«Η ΒΑΠΤΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, Η ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

ΚΑΙ Η ΣΩΤΗΡΙΩΔΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΜΑΣ»

Δημητρίου Τσελεγγίδη

Συνταξιουχου Καθηγητῆ τῆς Δογματικῆς

Τήν προηγούμενη Κυριακή μετά τά Φῶτα, ἀκούσαμε στό Εὐαγγέλιο, ὅτι ὁ Χριστός ἄρχισε τό κήρυγμά Του, ὅπως ἀκριβῶς τό ἄρχισε καί ὁ Τίμιος Πρόδρομός Του, ἀπό τήν μετάνοια καί τήν εὐχάριστη ἀγγελία γιά τήν ἐγγύτητα τῆς ἐρχόμενης Βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Καί τοῦτο, γιατί ἡ μετάνοια καί ἀπό μόνη της μπορεῖ νά μᾶς ἐγγυηθεῖ τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἔγινε καί στήν περίπτωση τοῦ ληστῆ ἐπί τοῦ σταυροῦ. Ἄς μήν τό λησμονοῦμε ποτέ αὐτό. Ἡ μετάνοια εἶναι ἡ κύρια προϋπόθεση, τό «κλειδί» εἰσόδου μας στήν Βασιλεία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Μέ τό «σκάφανδρο» τῆς μετανοίας καί τῆς συνεπαγόμενης ταπεινοφροσύνης, νά κάνουμε αὐτήν τήν χρονιά βαθύτερη τήν «κατάδυση» στήν καρδιά μας, γιά νά βροῦμε τόν πολύτιμο «μαργαρίτη», πού λάβαμε στό Βάπτισμά μας. Καί μέ τήν ἐπιμέλεια καί τόν πόθο γιά τήν ἀγαπητική φύλαξη τῶν θείων ἐντολῶν, νά ἐπανενεργοποιήσουμε τήν ἀπενεργοποιημένη Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός μας, ὥστε ἡ καρδιά μας νά γίνει ἐνεργός «μονή» - κατοικία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ μέ τήν συχνή ἀνατροφοδότησή μας διά τῆς μετοχῆς τοῦ Σώματος καί Αἵματος τοῦ Χριστοῦ.

Καί ἡ σημερινή ὁμιλία μας θά ἔχει ὡς θεμελιώδη προϋπόθεση καί νοητό ἄξονα τήν μετάνοιά μας, σέ συνδυασμό μέ τόν πόθο καί τήν ἀγαπητική τήρηση ὅλων τῶν θείων ἐντολῶν.

Πότε οἱ Συνοδικές Ἀποφάσεις τῶν Τοπικῶν ἤ τῶν Πανορθοδόξων Συνόδων εἶναι ἀποδεκτές καί ἔχουν δεσμευτικό χαρακτῆρα γιά τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας;

 

Εἰσήγηση τοῦ κ. Δημ. Τσελεγγίδη
τ. Καθηγητῆ τῆς Δογματικῆς τοῦ ΑΠΘ

ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ:
«Ἡ πρόκληση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ σήμερα»,
ἀφιερωμένη στή μνήμη τοῦ μακαριστοῦ π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ

(μέ τήν προσθήκη τῶν ἀπαντήσεων του
σέ ἐρωτήματα πού τοῦ τέθηκαν κατά τήν συζήτηση)

Σεβαστοί πατέρες καί ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,

Πρίν περάσω στό θέμα τῆς Εἰσηγήσεώς μου, θά ἤθελα νά ἀναφερθῶ ἐπιγραμματικά στό τιμώμενο πρόσωπο τοῦ μακαριστοῦ π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ. Ὁ π. Γεώργιος πρωτοστάτησε -τά τελευταῖα κυρίως χρόνια- στούς πνευματικούς ἀγῶνες πού ἀφοροῦσαν στήν ἀκεραιότητα τῆς πίστεως καί τήν αὐθεντικότητα τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Τόσο ὁ κατ’ ἰδίαν, ὅσο καί ὁ δημόσιος λόγος του ἑστίαζε στό Χριστό καί τήν Ἐκκλησία Του. Γι’ αὐτό καί ἡ Ἐκκλησιολογία ἦταν τό ἐπίκεντρο τῶν ἐνδιαφερόντων του, τό ὁποῖο διαπερνοῦσε ἀξονικά ὅλες τίς ἐπιστημονικές, ἐκκλησιαστικές καί κοινωνικές παρεμβάσεις του, ἀδιαφορώντας γιά τό ὁποιοδήποτε προσωπικό τίμημα καί μή κάνοντας ἐκπτώσεις στά δόγματα καί τό ὁμολογιακό φρόνημά του. Αἰωνία του ἡ μνήμη!

Η ταυτότητα μας ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί και η πρόκληση της βλασφημίας των ιερών και οσίων.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΚΑΘ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΤΣΕΛΕΓΓΙΔΗ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤ. ΠΕΤΡΟ ΧΙΡΣ.

Πρωτ. Πέτρος Χιρς: Είπατε νωρίτερα για τις εικόνες και μου έκανε εντύπωση· είχατε πει ότι [είναι] δογματικό το θέμα της προσκύνησης των εικόνων. …Ακούγεται ότι θα μας πουν κάποιοι ότι δεν μπορούμε να προσκυνάμε, λόγω ότι δήθεν θα αρρωσταίνουμε κτλ. Θα μας πείτε λίγο περισσότερα για αυτό το θέμα; Είναι δογματικό θέμα. Σημαντικό.

Καθ. Τσελεγγίδης: Ναι. Επειδή είχα την ευκαιρία στη ζωή μου να αφιερώσω αρκετά χρόνια στη μελέτη αυτή των εικόνων, επειδή ήταν η διδακτορική μου διατριβή, έχω και ιδιαίτερη ευαισθησία στις λεπτομέρειες οι οποίες είναι εν πολλοίς άγνωστες, και σε ανθρώπους που δεν θα έπρεπε να είναι άγνωστες, δηλαδή σε Ιερείς και Αρχιερείς.

Όχι απλώς ακούστηκε αλλά είναι σαφής εντολή, τουλάχιστον στο πλαίσιο της Ελλάδος. Έγινε η σύσταση στους πιστούς να μην προσκυνούν τις εικόνες για αποφυγή μετάδοσης του κορωνοϊού. Να μην προσκυνούν επομένως και το χέρι του Ιερέα και να μην δίδεται το Αντίδωρο δια του Ιερέως. Να παίρνεται από τον πιστό.

Αυτό από πλευράς καθαρά θεολογικής και πνευματικής είναι όχι απλώς άστοχο. Δεν είναι απλώς εσφαλμένο. Υπάρχουν κάποια πράγματα που χαρακτηρίζονται στη ζωή μας εσφαλμένα και κάποια εγκληματικά. Πνευματικώς νοούμενο αυτό ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Δηλαδή, είναι μία πράξη την οποία όταν την κάνει κάποιος, για οποιονδήποτε λόγο, σημαίνει ότι εκπίπτει από αυτό που είναι η ταυτότητά του· πιστός δηλαδή. Και αυτό λέγεται σαφώς στην απόφαση της Οικουμενικής Συνόδου, ότι η προσκύνηση δεν είναι θέμα παρότρυνσης / συμβουλής για κάτι ευσεβές αλλά είναι εντελώς απαραίτητη. Γιατί βεβαιώνεται δια της προσκυνήσεως, αφενός η σχέση πρωτοτύπου και εικόνος, ότι δηλαδή η προσκύνηση διαβαίνει προς το πρωτότυπο άμεσα. Και δεύτερον, ότι η εικόνα, ανεξαρτήτως του υλικού της, γίνεται φορέας της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος που είχε ο εικονιζόμενος ζων. Είτε είναι αυτός ο Χριστός, οπότε είναι ακεραία η Θεότητά του, είτε στους επιμέρους, στην Παναγία και στους άλλους Αγίους. 

Η προσκύνηση λοιπόν μας κάνει μετόχους αγιασμού. Επομένως, δεν είναι μία συνήθεια απλή, θρησκευτική αλλά είναι εντελώς απαραίτητη.

Η προσκύνηση των Αγίων Λειψάνων επίσης. Είναι αδιανόητο να απαγορευτεί γιατί είναι κατεξοχήν φορείς της Χάριτος του Αγίου που έφερε αυτά τα Άγια Λείψανα. 

Πρωτ. Πέτρος Χιρς: Όλα αυτά είναι επίθεση, όχι εναντίον κάποιας συνήθειας, κάποιας Παράδοσης, [αλλά] εναντίον του Προσώπου του Χριστού. Σωστά;

Καθ. Τσελεγγίδης: Σε τελευταία ανάλυση, με ένα πρόσχημα βεβαίως αγάπης προς τον άνθρωπο για να μην αρρωστήσει, το καταλαβαίνουμε για άλλες προφυλάξεις. Είναι κατανοητό, είναι σωστό, αυτή είναι η ευθύνη της Πολιτείας και των επιστημόνων να μας το πουν, αλλά υπάρχει ένας χώρος στον οποίο θα πρέπει να έχουν το άβατον. Και οι λογισμοί και μόνο, και των πιστών να είναι οι λογισμοί αυτοί, είναι βλάσφημοι. Να πει κανείς δηλαδή ότι είναι δυνατόν να τον μολύνει ο Θεός. Και μόνο να το σκεφτεί κανείς. Ο Θεός ούτε μολύνεται, ούτε μολύνει.

” Στώμεν καλώς, στώμεν

” Στώμεν καλώς, στώμεν 

μετά φόβου,πίστεως 

και αγάπης”

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΣΕΛΕΓΓΙΔΗΣ,

τ.ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΑΠΘ

Θεσσαλονίκη 19-3-2020

Βρισκόμαστε μπροστά σέ γεγονότα μέ «ἀποκαλυπτική» σημασία γιά ὅλους μας. Γι’ αὐτό καί τά μέτρα, πού ἀνακοινώθηκαν, θά πρέπει νά γίνουν ἀποδεκτά ὡς κοινό «ἐπιτίμιο τῆς δυσσεβείας» ὅλων μας, ὡς κάποιο δηλαδή φιλάνθρωπο παιδαγωγικό μέσο, πού παραχώρησε ὁ μακρόθυμος καί πολυεύσπλαγχνος Θεός μας, μέ τήν ἀγαπητική πρόνοιά Του, προκειμένου νά ὁδηγηθοῦμε ὅλοι μας, κλῆρος καί λαός, στήν σωτήρια μετάνοια, πού νοεῖται ὡς στροφή τοῦ νοῦ μας στό Θεό.

            Νά προσλάβουμε τό «ἐπιτίμιο» αὐτό ταπεινά, μέ εὐχαριστία καί νά τό ὑπομείνουμε μέ πνεῦμα βαθιᾶς μετανοίας, ὡς πικρό ἀλλά καθαρτικό φάρμακο γιά τήν θεραπεία μας. Ἔτσι, ἡ μετάνοιά μας θά γίνει ἡ ἀποτρεπτική ἀσπίδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐντός μας. Θά γίνει ἡ ἀόρατη καί ἀλεξίκακη ὀμπρέλα γιά τήν ἀσφαλῆ προστασία μας.

            Ἡ θλίψη, πού διερχόμαστε, ἐλέγχει ἀλαθήτως τήν κλίση τῆς προαιρέσεώς μας. Διαπιστώνουμε δηλαδή ποῦ κλίνει τό θέλημά μας, στόν Θεό ἤ στόν κόσμο.

            Ἄς ἀποδεχθοῦμε μέ πνεῦμα συνέσεως τό πικρό καί σωτήριο φάρμακο τῆς σωτηρίας μας. «Νῦν καιρός εὐπρόσδεκτος, νῦν ἡμέρα (τῆς ἐν μετανοίᾳ) σωτηρίας» μας. Ὅλες οἱ «ἐπιφορές» καί τά «ἐπιτίμια» τοῦ Θεοῦ ἀναιροῦνται μέ τήν εἰλικρινῆ μετάνοια, ὅταν μάλιστα αὐτή ἀκολουθεῖται ἀπό τό κατά Θεόν πένθος καί τήν νηστεία.

            Ἡ μετάνοια ἀποτελεῖ τό πνευματικό «κλειδί» γιά τήν ἐπανασύνδεση τῆς ἀγαπητικῆς σχέσεως τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό. Αὐτό πιστοποιεῖται ἀπό τό γράμμα καί τό πνεῦμα τόσο τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης ὅσο καί ἀπό τήν κατατεθειμένη ἁγιοπνευματική ἐμπειρία, διαχρονικῶς, μέχρι καί τῶν προσφάτως ἁγιοκαταταχθέντων Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας.