Ενημερωτικό σημείωμα για τους αναγνώστες
Μπεκτασισμός: Ο Δούρειος Ίππος του ισλάμ στα Βαλκάνια
Ένα από τα μεγάλα ρεύματα του ισλαμικού μυστικισμού είναι ο σουφισμός. Σ’ αυτό το ρεύμα εντάσσονται οι μπεκτασήδες. Το Ισλάμ έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την απόλυτη προσήλωση στον νόμο. Όμως ο μυστικισμός και τα μοναχικά τάγματά του απομακρύνθηκαν από τον αυστηρό θρησκευτικό νόμο που καθορίζει τη συμπεριφορά του μουσουλμάνου σε όλες τις περιστάσεις της ζωής του. Έτσι ορισμένοι μουσουλμάνοι στράφηκαν στην ασκητική πειθαρχία και στη μυστική προσέγγιση του Θεού.Ιδρυτής του μπεκτασικού τάγματος θεωρείται ο Χατζή Μπεκτάς Βελή. Ο Ευστράτιος Ζεγκίνης γράφει σχετικά: ‘’Οι ιστορικές πηγές αν και δεν τεκμηριώνουν την άποψη αυτή, όμως συνηγορούν έμμεσα ότι ο Χατζή Μπεκτάς υπήρξε ο κύριος φορέας των αρχών και ιδεών, οι οποίες έναν αιώνα μετά τον θάνατό του αποτέλεσαν την πηγή εμπνεύσεως για τη συγκρότηση του μπεκτασικού τάγματος.
Ο μπεκτασισμός στην Ελλάδα και τα υπόλοιπα Βαλκάνια
Οι μπεκτασήδες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διάδοση του
ισλάμ στα Βαλκάνια. Διεισδύοντας στην Χερσόνησο του Αίμου πριν τους Οθωμανούς,
συνέβαλαν σημαντικά, ιδίως μετά το 1352, στην επέκτασή τους σ’ αυτή. Τον
εξισλαμισμό των Χριστιανών διευκόλυνε ο συγκρητισμός των μπεκτασήδων, καθώς
μπορούσαν να διατηρήσουν πολλά δικά τους ήθη και έθιμα, έχοντας και την
ασφάλεια της μουσουλμανικής ιδιότητας. Τον 15ο αιώνα, μετά τη διατάραξη των
σχέσεων σουνιτών και μπεκτασήδων, οι τελευταίοι άρχισαν να είναι πιο διαλλακτικοί
έως και φιλικοί προς τους Χριστιανούς.
Σήμερα υπάρχουν μπεκτασήδες στη Ρουμανία, στη
Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Αλβανία όπου: «ο εξισλαμισμός του μεγαλύτερου όγκου
των χριστιανικών πληθυσμών οφείλεται στην προπαγάνδα των μπεκτασήδων. Η
ενίσχυση και η καρποφόρος δράση αυτής της προπαγάνδας αποδίδεται στην προστασία
του Αλή Πασά του Τεπελενλή», κατά τον F. W. Hasluck. Ο Αλή πασάς ήταν
νεοφώτιστος στο τάγμα των μπεκτασήδων. Όταν το 1925 ο Κεμάλ απαγόρευσε τη
λειτουργία των ταρίκα(σουφικών αδελφοτήτων), το διοικητικό κέντρο των
μπεκτασήδων, μεταφέρθηκε στα Τίρανα.
Τι γίνεται όμως στη χώρας μας; Υπάρχουν σήμερα μπεκτασήδες;
Γενικά, οι μπεκτασήδες δεν αποκαλύπτουν εύκολα την πίστη τους, γι’ αυτό ο
ακριβής αριθμός τους δεν είναι γνωστός. Τεκές των μπεκτασήδων (ονομαζόταν Ιρενί
Τεκές), υπήρχε μέχρι μερικές δεκαετίες κοντά στο χωριό Ασπρόγεια Φαρσάλων. Εκεί
μόναζαν Αλβανοί μπεκτασήδες. Κοντά στο χωριό Ρούσσα του Έβρου, βρίσκεται ο
Τεκές του Σεγίτ Αλή Σουλτάν.
Το State Department, ανέφερε για πρώτη φορά σε έκθεσή του το 2009, ότι στην Ελλάδα ζουν περίπου 3.000 μπεκτασήδες-αλεβίτες. Κατοικούν στα ορεινά χωριά της Ροδόπης και του Έβρου. Θυμίζουμε ότι η μουσουλμανική (όπως αναφέρεται ΡΗΤΑ στη Συνθήκη της Λωζάνης) μειονότητα στη Θράκη, απαρτίζεται από περίπου 120.000 ΄Ελληνες πολίτες, μουσουλμάνους στο θρήσκευμα). Όσο για την Τουρκία; Με 25.000.000. αλεβίτες, σε σύνολο 80.000.000., ίσως αντιμετωπίσει σύντομα κάποια σοβαρά προβλήματα που ούτε καν φαντάζεται ο Ταγίπ Ερντογάν και οι συνεργάτες του...
(Πηγή: Αθηνά Χρ. Φλώρου, «Ο ΜΠΕΚΤΑΣΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ», Εκδόσεις ΜΥΡΜΙΔΟΝΕΣ, 2016, με πρόλογο του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστάσιου)
(επιμέλεια κειμένου.π.Δ.Α
Το σχέδιο του αλβανού πρωθυπουργού Εντι Ράμα να ιδρύσει εντός της αλβανικής πρωτεύουσας ένα μουσουλμανικό «Κράτος Μπεκτασήδων»
Ο Εντι Ράμα δεν έκρυψε ποτέ τη φιλοδοξία του να μετατρέψει την Αλβανία από κομπάρσο σε πρωταγωνιστή των εξελίξεων στον ζωτικό της χώρο, τα Βαλκάνια, παρουσιάζοντάς την ως πυλώνα σταθερότητας και χρήσιμο εταίρο σε όλα τα επίπεδα. Σε αυτό το φόντο πρέπει να ερμηνευθεί η πρόσφατη συμφωνία του με την Τζόρτζια Μελόνι για τη δημιουργία στρατοπέδων στο έδαφος της χώρας του, στα οποία θα μεταφέρονται πρόσφυγες και μετανάστες που έχουν φτάσει στην Ιταλία – για την οποία, μάλιστα, έλαβε τα εύσημα και από τον βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ.
Κάτι ανάλογο φαίνεται πως ισχύει και για το νέο μεγαλεπήβολο σχέδιο που δημοσιοποίησε ο Ράμα την Κυριακή, κατά την παρέμβασή του στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη. Ενα σχέδιο το οποίο, όπως είπε, θα καταλήξει «σε σύντομο χρονικό διάστημα» στη δημιουργία του αποκαλούμενου «Ανεξάρτητου Κράτους του Τάγματος των Μπεκτασήδων», δηλαδή της μικρότερης κρατικής οντότητας στον πλανήτη. Πρόκειται, τηρουμένων των αναλογιών, για ένα Βατικανό του Ισλάμ – για την ακρίβεια, ενός παρακλαδιού του Ισλάμ το οποίο έχει μακρά ιστορία και θεωρείται ως το πιο προοδευτικό και κοσμικό εντός του.
Το «κράτος» προβλέπεται να εγκατασταθεί σε μια περιοχή που βρίσκεται λίγο έξω από τα Τίρανα, με την έκτασή του να είναι λίγο πάνω από 100 στρέμματα. Οσον αφορά τη συγκρότηση και τη δομή του, είναι πιθανό να υπάρξει μια ολιγάριθμη υπηρεσία πληροφοριών – «επειδή έχουμε και εμείς εχθρούς» –, όχι όμως στρατός, συνοριοφύλακες ή δικαστήρια. Παράλληλα, θα έχει δικαίωμα έκδοσης διαβατηρίων, στα οποία θα κυριαρχεί το εμβληματικό για το Ισλάμ πράσινο χρώμα. Επίσης, εντός των ορίων του και σε αντίθεση με όσα ισχύουν στις περισσότερες μουσουλμανικές χώρες, θα επιτρέπεται η χρήση αλκοόλ, ενώ δεν θα ισχύουν αυστηροί «κώδικες» για την εμφάνιση, ειδικά για τις γυναίκες.
«Ο Θεός δεν απαγορεύει οτιδήποτε – αυτός είναι ο λόγος που μας έδωσε μυαλό», είπε στους New York Times ο κληρικός Εντμοντ Μπραχίμαϊ, γνωστός στους πιστούς και ως Μπαμπά Μόντι, ο οποίος είναι σήμερα επικεφαλής του Τάγματος των Μπετακτσήδων και θεωρείται βέβαιο ότι θα αναλάβει την ηγεσία του νέου μορφώματος.
Ο ρόλος του Ερντογάν
Καλά όλα αυτά, μήπως όμως προκλήθηκε πολύς θόρυβος για το τίποτα; Κι αν ναι, γιατί προχώρησε σε αυτή την κίνηση ο Ράμα, ο οποίος είναι (έστω και τυπικά) καθολικός; Η αλήθεια είναι, άλλωστε, πως ο αριθμός των πιστών της συγκεκριμένης «σέχτας» στην Αλβανία υπολογίζεται μόλις σε 120.000 (τέταρτοι μετά τους σουνίτες, τους ορθόδοξους και τους καθολικούς Χριστιανούς), αν λάβουμε υπόψη μας ότι μόνο ο μισός πληθυσμός της χώρας δηλώνει ως θρησκεία του το Ισλάμ, ενώ εξ αυτών μόλις το 10% είναι μπετακσήδες. Η έδρα της μεταφέρθηκε εκεί από την Τουρκία, πριν από περίπου έναν αιώνα, όταν ο Κεμάλ Ατατούρκ όχι απλώς αθέτησε όλες τις υποσχέσεις που τους είχε δώσει, αλλά εξαπέλυσε εναντίον τους πογκρόμ.
Εδώ ακριβώς είναι πιθανό να κρύβεται μία από τις απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα. Κι αυτό διότι οι κινήσεις του Ράμα φαίνεται πως ήταν σε γνώση του Ερντογάν, καθώς οι δύο ηγέτες (που συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη την Κυριακή) διατηρούν εξαιρετικά στενές σχέσεις.
