πρεσβείαις της Τεκούσης, του Προδρόμου, των Αποστόλων…»[2];

 Καθίσταται πασιφανές ότι «η παρθενία» της Μητέρας του Θεού σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί απλά «ένα εργαλείο», όπως υποστηρίζει ο Σταμούλης, που σημειώνει ότι τούτο «τον σκοπό» είναι «της γνώμης» πως διακόνησε «και η δογματική κατοχύρωση του όρου ‘‘αειπάρθενος’’, μόλις το 533» κατά την Ε΄ Οικουμενική Σύνοδο. Θα θέλαμε να σημειώσουμε για αυτό, ότι η λέξη «μόλις», που χρησιμοποιεί, «λεκτικό πονήρευμα», σύμφωνα με τον  καθηγητή Κουρεμπελέ, σε καμιά περίπτωση δεν φανερώνει αργοπορία της Εκκλησίας, για έναν παρυπόστατο όρο[3] , αλλά αποτυπώνει την παντοτινή και βέβαιη πίστη της Ευχαριστιακής Κοινότητας[4] . Αυτή που  εκφράζεται και ζωγραφικά, με το πρόσωπο της Παναγίας να περιστοιχίζεται από τρία αστέρια, ένα στο μέτωπό της και δύο στους ώμους της, όπως τονίζει ο καθηγητής Boosalis [5] . Φανερώνοντας έτσι την, προ τόκου, κατά τον τόκον και μετά τόκον, αειπαρθενία της. Στην Ε΄ Οικουμενική Σύνοδο, λοιπόν, «δεν λέγεται από τους Πατέρες κάτι καινούριο, αλλά μεταφράζεται διά της τεχνικής ορολογίας η αντίδραση σε μία νέα επίθεση κατά της Θεοτοκολογίας και της σωτηριολογικής σημασίας της»[6] .

 Θα θέλαμε να σημειώσουμε εδώ, ότι το βιβλίο Έρως και Θάνατος του  Σταμούλη επανεκδόθηκε το 2019, από τις εκδόσεις «Αρμός», χωρίς ουδεμία αλλαγή, εκ μέρους του συγγραφέα, ως προς τα καίρια δογματικά λάθη που παρουσιάζει, και είχε ήδη επισημάνει ο καθηγητής Κουρεμπελές σε ειδική προς τούτο μονογραφία, με τίτλο Ηδονοδοξία, Κριτική στη μεταπατερική θεώρηση της Παρθενίας της Θεοτόκου

 

2)      Περί του χαρακτηρισμού ως ιδεολογικού του προπατορικού αμαρτήματος

 Γράφει ο Σταμούλης: «Δυστυχώς, κάτω από τις επιδράσεις ενός όψιμου και ιδιόμορφου γνωστικισμού, ο χριστιανισμός δεν δέχθηκε σχεδόν ποτέ τον άνθρωπο ως έχει. Πίστεψε και εξακολουθεί να πιστεύει πως ο άνθρωπος είναι αυτό που είναι μείον τη φύση του, ένα σώμα και μια ψυχή φυλακισμένα στην ιδεολογία του προπατορικού αμαρτήματος. Γι’ αυτό αναλώθηκε στα όρια της ανθρωπολογίας του –υπόλογης πάντα στο μυστήριο της σάρκωσης, όπου ο Θεός προσλαμβάνει τον άνθρωπο στο σύνολό του–, στη δημιουργία ενός ανθρώπου άλλου, ενός ανθρώπου που σίγουρα δεν είναι ο άνθρωπος που έπλασε η αγάπη και η φιλανθρωπία του Θεού»[7] .

3)      Περί του μολυσμού των αντικειμένων της Λατρείας

 Ο Σταμούλης σημειώνει: «Νομίζω ότι η Εκκλησία στα πλαίσια της θείας οικονομίας, μπορεί να βρει τρόπους, προκειμένου και το Μυστήριο να τελείται, αλλά και τα μέτρα ασφαλείας να παρθούν, διότι τα αντικείμενα τα οποία βρίσκονται σε ένα λατρευτικό τόπο, σ’ ένα τόπο προσευχής μπορούν εύκολα να αποτελέσουν πηγές μόλυνσης και διάδοσης αυτής της μολύνσεως στους πιστούς, αλλά και σε μέλη εκτός της λατρευτικής κοινότητας».

 Εδώ, ο ίδιος ξεχνά ότι τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στη λατρεία  της Ορθόδοξης Εκκλησίας «λαμβάνουν ειδική καθιέρωση από τον επίσκοπο σε σχετική, σύντομη ακολουθία. Τα λειτουργικά σκεύη, όπως το δισκάριο, το ποτήριο, η λαβίδα, η λόγχη και δευτερευόντως το θυμιατό, τα λειτουργικά βιβλία, αλλά και οι εικόνες οφείλουν να καθαγιασθούν από τον αρχιερέα με τη χρίση αγίου Μύρου, δεδομένου ότι δεν συνιστούν κοινά σκεύη, αλλά ιερά αντικείμενα, κατάλληλα για την επιτέλεση της Θείας Λατρείας». Μέχρι τον ΙΓ΄ αιώνα ο «καθαγιασμός των ιερών σκευών δεν γινόταν με ειδική ακολουθία», οπότε τότε εμφανίστηκαν «οι πρώτες λειτουργικές ευχές καθαγιασμού Δισκαρίου και Ποτηρίου». Αλλά και μόνο η «λειτουργική χρήση» των ιερών σκευών αποτελούσε πάντοτε έναν άτυπο τρόπο καθαγιασμού[8].