_____________________
Την Δευτέραν Κυριακήν των Νηστειών, ‘’μνήμην επιτελούμεν του εν Αγίοις Πατρός ημών Γρηγορίου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του Παλαμά’’, του κληθέντος κήρυκος της Χάριτος. Δικαίως θα μπορούσαμε να καλέσουμε την Δευτέραν Κυριακήν των Νηστειών και Δευτέραν Κυριακήν της Ορθοδοξίας.
‘’Δρεπάνη των λόγων σου, και ιεροίς συγγράμμασιν έτεμες αιρέσεις ακανθώδεις, και ζιζανίων νόθα βλαστήματα, της Ορθοδοξίας δ’ευσεβή κατεβάλου σπέρματα, Ιεράρχα Γρηγόριε’’ (Κανών α΄, Ωδή ε΄), ψάλλουμε κατά την Ακολουθία της Δευτέρας Κυριακής των Νηστειών.
Η διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά περί της Ακτίστου Θείας Χάριτος, αποτελεί συνέχεια της δογματικής διδασκαλίας της Εκκλησίας μας και η Σύνοδος δια της οποίας επικυρώθηκε δογματική αυτή η διδασκαλία, αποτελεί στη συνείδηση της Εκκλησίας μας την Θ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Στη συνείδηση της Εκκλησίας μας όλες οι διακηρυχθείσες δογματικές αλήθειες, αποτελούν το ‘’εν εκτάσει’’ Σύμβολο της Ορθόδοξης Πίστης μας.
«Έστιν ουν και ο Πατήρ και ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιον ομού πηγή του ζώντος ύδατος, τουτέστιν της Θείας Χάριτος» (Αποδεικτικός 2,65) ομολόγησε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, αντικρούοντας την πλάνη του Βαρλαάμ του Καλαβρού, ο οποίος θεωρούσε ότι είναι κτιστή η Θεία Χάρις, και κατώτερη της νόησης. Τον αιρετικό αντιησυχαστή Βαρλαάμ, ο «πνευματορρήτωρ θείος Γρηγόριος ο Παλαμάς, άφρονα και άνουν απέδειξε».
Η περί των Ακτίστων Θείων Ενεργειών διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά αποτελεί διδασκαλία της Εκκλησίας μας. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς απλά επανέλαβε αυτήν όταν προέκυψε η αιρετική διδασκαλία του Βαρλαάμ και του Ακινδύνου. Ο Άγιος Βασίλειος διακρίνει την ουσία από τις ενέργειες του Θεού. Ο Άγιος Βασίλειος τονίζει το απρόσιτον της ουσίας του Θεού. Οι ενέργειες του Θεού είναι που κατεβαίνουν σε μας. ‘’Αι μεν γαρ ενέργεια αυτού προς ημάς καταβαίνουσιν, η δε ουσία αυτού μένει απρόσιτος’’ (Αγίου Βασιλείου, Επιστολή 234).
Αυτό που τονίζει ο Άγιος Βασίλειος τι καταδεικνύει; Για ποιο λόγο διακρίνει ο Άγιος Βασίλειος την ουσία από τις ενέργειες του Θεού; Δεν συμπεραίνει κανείς εμφανέστατα ότι η ουσία του Θεού είναι απρόσιτος, ενώ αυτό δεν συμβαίνει για τις Άκτιστες Θείες ενέργειες;
‘’Ημείς δε εκ των ενεργειών γνωρίζειν λέγομεν τον Θεόν ημών, τη δε ουσία αυτή προσεγγίζειν ουχ υπισχνούμεθα’’ (Αγίου Βασιλείου, Επιστολή 234). Ο Άγιος Βασίλειος τονίζει το απρόσιτον της ουσίας του Θεού αναφέροντας ότι ‘’τη δε ουσία αυτή προσεγγίζειν ουχ υπισχνούμεθα’’. Γιατί δεν αναφέρει το ίδιο και για τις ενέργειες του Θεού ο Άγιος Βασίλειος; Εμείς γνωρίζουμε τον Κύριο και Θεό μας από τις ενέργειές του.
