«Όσο πιο βαθιά θάβεται η αλήθεια, τόσο πιο λαμπρή θα αναδύεται»
Παρουσιάζουμε το πρώτο μέρος της συνέντευξης που παραχώρησε ο Σεβασμιώτατος Επίσκοπος Ράσκας και Πρίζρεν εν εξορία, κ.κ. Ξενοφών, στην αμερικανοσερβική εφημερίδα «Sloboda». Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουλίου 2026.
Από τη Συντακτική Ομάδα
-------------------------------------------------------------------------------
Ο φετινός Ιούνιος σηματοδότησε τη 16η επέτειο από την ίδρυση της «Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν εν εξορία». Η επισκοπή αυτή συγκροτήθηκε από ένα τμήμα της μοναστικής κοινότητας που αποχώρησε από τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, ακολουθώντας την οδό της εξορίας μετά τον διωγμό του μακαριστού Επισκόπου Αρτεμίου (Ραντοσάβλιεβιτς) από το Κοσσυφοπέδιο και τα Μετόχια. Σήμερα, η εν εξορία επισκοπή αριθμεί περισσότερες από 40 κατακόμβες (μοναστικούς πυρήνες), περίπου 150 μοναχούς και μοναχές, 15 έγγαμους ιερείς και έναν μεγάλο αριθμό πιστών.
Ο Επίσκοπος της εν εξορία Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν, κ. Ξενοφών (Τομάσεβιτς), μιλά στη «Sloboda» για τους λόγους ίδρυσης αυτής της εκκλησιαστικής δομής, τη ζωή στις κατακόμβες-μοναστήρια της, καθώς και για τη γενικότερη κατάσταση στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, την Ορθοδοξία, τη Σερβία και τη νότια επαρχία της. Δημοσιεύουμε τη συνέντευξη σε δύο μέρη.
Ερώτηση: Πόσο καλά γνωρίζει η κοινή γνώμη σήμερα τα γεγονότα της εκδίωξης του μακαριστού Επισκόπου Αρτεμίου από την έδρα της Επισκοπής Ράσκας, Πρίζρεν, Κοσσυφοπεδίου και Μετοχίων το 2010, και πώς δημιουργήθηκε η εν εξορία Επισκοπή;
Επίσκοπος Ξενοφών: Ακριβώς τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους συμπληρώθηκαν δεκαέξι ολόκληρα χρόνια από τότε που ο Επίσκοπος Αρτέμιος, δακρυσμένος, αποχαιρέτησε τον πιστό λαό και τη μοναστική αδελφότητα στην τράπεζα της Μονής Γκρατσάνιτσα, στις 8 Ιουνίου 2010. Τότε, στο συγκινητικό του κήρυγμα, είχε πει πως μια μέρα θα συγκεντρωθούμε ξανά στη Γκρατσάνιτσα για να τον κηδέψουμε στο κοιμητήριο του μοναστηριού, όπως άρμοζε και επιβαλλόταν. Όμως η πρόνοια, το θέλημα και η παραχώρηση του Θεού όρισαν διαφορετικά.
Ούτε η Ιερά Σύνοδος της Σερβικής Εκκλησίας ούτε ο Γέροντάς μας είχαν κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο για τη συνέχεια, όταν διατάχθηκε η εξορία του στη βόρεια Σερβία, στη Μονή Σισάτοβατς. Η εξορία αυτή ήταν άδικη, ανυπόστατη και πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση κάθε εκκλησιαστικού κανόνα και του Καταστατικού της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Παύθηκε αντικανονικά από τα καθήκοντά του και απομακρύνθηκε από τη διοίκηση της επισκοπής του. Δεν του επετράπη καν να παραμείνει σε κάποιο από τα μοναστήρια της Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν, την οποία επί χρόνια καθοδηγούσε.
Για όποιον διέθετε έστω και ελάχιστη κοινή λογική και δεν ήταν συνδεδεμένος με τον Χριστό και την Εκκλησία Του μέσω εφήμερων πολιτικών, εκκλησιαστικών ή οικονομικών συμφερόντων, ήταν σαφές εξαρχής ότι επρόκειτο για έναν διωγμό με βαθιά θρησκευτικά —και όχι μόνο πολιτικά— κίνητρα.
Ο μακαριστός επίσκοπος είχε ξεκάθαρες, τεκμηριωμένες και δυναμικές θέσεις, τις οποίες εφάρμοζε με διορατικότητα και θάρρος από τη στιγμή της ανάρρησής του στον θρόνο της Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν το 1991, και ιδίως μετά την κατοχή του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων το 1999. Ο αγώνας του ενάντια στις αλβανικές θηριωδίες που διαπράττονταν εις βάρος του σερβικού λαού —υπό το απαθές και συγκαταβατικό βλέμμα της διεθνούς κοινότητας και των δυνάμεων του ΟΗΕ, που υποτίθεται ότι βρίσκονταν εκεί για να εφαρμόσουν το νομικά δεσμευτικό Ψήφισμα 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας— υπήρξε μνημειώδης. Το θρησκευτικό και εθνικό του έργο βρισκόταν υπό στενή παρακολούθηση τόσο από εγχώριους όσο και από ξένους παράγοντες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2010, η τότε πρέσβειρα των ΗΠΑ, Μαίρη Γουόρλικ, είχε επισημάνει στον τότε Πατριάρχη Ειρηναίο την «επιζήμια» δραστηριότητα του Επισκόπου Αρτεμίου. Και ο Πατριάρχης Ειρηναίος έσπευσε να διεκπεραιώσει άμεσα αυτή την αποστολή...
Ερώτηση: Τι συνέβη στη συνέχεια;
Επίσκοπος Ξενοφών: Πέρα από τις προσπάθειες για τη διατήρηση του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων εντός της Σερβίας και την επιβίωση του σερβικού λαού, ο Επίσκοπος Αρτέμιος και ο κλήρος του έδωσαν ακόμα μία μεγάλη μάχη: τη μάχη για τη διαφύλαξη της Ορθόδοξης πίστης και των ιερών παραδόσεων από την αίρεση του οικουμενισμού. Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι ο αγώνας κατά του οικουμενισμού υπήρξε ο κύριος λόγος για τη βάναυση απομάκρυνση του Επισκόπου Αρτεμίου από τον θρόνο του. Στόχος ήταν να τοποθετηθεί στη θέση του ένας πιο «συνεργάσιμος» και «συμβιβαστικός» επίσκοπος, ο οποίος δεν θα αποτελούσε εμπόδιο ούτε στα σχέδια για την ανακήρυξη ενός ανεξάρτητου Κοσσυφοπεδίου (σε εθνικό επίπεδο) ούτε στην εξάπλωση της οικουμενικής αίρεσης (σε πνευματικό επίπεδο).
Ο σερβικός λαός σε μεγάλο βαθμό το αντιλήφθηκε αυτό. Αν δεν συνέβαινε αυτό, η εν εξορία Επισκοπή Ράσκας και Πρίζρεν δεν θα παρουσίαζε αυτή την έντονη λειτουργική και πνευματική ζωή όλα αυτά τα χρόνια, κηρύττοντας ιεραποστολικά το Ευαγγέλιο και τη γνήσια παράδοση του Αγίου Σάββα. Αυτό επιβεβαιώνεται από το πλήθος των πιστών που κατακλύζουν σήμερα τις σαράντα και πλέον κατακόμβες, τα μοναστήρια και τα παρεκκλήσιά μας, όχι μόνο στη Σερβία αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η αλήθεια δεν κρύβεται ούτε θάβεται. Διότι, όπως έλεγε συχνά ο άγιος Γέροντάς μας: «Όσο πιο βαθιά θάβεται η αλήθεια, τόσο πιο λαμπρή θα αναδυθεί».
Ερώτηση: Δεκαέξι χρόνια μετά, έχουν γίνει πιο ξεκάθαρα τα πολιτικά και εκκλησιαστικά κίνητρα πίσω από τη δίωξη του Επισκόπου Αρτεμίου, όπως αποκαλύφθηκε και από τα έγγραφα των WikiLeaks; Κι αυτό παρά το γεγονός ότι επίσημα τιμωρήθηκε από την Εκκλησία για δήθεν οικονομικές ατασθαλίες, οδηγήθηκε στα πολιτικά δικαστήρια, ενώ ακόμα και μετά τον θάνατό του επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης και πρόστιμα στους συνεργάτες του.
Επίσκοπος Ξενοφών: Από την πρώτη στιγμή αυτής της τραγελαφικής διαδικασίας ενώπιον του δικαστηρίου του Βελιγραδίου, απαιτήσαμε η δίκη να είναι ανοιχτή στο κοινό. Πολλοί από εμάς, μοναχοί και πιστοί, δίναμε το παρών σε κάθε ακροαματική διαδικασία. Δεν θέλαμε ο Γέροντάς μας και οι συνεργάτες του να δικαστούν στα κρυφά. Κανένας από όσους παρακολουθούσαν τη διαδικασία δεν μπορούσε να απαλλαγεί από την εντύπωση ότι αυτή η φάρσα είχε στηθεί σε πλήρη συνεργασία του κρατικού καθεστώτος με την εκκλησιαστική ηγεσία —και αναφέρομαι τόσο στο τωρινό καθεστώς όσο και στο προηγούμενο, του Τάντιτς.
Η επιχειρηματολογία τους ήταν πρόχειρη και αστήρικτη, γεμάτη τεράστιες δικονομικές παραβάσεις, τις οποίες είμαι βέβαιος ότι θα μελετήσουν και θα αναδείξουν στο μέλλον οι νομικοί επιστήμονες. Μιλάω για «απάτη» διότι η εικόνα της δίκης ήταν θλιβερή: ανίκανοι δικαστές, σκανδαλώδεις παραλείψεις της αστυνομίας (που έχασε τα κατασχεθέντα αρχεία-πειστήρια, τα οποία δεν βρέθηκαν ποτέ) και μάρτυρες κατηγορίας που δεν μπόρεσαν να εισφέρουν ούτε ένα στοιχειώδες αποδεικτικό στοιχείο για δήθεν κατάχρηση. Ήταν μια προκλητική και ολοφάνερη συμπαιγνία μεταξύ εισαγγελέων και δικαστών.
Ήταν συγκλονιστικό να βλέπει κανείς τον 85χρονο γέροντα, τον πνευματικό μας πατέρα, να απαντά με απόλυτη ηρεμία, ακρίβεια και επιχειρήματα σε κάθε ερώτηση. Θα έχει μεγάλη αξία να δημοσιευθούν κάποτε αυτά τα δικαστικά πρακτικά —αν, βέβαια, δεν «εξαφανιστούν» κι αυτά, όπως εκείνα τα περίφημα αρχεία που χάθηκαν κατά τη διάρκεια της δίκης.
Με την κοίμηση του Επισκόπου, η δίωξη εναντίον του έπαυσε, προς μεγάλη ανακούφιση εισαγγελέων και δικαστών. Έπρεπε, όμως, οπωσδήποτε να καταδικαστούν οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι, ώστε να διατηρηθεί ένα πρόσχημα νομιμότητας στα μάτια της κοινής γνώμης. Ιδιαίτερα ντροπιαστική είναι η καταδίκη της Γιελένα Σουμπάρεβιτς, μιας σπουδαίας Σέρβας και ευσεβούς Ορθόδοξης, η οποία, ως αρχιτέκτονας, εργάστηκε για την αναστήλωση των σερβικών μνημείων στην Επισκοπή Ράσκας και Πρίζρεν. Καταδικάστηκε εντελώς άδικα σε κατ’ οίκον περιορισμό, ποινή την οποία εκτίει ακόμη. Της ευχόμαστε, έχοντας την ελπίδα της στον διωκόμενο Χριστό, να υπομείνει αυτή την αδικία, υπενθυμίζοντας στους διώκτες της ότι κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από τη δικαιοσύνη του Θεού και τη δίκαιη κρίση του Αγίου Σάββα.
Ερώτηση: Η περίπτωση του Επισκόπου Αρτεμίου αποτέλεσε την απαρχή μιας σειράς αντικανονικών απομακρύνσεων επισκόπων στη Σερβική Εκκλησία. Η πιο πρόσφατη σημειώθηκε στη φετινή Σύνοδο του Μαΐου, με την καθαίρεση του Μητροπολίτη Ιουστίνου της Επισκοπής Ζίτσης, ο οποίος υπήρξε το πνευματικά πρεσβύτερο τέκνο του Επισκόπου Αρτεμίου. Πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι οι κατηγορίες αυτές επικεντρώνονται πάντα σε οικονομικά ζητήματα, παρόλο που στην περίπτωση του Ιουστίνου —όπως και του Αρτεμίου— υπάρχουν σαφείς ενδείξεις πολιτικής δίωξης;
Επίσκοπος Ξενοφών: Ξέρετε, οι ιστορίες για οικονομικές ατασθαλίες και κλοπές εις βάρος των φτωχών είναι οι πιο εύκολες για να «πουληθούν» και να δικαιολογηθούν στον δοκιμαζόμενο και ταλαιπωρημένο λαό μας. Είναι πολύ πιο δύσκολο να στηρίξεις ένα κατηγορητήριο που αφορά ζητήματα πίστης, ιερών κανόνων, δογμάτων και ορθόδοξης αλήθειας. Στα οικονομικά, αντίθετα, μπορείς πάντα να κατασκευάσεις σενάρια και να τα παρουσιάσεις όπως σε βολεύει, ειδικά στη σημερινή εποχή της πληροφοριακής σύγχυσης.
Κάποτε, ένας δυστυχής μητροπολίτης, εκ των διωκτών του Επισκόπου Αρτεμίου, ισχυριζόταν με δάκρυα στα μάτια ότι «ο Αρτέμιος χτίζει βίλες σε όλη τη Σερβία με τα χρήματα των θυμάτων του Κοσσυφοπεδίου». Ορισμένοι από αυτούς τους εκκλησιαστικούς αξιωματούχους —οι οποίοι εδώ και δεκαετίες δεν ποιμαίνουν εν Χριστώ, αλλά υπηρετούν εκείνους από τους οποίους έλαβαν τα αξιώματα και τα προνόμιά τους— έχουν ήδη φύγει από τη ζωή για να κριθούν «εν αληθεία». Παραμένει, ωστόσο, ο Επίσκοπος Μπάτσκας, Ειρηναίος (Μπούλοβιτς), γνωστός για την τάση του να μην αφήνει ποτέ ατιμώρητο όποιον τολμήσει να του εναντιωθεί.
Ωστόσο, δεν θα εξίσωνα σε καμία περίπτωση τη δίωξη και την παύση του Επισκόπου Ιουστίνου της Ζίτσης —αν και σαφώς αντικανονική και πιθανώς βασισμένη σε ψεύδη— με τον ανελέητο διωγμό που υπέστη ο Επίσκοπος Αρτέμιος. Σε αντίθεση με τον Αρτέμιο, ο οποίος ήταν ένας μόνιμος «κολυμβητής κόντρα στο ρεύμα», υπερασπιστής της παρακαταθήκης του Κοσσυφοπεδίου και της Ορθόδοξης αλήθειας, ο Επίσκοπος Ιουστίνος δεν είχε να επιδείξει κάποια ιδιαίτερη αντίσταση απέναντι στους εκκλησιαστικούς νεωτερισμούς και τον οικουμενισμό (πέρα από κάποιες δημόσιες εμφανίσεις συμπαράστασης σε φοιτητές και αγρότες κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων). Αντιθέτως, συμμετείχε κανονικά στην αιρετική «Ληστρική» Σύνοδο της Κρήτης το 2016 ως μέλος της σερβικής αντιπροσωπείας, συνυπέγραψε τις αποφάσεις της, συμμετείχε σε συμπροσευχές και επέτρεψε την απομάκρυνση του πνευματικού του πατέρα, Αρτεμίου, το 2010 χωρίς να αντιδράσει.
Παρ' όλα αυτά, ο Επίσκοπος Μπάτσκας δεν ξέχασε ποτέ ότι ο Ιουστίνος προερχόταν από τη Μονή Τσρνα Ρέκα, το «φυτώριο» του μοναχισμού που αναγέννησε ο Επίσκοπος Αρτέμιος. Αυτό φαίνεται πως ήταν καθοριστικό για τη δίωξή του, καθώς ο ισχυρός άνδρας της Μπάτσκας επιθυμεί να εξαφανίσει κάθε αναφορά και ίχνος του Επισκόπου Αρτεμίου στη Σερβική Εκκλησία. Αν είναι έτσι —και πιστεύω πως είναι— τότε ας ετοιμάζονται και τα υπόλοιπα πνευματικά παιδιά του Αρτεμίου, που σήμερα δηλώνουν υποκριτικά ότι «δεν ακούν τον Αρτέμιο, αλλά την Εκκλησία». Ήρθε, φαίνεται, και η δική τους σειρά.
Ερώτηση: Παρά τις καθαιρέσεις και τους αφορισμούς που επιβλήθηκαν στον Επίσκοπο Αρτέμιο και τους μοναχούς του το 2010, πώς τεκμηριώνετε τη θέση σας ότι η εν εξορία Επισκοπή αποτελεί «το πιο αγνό και υγιές κομμάτι της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας»; Υπάρχει ιστορικό προηγούμενο στην Ορθοδοξία όπου ένα πρόσωπο ή μια μικρή ομάδα κατάφερε να διασώσει και να ενισχύσει την πίστη;
Επίσκοπος Ξενοφών: Οι διωγμοί, οι αφορισμοί και τα αναθέματα που επιβάλλουν οι αιρετικοί στους Ορθοδόξους δεν έχουν καμία ισχύ ούτε πνευματικό αποτέλεσμα ενώπιον του Θεού και της Εκκλησίας Του. Αυτό μας διδάσκει η εκκλησιαστική ιστορία, η οποία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα.
Ας θυμηθούμε μερικούς μόνο αγίους:
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, από τους μεγαλύτερους Πατέρες της Εκκλησίας, εξορίστηκε δύο φορές και καθαιρέθηκε άδικα από τον θρόνο της Κωνσταντινούπολης. Κατηγορήθηκε με ραδιουργίες για τη δημιουργία σχίσματος, κάτι που ο ίδιος δεν αποδέχθηκε ποτέ, καλώντας μάλιστα τους πιστούς να μην αναγνωρίσουν την καθαίρεσή του.
Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο οποίος υπερασπίστηκε τη δογματική αλήθεια για τις δύο θελήσεις και φύσεις του Χριστού, διώχθηκε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα και τον πατριάρχη, πεθαίνοντας στην εξορία. Αργότερα, η Έκτη Οικουμενική Σύνοδος δικαίωσε πλήρως τη διδασκαλία του και τον ανακήρυξε άγιο.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, ο οποίος εξορίστηκε επανειλημμένα επειδή εναντιώθηκε στις αντικανονικές αποφάσεις του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, αλλά και για τον αγώνα του υπέρ των ιερών εικόνων.
Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός (Εφέσου), ο οποίος στάθηκε μόνος του ενάντια στην ψευδοένωση με τους Λατίνους στη Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας.
Υπάρχουν αναρίθμητα τέτοια παραδείγματα, φτάνοντας μέχρι τη σύγχρονη εποχή με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία της Διασποράς (ROCOR), η οποία ανέδειξε αγίους όταν διέκοψε την κοινωνία με το ελεγχόμενο από το σοβιετικό καθεστώς και οικουμενιστικό Πατριαρχείο Μόσχας.
Για να απαντήσω λοιπόν ευθέως: Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει επιβιώσει ιστορικά χάρη σε μεμονωμένα πρόσωπα που διαφύλαξαν την πίστη. Το δικό μας παράδειγμα δεν είναι πρωτοφανές· ακολουθεί απλώς την οδό των Πατέρων και Ομολογητών της πίστης μας.
Αυτή τη στάση και την αυθεντική πίστη αναγνωρίζει και αγκαλιάζει σήμερα πλήθος πιστών στη Σερβία και σε όλο τον κόσμο, συσπειρωμένο κάτω από το λάβαρο που ύψωσε ο μακαριστός Γέροντάς μας, Επίσκοπος Αρτέμιος. Εμείς, ως πνευματικά του παιδιά, αγωνιζόμαστε να συνεχίσουμε την ομολογία αυτής της Αλήθειας και να υπηρετούμε την Εκκλησία με όλες μας τις δυνάμεις.
Ερώτηση: Το 2010, περισσότερο από το ένα τρίτο των μοναχών αποχώρησε από την Επισκοπή Ράσκας και Πρίζρεν. Ποια είναι η δομή της εν εξορία Επισκοπής σήμερα; Πόσα μοναστήρια-κατακόμβες λειτουργούν στη Σερβία και το εξωτερικό, πόσοι είναι οι μοναχοί και οι ιερείς, και πώς λειτουργεί η διοίκηση, δεδομένου ότι πέρα από εσάς, ως διάδοχο του Αρτεμίου, υπάρχουν άλλοι τρεις βοηθοί επίσκοποι;
Επίσκοπος Ξενοφών: Κατά τη διάρκεια του διωγμού του Επισκόπου Αρτεμίου, πολλά μοναστήρια της περιοχής εκκενώθηκαν από μοναχούς που αρνήθηκαν να συμβιβαστούν με τις αντικανονικές αποφάσεις της Συνόδου. Ο ίδιος ο Επίσκοπος, σχολιάζοντας τις ενέργειες των σφετεριστών της εκκλησιαστικής εξουσίας, είχε πει χαρακτηριστικά: «Ρίξατε ατομική βόμβα στην Επισκοπή Ράσκας και Πρίζρεν!»
Ακολουθήσαμε τον επίσκοπό μας χωρίς κανένα προσχέδιο, οδηγούμενοι μόνο από τη συνείδησή μας που δεν μας επέτρεπε να δεχτούμε την αντικανονική του καθαίρεση και την απαγόρευση να είναι ο πνευματικός μας πατέρας.
Ακόμα και μετά την εξορία του στη Μονή Σισάτοβατς, οι αντικανονικές αποφάσεις εις βάρος του συνεχίστηκαν. Τον Σεπτέμβριο του 2010 του απαγόρευσαν να λειτουργεί, επειδή ο πιστός λαός συνέρρεε μαζικά εκεί όπου βρισκόταν. Βλέποντας ότι οι αντικανονικές διώξεις δεν είχαν τέλος, ο Επίσκοπος επέστρεψε στο Κοσσυφοπέδιο και τέλεσε τη γνωστή Θεία Λειτουργία στη Μονή Ντουμπόκι Πότοκ. Ακολούθησαν τα γεγονότα που όλοι γνωρίζουν: για πρώτη φορά στην ιστορία της Σερβίας, με κοινή επιχείρηση της σερβικής και της αλβανικής αστυνομίας, μοναχοί και επίσκοπος εκδιώχθηκαν βίαια από το μοναστήρι. Από εκείνη την ημέρα, ανήμερα της εορτής του Ταξιάρχη Μιχαήλ το 2010, ξεκίνησε ουσιαστικά η εξορία μας.
Το γεγονός ότι σήμερα έχουν αναπτυχθεί τόσες κατακόμβες και μοναστήρια αποτελεί πραγματικό θαύμα Θεού. Η εν εξορία Επισκοπή μας είναι μια πλήρως λειτουργική εκκλησιαστική δομή, με πλούσιο ιεραποστολικό και εκδοτικό έργο. Αριθμούμε πλέον πάνω από 40 κατακόμβες, περίπου 150 μοναχούς και μοναχές, 15 ιερείς και χιλιάδες πιστούς, με τη θυσία και τη βοήθεια των οποίων —και με τις ευλογίες του Αγίου Σάββα— συνεχίζουμε το έργο μας προς δόξαν Θεού.
Τη συζήτηση διηύθυναν οι: Dobrana Komnenić και Jelena Tasić
Πηγή: Εφημερίδα SLOBODA, τεύχος 2273, 10 Ιουλίου 2026, σελ. 12
ΠΗΓΗ:https://www.eparhija-prizren.org-ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ
-----------------------------------------------------------------------------------
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου