Η ΤΑΠΕΙΝΩΣΙ 

ΚΑΙ Η ΥΠΕΡΗΦΑΝΙΑ

του αμιμητου Νικηφορου Θεοτοκη

 Μητροπολιτου Αστραχαν Νικηφορου Θεοτοκη

ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ ΛΟΥΚΑ 

Μητρ. Νικοπολεως Μελετιου

 

ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ ΛΟΥΚΑ 

(Λουκ. 10, 16-21)

(Διασκευή ομιλίας στη Λαμία, στις 18/10/2000)

 

Το μόνιμο κέρδος
 
Λίγα χρόνια πριν, όνειρο όλων ήταν να αποκτήσουν ένα υπερσύγχρονο αυτοκίνητο. Για να μπορούν να το χαίρονται και να τους διασκεδάζει. Επειδή όμως τα αυτοκίνητα παθαίνουν βλάβες, χρειάζονται εκείνους που τα επισκευάζουν. Γι’ αυτό είναι γεμάτος ο κόσμος από γκαράζια που συνήθως βγάζουν «καλά λεφτά».
Όμως υπάρχει για τον καθένα μας ένα άλλου είδους «μηχάνημα», ένα πολύτιμο μοντελάκι που είναι το σώμα μας, ο εαυτός μας. Αλλά και αυτό το μοντελάκι παρότι είναι φτειαγμένο από τον καλύτερο μηχανικό, χαλάει. Και γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι σπεύδουν να αποκτήσουν ειδικότητα στη συντήρηση και στην «επιδιόρθωση» αυτού του «μοντέλου» όταν τύχει να πάθει ζημιές. Είναι οι γιατροί. Γιατρός είχε γίνει ο άγιος και πανεύφημος απόστολος και ευαγγελιστής Λουκάς, επειδή υπολόγιζε ότι η τσέπη των γιατρών όλο και πλαταίνει. Γιατί όσα και να ‘χει ένας άνθρωπος, λίγα ή πολλά πάντα κυνηγάει και προσέχει την υγεία του, δίνοντας στους γιατρούς ό,τι και αν του ζητήσουν.
Αυτά ήταν τα ιδανικά του αποστόλου και ευαγγελιστού Λουκά, εκεί είχε στραμμένο το νου του, όπως τόσοι άνθρωποι. Γιατί το όραμα της πλατιάς τσέπης είναι πολύ γοητευτικό. Για να μπορείς να έχεις σπίτι πολυτελείας και αυτοκίνητο μοντελάκι όπως το λαχταράς. Το πρώτο που κυνηγάει ο άνθρωπος με κάθε τρόπο είναι τα χρήματα.
Αλλά ενώ έτσι ήταν και εκεί ήταν κολλημένη η καρδιά, οι οραματισμοί και οι στόχοι, του πανεύφημου αποστόλου Λουκά, του απλού Λουκά τότε, κάποια στιγμή γνώρισε τον Χριστό. Και κοντά στο Χριστό κατάλαβε ότι ήταν φτωχός. Και στην τσέπη, γιατί τότε άρχιζε την καρριέρα του, αλλά και μέσα, στη καρδιά του, δεν είχε τίποτε. Από εσωτερικό περιεχόμενο ήταν φτωχός. Γι’ αυτό ζήτησε «κάτι» να αποκτήσει. Και πήγε κοντά του.
Κατετάγη στους εβδομήκοντα αποστόλους και διαπίστωσε χωρίς να το περιμένει, ότι πηδούσε από έκπληξη σε έκπληξη. Μια φορά τους είπε ο Χριστός: «Πηγαίνετε να κηρύξετε στα χωριά και στις πόλεις». Πήγαν. Και όταν γύρισαν του είπαν: «Κύριε, και τα δαιμόνια υποτάσσεται ημίν εν τω ονόματί σου».

Ο Ευαγγελιστής Λουκάς: 

ο Ιατρός, 

ο Ιστορικός, 

ο Λόγιος.

Στην ιστορία, όχι σπάνια, εντοπίζονται ιστορικές προσωπικότητες, αληθινοί αφανείς ήρωες, που ταπεινοί, σεμνοί και αθόρυβοι όπως είναι, προσφέρουν μεγάλες υπηρε­σίες στην ανθρωπότητα με τη ζωή, τις θυσίες και την πένα τους. Πρόσωπα, που δε θέλησαν να προβληθούν και να τραβήξουν την προσοχή του κοινού στο πρόσωπό τους, αλ­λά στο έργο άλλων για την κοινή ωφέλεια.

Μια από αυτές τις μεγάλες προσωπικότητες της Ιστορίας, υπήρξε αναμφισβήτητα και ο Ευαγγελιστής Ιατρός Λουκάς, ο συνοδοιπόρος του Αποστόλου Παύλου στις περιοδείες του, που ο Απόστολος στις επιστολές του τον χαρακτηρίζει ως συνεργόν του, ιατρό και α­γαπητό. Εμείς εκ των υστέρων θα τον χαρακτηρίζαμε και ως εκπληκτικό ιστορικό.

Ο Λουκάς, που ατυχώς δεν έχουμε πολλές ιστορικές πληροφορίες για το πρόσωπό του, πρέπει να ήταν ο πρώτος χριστιανός επιστήμονας που γνωρίζουμε, αν ληφθεί υπό­ψη, ότι την εποχή εκείνη οι ιατροί θεωρούνταν πολύ μορφωμένοι, αφού ταξίδευαν σε με­γάλα πολιτιστικά κέντρα για να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους.

Από τα αρχαιότατα χρόνια υπάρχει αγιογραφική μαρτυρία και μια ισχυρή παράδοση της αρχέγονης εκκλησίας, (Ειρηναίος, Κλήμης, Ωριγένης, Ευσέβιος) ότι ο συγγραφέας του τρίτου Ευαγγελίου που φέρει τον τίτλο “Κατά Λουκάν”, είναι αυτός ο σύντροφος και μα­θητής του Απ. Παύλου Λουκάς, που έγραψε επίσης και τις Πράξεις των αποστόλων, και σύμφωνα με τα λόγια του Αποστόλου, (Κολ. 4, 14) ήταν γιατρός.

Η σπουδαιότερη αγιογραφική μαρτυρία, εκτός από τη μνεία που κάμει ο απ. Παύλος , ευρίσκεται κυρίως μέσα στις Πράξεις των αποστόλων. Ο συγγραφέας των δυο έργων, ε­παναλαμβάνοντας τα τελευταία γεγονότα του Ευαγγελίου στα πρώτα λόγια των “Πράξεων”, συνδέει τα δυο βιβλία ως ένα έργο του ίδιου, και υπάρχουν' ενδείξεις ότι, για ένα διάστημα, πιθανόν οι “Πράξεις” να κυκλοφορούσαν ενιαία μαζί με το Ευαγγέλιο του Λουκά, κι αρ­γότερα, όταν τα τέσσερα Ευαγγέλια άρχισαν να θεωρούνται σαν μια συλλογή, αποσυνδέ­θηκαν (F. F. Bruce).

Αλλά από ορισμένα χωρία των Πράξεων (Πραξ. 16, 10-18. 20, 5-16. 21, 1-18. 27, 1. 28, 16) προκύπτει, ότι ο συγγραφέας τους μιλάει σε πρώτο πρόσωπο, δηλ. ήταν συνοδοι­πόρος του Παύλου, και αποσπάσματα από κάποιο είδος ταξιδιωτικού ημερολογίου του ενσωματώθηκαν στο βιβλίο των Πράξεων. Ο συνοδός αυτός του Παύλου ήταν μαζί του στη Μακεδονία και στο ταξίδι του στη Συρία, τον συνόδευσε επίσης στη Ρώμη και ήταν παρών στην εκεί φυλάκισή του.

Η δήλωση του Παύλου ότι ο Λουκάς, ο συνοδοιπόρος του, ήταν γιατρός, προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί αν ήταν γιατρός ο συγγραφέας του τρίτου Ευαγγελίου και των “Πράξεων”, θα έπρεπε λογικά να βρούμε στα λόγια και στις εκφράσεις του, ιατρικές λέ­ξεις, περιγραφές και όρους που να μαρτυρούν κάτι τέτοιο. Τι κατέδειξε λοιπόν η έρευνα γύ­ρω απ’ αυτό το θέμα;

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΣΗΜΕΡΑ – Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο (4΄ 16-22): 

Αρχή της Ινδίκτου

Καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ, οὗ ἦν τεθραμμένος, καὶ εἰσῆλθε κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων εἰς τὴν συναγωγήν, καὶ ἀνέστη ἀναγνῶναι.

καὶ ἐπεδόθη αὐτῷ βιβλίον Ἡσαΐου τοῦ προφήτου, καὶ ἀναπτύξας τὸ βιβλίον εὗρε τὸν τόπον οὗ ἦν γεγραμμένον·
Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν,
κηρῦξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει, κηρῦξαι ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν.
καὶ πτύξας τὸ βιβλίον ἀποδοὺς τῷ ὑπηρέτῃ ἐκάθισε· καὶ πάντων ἐν τῇ συναγωγῇ οἱ ὀφθαλμοὶ ἦσαν ἀτενίζοντες αὐτῷ.
ἤρξατο δὲ λέγειν πρὸς αὐτοὺς ὅτι σήμερον πεπλήρωται ἡ γραφὴ αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν.
καὶ πάντες ἐμαρτύρουν αὐτῷ καὶ ἐθαύμαζον ἐπὶ τοῖς λόγοις τῆς χάριτος τοῖς ἐκπορευομένοις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ καὶ ἔλεγον· οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς Ἰωσήφ;

Σὲ ἦχο κατανυκτικό. Εἰσοδεύοντας στὴ Μεγάλη Σαρακοστὴ

Σιωπηλὰ ὁ Ἱερέας ἀνοίγει τὴν Ὡραία Πύλη, σὲ ὥρα ἀπόβραδη κι ἀφήνει μὲ τὸ «Εὐλογητὸς» νὰ περάσουν τὰ λόγια του στὸ νυχτωμένο τὸ Ναὸ ποὺ περιμένει. Περιμένει, μαζὶ μὲ τοὺς ὅσους πιστούς, σ᾿ αὐτὸ τό Κυριακάτικο τ᾿ ἀπόβραδο νὰ εἰσοδεύσει ἡ Κυρὰ Σαρακοστή, νὰ χαμηλώσει τὰ φῶτα, νὰ μαζέψει τ᾿ Ἀναστασιματάρια καὶ νὰ φιλέψει τὸν καθένα μας Προηγιασμένο Ἅγιο Ἄρτο, Χαιρετισμούς, Ἀπόδειπνα καὶ θυμιατισμένους μὲ κατάνυξη Ὄρθρους, Ὧρες καὶ Ἑσπερινούς.

Τὰ ἐνδύματα φορτωμένα πένθος καὶ χαρμολύπη, ἡ ὁποία κυκλώνει τὸ Θυσιαστήριο, τὰ ὠχρὰ τῶν Ἁγίων Πρόσωπα, ἀλλὰ τὴν ἴδια μας ψυχή. Κι ὕστερα εἶναι τὰ ψάλματα, αὐτὰ τὰ θεοτερπῆ μελωδήματα, ποὺ ψηλαφοῦν τὸ χρόνο μας καὶ τὸν ἱεροποιοῦν, καθὼς ἀνοίγουν τὰς πηγὰς τῶν δακρύων καὶ σταλάζουν σ᾿ ὅλα μας τὰ κύτταρα γλυκασμὸ καὶ παραμυθία.

Τὰ χέρια τεντώνονται, ὅσο ἀντέχουν περισσότερο, μὲ τὸ «Κατευθυνθήτω», ἐνῶ μοιράζονται τ᾿ ἀντίδωρα τῆς Κυριακῆς μαζὶ μὲ λέξεις ψαλμῶν καὶ σπαράγματα ἠρεμίας. «Εὐλογήσω τὸν Κύριον…». Τὰ κεριὰ λειώνουν στὸ Ἀπόδειπνο, μὲ τὸν Μεγάλο Κανόνα ἤ τὸ Θεοτοκάριο νὰ βυ­θί­ζουν τὴν βεβαιωμένη  ἀλήθεια καὶ Χριστοφόρο μαρτυρία τους στὸ πη­γά­δι τοῦ εἶναι μας καὶ ν᾿ ἀνασύρουν τὴν παγωμένη τὴν ψυχή, ἀπὸ τὸ σκοτάδι στὸ μισόφωτο τὸ ἱλαρὸ τῆς κανδήλας καὶ τοῦ κεριοῦ ποὺ καῖνε… Ὑπομονετικὰ, σταθερὰ καὶ ἐπίμονα. Ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων ποὺ μεταποιοῦνται σὲ προσευχή, σὲ παράκληση, σὲ ἁγιασμό. Τὸ θυμιατό, ποὺ εὔμολπα κουδουνίζει μέσα στὴν ἡσυχία, ἐπιμένει νὰ ἰσοκρατεῖ τὴν ἱεροπρέπεια τῶν στιγμῶν αὐτῶν. Ἑσπέρας, Μέγα Προκείμενον.

«Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου… Ἔδωκας Κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ Ὄνομά Σου, Κύριε.»

Ἡ Νύχτα ζυγώνει μὲ φωνὲς καὶ ἀλλαλαγμοὺς τῶν εὐωχουμένων. Τοῦ κόσμου δηλαδή.

Ζητᾶμε συγχώρεση, μετανίζουμε στὴν εὐχὴ τοῦ ὁσίου Εὐφραίμ κι ὕστερα, κρατῶντας ἀπὸ τὸ χέρι τὴ νηστεία, τὴ σιωπὴ καὶ τὴν εὐλογία πορευόμαστε γιὰ τὰ κελλία/σπίτια μας. Κάποια στιγμὴ παρατηροῦμε, πὼς αὐτὲς οἱ τρεῖς ἀρετὲς μᾶς ἐγκατέλειψαν. Μὰ κάποτε,  ὅταν τὸ καταλαβαίνουμε, συνειδητοποιοῦμε πὼς ἐμεῖς τὶς ἐγκαταλείψαμε στὴ μέση τοῦ δρόμου, καθὼς πορευόμαστε πρὸς τὴν Κυριακὴ τῶν Βαῒων, ποὺ κρίνει πολλά… Ὅπως πράξαμε κι ἄλλες Σαρακοστές, δίχως νὰ σκεφτόμαστε ὅτι τὰ χρόνια περνᾶνε ἀνεπιστρεπτί. Καὶ δίχως ἀνάσα. Ὡστόσο ἀπό μακρυὰ συνεχίζεται ν᾿ ἀκούγεται ὁ ἐπίμονος ἱκετευτικὸς λόγος, «Κύριε τῶν δυνάμεων μεθ᾿ ἡμῶν γενοῦ…» μὲ τὸ ἰσοκράτημα τοῦ κατζίου καὶ τὶς ψιχάλες τῶν δακρύων τοῦ Οὐρανοῦ γιὰ τὸν καθαρμό μας. Ἀμήν.

Σκόπελος                        π. Κωνσταντῖνος Ν. Καλλιανός

Η ανάσταση του Χριστού

του αρχιμ. Αθανασιου Σιαμακη

Λόγω της ύψιστης σημασίας που έχει η ανάσταση του Χριστού, πολεμήθηκε όσο κανένα άλλο γεγονός. Αλλά για τον ίδιο λόγο και αποδεικνύεται η ιστορικότητά της όσο κανένα άλλο γεγονός της παγκοσμίου ιστορίας.

Η επαλήθευση των προφητειών  και των προρρήσεων του ίδιου του Χριστού, ο άδειος τάφος με τα οθόνια αδιατάρακτα, οι μαρτυρίες των μυροφόρων γυναικών, οι μαρτυρίες των μαθητών, που υπήρξαν αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες του τάφου του αγγέλου και των εμφανίσεων του αναστάντος, η μετάνοια των ανθρώπων, η ίδρυση της εκκλησίας, καθιστούν το γεγονός αναντίλεκτο.

Γελοίος υπήρξε ο ισχυρισμός των σταυρωτών του Χριστού ότι οι μαθηταί έκλεψαν το σώμα και διέδωσαν ψευδώς ότι αναστήθηκε. Ένα γεγονός λαμπρότερο από τον ήλιο δεν μπορούσε να επισκιαστεί από τον κονιορτό των ψευδολογιών, που εξαπέλυσε το ηττημένο ιουδαϊκό ιερατείο. Σειρά ερωτημάτων αποδεικνύει τη γελοιότητα του ισχυρισμού.

Αν το σώμα του Χριστού το έκλεψαν οι μαθηταί του, σύμφωνα με τη συκοφαντική δυσφήμηση των αρχιερέων, γιατί δεν το έκλεψαν προτού εγκατασταθεί φρουρά στον τάφο; Και πως τόλμησαν οι μαθηταί να πλησιάσουν τον τάφο, για να κλέψουν το σώμα, αφού τρομοκρατήθηκαν  και διασκορπίστηκαν ως πρόβατα μη έχοντα ποιμένα, πριν ακόμη εκπνεύσει ο Ιησούς πάνω στο σταυρό;

Και πώς είδαν τους «κλέφτες» οι φύλακες, αφού εκοιμώντο; Οι κοιμώμενοι βλέπουν; Γνωρίζουμε ότι συχνά βλέπουν βέβαια, αλλ’ αυτά που βλέπουν είναι όνειρα. Πώς μπορούν να λογαριαστούν για μάρτυρες οι κοιμώμενοι φύλακες; Και πώς κοιμήθηκαν όλοι οι φρουροί, όντας στρατιώτες του αυστηροτέρου στρατού του κόσμου, του ρωμαϊκού, που προέβλεπε θάνατο στον κοιμώμενο φρουρό; Και πώς δεν ξύπνησαν από το θόρυβο της αποκυλίσεως του τεραστίου λίθου, που έκλεινε την είσοδο του τάφου; Πώς δεν ξύπνησε κανένας; Τόσο βαθιά εκοιμώντο όλοι;

Και πώς οι μαθηταί, όταν μπήκαν στον τάφο για να κλέψουν το σώμα του Χριστού, δεν άρπαξαν το σώμα, όπως ήταν τυλιγμένο με τα οθόνια, και δεν έφυγαν αμέσως, πριν ξυπνήσουν οι φρουροί και τους συλλάβουν; Γιατί χρονοτρίβησαν προκειμένου να βγάλουν τα οθόνια; Και τι νόημα είχε να βγάλουν τα οθόνια; Και πως δεν διαταράχτηκε το σχήμα των οθονίων, αλλά παρέμειναν ατόφια στο σχήμα του σώματος του Χριστού; Και πως ξεκόλλησαν το σώμα από τα οθόνια, που είχαν κρυσταλλώσει και είχαν γίνει ένα πράγμα  με τη σάρκα; Και γιατί πήραν το σώμα γυμνό;