Διδασκαλία της Εκκλησίας για τα μυστήρια των αιρετικών Μελετίου (Καλαμαρᾶ), Μητροπ. Νικοπόλεως,.(+2012)

 

Παρουσιάζουμε στη  συνέχεια απόσπασμα από θεολογική μελέτη του  μακαριστού Μητροπολίτου Νικοπόλεως και Πρεβέζης κυρού Μελετίου , περί των μυστηρίων ,που τελούν αιρετικοί ιερείς, από το βιβλίο του Η Ε ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ.

Τα βασικά σημεία του κειμένου είναι

Α. Η Εκκλησία δεν είναι διοικητικό σωματείο, αλλά ενότητα Πίστης και Αγίου Πνεύματος. Μόνο η αίρεση τη διασπά.

Β. Ο ιερέας παραμένει «πατέρας» και «ποιμένας» μόνο όσο ορθοτομεί την αλήθεια. Αν παρεκκλίνει, θεωρείται «λύκος» και χάνει την πνευματική του ιδιότητα.

Γ.Η ετεροδοξία του ιερέα «μιαίνει» (μολύνει) τα μυστήρια. Η συμμετοχή σε αυτά δεν αγιάζει τον πιστό, αλλά τον καθιστά συνένοχο στην πλάνη.

Δ. Οφείλουν οι πιστοί  να διακόπτουν την κοινωνία ακόμη και με υπόπτους για αίρεση (παράδειγμα: η 35ετής αποχή των Ορθοδόξων στο Ακακιανό σχίσμα).

Ε. Η μνημόνευση είναι η σφραγίδα της ταύτισης στην πίστη. Η διαγραφή (π.χ. Πάπας Βιγίλιος) είναι αναγκαία για να παραμείνει η Εκκλησία καθαρή από την «ασέβεια»

Συμπερασματικά αυτό που καθιστά ορθόδοξο  έναν ιερέα  και έγκυρα τα μυστήρια τα οποία τελεί , είναι ΟΤΑΝ ΦΕΡΕΙ ΤΗΝ  ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΔΟΧΗ & ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΙΣΤΗ . 

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

------------------------------------------------

ΚΕΙΜΕΝΟ

«Κατὰ ἀδιαμφισβήτητον ἐκκλησ. ἀρχὴν ἡ ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας δὲν εἶναι διοικητικῆς-θεσμικῆς μορφῆς. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐν Πνεύματι μία· εἶναι ἑνωμένη ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. “Εἷς Κύριος· μία Πίστις· ἓν Βάπτισμᾳ· εἷς Θεὸς καὶ Πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν”. 

Ἡ ἑνότης αὐτὴ παρασαλεύεται μόνον ἀπὸ τὰς ἑτεροδοξίας. Ὁ ἑτέρως, παρ’ ὃ παρέλαβε, φρονῶν, παύει νὰ ἔχῃ τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τὴν κοινωνίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Διὰ τοῦτο κατὰ τὴν Ε΄ Σύνοδον (Πρᾶξ. Α΄ §3, 17) ὑπέρτατο χρέος τῶν ἱερέων, φυλάκων τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι ἡ περιφρούρησις τῆς πίστεως. Ἡ ἔκπτωσις ἱερέων ἀπὸ τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως μιαίνει τὰ ὑπ’ αὐτῶν τελούμενα μυστήρια καὶ αἴρει ἀπὸ αὐτοὺς τὸ χάρισμα τῆς πνευματικῆς πατρότητος. Ἀντὶ ποιμένων ἀποβαίνουν λύκοι, κατατρώγοντες τὸ ποίμνιόν τους (βλ. Πρᾶξ. ΣΤ΄ §15, 10 καὶ Πρᾶξ. Α΄ 3, 14). 

Η διδασκαλία για τα άκυρα και ανυπόστατα μυστήρια, είτε από το υγιές είτε από το άρρωστο τμήμα της Εκκλησίας

 

Εισαγωγικά

Στην ενότητα αυτή εξετάζεται η άποψη ότι τα μυστήρια (όπως η Θεία Κοινωνία ή το Βάπτισμα) μπορεί να στερούνται τη θεία χάρη και να θεωρούνται άκυρα.

Η ανάλυση επικεντρώνεται στο πώς αυτή η διδασκαλία επηρεάζει τις δύο πλευρές:

Το "νοσούν" τμήμα: Δηλαδή όσοι πιστοί και κληρικοί παραμένουν σε κοινωνία με επισκόπους που θεωρούνται ότι κηρύττουν πλάνες.

Το "υγιές" τμήμα: Δηλαδή όσοι διέκοψαν την εκκλησιαστική κοινωνία (αποτειχίστηκαν) για λόγους καθαρότητας της πίστης.

Το κείμενο υποστηρίζει ότι αν οποιαδήποτε από τις δύο πλευρές αρχίσει να θεωρεί τα μυστήρια της άλλης πλευράς ως "άκυρα" πριν από μια επίσημη συνοδική απόφαση, οδηγείται σε σοβαρά θεολογικά και εκκλησιολογικά σφάλματα.

π.Δ.Α

Η διδασκαλία για τα άκυρα μυστήρια και οι συνέπειές της

Στην ενότητα αυτή εξετάζονται δύο περιπτώσεις σχετικά με την άποψη ότι τα μυστήρια μπορεί να είναι άκυρα ή ανύπαρκτα.

Η Πρώτη Περίπτωση:
Εξετάζουμε τι συμβαίνει όταν το «νοσούν» τμήμα της Εκκλησίας (δηλαδή όσοι πιστοί δεν έχουν διακόψει την κοινωνία με αιρετικούς επισκόπους) υποστηρίζει ότι το «υγιές» τμήμα (όσοι αποτειχίστηκαν) βρίσκεται εκτός Εκκλησίας. Αν το «νοσούν» τμήμα θεωρεί ότι οι αποτειχισμένοι δεν σώζονται και ότι τα μυστήριά τους είναι άκυρα, τότε προκύπτουν τα εξής προβλήματα:

1. Ακυρώνεται ο 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου: Αυτός ο κανόνας επαινεί όσους διακόπτουν την κοινωνία με έναν επίσκοπο που κηρύττει αίρεση, ακόμη και πριν αυτός καταδικαστεί επίσημα από Σύνοδο. Αν θεωρήσουμε ότι όσοι εφαρμόζουν αυτόν τον κανόνα βγαίνουν «εκτός Εκκλησίας», τότε ο κανόνας αυτός είναι άχρηστος και η Εκκλησία έκανε λάθος που τον συμπεριέλαβε στους ιερούς κανόνες της.
2. Επιβάλλεται ένας ακραίος «Επισκοποκεντρισμός»: Με αυτή τη λογική, ο πιστός υποχρεώνεται να μνημονεύει τον επίσκοπό του ακόμη και αν αυτός είναι αιρετικός, προκειμένου να μη χάσει τη σωτηρία του.
3. Ομοιότητα με τον Παπισμό:  Αν ένας επίσκοπος κηρύττει φανερά μια αίρεση (π.χ. το Filioque) και το ποίμνιο είναι αναγκασμένο να τον ακολουθεί και να τον μνημονεύει για να θεωρούνται έγκυρα τα μυστήριά του, τότε η εγκυρότητα της Θείας Ευχαριστίας εξαρτάται αποκλειστικά από το όνομα του επισκόπου και όχι από την αλήθεια της πίστης.

Το συμπέρασμα
Αν ισχύουν τα παραπάνω, τότε όποιος σταματήσει να μνημονεύει το όνομα του επισκόπου (ακόμη και για λόγους προστασίας της πίστης), θεωρείται αυτόματα ότι χάνει τη χάρη των μυστηρίων. Αν επικρατήσει η άποψη ότι όποιος δεν μνημονεύει τον επίσκοπο χάνει τη σωτηρία του, τότε οδηγούμαστε σε ακραίες θέσεις, όπως αυτές του Μητροπολίτη Ιωάννη Ζηζιούλα. Εκείνος υποστηρίζει ότι:

• Όποιος δεν μνημονεύει τον επίσκοπό του στη Θεία Ευχαριστία, διαγράφει τον εαυτό του από τους ζωντανούς πιστούς.
• Η Θεία Ευχαριστία δεν έχει σωτήρια αξία αν δεν τελείται στο όνομα του τοπικού επισκόπου.
• Δεν μπορούμε να προσευχόμαστε απευθείας στον Χριστό, αλλά πρέπει πάντα να μεσολαβεί ο επίσκοπος ως «εικόνα» Του.

Αυτές οι θέσεις ταυτίζονται με τον Παπισμό, όπου όλα εξαρτώνται από την κοινωνία με τον Πάπα. Επίσης, αν δεχτούμε αυτή τη λογική, καταργείται η έννοια του «συμμολυσμού» (δηλαδή ότι οι Ορθόδοξοι μολύνονται όταν κοινωνούν με ακαθαίρετους αιρετικούς), κάτι που διδάσκει η Ε' Οικουμενική Σύνοδος και η πατερική παράδοση.

---

Η Δεύτερη Περίπτωση (Β):
Τι συμβαίνει όταν το «υγιές» τμήμα (οι αποτειχισμένοι) υιοθετεί τη διδασκαλία ότι τα μυστήρια του «νοσούντος» τμήματος (όσων δεν αποτειχίστηκαν) είναι άκυρα; Οι συνέπειες είναι οι εξής:

Μεγαλώνει το σχίσμα: Αντί αυτή η διδασκαλία να βοηθήσει στην ένωση των δύο πλευρών, βαθαίνει το χάσμα και κάνει τη θεραπεία της Εκκλησίας αδύνατη.

Αυθαίρετη άσκηση εξουσίας: Το «υγιές» τμήμα συμπεριφέρεται σαν να είναι ολόκληρη η Εκκλησία και αποφασίζει μόνο του ότι κάποιος άλλος στερήθηκε τη Θεία Χάρη.

Παράκαμψη της Συνοδικής διαδικασίας. Για να κηρυχθεί ένας κληρικός (και πολύ περισσότερο ένας Επίσκοπος ή μια ολόκληρη τοπική Εκκλησία) ως αμετανόητος αιρετικός, είναι απαραίτητο να γίνει επίσημο εκκλησιαστικό δικαστήριο. Πρέπει να κληθεί τρεις φορές σε απολογία και, αν επιμείνει στην πλάνη του, τότε μόνο καθαιρείται και αποκόπτεται από το σώμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Μαρτυρίες από Συνόδους και Πατέρες για τον διαχωρισμό της μίας Εκκλησίας σε δύο ποίμνια («υγιές» και «ασθενές») λόγω αίρεσης και μη καταδικασμένου αιρετικού.

 

Εισαγωγικά

Από το βιβλίο του ιερομονάχου Ευγενίου -Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΛΥΣΜΟΥ δημοσιεύουμε από τις σελίδες  549-555 κείμενο με τον παραπάνω τίτλο. Το κείμενο είναι διαμορφωμένο σε απλή κατανοητή γλώσσα. Στο τέλος του κειμένου υπάρχουν συνοπτικά συμπεράσματα.

Τα βασικά σημεία του κειμένου είναι τα εξής:

« Η Εκκλησία είναι μία, αλλά σε κρίσιμες περιόδους εμφανίζεται διαιρεμένη σε δύο ποίμνια λόγω αιρέσεων ή πλάνης:

• Το «υγιές» ποίμνιο αποτελείται από όσους διατηρούν την ορθή πίστη.
• Το «άρρωστο» ποίμνιο περιλαμβάνει όσους έχουν παρασυρθεί από ψευδοδιδασκαλίες, χωρίς να έχουν καταδικαστεί επισήμως.

Παρά τη διάσταση, και τα δύο ποίμνια τελούν μυστήρια, ενώ η Εκκλησία παραμένει μία. Ο στόχος των Πατέρων και των Οικουμενικών Συνόδων ήταν η ενότητα της Εκκλησίας, η αποκατάσταση των διαιρεμένων ποίμνιων και η απομάκρυνση της πλάνης. Η «αρρώστια» του δεύτερου ποίμνιου αναφέρεται στην πνευματική ζημιά που προκαλεί η αίρεση, και η απομάκρυνσή της προστατεύει το υγιές ποίμνιο και επιτρέπει την πνευματική του ανάπτυξη.

Συνολικά, η διάκριση σε «υγιές» και «άρρωστο» ποίμνιο είναι προσωρινή και θεραπευτική, με σκοπό την επιστροφή όλων στην ενότητα της Μίας Εκκλησίας».

Στις ομάδες των ΓΟΧ αυτό λέγεται ΚΥΠΡΙΑΝΙΣΜΟΣ και μάλιστα από πολλούς θεωρείται ΑΙΡΕΣΗ.

Άποψη του γράφοντος

Ο όρος ΚΥΠΡΙΑΝΙΣΜΟΣ δεν αντιστοιχεί σε ιστορικά αναγνωρισμένη αίρεση, ούτε περιγράφει συγκροτημένο δογματικό σύστημα που να εισάγει καινοτομία πίστεως ή να αλλοιώνει το εκκλησιολογικό φρόνημα της Ορθοδοξίας.

Οι θέσεις που αποδίδονται στον λεγόμενο «Κυπριανισμό» – ιδίως ότι ο αιρετικός αποκόπτεται μυστικώς από το Σώμα του Χριστού πριν από συνοδική καταδίκη, ενώ παραμένει κανονικά εντός της ορατής εκκλησιαστικής δομής έως ότου κριθεί συνοδικά – δεν αποτελούν αίρεση, αλλά πατερική διάκριση σαφώς μαρτυρημένη στη Γραμματεία των Αγίων Πατέρων. Η διάκριση μεταξύ μυστικού και φανερού σώματος της Εκκλησίας είναι καθιερωμένη στην Ορθόδοξη εκκλησιολογία και προϋποτίθεται τόσο από τους Ιερούς Κανόνες όσο και από τη συνοδική πράξη της Εκκλησίας.

Η κατηγορία ότι η θέση αυτή αναιρεί την αρμοδιότητα των Τοπικών Συνόδων αποτελεί στρεβλωτική γενίκευση. Η Παράδοση αναγνωρίζει πλήρως τη δυνατότητα επισκόπων και τοπικών συνόδων να καταδικάζουν αιρέσεις και αιρετίζοντες· ταυτόχρονα όμως διδάσκει ότι όταν μια αίρεση αποκτά καθολική ή πανορθόδοξη διάσταση, τότε απαιτείται αντίστοιχη συνοδική κρίση. Η διαβάθμιση αυτή δεν είναι «εκκλησιολογικός σχετικισμός», αλλά έκφραση κανονικής ακρίβειας.

Το επιχείρημα περί «αδυναμίας της Εκκλησίας να εκβάλει αιρετικούς ελλείψει Οικουμενικής Συνόδου» βασίζεται σε υποθετικό συλλογισμό και όχι σε πατερική εκκλησιολογία. Η Εκκλησία γνωρίζει και δεύτερο τρόπο αποκοπής από αυτήν: την αποστασία και αυτοαποκοπή, όταν κάποιος αποδέχεται ή κηρύσσει αίρεση δημοσίως και επίμονα.

Το επιχείρημα ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να αποβάλει αιρετικούς χωρίς τη σύγκληση Οικουμενικής Συνόδου έρχεται σε σύγκρουση με τη μακρά παράδοση των Πατέρων και το Κανονικό Δίκαιο. Η Ορθόδοξη Εκκλησιολογία αναγνωρίζει δύο κύριους τρόπους με τους οποίους ένα μέλος παύει να ανήκει στο Σώμα του Χριστού:

1. Η Συνοδική Καταδίκη  Αυτή αποτελεί τη "δικαστική οδό", όπου η επίσημη Εκκλησία, μέσω Τοπικών ή Οικουμενικών Συνόδων, διαπιστώνει την πλάνη και εκφέρει την ποινή του αφορισμού ή της καθαιρέσεως. Ωστόσο, η Σύνοδος δεν «κατασκευάζει» την αίρεση, αλλά διαπιστώνει και επικυρώνει μια ήδη υπάρχουσα πνευματική κατάσταση.

2. Η Αυτοαποκοπή (Αποστασία). Σύμφωνα με την πατερική θεολογία, η αίρεση δεν είναι απλώς ένα νομικό παράπτωμα, αλλά μια πνευματική κατάσταση που αποκόπτει τον άνθρωπο από τη Ζωή της Εκκλησίας. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής υποστήριξε  ότι οι αιρετικοί, ακόμη και πριν τη συνοδική καταδίκη, έχουν αποξενωθεί από την Εκκλησία λόγω της αλλοίωσης της πίστης. Ο ίδιος διέκοψε κοινωνία με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως όταν αυτό περιέπεσε στον Μονοθελητισμό, πριν καν συγκληθεί η ΣΤ' Οικουμενική Σύνοδος. Ο 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου αναγνωρίζει την υποχρέωση  των πιστών να διακόπτουν το μνημόσυνο επισκόπου που κηρύσσει «γυμνή τή κεφαλή» (δημοσίως και ξεκάθαρα) αίρεση που έχει ήδη καταδικαστεί από Συνόδους, πριν ακόμα υπάρξει ειδική συνοδική κρίση για το συγκεκριμένο πρόσωπο. Η Εκκλησία υφίσταται εκεί που ορθοτομείται ο λόγος της αληθείας. Όπως επισημαίνει ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, εκείνοι που ανήκουν στην Εκκλησία του Χριστού είναι εκείνοι που ανήκουν στην Αλήθεια. Όσοι αρνούνται την Αλήθεια, αυτοαποκλείονται από τη μυστηριακή και πνευματική κοινωνία, ανεξάρτητα από το αν έχει προλάβει να συνεδριάσει ένα θεσμικό όργανο. Συνεπώς, η αναμονή μιας Οικουμενικής Συνόδου ως αποκλειστικής προϋπόθεσης για τον προσδιορισμό του αιρετικού αποτελεί συχνά πρόσχημα για την αποφυγή της ομολογίας, καθώς μετατρέπει την Εκκλησία από «στύλο και εδραίωμα της αληθείας» σε έναν γραφειοκρατικό οργανισμό που αδρανεί μπροστά στη διαστρέβλωση του Δόγματος. 

Η εφαρμογή των εννοιών του «Κυπριανισμού» αφορά πρωτίστως τους εντός της ορατής Εκκλησίας αιρετικούς (τους "Οικουμενιστές") που παραμένουν «ασθενή μέλη» μέχρι συνοδικής καταδίκης ή απόσχισης.

Οι Παπικοί, από την άλλη πλευρά, θεωρούνται γενικά ότι βρίσκονται εκτός των ορατών ορίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς το ΣΧΙΣΜΑ  του 1054 και οι μετέπειτα Σύνοδοι (όπως οι Ησυχαστικές Σύνοδοι του 14ου αιώνα) τους έχουν καταδικάσει και αναθεματίσει . Ως εκ τούτου, η διδασκαλία περί «ασθενών μελών» εφαρμόζεται στους Ορθοδόξους που συμπλέουν με τον Οικουμενισμό και όχι στους Ρωμαιοκαθολικούς  οι οποίοι έχουν ήδη αποσχιστεί. 

 

----------------------------------------------------------------------------------------------

 

Μαρτυρίες από Συνόδους και Πατέρες για τον διαχωρισμό της μίας Εκκλησίας σε δύο ποίμνια («υγιές» και «ασθενές») λόγω αίρεσης και μη καταδικασμένου αιρετικού:

 

Μαρτυρία του Μεγάλου Βασιλείου (για τους Αρειανούς):
«Σε μια τέτοια κρίσιμη εποχή, χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια και πολλή φροντίδα για να βοηθηθούν οι Εκκλησίες. Και η μεγαλύτερη ευεργεσία είναι να ενωθούν όσα μέρη ήταν μέχρι τώρα διασπασμένα».
Σε άλλη επιστολή του (την 92η): «Γι' αυτόν τον σκοπό χρειαζόμαστε κυρίως τη δική σας βοήθεια (των Δυτικών): ώστε εκείνοι που ομολογούν την αποστολική πίστη, αφού διαλύσουν τα σχίσματα που επινόησαν, να υποταχθούν από εδώ και στο εξής στην αυθεντία της Εκκλησίας. Έτσι, το σώμα του Χριστού θα γίνει πάλι άρτιο και όλα τα μέλη του θα επιστρέψουν στην πληρότητα...»
Σημείωση: Στην επιστολή αυτή, ο Μέγας Βασίλειος παρακαλεί τους επισκόπους της Δύσης να βοηθήσουν συνοδικά ώστε να ενωθούν οι Εκκλησίες της Ανατολής.

Μαρτυρία του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας (προς τον Ιωάννη Αντιοχείας μετά τη συμφιλίωσή τους):
«...και (εύχομαι ο Θεός) να ενώσει τα διαιρεμένα μέρη και, αφού απομακρύνει τα σκάνδαλα που μπήκαν ανάμεσά μας, να στεφανώσει με ομόνοια και ειρήνη τόσο τις δικές μας Εκκλησίες όσο και τις δικές σας».

Μαρτυρία του ίδιου Αγίου (προς τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μαξιμιανό):
«Να, κοίταξε! Τα διασπασμένα μέλη του σώματος της Εκκλησίας ενώθηκαν και πάλι μεταξύ τους»

Προσφωνητικός λόγος ΣΤ Συνόδου

«Ποια άλλη προσφορά δώρων προς τον Θεό θα μπορούσε να είναι πιο πολύτιμη από εσάς, παρά η θερμή απόδειξη της αγάπης και της πίστης σας προς Αυτόν, και η ειρηνική κατάσταση των αγίων εκκλησιών που επιτύχατε; Γι' αυτόν τον σκοπό καταβάλατε πάρα πολλές προσπάθειες, πέρα από τα υπόλοιπα καθήκοντά σας, επιδιώκοντας την ομόνοια ανάμεσα σε όσους είχαν διχαστεί. Διότι εσείς βασιλεύετε δίκαια με τη βοήθεια του Χριστού, και ο Χριστός μέσω εσάς επιθυμεί να χαρίζει την ειρήνη στις εκκλησίες Του.

Ο ίδιος ο Θεός παρακίνησε και τώρα τη γαλήνια εξουσία σας και σας κινητοποίησε με ζήλο για την Ορθοδοξία, ώστε να συγκαλέσετε αυτή την Οικουμενική Σύνοδο. Σκοπός ήταν να ανατραπεί το κακούργημα της αίρεσης που εμφανίστηκε πρόσφατα και να επικυρωθεί το κήρυγμα της αλήθειας· έτσι ώστε, προχωρώντας αυτό, η δομή της Εκκλησίας να είναι σταθερή και χωρίς διχασμούς.

Διότι δεν θεωρήσατε ανεκτό, σοφότατε βασιλιά, να συμφωνούμε μεταξύ μας και να τα βρίσκουμε στα άλλα ζητήματα, αλλά να αποκοβόμαστε και να χωριζόμαστε στο ίδιο το κεφάλαιο της ζωής μας (την πίστη)· και μάλιστα ενώ είμαστε μέλη ο ένας του άλλου και αποτελούμε το ένα σώμα του Χριστού, μέσω της κοινής πίστης προς Αυτόν και μεταξύ μας.

Η εγκυρότητα των Ορθόδοξων Μυστηρίων και η πνευματική μόλυνση μέσω της Μνημόνευσης αιρετικού Επισκόπου.

Για να διερευνήσουμε το θέμα, που σχετίζεται με ορθόδοξους βαπτισμένους χριστιανούς, θα πρέπει να εξετάσουμε τα εξής:

Α. Ποιο Μυστήριο είναι ΕΓΚΥΡΟ και ποιες είναι οι  προϋποθέσεις συμμετοχής σε ΕΓΚΥΡΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ, ορθοδόξων βαπτισμένων χριστιανών.

Β. Πότε το Μυστήριο έχει σωτηριολογικές διαστάσεις.

Γ. Τι σημαίνει πνευματικός μολυσμός και πως προκύπτει.

------------------------------------------

Α. Η βασική θεολογική αρχή είναι ότι ο πραγματικός τελετουργός των μυστηρίων είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός μέσω του Αγίου Πνεύματος. Ο ιερέας δανείζει απλώς τα χέρια και τη φωνή του («Ο προσφέρων και προσφερόμενος...»).

Ένα μυστήριο θεωρείται έγκυρο, αν πληρούνται οι εξής προϋποθέσεις:

1.      Ο λειτουργός κληρικός έχει ΚΑΝΟΝΙΚΗ χειροτονία.

2.      Τηρείται το τυπικό  που έχει καθιερώσει η Εκκλησία

3.     Η πνευματική καθαρότητα του εκτελεστή και του συμμετέχοντος.   Οι Πατέρες τονίζουν ότι η έγκυρη τέλεση των μυστηρίων συνδέεται όχι μόνο με την τελετουργική ορθότητα, αλλά και με την πνευματική καθαρότητα του εκτελεστή (ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΩΛΥΜΜΑΤΑ ΙΕΡΩΣΥΝΗΣ)  και του συμμετέχοντος. Για παράδειγμα, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει ότι η Θεία Κοινωνία είναι ένωση με τον Χριστό και κανείς δεν πρέπει να κοινωνεί αμαρτωλός ή αιρετικός χωρίς μετάνοια.

-----------------------------------------------------------

Β.  Στην Ορθόδοξη θεολογία, το Μυστήριο αποκτά  σωτηριολογικές διαστάσεις (δηλαδή συμβάλλει στη σωτηρία και τη θέωση του ανθρώπου) όταν δεν αποτελεί μια απλή τελετή, αλλά μια πραγματική συνάντηση Θεού και ανθρώπου που μεταμορφώνει την ύπαρξη. 

Οι βασικές προϋποθέσεις για να έχει ένα μυστήριο σωτηριολογικό χαρακτήρα είναι οι εξής:

1. Η Συνέργεια (Θεία Χάρη και Ανθρώπινη Θέληση)

Το μυστήριο δεν ενεργεί «μαγικά». Απαιτείται η συνέργεια δηλ. η προσφορά της άκτιστης Θείας Χάρης από τον Θεό και η ελεύθερη αποδοχή και ΟΡΘΟΔΟΞΗ πίστη από τον άνθρωπο. Χωρίς τη μετάνοια και την ειλικρινή διάθεση του πιστού, το μυστήριο παραμένει ανενεργό για τη σωτηρία του. 

2. Η Πίστη ως Δεσμός με το Μυστήριο

Η Ορθόδοξη πίστη δεν είναι απλώς μια διανοητική παραδοχή, αλλά η ομολογία που εντάσσει τον άνθρωπο στην Εκκλησία. Χωρίς η συμμετοχή στα μυστήρια —ειδικά στη Θεία Ευχαριστία— δεν επιτρέπεται, καθώς το μυστήριο είναι η επισφράγιση της ήδη υπάρχουσας ΟΡΘΟΔΟΞΗ  πίστης και όχι ένα μέσο για την επίτευξή της. 

3.Ενεργός Πνευματική Ζωή: Η πίστη πρέπει να συνοδεύεται από έργα και μετάνοια για να είναι «σωτήρια»

4. Στην Ορθόδοξη Εκκλησιολογία, η μνημόνευση του ορθόδοξου επισκόπου από τον ιερέα κατά την τέλεση των μυστηρίων δεν είναι μια απλή τυπική διαδικασία, αλλά θεμελιώδης προϋπόθεση για την εγκυρότητα και τη σωτηριολογική τους διάσταση.

Γ. Το μυστήριο θεωρείται «μολυσμένο» όταν τελείται εκτός των ορίων της Αλήθειας (Αίρεση) ή εκτός των ορίων της Τάξης (Σχίσμα/Καθαίρεση), καθώς και όταν ο πιστός συμμετέχει σε αυτό με συνείδηση που αντιστρατεύεται το θέλημα του Θεού.

Η  μνημόνευση ενός επισκόπου που κηρύττει αίρεση «γυμνή τη κεφαλή» (δημόσια και απροκάλυπτα) θεωρείται από πολλούς Πατέρες ως κοινωνία με την πλάνη.  Ο πιστός που ακολουθεί συνειδητά έναν αιρετικό επίσκοπο κινδυνεύει να αλλοιώσει το ορθόδοξο φρόνημά του. Η μνημόνευση δηλώνει ενότητα πίστης. Αν ο επίσκοπος είναι αιρετικός, η μνημόνευση δημιουργεί μια εκκλησιολογική ψευδαίσθηση. Εμφανίζει την αίρεση ως τμήμα της Εκκλησίας. Αυτό, κατά τον Άγιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, συνιστά «κοινωνία με το σκότος», διότι η Θεία Ευχαριστία δεν μπορεί να καλύπτει τη δογματική απόκλιση.

Ερανίσματα απο το βιβλίο -Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΛΥΣΜΟΥ των Ορθοδόξων απο την εκκλησιαστική κοινωνία μη καταδικασθέντων αιρετικών.(Α)

 

ΜΕΡΟΣ Α 

-------------------------

Εισαγωγικά 

(Τα αποσπάσματα που δημοσιεύονται είναι απο το ομώνυμο βιβλίο του ιερομονάχου Ευγενίου σε απλούστερη γλώσσα.Επιμέλεια κειμένων: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου).

--------------------------------------------------------------------------------------

Υπάρχει πνευματικός μολυσμός για τους Ορθοδόξους όταν κοινωνούν με αιρετικούς που δεν έχουν αποκοπεί από την Εκκλησία. Αυτό προκύπτει από χωρία του Προφήτη Ιεζεκιήλ, όπως τα ερμήνευσαν οι Άγιοι Πατέρες, καθώς και από μαρτυρίες των Αγίων Αποστόλων, της Ε΄ Οικουμενικής Συνόδου και γενικά των Πατέρων της Εκκλησίας. Το ίδιο διδάσκει και ο Μέγας Βασίλειος.

Όπως:

• η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος αντιμετώπισε τον Νεστόριο,
• η Δ΄ τον Διόσκορο,
• η ΣΤ΄ τον Μακάριο,
• η Ζ΄ τους Εικονομάχους επισκόπους που επέστρεφαν,
• και η Θ΄ τον Ιωάννη Καλέκα και τον Γρηγόριο Ακίνδυνο,

έτσι και από τα επίσημα κείμενα και τις αποφάσεις αυτών των Συνόδων φαίνεται ξεκάθαρα ότι όλοι αυτοί είχαν πραγματική και κανονική ιερωσύνη μέχρι τη στιγμή που καθαιρέθηκαν. Τότε μόνο την έχασαν.

Είχαν ιερωσύνη ακόμη και όταν βρίσκονταν σε αμετανόητη αίρεση (γι’ αυτό και καθαιρέθηκαν), ή – στην περίπτωση της Ζ΄ Οικουμενικής – πριν μετανοήσουν.

Παρόλο που σε διάφορες εποχές οι αιρετικοί επικράτησαν σε τοπικές Εκκλησίες και μάλιστα επίσημα, ακόμη και για πολλά χρόνια, και παρόλο που δίδασκαν αιρέσεις που είχαν ήδη καταδικαστεί στο παρελθόν και τις ανανέωναν συνοδικά, ενώ οι Ορθόδοξοι απέφευγαν την κοινωνία μαζί τους, η ίδια η ύπαρξη της ιερωσύνης τους δεν είχε καταστραφεί. Αυτό φαίνεται καθαρά τουλάχιστον από τις Γ΄, Δ΄, ΣΤ΄ και Ζ΄ Οικουμενικές Συνόδους.

Η καθαίρεση, όπως εξηγούν με ακρίβεια οι Οικουμενικές Σύνοδοι, δεν είναι απλώς ανακοίνωση ότι η ιερωσύνη είχε ήδη χαθεί, αλλά η αφαίρεσή της. Δηλαδή, η χάρη της ιερωσύνης αφαιρείται με συγκεκριμένη συνοδική πράξη, σε συγκεκριμένο χρόνο, από τον Θεό και τη Σύνοδο των επισκόπων.

Άρα, η ιδέα ότι ο μολυσμός σημαίνει αυτόματη καθαίρεση ή ότι τα μυστήρια γίνονται αυτόματα άκυρα, δεν στηρίζεται στις πράξεις των Οικουμενικών Συνόδων. Αυτό ισχύει ακόμη και όταν μια αίρεση έχει αναγνωριστεί συνοδικά, όπως έγινε και στη σύνοδο της Κρήτης το 2016.

---

Τι είναι ο μολυσμός και πώς λειτουργεί

1. Η ρίζα και η αιτία του μολυσμού είναι η αίρεση, την οποία σπέρνει ο διάβολος στην καρδιά του ανθρώπου. Ο άνθρωπος γίνεται αιρετικός επειδή αποδέχεται την αίρεση.
2. Η αίρεση μολύνει πρώτα τον ίδιο τον αιρετικό, επειδή τον χωρίζει από τον Θεό. Αυτό είναι το πρώτο και βασικό αποτέλεσμα και επιβεβαιώνεται από την Ε΄ Οικουμενική Σύνοδο και από μαρτυρίες Αγίων, όπως του αββά Αγάθωνα. Μέχρι εδώ ο μολυσμός αφορά μόνο το πρόσωπο του αιρετικού.
3. Η αίρεση προκαλεί σχίσμα μέσα στην Εκκλησία. Η ενότητα των πιστών γίνεται μέσω της Θείας Κοινωνίας. Ο αιρετικός που δεν έχει ακόμη καταδικαστεί συνοδικά διασπά αυτή την ενότητα, επειδή έχει ήδη αποκοπεί από τον Θεό. Αυτό επιβεβαιώνεται από τις πράξεις της Ε΄ Οικουμενικής και από τον 15ο Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου, που δικαιώνει όσους διακόπτουν την κοινωνία πριν από συνοδική καταδίκη.
4. Μολύνονται τα μυστήρια, τόσο του αιρετικού όσο και εκείνων που κοινωνούν μαζί του γνωρίζοντας την κατάστασή του. Αυτό φαίνεται καθαρά στην Ε΄ Οικουμενική, όπου αφαιρέθηκε το όνομα του Πάπα Βιγίλιου από τα δίπτυχα για να μη μολυνθούν τα μυστήρια των Ορθοδόξων επισκόπων.

Δεν αποφεύγουμε τον καθαιρεμένο ή αιρετικό ιερέα μόνο επειδή δεν τελεί πλέον έγκυρα μυστήρια, αλλά και λόγω του φρονήματός του, γιατί από εκεί ξεκινά η μόλυνση.

5. Η μόλυνση των μυστηρίων σημαίνει κρίση και καταδίκη, τόσο για τον ιερέα όσο και για όσους κοινωνούν μαζί του εν γνώσει τους. Όπως κάποιος που κοινωνεί με βαριά αμαρτία χωρίς μετάνοια, έτσι και εδώ η Θεία Κοινωνία γίνεται εις κρίμα και κατάκριμα.
6. Ο μολυσμός σημαίνει επίσης:
• συμμετοχή στην αίρεση,
• θεϊκή κατάκριση του αιρετικού,
• και τελικά απομάκρυνση από τη χάρη του Θεού.

Η κοινωνία με αιρετικό, κατά τους Πατέρες, σημαίνει:

• μνημόνευση ή συλλειτουργία (για κληρικούς),
• λήψη της Θείας Κοινωνίας από αυτόν (για λαϊκούς),
• συμπροσευχή ή ακόμη και στενή συναναστροφή.

---

Σημαντική διευκρίνιση

Καθοριστικό ρόλο παίζει το αν γίνεται “εν γνώσει”. Δηλαδή, αν κάποιος γνωρίζει ότι ο άλλος είναι αιρετικός και παρ’ όλα αυτά κοινωνεί μαζί του. Για όσους δεν γνωρίζουν ή δεν καταλαβαίνουν πλήρως, η ευθύνη ανήκει στην κρίση του Θεού, ο οποίος γνωρίζει τις καρδιές και τα κίνητρα του καθενός.

Όπως λέει και ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, δεν μπορούμε να αποφανθούμε απόλυτα για όλους, γιατί οι άνθρωποι διαφέρουν σε γνώση, πρόθεση, ηλικία και ζήλο.

Εμείς έχουμε χρέος να ακολουθούμε όσα μας παρέδωσαν οι Πατέρες, για να μη σφάλουμε. Όσο μεγαλύτερη είναι η γνώση, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ευθύνη, όπως διδάσκει η Αγία Γραφή και το Ευαγγέλιο.

Αυτά λένε τα κείμενα.

Η αρχή "ο κοινωνών ακοινωνήτω ακοινώνητος έσται" (δηλ. «όποιος κοινωνεί με κάποιον που είναι εκτός εκκλησιαστικής κοινωνίας, γίνεται και ο ίδιος εκτός κοινωνίας») δεν αφορά μόνο αιρετικούς που έχουν ήδη καταδικαστεί συνοδικά, αλλά και αιρετικούς που ακόμη δεν έχουν καταδικαστεί επίσημα, σύμφωνα με τη διδασκαλία των Αγίων Αποστόλων, της Ε΄ Οικουμενικής Συνόδου, των Ιερών Κανόνων και των Αγίων Πατέρων.

Οι Ιεροί Κανόνες (ο 2ος και ο 10ος Αποστολικός) επιβάλλουν ακοινωνησία όχι ως τιμωρία, αλλά για να αποφευχθεί ο πνευματικός μολυσμός. Όπως ακριβώς η ακοινωνησία επιβάλλεται σε όποιον κοινωνεί με καταδικασμένο αιρετικό για να μη μολυνθεί πνευματικά, το ίδιο ισχύει και όταν κάποιος κοινωνεί με αιρετικό που δεν έχει ακόμη καταδικαστεί.

Ο μολυσμός δεν σταματά στο πρώτο πρόσωπο. Μεταδίδεται:

• από τον αιρετικό,
• σε εκείνον που κοινωνεί μαζί του εν γνώσει,
• και ακόμη παραπέρα, σε τρίτο πρόσωπο που κοινωνεί με τον δεύτερο.

Είναι σαν τα συγκοινωνούντα δοχεία: η συμμετοχή στο σχίσμα του αιρετικού γίνεται είτε άμεσα είτε έμμεσα, όταν υπάρχει συνειδητή κοινωνία.

Με απλά λόγια:

Αφού ο μολυσμός μεταδίδεται από τον μη καταδικασμένο αιρετικό στον Ορθόδοξο που κοινωνεί μαζί του, μεταδίδεται και σε όποιον κοινωνεί με αυτούς. Δηλαδή, υπάρχει άμεση και έμμεση συμμετοχή στο σχίσμα.

---

Η οἰκονομία και τα όριά της

Η εκκλησιαστική «οἰκονομία» δεν αναιρεί αυτά τα συμπεράσματα, αλλά τα επιβεβαιώνει. Επειδή ακριβώς υπάρχει ο μολυσμός και επειδή οι Ιεροί Κανόνες επιβάλλουν απομάκρυνση από τους αιρετικούς, η Εκκλησία – σε εξαιρετικές περιπτώσεις και συνοδικά – μπορεί προσωρινά να επιτρέψει κάτι που κανονικά απαγορεύεται αυστηρά.

Αυτό γίνεται μόνο:

• όταν υπάρχει σοβαρότατος λόγος (π.χ. σωτηρία ψυχών),
• και όταν το αποδέχεται το πλήρωμα της Εκκλησίας.

Η οἰκονομία δεν καταργεί τον μολυσμό:

• ούτε στον ίδιο τον αιρετικό,
• ούτε σε όσους τον μνημονεύουν ή κοινωνούν μαζί του,
  όταν η αίρεση διδάσκεται φανερά μέσα στην Εκκλησία.

Εξαιρέσεις υπάρχουν μόνο σε περιπτώσεις ανώτερης βίας (π.χ. απειλή μαζικής σφαγής πιστών) ή σε περιπτώσεις πνευματικής ασθένειας, όπου η οἰκονομία εφαρμόζεται σταδιακά, με στόχο να οδηγηθεί ο άνθρωπος σιγά-σιγά στην πλήρη τήρηση της ακρίβειας.

Η οἰκονομία είναι προσωρινή και παύει όταν ο πιστός φτάσει στην πλήρη εφαρμογή των Ιερών Κανόνων.

Αυτή τη μορφή οἰκονομίας εφάρμοσε και ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης. Μπορεί να εφαρμοστεί μόνο αν τηρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

Για Ορθόδοξους κληρικούς:

• να μη μνημονεύουν αιρετικό επίσκοπο,
• να μη συλλειτουργούν με αιρετικό κληρικό,
• να μη μεταδίδουν μυστήρια σε αιρετικό.

Για Ορθόδοξους λαϊκούς:

• να μη κοινωνούν από το ποτήριο αιρετικού που δεν έχει καθαιρεθεί.

Άρα, η οἰκονομία αποδεικνύει ότι οι Ιεροί Κανόνες είναι υποχρεωτικοί, όχι προαιρετικοί. Αν ήταν προαιρετικοί, δεν θα χρειαζόταν οἰκονομία.

---

Μαρτυρία από την Ε΄ Οικουμενική Σύνοδο

Η ενότητα της Εκκλησίας διασαλεύεται μόνο από τις αιρέσεις. Όποιος φρονεί διαφορετικά από όσα παρέλαβε η Εκκλησία:

• χάνει την ενότητα της πίστης,
• και την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος.

Γι’ αυτό η Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος θεωρεί ύψιστο καθήκον των ιερέων τη διαφύλαξη της ενότητας της πίστης.

Όταν ένας ιερέας απομακρύνεται από την Ορθόδοξη πίστη:

• μολύνει τα μυστήρια που τελεί,
• χάνει τη χάρη της πνευματικής πατρότητας,
• και από ποιμένας γίνεται λύκος που καταστρέφει το ποίμνιο.

Γι’ αυτό και αφαιρέθηκε το όνομα του πάπα Βιγιλίου από τα Δίπτυχα, ώστε να προστατευθεί η καθαρότητα των Μυστηρίων.

Στα Δίπτυχα:

• μνημονεύονται μόνο οι Ορθόδοξοι,
• και διαγράφονται οι αιρετικοί,
  είτε ζώντες είτε κεκοιμημένοι.

Διότι δεν είναι χριστιανικό να εξισώνεται η αίρεση με την Ορθόδοξη πίστη. Όλοι οι ιερείς πρέπει να έχουν μία γνώμη, ένα φρόνημα, μία πίστη: την Ορθόδοξη αλήθεια.

---

Τελικό συμπέρασμα (με απλά λόγια)

Ο ιερέας που διδάσκει αίρεση συνειδητά:

• χάνει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος,
• προκαλεί σχίσμα,
• μολύνει τα Μυστήρια όχι επειδή παύει να είναι ιερέας, αλλά επειδή αυτά τελούνται προς κρίση και κατάκριση, τόσο για τον ίδιο όσο και για όσους κοινωνούν μαζί του εν γνώσει.

Γι’ αυτό:

• αποφεύγουμε την κοινωνία με αιρετικούς,
• δεν μνημονεύουμε όσους δεν είναι στην Ορθόδοξη πίστη,
• προστατεύουμε την ενότητα της Εκκλησίας και την καθαρότητα των Μυστηρίων.

Όλοι οι ιερείς οφείλουν να έχουν μία πίστη: την Ορθόδοξη, την Αλήθεια.

 ------------------------------------------------------------------------------------------

Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (+ 11 Νοεμβρίου) απέναντι στην αίρεση & το σχίσμα

 

   «Διότι το να κοινωνάει κάποιος από αιρετικό… αποξενώνει από το Θεό και καθιστά οικείο με τον Διάβολο» (όσιος Θεόδωρος Στουδίτης)
«Παρακαλώ προφυλάξτε ακόμη τον εαυτό σας από την ψυχοφθόρο αίρεση, η συμμετοχή στην οποία είναι αποξένωση από το Χριστό» (όσιος Θεόδωρος Στουδίτης, επιστολή 60, ΕΠΕ 18Γ, σελ. 17)
   «…Ερώτηση 3η. Για τις εκκλησίες που βεβηλώθηκαν από τους ιερείς που κοινώνησαν με την αίρεση και κατέχονται από αυτούς. Εάν πρέπει να μπαίνουμε σ’ αυτές για να προσευχηθούμε και να ψάλλουμε.
Απάντηση. Δεν πρέπει να μπαίνουμε καθόλου στις εκκλησίες αυτές με τους τρόπους που αναφέρθηκαν, γιατί είναι γραμμένο «Να, το σπίτι σας εγκαταλείπεται έρημο». Γιατί μόλις μπαίνει μέσα στις εκκλησίες αυτές η αίρεση, φεύγει ο άγγελος που εποπτεύει όλα όσα γίνονται εκεί, σύμφωνα με τα λόγια του μεγάλου Βασιλείου, και ο ναός αυτός γίνεται ένα απλό σπίτι. Γιατί λέγει «Δεν θα μπω μέσα σε εκκλησία πονηρών». Και ο Απόστολος «Ποιά συμφωνία υπάρχει ανάμεσα στον ναό του Θεού και στα είδωλα;»
    «…Η κοινωνία από τους αιρετικούς δεν είναι κοινός άρτος, αλλά δηλητήριο, που δεν βλάπτει το σώμα, αλλά αμαυρώνει και σκοτίζει την ψυχή…Και εάν οι ευχές της λειτουργίας είναι των ορθοδόξων, τί σημασία έχει αυτό, εάν γίνεται από αιρετικούς; Γιατί δεν πιστεύουν όπως πίστευε εκείνος που τις σύνταξε, ούτε και πιστεύουν σ’ αυτά που σημαίνουν οι λέξεις. Γιατί ολόκληρη η λειτουργία εξυμνεί την πίστη, ότι ο Χριστός έγινε αληθινός άνθρωπος, ενώ αυτοί το αρνούνται, αν και το λένε, επειδή φρονούν να μη ζωγραφίζεται αυτός. Είναι δηλαδή σαν να λέγει κάποιος, Πιστεύω σε Πατέρα και Υιό και άγιο Πνεύμα, αλλά φρονεί, ότι ο Πατέρας και ο Υιός και το άγιο Πνεύμα είναι μια υπόσταση με τρία ονόματα, πράγμα που είναι δόγμα του Σαβελλίου, ο οποίος πίστευε ανόητα. Τί λοιπόν, θα πούμε ότι αυτός πιστεύει σε Τριάδα; Καθόλου, έστω και αν το λέγει. Έτσι λοιπόν ούτε εδώ πιστεύει αυτά που λέγει, έστω και αν η λειτουργία είναι ορθόδοξη, αλλά αυτός φλυαρεί ανόητα, η μάλλον εξυβρίζει παίζοντας τη λειτουργία, γιατί και οι γόητες και οι επαοιδοί χρησιμοποιούν θεϊκές ωδές στις δαιμονικές τελετές τους» (ΕΠΕ 4,17. 4,489, 3,387)

O μολυσμός της πίστεως σύμφωνα με τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη.

 

Στην προς Τίτο επιστολή του Αποστόλου Παύλου και στο απόσπασμα που διαβάζεται την Κυριακή, που είναι αφιερωμένη στους θεοφόρους Πατέρες της Ζ Οικουμενικής Συνόδου, γράφονται και τα εξής, εκ μέρους του Αποστόλου Παύλου:

«Αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν  καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος .( [Τίτ.3,10-11].

(Μετάφραση :Αιρετικό άνθρωπο που επιμένει να δημιουργεί σκάνδαλα και διαιρέσεις στην Εκκλησία, μολονότι τον συμβούλευσες για πρώτη και δεύτερη φορά, παράτησέ τον και απόφευγέ τον. Γνώριζε ότι ένας τέτοιος άνθρωπος έχει διαστραφεί και αμαρτάνει· και για την αμαρτία του αυτήν ελέγχεται και κατακρίνεται από τη συνείδησή του και από τον ίδιο του τον εαυτό )».

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης σχολιάζοντας στην ερμηνευτική προσέγγιση  του Αγίου Θεοφυλάκτου στα παραπάνω, γράφει τα εξής:

«Γι΄αυτό και ο Μέγας Βασίλειος λέγει: «Τον αιρετικό πρέπει να τον αποφεύγει κανείς» (Λόγος περί Ασκήσεως). Γι΄αυτό διαβάζουμε στην Εκκλησιαστική Ιστορία ότι οι Σαμοσατείς δεν ήθελαν να μπαίνουν στα θερμά λουτρά, διότι σε αυτά είχε πλυθεί ο Αρειανός Ευνόμιος.

   Επίσης στην  Β΄προς Τιμόθεο επιστολή ο Απόστολος Παύλος γράφει: «καὶ ὁ λόγος αὐτῶν ὡς γάγγραινα νομὴν ἕξει (:και η διδασκαλία τους θα εξαπλωθεί σαν γάγγραινα)». (2,17:  

Ο 45ος ΙΕΡΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΜΟΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

 

Εισαγωγικά

Συνεχίζουμε να δημοσιεύουμε αποσπάσματα από την νέα μελέτη του ιερομονάχου Ευγενίου, που αφορά την ερμηνεία του 45^ου Αποστολικού Κανόνα.

Στο πρώτο μέρος της μελέτης γίνεται ερμηνεία  του 45^ου Αποστολικού Κανόνα από τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη και στο δεύτερο μέρος γίνεται τεκμηρίωση της ερμηνείας του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου από την ομοφωνία της ερμηνείας των Αγίων Πατέρων (consensus partum).

Στην συνέχεια παρουσιάζουμε διαμορφωμένα αποσπάσματα του δεύτερου μέρους της μελέτης του Γέροντα. Η διαμόρφωση έγινε προκειμένου να γίνουν τα γραφόμενα κατανοητά στους ενδιαφερομένους. Όποιος θέλει περισσότερα στοιχεία για το θέμα μπορεί να βρει σε ολόκληρη την μελέτη που δημοσιεύεται σε αρχείο pdf στην ηλεκτρονική διεύθυνση

https://www.agioritespateres.com/o-45os-ieros-apostolikos-kanonas/ καθώς και στο βιβλίο του που πάλι σε αρχείο pdf δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση

https://www.agioritespateres.com/i-ennoia-tou-molysmou/

Στο κείμενο που παρουσιάζουμε αποδεικνύει ο Γέροντας ότι ΥΠΑΡΧΕΙ  Ιερός Κανόνας και μάλιστα ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΣ που ΕΝΤΕΛΛΕΤΑΙ ΜΕ ΕΠΙΤΙΜΙΟ τον ορθόδοξο να μη κοινωνεί με ακατάκριτο αιρετικό. Αυτό συνεπάγεται ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥ 15ου  ΚΑΝΟΝΑ (που αναφέρεται σε ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥΣ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥΣ) και ως εκ τούτου και της ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗΣ.

π.Δ.Α

 

Ο 45ος ΙΕΡΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΜΟΦΩΝΙΑ ΤΩΝ  ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

Κατ’ αρχάς ο 45ος Ιερός Αποστολικός Κανόνας διορίζει: «Επίσκοπος, η Πρεσβύτερος, η Διάκονος αιρετικοίς συνευξάμενος, μόνον, αφοριζέσθω, ει δε επέτρεψεν αυτοίς, ως Κληρικοίς  ενεργήσαί τι, καθαιρείσθω».

 

Είναι βεβαίως μεγάλο το κύρος που απολαμβάνει ο όσιος Νικόδημος εντός της  Εκκλησίας, αλλά είναι γνωστόν ότι το αλάθητο το έχει η Εκκλησία στις Οικουμενικές Συνόδους και στην «κοινή των Πατέρων δόξα», όπως ο ίδιος ομολογεί.

 «… ρητέον, ότι, ημίν  ου μέλλει τι είπον, η τι εφρόνησαν μερικοί Πατέρες. Αλλά τι λέγει η Γραφή, και αι  οικουμενικαί σύνοδοι, και η κοινή των Πατέρων δόξα». Συνεπώς πρέπει και εμείς να  ακολουθήσουμε την υπόδειξη του Οσίου.

Αυτά που ήδη ελέχθησαν από τον Όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη ότι  δηλαδή οι Ιεροί Αποστολικοί Κανόνες 10ος, 11ος και 45ος, αναφέρονται σε ακατακρίτους (ακαθαιρέτους) αιρετικούς πράγματι αποτελούν την «κοινή  των Πατέρων δόξα» [ήτοι το «consensus Patrum»]. Τούτο καταδεικνύεται από τα εξής:

1) Από τις Αποστολικές Διαταγές. Δύο παραθέτουμε εδώ σ’ αυτήν την συνάφεια. 

Η Πρώτη:  Σ’  αυτήν την Διαταγή γίνεται αναφορά σε «εναγείς» [(=μολυσμένους) εννοείται Ιερείς άρα  ακαθαιρέτους] που μολύνουν τον τόπο και διά τούτο δεν πρέπει οι Ορθόδοξοι να  κοινωνούν μαζί τους και μάλιστα ούτε να συμψάλλουν, ούτε να συναναγινώσκουν, ούτε  να συμπροσεύχονται [εννοείται για την αποφυγή του συμμιασμού-συν-μολισμού.

Η Δευτέρα:  Σ’ αυτήν την Διαταγή γίνεται αναφορά περί του  συμμιασμού (= συν-μολυσμού) των Ορθοδόξων εκ της συμπροσευχής – μόνον– του  ακατακρίτου αιρετικού.

Συνεπώς υπάρχει συμμιασμός στους Ορθοδόξους εκ της συμπροσευχής ακρίτων  (ακαθαιρέτων) αιρετικών. [Ο συμμιασμός όχι νοούμενος ως απώλεια της ιερωσύνης  αλλ’ ως συγκατάκριση στους εν γνώσει κοινωνούντες μαζί τους}.

Εφ’ όσον υπάρχει αυτός ο συμμιασμός τότε οι 10ος, 11ος και 45ος Αποστολικοί αναφέρονται σε ακατακρίτους αιρετικούς, ως λέγεται και υπό του οσίου Νικοδήμου (ως προς τους ακατακρίτους αυτών των Κανόνων).

Η εκκλησιαστική διαχρονική συνείδηση  αποδέχεται την υπαρξη μολυσμού εκ της εκκλησιαστικής κοινωνίας ακατακρίτων αιρετικών, (βλ. βιβλίο -Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΛΥΣΜΟΥ, ενδεικτικώς σσ. 37 κ.ε.).

2) Από άλλους Αποστολικούς Κανόνες (πλην των 10ου, 11ου και 45ου). Τους 31ο και 33ο Αποστολικούς οι οποίοι αναφέρονται σε ακαθαιρέτους αιρετικούς όπως (ως αιρετικούς) τους αποκαλεί ο όσιος Νικόδημος .