Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς – Οι Οικουμενικές Σύνοδοι

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ 

ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ 

ΤΗ «ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ» 

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ:     

ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ 

ΣΥΝΟΔΟΙ

     

Η αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας του Χριστού είναι κατά βάθος πάντοτε καθολική, διότι είναι πάντοτε θεανθρώπινη [[Ο άγιος Ιουστίνος εδώ με τον όρο «καθολική» δεν εννοεί φυσικά «ρωμαιοκαθολική», αλλά «οικουμενική, ολόκληρη και πλήρης, που εκφράζει το σύνολο της Εκκλησίας και την ενότητα όλων των μελών της εν Χριστώ». Επειδή κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο Θεάνθρωπος Χριστός, η ζωή της δεν περιορίζεται σε τόπο, έθνος, εποχή ή ομάδα ανθρώπων. Αγκαλιάζει το όλον, και κάθε αληθινό μέλος της μετέχει σε αυτήν την ενότητα και πληρότητα. Δεν αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως ένα τοπικό, εθνικό ή μεμονωμένο ανθρώπινο σχήμα, αλλά ως ολόκληρη την Εκκλησία του Χριστού, μέσα στην οποία υπάρχει η πληρότητα της θεανθρώπινης ζωής και αλήθειας]]. Ο Θεάνθρωπος Χριστός αποτελεί την ουσία και την εγγύηση του ενιαίου και μοναδικού χαρακτήρα της εκκλησιαστικής αυτοσυνειδησίας, αφού Αυτός είναι η μοναδική Κεφαλή της Εκκλησίας. Τα πάντα στην Εκκλησία είναι καθολικά: το φρόνημα, η καρδιά, η συνείδηση, η βούληση, η ζωή, η προσευχή, το κάθε ιερό μυστήριο και η κάθε αγία αρετή[[Και εδώ ο άγιος Ιουστίνος χρησιμοποιεί το επίθετο «καθολικά» ακριβώς με την ίδια έννοια. Δεν εννοεί απλώς ότι όλα αυτά υπάρχουν «σε όλη την Εκκλησία», αλλά ότι καθένα από αυτά μετέχει στην ολότητα, στην ενότητα και στην πληρότητα του θεανθρώπινου σώματος της Εκκλησίας. Εννοεί ότι τίποτε μέσα στην Εκκλησία δεν είναι απομονωμένο ή ατομικό. Το φρόνημα του πιστού είναι εκκλησιαστικό φρόνημα· η προσευχή του εντάσσεται στην προσευχή ολόκληρης της Εκκλησίας· τα Μυστήρια δεν είναι ατομικές πράξεις αλλά γεγονότα του όλου Σώματος· ακόμη και η αρετή του κάθε μέλους βιώνεται εν Χριστώ και σε κοινωνία με ολόκληρο το εκκλησιαστικό σώμα.]]. Τούτον τον ευαγγελισμό εκφράζει, θεοπνεύστως, ο Απόστολος Παύλος λέγοντας: «Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν(:Εμείς έχουμε τον νου και την σκέψη του Χριστού)» [Α΄ Κορ. 2, 16]. Αυτή η ολόπλευρη καθολικότητα αποκτά την δική της γλώσσα με τις Άγιες Οικουμενικές Συνόδους.

   Το γεγονός αυτό αποτελεί τον τελειότερο παρατηρητή της καθολικής συνειδήσεως και αυτοσυνειδησίας της Εκκλησίας, της καθολικής θεανθρώπινης συνειδήσεως και αυτοσυνειδησίας της. Ο Θεός «ἐν ἁγίοις ἀναπαύεται», ενώ η αυτοσυνειδησία και η συνείδηση της Εκκλησίας «ἐν ἁγίοις» θεώνεται, θεανθρωπίζεται. Η Εκκλησία, ως ενσαρκωμένος Θεός Λόγος και επομένως ως ενσαρκωμένη Αλήθεια, αποτελεί αφ’ εαυτής το κορυφαίο μέτρο της Αληθείας, την κορυφαία κρίση της Αληθείας [βλ. Ματθ. 18,17 : «ἐὰν δὲ παρακούσῃ αὐτῶν, εἰπὲ τῇ ἐκκλησίᾳ· ἐὰν δὲ καὶ τῆς ἐκκλησίας παρακούσῃ, ἔστω σοι ὥσπερ ὁ ἐθνικὸς καὶ ὁ τελώνης»],την ίδια την γλώσσα της Αληθείας. Οι Οικουμενικές Σύνοδοι, κατά πάντα και διά πάντα θεανθρώπινες, αποτελούν αυτήν ακριβώς την θεοφρούρητη γλώσσα, τα χείλη της Αληθείας. Όντας με όλο το είναι τους εκ του Θεανθρώπου και εκ του δικού Του «Πνεύματος τῆς Ἀληθείας» [ βλ. Ιω. 15,26 : «Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ παράκλητος ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ πατρός, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὃ παρὰ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ(:Σε αντίθεση ,όμως, με το αδικαιολόγητο και ασυγχώρητο αυτό μίσος των Ιουδαίων, στους καλοπροαίρετους ανθρώπους ο Θεός θα φανερώσει Ποιος είμαι. Όταν δηλαδή έλθει ο Παράκλητος, που Εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα ως οδηγό και βοηθό σας, το Άγιο Πνεύμα δηλαδή, εκείνος θα μαρτυρήσει για Εμένα. Διότι ο Άγιο Πνεύμα ως πηγή της αλήθειας φανερώνει στους ανθρώπους την αλήθεια. Αυτό εκπορεύεται από τους κόλπους του Πατρός, όπως αναπηδά ο ποταμός από τη φυσική πηγή του)» και Ιω. 16,13 : «Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν· οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ᾿ ἑαυτοῦ, ἀλλ᾿ ὅσα ἂν ἀκούσῃ λαλήσει, καὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν(:Όταν, όμως, έλθει Εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, θα σας οδηγήσει σε όλη  τη σωτηριώδη αλήθεια. Διότι δεν θα μιλήσει από μόνος Του και ανεξάρτητα από τα άλλα πρόσωπα της θεότητος, αλλά θα σας πει όσα θα ακούσει από τον Πατέρα˙ θα σας αναγγείλει μάλιστα και όσα πρόκειται να συμβούν μελλοντικά στην Εκκλησία μου)»], οι Οικουμενικές Σύνοδοι γνωρίζουν, κατέχουν και καταδεικνύουν όλη την θεανθρώπινη, αγιοτριαδική αλήθεια της Εκκλησίας. Η αγιοτριαδική αλήθεια φανερώνεται διά των αγίων Πατέρων των Συνόδων, αυτών των χριστοφόρων και χριστορρημόνων Αγίων.

 Δεν υπήρξε ποτέ διαίρεσις της Εκκλησίας, και δεν είναι δυνατόν να υπάρξη.




«Διαίρεσις, σχίσμα της Εκκλησίας είναι πρωτίστως ένα πράγμα οντολογικώς αδύνατον. 

Δεν υπήρξε ποτέ διαίρεσις της Εκκλησίας, και δεν είναι δυνατόν να υπάρξη, πλην υπήρξε και θα υπάρξη έκπτωσις εκ της Εκκλησίας. 

Κατά καιρούς απεσπάσθησαν και εξεβλήθησαν από την μοναδικήν αδιαίρετον Εκκλησίαν οι αιρετικοί και σχισματικοί, οι οποίοι έκτοτε έπαψαν να αποτελούν μέλη της Εκκλησίας και μέρη του θεανθρωπίνου σώματός της.
Έτσι έχουν κατ’ αρχήν αποκοπή οι Γνωστικοί, κατόπιν οι Αρειανοί, …, κατόπιν οι Ρωμαιοκαθολικοί, κατόπιν οι Προτεστάνται, …».


[Αγιου Ιουστίνου Πόποβιτς, «Δογματική της Ορθοδόξου Εκκλησίας (Γαλλική μετάφραση) Τόμος 4ος, σελ. 181, Lausanne 1995 ]

 

Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς

 και Οικουμενισμός.

 

Διαπρύσιος κήρυκας της οικουμενικότητας  
της «θεανθρώπινης» Ορθοδοξίας

Άσπονδος εχθρός του «ουμανιστικού, ανθρωποπαγούς και ανθρωπολατρικού οικουμενισμού

[Η κάτωθι θεολογική γνωμοδότηση του Οσίου και θεοφόρου Πατρός Ιουστίνου (Πόποβιτς) προκλήθηκε κατόπιν αιτήματος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Σερβίας για το αν μπορεί να συμμετάσχει η Ορθόδοξη Εκκλησία σε «οικουμενικές ακολουθίες» που διοργάνωναν η ρωμαιοκαθολικοί της Γιουγκοσλαβίας στα πλαίσια της «εβδομάδος εν τη ενότητι». Έχει δημοσιευθεί με εισαγωγικό σημείωμα του τότε ιερομονάχου Ειρηναίου Μπούλοβιτς στο περιοδικό Κοινωνία τα 18 (1975), σ. 95- 101, σε μετάφραση από τα σερβικά της Μαρίνας Σκλήρη.

*****

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ «ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ»
ΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΙΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΑ
(του αρχιμανδρίτου Ιουστίνου Πόποβιτς)

 

Πανιερώτατοι Πατέρες,

Την στάσιν της έναντι των αιρετικών - και αιρετικοί είναι όλοι οι μη Ορθόδοξοι - η Εκκλησία του Χριστού έχει καθορίσει άπαξ δια παντός, δια των Αγίων Αποστόλων και των αγίων Πατέρων, δηλαδή δια της αγίας Θεανθρωπίνης Παραδόσεως, της μοναδικής και αναλλοιώτου.

Συμφώνως προς αυτήν την στάσιν, εις τους Ορθοδόξους είναι απηγορευμένη κάθε συμπροσευχή και κάθε λατρευτική επικοινωνία μετά αιρετικών. Διότι «τις μετοχή δικαιοσύνη και ανομία; τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος; τις δε συμφώνησις Χριστώ προς Βελίαρ; η τις μερίς πιστώ μετά απίστου;» (Β΄ Κορινθ. 6, 14-15). Ο 45^ος κανών των Αγίων Αποστόλων ορίζει: ”Επίσκοπος η πρεσβύτερος…, αιρετικοίς συνευξάμενος μόνον, αφοριζέσθω· ει δε επέτρεψεν αυτοίς, ως κληρικοίς ενεργήσαί τι, καθαιρείσθω”. Αυ­τός ο ι­ε­ρός Κα­νών των α­γί­ων Α­πο­στό­λων δεν προσ­δι­ο­ρί­ζει ποί­α α­κρι­βώς προ­σευ­χή η α­κο­λου­θί­α α­πα­γο­ρεύ­ε­ται, αλ­λά α­πα­γο­ρεύ­ει κά­θε κοι­νήν με­θ’ αι­ρε­τι­κών προ­σευ­χήν, έ­στω και την κα­τ’ ι­δί­αν (“συ­νευ­ξά­με­νος”­). Εις δε τας οι­κου­με­νι­στι­κάς κοι­νάς προ­σευ­χάς μή­πως δεν γί­νων­ται και α­δρό­τε­ρα και ευ­ρύ­τε­ρα τού­των; Ο 32^ος  κα­νών της εν Λα­ο­δι­κεί­α Συ­νό­δου ο­ρί­ζει· «Ό­τι ου δεί αι­ρε­τι­κών ευ­λο­γί­ας λαμ­βά­νειν, αί­τι­νές ει­σιν α­λο­γί­αι μάλ­λον η ευ­λο­γί­αι». Μή­πως ό­μως δεν συμ­βαί­νει εις τας κοι­νάς οι­κου­με­νι­στι­κάς συ­ναν­τή­σεις και συμ­προ­σευ­χάς να ευ­λο­γούν αι­ρε­τι­κοί ρω­μαι­ο­κα­θο­λι­κοί ε­πί­σκο­ποι και ι­ε­ρείς, προ­τε­στάν­ται πά­στο­ρες, α­κό­μη δε και γυ­ναίκ­ες; (­!­).

Αυ­τοί και ό­λοι οι άλ­λοι σχε­τι­κοί κα­νό­νες των α­γί­ων Α­πο­στό­λων και των α­γί­ων Πα­τέ­ρων ί­σχυ­ον ό­χι μό­νον κα­τά την πα­λαι­άν ε­πο­χήν, αλ­λ’ ε­ξα­κο­λου­θούν να εί­ναι εν α­πο­λύ­τω ι­σχύ­ϊ και σή­με­ρον, δι’ ό­λους η­μάς τους συγ­χρό­νους ορ­θο­δό­ξους Χρι­στι­α­νούς.  Ισχύουν αναμφιβόλως και δια την θέσιν μας έναντι των ρωμαιοκαθολικών και προτεσταντών. Διότι ο μεν ρωμαιοκαθολικισμός είναι πολλαπλή αίρεσις, περί δε του προτεσταντισμού τι να είπωμεν;  Καλλίτερον να μη ομιλώμεν. Ήδη ο Άγιος Σάββας εις την εποχήν του, επτάμισυ αιώνας πριν, δεν ωνόμαζεν άραγε τον ρωμαιοκαθολικισμόν «λατινικήν αίρεσιν»; Και πόσα από τότε νέα δόγματα δεν επενόησεν ο πάπας και «αλαθήτως» εδογμάτισε ! Δεν χωρεί αμφιβολία, ότι δια του δόγματος περί του αλαθήτου του πάπα, ο ρωμαιοκαθολικισμός κατέστη παναίρεσις.

Και η πολύ επαινουμένη Β΄ Βατικάνειος Σύνοδος ουδέν ήλλαξεν ούτε όσον αφορά εις την τερατώδη ταύτην αίρεσιν, αλλά, τουναντίον, επεκύρωσεν αυτήν.

Ένεκα τούτου, αν είμεθα Ορθόδοξοι και θέλωμεν να παραμείνωμεν Ορθόδοξοι, τότε οφείλομεν και ημείς να τηρήσωμεν την στάσιν του Αγίου Σάββα,  του Αγίου Μάρκου Εφέσου, του Αγίου Κοσμά Αιτωλού, του Αγίου Ιωάννου Κροστάνδης και των λοιπών Αγίων Ομολογητών και Μαρτύρων και Νεομαρτύρων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, έναντι των ρωμαιοκαθολικών και των προτεσταντών, εκ των οποίων ούτε οι μεν, ούτε οι δε, δεν πιστεύουν ορθοδόξως εις τα δύο βασικά δόγματα του Χριστιανισμού : εις την Αγίαν Τριάδα και εις την Εκκλησίαν.

 

Πανιερώτατε και Άγιοι Συνοδικοί Πατέρες,

 

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ «ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ» ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ:

ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΣΥΝΟΔΟΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ

    Οι Οικουμενικές Σύνοδοι είναι, αναμφιβόλως, η συνείδηση της Εκκλησίας του Χριστού. Αυτές με τον τελειότερο τρόπο κατέχουν, γνωρίζουν, διακρίνουν και ομολογούν την Αλήθεια του Χριστού· την υπερασπίζονται. Εφόσον ο Θεάνθρωπος Κύριος Ιησούς Χριστός είναι η ενσάρκωση της Αληθείας, η Παν-αλήθεια, κάθε παρέκκλιση από αυτήν, κάθε επίθεση εναντίον της, αποτελεί για τις Συνόδους, κατ’ ουσίαν, παρέκκλιση και επίθεση εναντίον του Χριστού. Αυτός είναι ο τρόπος δράσεως του Αντιχρίστου και των προδρόμων του.

      Οι Άγιοι Πατέρες, οι αγιότεροι και διορατικότεροι οφθαλμοί της Εκκλησίας, διακρίνουν με οξυδέρκεια και βεβαιώνουν ότι οι αιρετικοί είναι οι «πρόδρομοι του αντιχρίστου»¹. Όπως ακριβώς η έλευση και η δράση του Αντιχρίστου είναι όλη «κατ’ ἐνέργειαν τοῦ σατανᾶ» [βλ. Β΄Θεσ.2,9: «οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ᾿ ἐνέργειαν τοῦ σατανᾶ ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους (:Η παρουσία του ανόμου αυτού θα γίνει με κάθε δύναμη και με σημεία και τέρατα αγυρτικά, που θα τα ενεργεί ο βοηθός και συνεργάτης του, σατανάς)»], έτσι και η δράση κάθε αιρέσεως είναι «κατ’ ἐνέργειαν» του διαβόλου.

     Οι θεοφόροι Πατέρες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου βεβαιώνουν ότι οι αιρετικοί «έχουν παρασυρθεί από τον διάβολο, ο οποίος ενεργεί μέσα τους, απεργάζεται το παράλογο και ψυχοφθόρο σχέδιό του»². Είναι αγιοπατερική η μαρτυρία πως «σε κάθε αίρεση και πίσω από κάθε αίρεση κρύβεται ο διάβολος»^3. Γι’ αυτό και οι Άγιοι Πατέρες των Συνόδων είναι οι αδάμαστοι πολέμιοι κάθε αιρέσεως. Αυτός είναι ο λόγος που, ομοψύχως και ομοφώνως, τις αναθεματίζουν⁴.

     Αφού όλοι οι παρόντες άγιοι Πατέρες της Αγίας ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου υπέγραψαν τις αποφάσεις της: «Ἡ Ἁγία Σύνοδος ἐξεβόησε: Πάντες οὕτως πιστεύομεν, μία πίστις· πάντες τὸ αὐτὸ φρονοῦμεν· πάντες συναινέσαντες καὶ ἀσμενίσαντες ὑπεγράψαμεν· ὀρθοδόξως πάντες πιστεύομεν. Αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων. [...] Νεστορίῳ καὶ Εὐτυχεῖ καὶ Διοσκόρῳ ἀνάθεμα· Ἀπολιναρίῳ καὶ Σεβήρῳ ἀνάθεμα· τοῖς ὁμοφρόσιν αὐτῶν ἀνάθεμα· Θεοδώρῳ τῆς Φαρὰν ἀνάθεμα· Σεργίῳ καὶ Ὀνωρίῳ ἀνάθεμα· Πύρρῳ καὶ Παύλῳ ἀνάθεμα· Κύρῳ καὶ Πέτρῳ ἀνάθεμα· Μακαρίῳ καὶ Στεφάνῳ καὶ Πολυχρονίῳ ἀνάθεμα· ὅλοις τοῖς αἱρετικοῖς ἀνάθεμα (: Η αγία Σύνοδος αναφώνησε: Όλοι έτσι πιστεύουμε, μία είναι η πίστη· όλοι το ίδιο φρονούμε· όλοι, αφού συμφωνήσαμε και το δεχθήκαμε με χαρά, υπογράψαμε· ορθόδοξα όλοι πιστεύουμε. Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων. [...] Στον Νεστόριο και στον Ευτυχή και στον Διόσκορο ανάθεμα· στον Απολινάριο και στον Σεβήρο ανάθεμα· στους ομοφρονούντες με αυτούς ανάθεμα· στον Θεόδωρο της Φαράν ανάθεμα· στον Σέργιο και στον Ονώριο ανάθεμα· στον Πύρρο και στον Παύλο ανάθεμα· στον Κύρο και στον Πέτρο ανάθεμα· στον Μακάριο και στον Στέφανο και στον Πολυχρόνιο ανάθεμα· σε όλους τους αιρετικούς ανάθεμα, [:οριστική δηλαδή καταδίκη των αιρετικών διδασκαλιών τους και αποκοπή από την εκκλησιαστική κοινωνία όσων εμμένουν σε αυτές και δεν μετανοούν] )»⁵.

     Η Αγία Οικουμενική Σύνοδος της Χαλκηδόνος έλαβε την εξής απόφαση: «Να μην επιτραπεί σε κανέναν να δηλώσει ή να γράψει άλλη πίστη εκτός από αυτήν που έχει ορισθεί από τους αγίους Πατέρες, που συνήχθησαν Πνεύματι Αγίω. Και όποιος τολμήσει είτε να συνθέσει, είτε να παραθέσει άλλη πίστη, αν είναι επίσκοπος ή κληρικός να καθαιρείται, ο επίσκοπος από την επισκοπή του και ο κληρικός από τον κλήρο, ενώ αν είναι λαϊκός, ανάθεμα!»⁶. «Η Εκκλησία έκρινε πάντοτε πως είναι άξιος αποβολής από το σώμα της εκείνος που αφαιρεί ή προσθέτει κάτι στην πίστη. Γιατί η πίστη μας έχει παραδοθεί ξεκάθαρη από τους Αποστόλους, δεν επιτρέπει ούτε συμπλήρωση ούτε αφαίρεση»⁷.

      Η αίρεση είναι δύναμη που οδηγεί στην απώλεια της ψυχής και βυθίζει τον άνθρωπο σε όλους τους θανάτους, καθώς τον αποκόπτει από την Εκκλησία του Χριστού, μέσα στην οποία αποκλειστικά και μόνον βρίσκει ο άνθρωπος την αθανασία, την αιώνιο ζωή. Οι άγιοι Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου ευαγγελίζονται: «Είναι προφανές, η αίρεση αποκόπτει κάθε άνθρωπο από την Εκκλησία»⁸.

 

Αυτός που θα συναντηθεί ειλικρινώς με τον Κύριο και Χριστό, βιώνει να αλλάζουν όλα μέσα του.

Θυμηθείτε ότι συναντήθηκε μαζί Του ένας χωρικός ψαράς και από εκείνη την συνάντηση προέκυψε ένας Απόστολος Πέτρος.

Συναντήθηκε μαζί Του ο Σαύλος, ο πιό μορφωμένος άνθρωπος της εποχής του, συνάντησε τον Θεό στο Πρόσωπο του Χριστού και έγινε ο πιό φημισμένος ανάμεσα στους ανθρώπους.

Γιατί, ποιός του έδωσε όλη εκείνη την δύναμη που είχε αν όχι ο Ίδιος ο Χριστός;

Συναντήθηκε με τον Κύριο και ο Ζακχαίος, ο αμαρτωλός τελώνης και όλη του η ψυχή μεταμορφώθηκε.

Το ίδιο και η δαιμονισμένη Μαγδαληνή με τα επτά της δαιμόνια, συναντώντας τον Κύριο μεταβάλλεται σε Μυροφόρα.

Μα και ο κακούργος επάνω στο σταυρό, συναντήθηκε με τον Θεό και αμέσως εισήλθε στον Παράδεισο.

Με τον Κύριο συναντήθηκε και ο Ιουστίνος ο Φιλόσοφος και κατέστη Μάρτυρας του Χριστού.

Έτσι, η συνάντηση με τον Κύριο αποτελούσε πάντα το σημαντικότερο γεγονός για τον κάθε άνθρωπο, είτε αυτός κινείται προς τον Κύριο Ιησού είτε εναντίον Εκείνου.

Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς • μνήμη 14 Ιουνίου.

Τα ιδιώματα της Εκκλησίας – Η μια και μοναδική Εκκλησία

Αγίου Ιουστίνου του Τσέλιε(Πόποβιτς)

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ «ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ» ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ

ΤΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Τα ιδιώματα της Εκκλησίας είναι αναρίθμητα, επειδή στην ουσία είναι τα ιδιώματα του Θεανθρώπου Χριστού και δι’ Αυτού τα ιδιώματα της Τρισηλίου Θεότητος. Ωστόσο, οι άγιοι και θεόσοφοι Πατέρες της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου, καθοδηγούμενοι από το Πνεύμα το Άγιον, στο ένατο άρθρο του Συμβόλου της Πίστεως, τα συμπυκνώνουν σε τέσσερα: «Πιστεύω εἰς μίαν, ἁγίαν, καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν». Αυτά τα ιδιώματα της Εκκλησίας, η ενότητα, η αγιότητα, η καθολικότητα και η αποστολικότητα, πηγάζουν από την ίδια τη φύση της και τον σκοπό της. Καθορίζουν, σαφώς και επακριβώς, τον χαρακτήρα της Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας, δια του οποίου αυτή ως θεανθρώπινο καθίδρυμα και θεανθρωπίνη κοινωνία διαφέρει από κάθε ανθρώπινο καθίδρυμα και ανθρώπινη κοινωνία.

Η ΜΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Όπως το Πρόσωπο του Θεανθρώπου Χριστού είναι ένα και μοναδικό, έτσι και η Εκκλησία, που ιδρύθηκε δι’ Αὐτοῦ, ἐν Αὐτῷ καὶ ἐπ’ Αὐτοῦ, είναι μία και μοναδική. Η ενότητα της Εκκλησίας προέρχεται, αναπόφευκτα, από το ένα, το μοναδικό Πρόσωπο του Θεανθρώπου Χριστού. Ο αδιαίρετα ένας και μοναδικός θεανθρώπινος οργανισμός πάντων των κόσμων, η Εκκλησία, σύμφωνα με όλους τους ουρανογήινους νόμους δεν μπορεί να διασπασθεί. Οποιαδήποτε διάσπασή της θα σήμαινε τον θάνατό της. Όντας ολόκληρη ἐν τῷ Θεανθρώπῳ είναι, πρωτίστως και κατά πάντα, θεανθρώπινος ζωντανός οργανισμός και κατόπιν θεανθρώπινο καθίδρυμα.

Στην Εκκλησία, τα πάντα είναι θεανθρώπινα: η ζωή, η πίστη, η αγάπη, το βάπτισμα, η ευχαριστία, όλη η ζωή της, όλη η αθανασία της, όλη η αιωνιότητά της, όλη η δομή της. Ναι! Σε αυτήν όλα είναι θεανθρώπινα, τα πάντα ένα, τα πάντα αδιαίρετα: και η χριστοποίηση και ο εξαγιασμός και η θέωση και η μεταμόρφωση και η τριαδοποίηση και η σωτηρία. Στην Εκκλησία, τα πάντα είναι οργανικώς και χαρισματικώς συνδεδεμένα, συγκροτώντας το ένα θεανθρώπινο σώμα υπό την μία Κεφαλή, τον Θεάνθρωπο Κύριο Ιησού Χριστό. Όλα τα μέλη της, αν και παραμένουν πάντοτε αυτοτελή, ελεύθερα και ακέραια πρόσωπα, ωστόσο είναι ενωμένα με τη μία Χάρη του Αγίου Πνεύματος δια των ιερών μυστηρίων και των αγίων αρετών, βρίσκονται σε οργανική ενότητα μεταξύ τους, αποτελούν ένα σώμα και ομολογούν μία πίστη, η οποία τα ενώνει μεταξύ τους και με τον Κύριο Ιησού Χριστό.

Οι χριστοφόροι Απόστολοι θεοπνεύστως ευαγγελίζονται την ενότητα και την μοναδικότητα της Εκκλησίας, στηριζόμενοι στην ενότητα και στη μοναδικότητα του Ιδρυτού της, του Θεανθρώπου Κυρίου Ιησού Χριστού και της θεανθρωπίνης Προσωπικότητός Του: «Θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός (:Διότι κανένας δεν μπορεί να βάλει άλλο θεμέλιο λίθο εκτός από εκείνον που έχει ήδη τεθεί και που βρίσκεται τώρα αμετακίνητος και άσειστος στην βάση της οικοδομής. Και ο θεμέλιος αυτός λίθος είναι ο Ιησούς Χριστός)»[Α΄Κορ. 3,11].

Τα ιερά μυστήρια και οι άγιες αρετές, με την χριστονοσταλγική και φιλόχριστο δύναμή τους, ενώνουν με τον Χριστό όλα τα μέλη της Εκκλησίας, όλων των λαών και όλων των εποχών· είναι «πάντες εἷς… ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ»[ βλ. Γαλ. 3,28: «Οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ(:Δεν υπάρχουν πλέον διαφορές εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως και φύλου. Δεν υπάρχει διαφορά Ιουδαίου και Έλληνα, δεν υπάρχει διάκριση δούλου και ελεύθερου, δεν υπάρχει διάκριση άνδρα και γυναίκας. Διότι όλοι εσείς γίνατε ένας νέος άνθρωπος με την ένωσή σας με τον Ιησού Χριστό)» · πρβ. Κολ. 3,11·15: «Ὃπου οὐκ ἔνι Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος, ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός(:Σ’ αυτόν το νέο άνθρωπο δεν υπάρχει διάκριση Έλληνα και Ιουδαίου, περιτμημένου Ισραηλίτη και απερίτμητου εθνικού, βάρβαρου και Σκύθη, δούλου και ελεύθερου, αλλά και εθνικότητα και καταγωγή και αξίωμα και τα πάντα είναι ο Χριστός, όπως και μέσα σ’ όλους τους πιστούς πάλι είναι ο Χριστός)» - «καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ βραβευέτω ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, εἰς ἣν καὶ ἐκλήθητε ἐν ἑνὶ σώματι· καὶ εὐχάριστοι γίνεσθε(:Και η ειρήνη που δίνει ο Θεός ας επιστατεί κι ας κυριαρχεί μέσα στις καρδιές σας. Γι’ αυτήν την ειρήνη εξάλλου προσκληθήκατε, ώστε να γίνετε ένα σώμα. Προσπαθείτε ακόμη να γίνεστε και ευχάριστοι μεταξύ σας)»].

Αν τελικά ζούσε σήμερα ο Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς θα αποτειχιζόταν και ποιο μοντέλο αποτείχισης θα εφάρμοζε;(ένα ερώτημα για προβληματισμό)}

 

Η εκκλησιολογία της αποτείχισης στο έργο του Οσίου Ιουστίνου Ποπόβιτς έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

1. Χριστοκεντρική — βασίζεται στο ζωντανό Πρόσωπο του Θεανθρώπου Χριστού
2. Αποκλειστική — αναγνωρίζει μόνο την Ορθόδοξη Εκκλησία ως την αληθινή Εκκλησία
3. Ασκητική — η αποτείχιση είναι πνευματική άσκηση, όχι πολιτική στάση
4. Προφυλακτική — προστατεύει την ενότητα της Εκκλησίας από την αίρεση
5. Αγαπητική — εκπορεύεται από την αγάπη για την Αλήθεια, όχι από το μίσος

Ο Ιουστίνος θεωρείται ως «κεκρυμμένη συνείδηση της Σερβικής Εκκλησίας, αλλά και της μαρτυρικής Ορθοδοξίας εν γένει», και το έργο του αποτελεί «μεγάλη συνεισφορά στην Ορθόδοξη θεολογία».

Στο προηγούμενο άρθρο ο συγγραφέας (Χωρεπίσκοπος Μάξιμος) χρησιμοποιεί τις επιστολές του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς για να υποστηρίξει τη θέση περί διακοπής της εκκλησιαστικής κοινωνίας (αποτείχιση) με ιεράρχες που συμμετέχουν στον οικουμενικό διάλογο.

Σύμφωνα με το κείμενο, ο Άγιος Ιουστίνος φέρεται να έδωσε μια προφορική συμβουλή στον τότε νεαρό Αρτέμιο, όταν εκείνος ρωτήθηκε αν πρέπει να δεχθεί τον επισκοπικό βαθμό:

«Ναι! Γιατί αν ολόκληρη η Σύνοδος στην Εκκλησία παρεκκλίνει από τον δρόμο της πίστης, ο επίσκοπος έχει την εξουσία να απομονώσει την επαρχία του και έτσι να σώσει και να διαφυλάξει την Εκκλησία».

Αυτή η θέση χρησιμοποιείται από την εν λόγω ομάδα για να αιτιολογήσει την πράξη τους να διακόψουν την κοινωνία με την επίσημη ηγεσία της Σερβικής Εκκλησίας, θεωρώντας ότι ο «δρόμος της πίστης» είχε χαθεί λόγω του οικουμενισμού.

Η αναφορά στο 70ό γράμμα του Αγίου

Το κείμενο επικαλείται το 70ό γράμμα του Αγίου Ιουστίνου (που αναφέρατε και εσείς στην πρώτη σας ερώτηση), όπου ο Άγιος επιδοκιμάζει το γεγονός ότι ο Μητροπολίτης Αμβρόσιος διέκοψε το μνημόσυνο του Πατριάρχη Αθηναγόρα, λέγοντας:

«Αυτό θα έπρεπε να το κάνουν όλοι οι αληθινοί Ορθόδοξοι επίσκοποι».

Ο συγγραφέας του κειμένου ερμηνεύει αυτή τη φράση ως σαφή πατερική προτροπή προς όλους τους επισκόπους να προχωρήσουν σε αποτείχιση, όταν διαπιστώνουν ότι οι προκαθήμενοι της Εκκλησίας ακολουθούν οικουμενιστικές πρακτικές.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε  ότι το κείμενο αυτό είναι ερμηνευτικό. Χρησιμοποιεί τα λόγια και τη στάση του Αγίου Ιουστίνου για να υποστηρίξει μια πολύ συγκεκριμένη εκκλησιαστική στάση: την αποτείχιση  από την επίσημη διοίκηση. Η  πλευρά της «Επισκοπής Ράσκας και Πριζρένης εν εξορία» θεωρεί  ότι η αποτείχιση είναι το μόνο μέσο για να παραμείνουν πιστοί στην Ορθοδοξία, βασιζόμενοι στο παράδειγμα και τις διδαχές του Αγίου Ιουστίνου.

Αν τελικά ζούσε σήμερα ο Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς θα αποτειχιζόταν και ποιο μοντέλο αποτείχισης θα εφάρμοζε; Της  πρεσβυτεριανής  εκκλησίας  ή της Συνοδικής  αποτείχισης;

Η Θεολογική σκέψη του Οσίου Ιουστίνου (Πόποβιτς) του Νέου

 

Η Θεολογική σκέψη του Οσίου Ιουστίνου (Πόποβιτς) του Νέου

visit counter

υπό του Jean- Louis Palierne

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Η Θεολογική Σκέψη του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς: Ο Θεάνθρωπος ως Απάντηση στη Σύγχρονη Κρίση

Η θεολογική σκέψη του Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς περιστρέφεται γύρω από έναν θεμελιώδη άξονα: τον Θεάνθρωπο Χριστό ως το απόλυτο κριτήριο, την υπέρτατη αξία και τον μοναδικό οδοδείκτη για τη σωτηρία του ανθρώπου. Για τον Άγιο, ο Χριστός δεν αποτελεί απλώς μια διδασκαλία ή ένα φιλοσοφικό ιδεώδες, αλλά το ίδιο το Πρόσωπο της Αλήθειας, εντός του οποίου ο άνθρωπος καλείται να ενσωματωθεί οργανικά μέσω της Εκκλησίας, που αποτελεί το Σώμα Του.

Ο Άγιος Ιουστίνος αναπτύσσει μια δριμεία κριτική απέναντι στον σύγχρονο Ουμανισμό (Ανθρωποκεντρισμό), τον οποίο θεωρεί τον «αντίποδα» του Ευαγγελίου. Καταγγέλλει την τάση της εποχής να ερμηνεύει τον άνθρωπο αποκλειστικά μέσω του ανθρώπου, της ύλης, της οικονομίας ή της ψυχολογίας, καθιστώντας τον «μέτρο των πάντων». Σύμφωνα με τον Άγιο, αυτή η αυταπάτη μετατρέπει τον άνθρωπο σε «υπεράνθρωπο», υποδουλώνοντάς τον τελικά στην αμαρτία και στον θάνατο. Αντιθέτως, ο Άγιος προβάλλει τη «λογικότητα» του σύμπαντος, διδάσκοντας ότι ολόκληρη η Δημιουργία είναι συλληφθείσα στη βουλή της Αγίας Τριάδας με σκοπό την ανακεφαλαίωσή της στον Θεάνθρωπο.

Η μεθοδολογία του Αγίου Ιουστίνου δεν είναι ακαδημαϊκή, αλλά βιωματική και ασκητική. Δεν χρησιμοποιεί τους Αγίους Πατέρες ως αντικείμενα επιστημονικής έρευνας, αλλά «εκ των έσω», αναγνωρίζοντάς τους ως φορείς της διαχρονικής εμπειρίας της Εκκλησίας. Η πίστη, κατά τον Άγιο, δεν είναι αποτέλεσμα ορθολογικής αναζήτησης, αλλά καρπός πνευματικού αγώνα, συμμετοχής στα Μυστήρια και αδιάλειπτης προσευχής. Για τον άνθρωπο του 20ού και 21ου αιώνα, η πρόταση του Αγίου αποτελεί μια «γνωσιολογική ανατροπή»: το φως είναι η ίδια η γνώση και ο Θεάνθρωπος είναι το «μόνον καινόν (νέο) υπό τον ήλιον» σε έναν κόσμο που ανακυκλώνει διαρκώς τα ίδια παλαιά ιδεολογήματα.

Στην καρδιά αυτής της διδασκαλίας βρίσκεται η αμετάκλητη βεβαιότητα για την ύπαρξη της Εκκλησίας. Παρά τις προσπάθειες κοσμικοποίησης, «εκσυγχρονισμού» ή θρησκειακών συνθέσεων που επιχειρούν να αποδυναμώσουν την ιδιοπροσωπία της Ορθοδοξίας, ο Άγιος Ιουστίνος τονίζει ότι η Εκκλησία παραμένει ο μοναδικός χώρος όπου ο άνθρωπος γίνεται αδελφός του Χριστού. Η σκέψη του, πιστή στην Παράδοση των Καππαδοκών και του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή, προσφέρει στον σύγχρονο πιστό τα απαραίτητα όπλα για να απορρίψει την πλάνη και να ομολογήσει ότι ο Θεάνθρωπος παραμένει ο μόνος αληθινός «πλησίον» και ο σωτήρας κάθε ανθρώπινης ύπαρξης.

----------------------------------------------------------------

Η Θεολογική σκέψη του Οσίου Ιουστίνου (Πόποβιτς) του Νέου

«Η υπέρτατη αξία, το υπέρτατο κριτήριο είναι ο Θεάνθρωπος. Αυτός είναι η Αλήθεια, η Οδός και η Ζωή, ο μοναδικός φίλος του ανθρώπου και αποκλειστικός οδηγός του προς τη σωτηρία», λέγει και επαναλαμβάνει συνεχώς ο άγιος Ιουστίνος. «Ο Θεάνθρωπος, Αυτός όπου ανοίγει σ’ εμάς μια οδό, μια οδό διαφορετική από εκείνη όπου μας προσφέρει οτιδήποτε θέλει να παρουσιάζεται ως θρήσκευμα, ως επιστήμη ή ως φιλοσοφία. Η οδός του Θεανθρώπου είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια διδασκαλία, είναι αυτή η ίδια η Αλήθεια, είναι αυτό το ίδιο το πρόσωπο του Θεανθρώπου, ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, ο οποίος προσφέρει σ’ εμάς τη δυνατότητα ενσωματώσεώς μας σ’ Αυτόν, και οργανικής εντάξεώς μας στο δικό Του Σώμα, το οποίον αφήκε σ’ αυτόν τον κόσμον υπό τη μορφή της Εκκλησίας».

Πολλοί αναγνώστες των έργων του οσίου Ιουστίνου έχουν εντυπωσιασθεί από τη γλώσσα του, την επαναληπτική και ανανεωτική συγχρόνως, μία γλώσσα όπου χρησιμοποιεί συχνά τύπους και μορφές­ ασυνήθεις, ένα είδος νεολογισμών. Μεταξύ των λέξεων αυτών, τόσον χαρακτηριστικών του λεξιλογίου και του ύφους του οσίου Ιουστίνου, υπάρχουν δύο, όπου διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο σύνολον των έργων του και την ανάπτυξη της σκέψεως του. Είναι οι όροι «λογικότης» και «Θεάνθρωπος». Ο πρώτος όρος είναι μία λέξη, η οποία εισάγεται για πρώτη φορά από τον άγιο Ιουστίνο, ενώ τη δεύτερη την συναντάμε μεν στους παλαιότερους Πατέρες, αλλ’ όταν χρησιμοποιείται από τον άγιο Ιουστίνο – ιδιαίτερα συχνά και συστηματικά – προσλαμβάνει ολόκληρη την κεντρική και εκφραστική θέση της εν Χριστώ αποκαλύψεως.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι δύο αυτοί όροι έχουν μία κεντρική αποστολή στο λεξιλόγιο του οσίου Ιουστίνου, υφαίνοντας το νήμα του έργου και της ζωής του στο σύνολό τους. Εάν εμπνεύσθηκε τον ένα όρο και έδωσε στον άλλον, τον υπάρχοντα, θέση κεντρική, το έκαμε επειδή του έδιναν την δυνατότητα να παρουσιάσει, να δείξει στον κόσμο ότι η Χριστιανική πίστη, η πίστη των αγίων Πατέρων, έχει όλη τη δυνατότητα να απαντήσει στις ανάγκες, στα ερωτήματα και τις ανησυχίες των Χριστιανών της εποχής μας, και να προσφέρει τα αναγκαία όπλα για την αντιμετώπιση των φαντασμάτων και της αυταπάτης, για την καταδίωξη των απαίσιων αυτών τεράτων του ψεύδους, των τρομερών αυτών εφιαλτών των συγχρόνων ανθρώπων.

 Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

ΩΣ ΔΙΑΡΚΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Κύριος Ιησούς Χριστός είναι με το Πνεύμα το Άγιο στην Εκκλησία και η Εκκλησία είναι με το Πνεύμα το Άγιο στον Κύριο Ιησού Χριστό…

Ποιος είναι ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός; Ποιος είναι σε Αυτόν ο Θεός και ποιος ο άνθρωπος; Πως γνωρίζεται ο Θεός στον Θεάνθρωπο και πως ο άνθρωπος; Τι εδώρησε σε μας τους ανθρώπους ο Θεός εν τω Θεανθρώπω;

Όλα αυτά τα φανερώνει σε μας το Πνεύμα το Άγιον, το «Πνεύμα της αληθείας». Μας αποκαλύπτει δηλαδή όλη την αλήθεια για Αυτόν, για τον Θεό εν Αυτώ και για τον άνθρωπο και για το τι χάρισε σ’ εμάς μ’ όλα αυτά. Αυτό επίσης απείρως ξεπερνά κάθε τι που οι ανθρώπινοι οφθαλμοί είδαν και τοις ωσίν αυτών ηκούσθη και η καρδία αυτών κάποτε αισθάνθηκε.

Με την ένσαρκη ζωή του στη γη ο Θεάνθρωπος εγκαθίδρυσε το Θεανθρώπινό του Σώμα, την Εκκλησία, και με αυτήν προετοιμάζει τον γήινο κόσμο για την έλευση και τη ζωή και τη δραστηριότητα του Αγίου Πνεύματος στο Σώμα της Εκκλησίας, ως ψυχής Αυτού του Σώματος.

Την ημέρα της Πεντηκοστής το Άγιο Πνεύμα κατήλθε εξ ουρανού στο Θεανθρώπινο σώμα της Εκκλησίας και για πάντα παρέμεινε σε Αυτό σαν Παν-Ζωοποιός ψυχή Αυτού. Αυτό το ορατό θεανθρώπινο σώμα της Εκκλησίας συγκροτούν οι Άγιοι Απόστολοι με την πίστη των στον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό ως Σωτήρα του κόσμου και ως τέλειου Θεού και ως τέλειου ανθρώπου. Και η κάθοδος και η σύνολη δρατηριότητα του Αγίου Πνεύματος στο Θεανθρώπινο σώμα της Εκκλησίας έρχεται από τον Θεάνθρωπο και εξαιτίας του Θεανθρώπου.

Κάθε τι στην Θεανθρώπινη Οικονομία της σωτηρίας προήλθε από το Θεανθρώπινο πρόσωπο του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Τέλος, ακόμη όλα συνοψίζονται και υπάρχουν στην κατηγορία της θεανθρωπότητας ακόμη και η δραστηριότητα του Αγίου Πνεύματος. Κάθε ενεργητικότητα Αυτού στον κόσμο είναι αχώριστη από το θεανθρώπινο ανδραγάθημα του Κυρίου Ιησού Χριστού για τη σωτηρία του κόσμου. Η Πεντηκοστή με όλες τις αιώνιες δωρεές της Τριαδικής Θεότητος και Αυτού του Αγίου Πνεύματος προσδιόριζε την Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων δηλαδή της Αγίας Αποστολικής πίστης, της Αγίας Αποστολικής παράδοσης, της Αγίας Αποστολικής ιεραρχίας, ακόμη και κάθε τι Αποστολικού που είναι θεανθρώπινο.

Η Αγία πνευματική ημέρα η οποία άρχισε με την Αγία Πεντηκοστή αδιάκοπα συνεχίζεται στην Ορθόδοξη Εκκλησία με ανείπωτη πληρότητα όλων των θεικών δωρεών και ζωοποιών δυνάμεων. Κάθε τι στην Εκκλησία υπάρχει εν Αγίω Πνεύματι και από αυτό το πολύ μικρό και από αυτό το υπερμέγεθες. Όταν ο ιερεύς θυμιάζοντας στην Εκκλησία παρακαλεί τον Κύριο Ιησού Χριστό να καταπέμψει την χάρη του Αγίου Πνεύματος, αλλά και όταν το ανέκφραστο θαύμα του Θεού η Αγία Πεντηκοστή πριν από την χειροτονία του επισκόπου επαναλαμβάνεται και δίδει όλο το πλήρωμα της χάριτος και με αυτό πασιφανώς μαρτυρεί ότι όλη η ζωή της Εκκλησίας συγκροτείται εν τω Αγίω Πνεύματι.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Κύριος Ιησούς Χριστός είναι με το Πνεύμα το Άγιο στην Εκκλησία και η Εκκλησία είναι με το Πνεύμα το Άγιο στον Κύριο Ιησού Χριστό. Ο Κύριος είναι η κεφαλή και το σώμα της και το Πνεύμα το Άγιον είναι η ψυχή της Εκκλησίας. Από την αρχή ήδη της θεανθρώπινης οικονομίας της σωτηρίας το Πνεύμα το Άγιο συνδέθηκε με το θεμέλιο της Εκκλησίας δηλαδή με το θεμέλιο του σώματος του Χριστού «του Λόγου κτίσας την σάρκωσιν».

Στην πραγματικότητα κάθε άγιο μυστήριο και όλες οι θείες αρετές είναι μία Αγιοπνευματικότης. Το Πνεύμα το Άγιο διά μέσου αυτών έρχεται σε εμάς και εντός ημών. Αυτό κατέρχεται ουσιωδώς που σημαίνει αληθινά και ουσιαστικά με όλες τις θεικές του σημαντικές ενέργειες. Αυτό – ο πλούτος της θεότητος. Αυτό – το πλήρωμα της χάριτος. Αυτό – η χάρις και η ζωή κάθε υπάρξεως. Είναι αιώνιο και Διαθηκικό Ευαγγέλιο. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός με το Άγιο Πνεύμα κατοικεί σε μας και εμείς σ’ Αυτόν. Αυτό και μόνο μαρτυρεί την παρουσία του Αγίου Πνεύματος σε μας. Εμείς με το Πνεύμα το Άγιο ζούμε εν Χριστώ και Αυτός σε μας. Μάλιστα αυτό το γνωρίζουμε «εκ του Πνεύματος ου ημίν έδωκεν» 

( Α΄ Ιω.3,24).

Με μία λέξη όλη η ζωή της Εκκλησίας σε όλες τις δικές τις αναρίθμητες θεανθρώπινες πραγματικότητες οδηγείται και χειραγωγείται από το Πνεύμα το Άγιο το οποίο πάντοτε είναι το Πνεύμα του Θεανθρώπου Χριστού (Γαλ.4,6). Γι’ αυτό έχει γραφτεί στο Άγιο Ευαγγέλιο «ει δε τις Πνεύμα Χριστού ουκ έχει, ούτος ουκ έστιν Αυτού» (Ρωμ. 8,9).

Ο χερουβικά μυηθείς στο θεανθρώπινο μυστήριο της Εκκλησίας σαν το πιο αγαπητό παν-μυστήριο του Θεού ο Μέγας Βασίλειος διακηρύσσει το παναληθές και χαρμόσυνο μήνυμα «Το πνεύμα το Άγιο αρχιτεκτονεί Εκκλησία Θεού».

Η εκκλησιολογία του π. Ιουστίνου: Η Εκκλησία ως «Θεανθρώπινος Οργανισμός»

 

(Από τον πρόλογο του βιβλίου του επισκόπου Αρτεμίου-ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ)

Οργανική ενότητα Παράδοσης και Πατέρων

Το κείμενο θεμελιώνει την εκκλησιολογία του σε μια συμβιωτική — σχεδόν ταυτολογική — σχέση μεταξύ Παράδοσης και Πατέρων:

«Η πίστη στην Παράδοση δημιούργησε τους Πατέρες και οι Πατέρες με τη σειρά τους διατήρησαν την ιερή Παράδοση. Το ένα χωρίς το άλλο είναι αδιανόητο και ανύπαρκτο».

Αυτή η διατύπωση υποδηλώνει ότι η Εκκλησία δεν νοείται ως ιστορικός θεσμός που εξελίσσεται μέσα στον χρόνο, αλλα ως  ένας «μυστικός Θεανθρώπινος οργανισμός» όπου η χρονική διάσταση υποτάσσεται στην οντολογική. Ο π. Ιουστίνος (και ο Αρτέμιος μαζί του) απορρίπτει κάθε έννοια «εξέλιξης» ή «προσαρμογής» της παράδοσης. Η Εκκλησία δεν «αναπτύσσει» την πίστη, αλλά την «επαναλαμβάνει» ως δεδομένη.

Το κριτήριο της αγιότητας: Βίος και δόγμα ως ενότητα

Η εκκλησιολογία αυτή στηρίζεται σε ένα διπλό κριτήριο που αναφέρεται ρητά:

«Τα χαρακτηριστικά των Αγίων Πατέρων είναι κυρίως δύο: 1. η μεγάλη αγιότητα της ζωής και 2. η ορθόδοξη λάμψη της διδασκαλίας».

Εδώ έχουμε μια συνένωση ασκητικής και δογματικής ορθότητας που αποκλείει τη δυνατότητα θεολογικής αναθεώρησης από μη ασκητές. Η θεολογία δεν είναι ακαδημαϊκή δραστηριότητα αλλά αποκάλυψη που βιώνεται. Ο π. Ιουστίνος θεωρείται «φωτεινό αστέρι» — όχι για το έργο του ως διανοούμενου, αλλά για τη ζωή του ως ασκητή. Αυτό εξηγεί γιατί το κείμενο επιμένει τόσο πολύ στην ασκητική του ζωή (νηστεία, προσευχή, δάκρυα) ως θεολογική προϋπόθεση.

Η Εκκλησία ως «Σώμα» και τα Μυστήρια ως «εκκλησιαστική πληρότητα»

Η πιο αυστηρή εκκλησιολογική δήλωση έρχεται όταν ο Αρτέμιος παραθέτει τον π. Ιουστίνο:

«Η Θεία Ευχαριστία είναι τα πάντα και όλοι στην Εκκλησία: τόσο ο ίδιος ο Θεάνθρωπος Κύριος Χριστός, όσο και η ίδια η Εκκλησία ως Σώμα Του».

Αυτό είναι κλασική εκκλησιολογία, αλλά με μια ριζοσπαστική προέκταση: δεν υπάρχουν Άγια Μυστήρια εκτός αυτής της Εκκλησίας. Η αναγνώριση μυστηρίων αιρετικών συνιστά «εβραϊκή προδοσία» — μια σκληρή χρήση του όρου που συνδέει τον οικουμενισμό με την προδοσία του Χριστού. Η εκκλησιολογία γίνεται εδώ αυστηρά οντολογική: η Εκκλησία δεν είναι κοινότητα πιστών αλλά Σώμα Χριστού, και ως τέτοιο δεν επιδέχεται μερικότητας ή πολλαπλότητας.

 

Η υποταγή της αγάπης στην αλήθεια

Το κεντρικό θεολογικό πρόβλημα του κειμένου είναι η σχέση δύο αρετών που στο Ευαγγέλιο παρουσιάζονται ως αλληλένδετες. Ο Οσιος  Ιουστίνος προτείνει μια σαφή ιεραρχία:

«Η ουσία της αγάπης είναι η αλήθεια· και η αγάπη ζει λέγοντας την αλήθεια». «Δεν υπάρχει 'διάλογος αγάπης' χωρίς διάλογο αλήθειας. Διαφορετικά, ένας τέτοιος διάλογος είναι αφύσικος και ψευδής».

Εδώ η αγάπη δεν είναι πρωταρχική κατηγορία αλλά παράγωγη της αλήθειας. Ζει «λέγοντας την αλήθεια», δηλαδή η ύπαρξή της εξαρτάται από την ορθόδοξη ομολογία. Αυτή η σχέση αντιστρέφει την προτεραιότητα που βλέπουμε στον Απόστολο Παύλο (Α΄ Κορ. 13), όπου η αγάπη «υπερέχει» ακόμη και της πίστης. Στο κείμενο του  επισκοπου Αρτεμίου, η αγάπη δεν υπερέχει· υποτάσσεται. Είναι το μέσον, όχι ο σκοπός.

Η «αγάπη» ως ναρκωτικό

Η πιο προκλητική διατύπωση είναι:

«Όλες οι προσπάθειες υπεράσπισης ή δικαιολόγησης τέτοιων στάσεων με 'αγάπη' απέναντι στους αιρετικούς, 'διάλογο αγάπης', 'επιθυμία για ενότητα' κ.λπ. δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια ένεση ναρκωτικών για να νανουρίσουν και να νεκρώσουν την εκκλησιαστική συνείδηση».

Αυτή η ιατρική μεταφορά αποκαλύπτει μια παθολογική αντίληψη του οικουμενισμού: δεν είναι απλώς λάθος, αλλά συστημική ασθένεια που εξουδετερώνει την κριτική ικανότητα της Εκκλησίας. Η «αγάπη» που δεν στηρίζεται στην αλήθεια είναι όχι απλώς ανεπαρκής, αλλά επικίνδυνη παραπλάνηση. Ο διάλογος «αγάπης» χωρίς αλήθεια είναι «αφύσικος και ψευδής» — δηλαδή, κατά την ορολογία του κειμένου, παρά φύσιν.

Η πατερική παράδοση του Αγίου Μαξίμου Ομολογητή

Για να νομιμοποιήσει αυτή τη στάση, το κείμενο επικαλείται τον Άγιο Μάξιμο Ομολογητή:

«Δεν έχω φτάσει στο σημείο να συμβουλεύω ότι η δυσαρέσκεια έχει μεγαλύτερη αξία από την αγάπη για τον άνθρωπο... [αλλά] δεν το ονομάζω αγάπη αλλά ΛΑΘΟΣ και απομάκρυνση από τη θεία αγάπη όταν κάποιος υποστηρίζει αιρετικό σφάλμα».

Η χρήση του οσιου  Μαξίμου είναι στρατηγική: παρουσιάζει μια παράδοση όπου η αγάπη δεν συγχωρεί το σφάλμα, όπου η «θεία αγάπη» έχει ως προϋπόθεση την ορθοδοξία. Αυτό επιτρέπει στον Αρτέμιο να ισχυριστεί ότι η σκληρή στάση δεν είναι έλλειψη αγάπης, αλλά η μόνη αυθεντική μορφή της. Η «αγάπη» που ανέχεται την αίρεση είναι, κατά τον Μάξιμο, «λάθος» — δηλαδή, όχι απλώς αδύναμη, αλλά ψευδής.

 

 ΣΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

του αρχοντογιγαντα Ιουστινου του Ποποβιτς

«Λαέ μου, τί ἐποίησά σοι, καί τί μοι ἀνταπέδωκας;»

Ποτέ, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, δέν εἶχε λιγώτερο Θεό μέσα του ὁ ἄνθρωπος ἀπό σήμερα. Ποτέ λιγώτερος Θεός ἀπό σήμερα. Σήμερα ὁ διάβολος “σαρκώθηκε” μέσα στόν ἄνθρωπο, γιά νά ἀποσαρκώσῃ τόν Θεάνθρωπο.

Σήμερα ὅλο τό κακό μπῆκε στό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, γιά νά ἀποδιώξῃ τόν Θεό ἀπό τό σῶμα. Σήμερα ὅλος ὁ Ἅδης μεταφέρθηκε στήν γῆ. Ποιός νά θυμᾶται ὅτι ἡ γῆ κάποτε ἦταν παράδεισος; Ἡ σημερινή πτῶσις τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλύτερη ἀπό τήν πρώτη πτῶσι [τοῦ Ἀδάμ].

Τότε ὁ ἄνθρωπος ἀποστάτησε ἀπό τόν Θεό, ἀλλά σήμερα ἐσταύρωσε τόν Θεό, σκότωσε τόν Θεό. Ἄνθρωπε, πῶς ἀλλοιῶς νά σέ ὀνομάσω παρά διάβολο; Μά καί αὐτό εἶναι ὕβρις γιά τόν διάβολο. Ὁ διάβολος ποτέ δέν ὑπῆρξε τόσο κακός, τόσο ἔντεχνα κακός ὅπως ὁ ἄνθρωπος. Ὁ Κύριος κατέβηκε καί στόν Ἅδη, μά ἐκεῖ δέν τόν ἐσταύρωσαν. Ἐμεῖς ὅμως τόν ἐσταυρώσαμε! Δέν εἶναι λοιπόν οἱ ἄνθρωποι χειρότεροι ἀπό τόν διάβολο; Δέν εἶναι ἡ γῆ χειρότερος Ἅδης ἀπό τόν Ἅδη; Ἀπό τόν Ἅδη δέν ἔδιωξαν τόν Χριστό, ἐνῶ οἱ ἄνθρωποι σήμερα τόν ἔδιωξαν ἀπό τήν γῆ, τόν ἔδιωξαν ἀπό τό σῶμα τους, ἀπό τήν ψυχή, ἀπό τήν πόλι τους…

Στά κατάβαθα τῆς ψυχῆς μου, ἀδελφοί, κουλουριάσθηκε σάν φίδι ἕνα πονηρό ἐρώτημα καί χαιρέκακα μέ ἐρωτᾶ: Ὑπῆρξε ἄραγε ποτέ καλός ὁ ἄνθρωπος, ἀφοῦ μπόρεσε νά σταυρώσῃ τόν Χριστό;

Ἐσύ [ὁ οὐμανιστής] πιστεύεις στόν ἄνθρωπο. Καυχιέσαι γι’ αὐτόν. Τοῦ δίνεις μεγάλη ἀξία; Ὤ…! κοίταξε τόν ἄνθρωπο, κοίταξέ τον τήν Μεγάλη Παρασκευή, κοίταξέ τον πῶς σκοτώνει τόν Θεάνθρωπο καί πές μου, ἀκόμη τοῦ δίνεις μεγάλη ἀξία; Δέν αἰσθάνεσαι ντροπή πού εἶσαι ἄνθρωπος; Δέν βλέπεις ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι χειρότερος ἀπό τόν διάβολο;

Ξεχᾶστε ὅλες τίς ἡμέρες πρίν καί μετά τήν Μεγάλη Παρασκευή, δεῖτε τόν ἄνθρωπο στό πλαίσιο τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς. Δέν σᾶς φαίνεται ὁ ἄνθρωπος ἡ συμπύκνωσις ὅλων τῶν κακῶν, ὅλων τῶν πειρασμῶν, ὄλων τῶν ἀθλιοτήτων; Δέν δείχνει σήμερα ὁ ἄνθρωπος ὅτι ἡ γῆ ἀποτρελάθηκε; Δέν ἀπέδειξε σήμερα ὁ ἄνθρωπος ὅτι, σκοτώνοντας τόν Θεάνθρωπο εἶναι στ’ ἀλήθεια ἡ παραφροσύνη τῆς γῆς;

Ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς: Ὁμιλία Εἰς τήν E΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν.

Εἰς τό Ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ἰδού ἡ πέμπτη Κυριακή τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἡ Κυριακή [πού σφραγίζει τήν ἑβδομάδα] τῶν μεγάλων ἀγρυπνιῶν καί τῶν μεγάλων ἀσκήσεων, τήν ἑβδομάδα τῶν μεγάλων θρήνων καί ἀναστεναγμῶν, ἡ Κυριακή τῆς πιό μεγάλης μεταξύ τῶν ἁγίων γυναικῶν Ἁγίας, τῆς ὁσίας μητρός ἡμῶν Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας…

Σαράντα ἑπτά χρόνια ἔκανε στήν ἔρημο, καί ὁ Κύριος τῆς ἔδωσε ἐκεῖνο πού σπάνια δίνει σέ κάποιον ἀπό τούς Ἁγίους. Χρόνια ὁλόκληρα δέν γεύθηκε ψωμί καί νερό. Στήν ἐρώτησι τοῦ ἀββᾶ Ζωσιμᾶ ἐκείνη ἀπάντησε: «Οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος» (Ματθ. δ΄ 4). Ὁ Κύριος τήν ἔτρεφε μέ ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο καί τήν ὡδηγοῦσε στήν ἐρημητική ζωή, στούς ἐρημητικούς της ἀγῶνες.

Καί ποιό ἦταν τό ἀποτέλεσμα; Ἡ Ἁγία μετέτρεψε τήν κόλασί της σέ παράδεισο! Νίκησε τόν διάβολο καί ἀνέβηκε ψηλά στόν Θεό! Πῶς, μέ τί; Μέ τήν νηστεία καί τήν προσευχή, μέ νηστεία καί προσευχή! Διότι ἡ νηστεία, ἡ νηστεία μαζί μέ τήν προσευχή, εἶναι δύναμις πού νικᾶ τά πάντα. Ἕνας θαυμάσιος ὕμνος τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς λέγει: «ἀκολουθήσωμεν τῷ διά νηστείας ἡμῖν, τήν κατά τοῦ διαβόλου νίκην ὑποδείξαντι, Σωτῆρι τῶν ψυχῶν ἡμῶν». Μέ τήν νηστεία μᾶς ἔδειξε τήν νίκη κατά τοῦ διαβόλου… Δέν ὑπάρχει ἄλλο ὅπλο, δέν ὑπάρχει ἄλλο μέσον.

 

 Ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς για τον Ζωηφόρο Σταυρό

«Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν… καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ».

Ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου μας εἶναι ἡ βάση πάνω στὴν ὁποία στηρίζεται τὸ σταυροαναστάσιμο ὁδοιπορικὸ ποὺ διανύει τὴν περίοδο αὐτὴ ὁ κάθε χριστιανός. Ἐνῷ ἦταν τὸ σύμβολο τῆς αἰσχύνης καὶ τοῦ θανάτου μετατράπηκε στὴν πιὸ ἀσφαλῆ ἐγγύηση τῆς ζωῆς, τῆς ἀληθινῆς καὶ τῆς αἰώνιας. Καὶ αὐτὸ γιατί ἔδωσε τὴν εὐκαιρία στὴν ἀγάπη νὰ σταυρωθεῖ καὶ νὰ ξεπροβάλει ἀπὸ τὰ βάθη καὶ τὰ ὕψη της ἡ ἀθάνατη ζωή.

Γιὰ νὰ ἐγκολπωθεῖ ὁ χριστιανὸς αὐτὴ την πραγματικότητα, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἀποτολμήσει τὴν ὑπέρβαση ἀπὸ τὰ ἀδιέξοδα τῆς καθημερινότητας, ὁ κλοιὸς τῶν ὁποίων τόσο πολὺ τὸν περισφίγγει. Καὶ νὰ ἀνοίξει βέβαια τὴν ὕπαρξή του στὴ χάρη ποὺ ἐκπέμπει ὁ ζωηφόρος Σταυρός. Νὰ ἀποσείσει τὰ φορτία ἐκεῖνα ποὺ τὸν καθηλώνουν στὸ ἐγὼ καὶ ν’ ἀφήσει κατάλυμα στὴν καρδιά του γιὰ νὰ ἐνοικήσει ὁ Χριστός. Σ’ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν προοπτική, ἡ κοινωνία μὲ τὸν Χριστὸ ἀποκαλύπτεται καὶ ὡς συνάντηση μὲ τὸν πλησίον στὶς πιὸ εὐγενεῖς κορυφογραμμὲς τῆς ἀγάπης, στὴν σταυρόσχημή της διάσταση.

Ἡ Σταυροπροσκύνηση

Δὲν εἶναι ἄλλωστε τυχαία ποὺ ἡ μητέρα μας Ἐκκλησία μὲ τὴν καθιέρωση τῆς Κυριακῆς τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, γνωστῆς καὶ ὡς Γ΄τῶν Νηστειῶν, προβάλλει τὸ Σταυρό, ὡς πηγὴ δύναμης καὶ ζωῆς. Στὴ συγκεκριμένη χρονικὴ περίοδο ποὺ διανύουμε περίπου στὸ μέσο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, μᾶς θυμίζει ὅτι ὁ δρόμος ποὺ ὁδηγεῖ στὴ συνάντηση μὲ τὸν Ἀναστημένο Χριστὸ περνᾶ μέσα ἀπὸ τὸ σταύρωμα. Μᾶς γεμίζει μὲ δύναμη καὶ μᾶς ὁπλίζει μὲ θάρρος, ἀποκαλύπτοντάς μας ὅτι ἡ σταύρωση αὐτὴ στὴν πραγματικότητα εἶναι ἕνας ζωηφόρος θάνατος καὶ μία σταυρόμορφη ἀνάσταση, μὲ ὅλο τὸν πλοῦτο καὶ τὸ βάθος ποὺ ὑποδηλώνει μὲ τὶς ἐκφράσεις αὐτὲς ἡ ἐκκλησιαστικὴ σοφία καὶ ἐμπειρία.

Ἡ ἀκολουθία τοῦ Χριστοῦ

Στὴν πνευματικὴ αὐτὴ ἐμβέλεια κινεῖται ἡ προτροπὴ τοῦ Κυρίου, ὅπως αὐτὴ αὐθεντικὰ ἐκπηγάζει, ἀπὸ τὴ σημερινὴ εὐαγγελικὴ περικοπῆ: «Ὅποιος θέλει νὰ μὲ ἀκολουθήσει ἂς ἀπαρνηθεῖ τὸν ἑαυτό του καὶ ἂς σηκώσει τὸν σταυρό του καὶ νὰ μὲ ἀκολουθήσει». Εἶναι ἀκριβῶς ἡ προτροπὴ αὐτὴ ὁ πιὸ ἰσχυρὸς δείκτης γιὰ νὰ γίνουμε καὶ ἐμεῖς στὴ ζωή μας μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ τὸν ἀκολουθήσουμε. Ἀφοῦ ἡ πορεία τοῦ Ἰησοῦ περνᾶ μέσα ἀπὸ τὸ Πάθος καὶ τὸ Σταυρό, δὲν μπορεῖ φυσικὰ νὰ εἶναι διαφορετικὸς ὁ δρόμος ποὺ ἀνοίγεται μπροστὰ σὲ ὅσους συνειδητὰ θέλουν νὰ τὸν ἀκολουθήσουν.

Ὁ Σταυρὸς ἔπαψε πλέον νὰ εἶναι τὸ ἀτιμωτικὸ σύμβολο τῆς ἀρχαιότητας, ἀλλὰ κατέστη ἡ ζωηφόρος δύναμη, τὸ ἀήττητο τρόπαιο, τὸ κραταιὸ ὅπλο ἐναντίον τοῦ διαβόλου καὶ τὸ σταθερὸ στήριγμα στὴ ζωή μας.

Ἡ Ἐκκλησία ὑψώνει τὸ Σταυρὸ τοῦ Κυρίου στὸ μέσο περίπου τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς γιὰ νὰ τὸν προσκυνήσουμε καὶ ἐνδυναμωμένοι νὰ συνεχίσουμε τὸν πνευματικό μας ἀγῶνα ποὺ θὰ μᾶς φέρει ἕτοιμους στὴ Μεγάλη Ἑβδομάδα καὶ τὸ Πάσχα.

Ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, κάθε ἕνας ἀπὸ ἐμᾶς καλεῖται νὰ σηκώσει τὸ δικό του Σταυρὸ καὶ νὰ γίνει μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸ σημαίνει πλήρη αὐταπάρνηση καὶ ὁλοκληρωτικὸ δόσιμο στὴν ἀγάπη Του. Αὐτὸ ὅμως, ἰδιαίτερα γιὰ τὸ σημερινὸ ἄνθρωπο δὲν εἶναι καὶ τόσο εὔκολο, ἀφοῦ ἡ ἐγωκεντρικότητά του τὸν παραδίδει στὰ πλοκάμια τῆς ἀλαζονείας καὶ τοῦ ἐγωισμοῦ. Ἀπαιτεῖ σίγουρα ἄσκηση καὶ ἀγῶνα ἡ προσπάθεια γιὰ νὰ γίνει κάποιος ἀληθινὸς μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ ζεῖ μὲ πυξίδα τὴν ἀγάπη Του. Ὁ δρόμος ὅμως αὐτὸς ξεδιπλώνεται ἀποκαλυπτικὰ μέσα ἀπὸ τὸ παράδειγμα τῶν ἁγίων της Ἐκκλησίας μας. Οἱ ἥρωες αὐτοὶ τῆς πίστεως μποροῦν νὰ καταστοῦν τὰ πιὸ αὐθεντικὰ πρότυπα ποὺ μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὸ παράδειγμά τους δίδουν μαρτυρία ὅτι ὁ θάνατος σημαίνει ζωὴ καὶ ὁ Σταυρὸς σημαίνει Ἀνάσταση

ΤΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΓΙΓΑΝΤΑ 

ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΟΠΟΒΙΤΣ 

Εις την Κυριακην της Ορθοδοξιας.

Εἰς τό ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἀμήν.

     Σήμερα, ἀδελφοί καί ἀδελφές, εἶναι ἡ ἁγία Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας, μία ἀπό τίς πενήντα δύο Κυριακές τοῦ ἔτους πού ὀνομάζεται Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας.

Μεγάλη καί ἁγία Κυριακή. Κυριακή, κατά τήν ὁποία ἑορτάζεται ἡ νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας ἐναντίον κάθε ψεύδους, ἐναντίον κάθε ἀναλήθειας, ἐναντίον κάθε αἱρέσεως, ἐναντίον κάθε ψευδοθεοῦ· νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας ἐναντίον κάθε ψευδοῦς διδασκαλίας, ἐναντίον κάθε ψευδοῦς φιλοσοφίας, ἐπιστήμης, πολιτισμοῦ, εἰκόνος. Ἁγία νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας. Καί αὐτό σημαίνει ἁγία νίκη τῆς Παναληθείας.

Ποιός ὅμως εἶναι ἡ Παναλήθεια σέ αὐτόν τόν κόσμο; Ποιός εἶναι ἡ Ἀλήθεια σέ αὐτόν τόν κόσμο; Αὐτός πού εἶπε γιά τόν ἑαυτό Του: Ἐγώ εἰμί ἡ ἀλήθεια! Ὁ Ἰησοῦς Χριστός.

Ὁ Θεός ἐν σαρκί. Νά, αὐτή εἶναι ἡ Ἀλήθεια στόν γήινο κόσμο μας, αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια γιά τόν ἄνθρωπο. «Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί». Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ἔλαβε σῶμα, ὥστε μέ τό σῶμα μας νά εἰπῇ σέ ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους τί εἶναι ἀλήθεια, πῶς ζῆ κανείς ἐν ἀληθείᾳ, πῶς πεθαίνει γι’ αὐτήν, καί πῶς δι’ αὐτῆς ζῆ αἰωνίως. Ὁ Χριστός συνεκέντρωσε ὅλες τίς ἀλήθειες καί μᾶς ἔδωσε τήν Παναλήθεια τῆς Ὀρθοδοξίας. [σελ. 81-82]

Ὅταν ὁ Θεός κατέβηκε σέ αὐτόν τόν κόσμο, ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, Αὐτός ἔγινε ὁρατός γιά μᾶς τούς ἀνθρώπους. Ὁ Θεός ἔγινε ὁρατός. Καί ἐμεῖς βλέποντάς Τον, στήν πραγματικότητα βλέπουμε τόν Ζῶντα Θεό. Αὐτός εἶναι ἡ ζῶσα Εἰκών τοῦ Θεοῦ στόν κόσμο.

Του Αρχοντογιγαντα Ἰουστίνου 

του Πόποβιτς.

Ἰδού εὐαγγέλιο πού ἀφορᾶ στό νοῦ καί τό σῶμα τοῦ καθενός μας. Εἶναι τό εὐαγγέλιο τῆς εὐσπλαχνίας. Εἶναι ἡ θαυμαστή παραβολή τοῦ Σωτῆρος, στήν ὁποία ἀπεικονίζεται ὁλόκληρη ἡ ζωή μας. Ἡ δική μου, ἡ δική σου, τοῦ καθενός ἀνθρωπίνου ὄντος ἐπάνω στήν γῆ. Ὅλους τούς ἀφορᾶ τό σημερινό ἅγιο Εὐαγγέλιο. Ὅλους.

Ὁ ἄνθρωπος! Αὐτός ὁ θεϊκός πλοῦτος ἐπάνω στήν γῆ! Κύτταξε τό σῶμα του, τό μάτι, τό αὐτί, τήν γλώσσα. Τί θαυμαστός πλοῦτος. Τό μάτι! Ὑπάρχει τίποτε πιό τέλειο πού νά ἠμπορῇ ὁ ἄνθρωπος νά ἐπινοήσῃ σ’ αὐτόν τόν κόσμο; Κι ὅμως, τό μάτι αὐτό τό ἐδημιούργησε ὁ Κύριος, ὅπως καί τήν ψυχή καί τό σῶμα. Ἡ ψυχή μάλιστα εἶναι ὁλόκληρη ἐξ οὐρανοῦ. Ὁποῖος πλοῦτος! Τό σῶμα! Θαυμαστός θεῖος πλοῦτος πού σοῦ δόθηκε γιά τήν αἰωνιότητα καί ὄχι μόνο γιά τήν πρόσκαιρη αὐτή γήινη ζωή. Καί ψυχή δοσμένη γιά τήν αἰωνιότητα.

Ἀκούσατε τί εὐαγγελίζεται ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος σήμερα. «Τό δέ σῶμα τῷ Κυρίῳ» (Α΄ Κορ. 6, 13). Ὁ Κύριος ἔπλασε τό ἀνθρώπινο σῶμα γιά τήν αἰώνια ζωή, γιά τήν ἀθανασία, γιά τήν καθαρότητα. Τό ἔπλασε γιά τήν αἰώνια ἀλήθεια, γιά τήν αἰώνια δικαιοσύνη καί γιά τήν αἰώνια ἀγάπη: ὅπως τό σῶμα, ἔτσι καί τήν ψυχή. Ὅλα αὐτά εἶναι δῶρα τοῦ Θεοῦ, ἀνεκδιήγητα καί μεγάλα καί πλούσια, καί –τό πιό σπουδαῖο– ἀθάνατα καί αἰώνια δῶρα τοῦ Θεοῦ.

Ἐμεῖς ὅμως οἱ ἄνθρωποι τί κάνομε μ’ ὅλα αὐτά τά δῶρα; Τί οἰκοδομοῦμε μέ αὐτά; Παραδίδουμε τό σῶμα στίς ἡδονές καί στά πάθη αὐτοῦ τοῦ κόσμου, καί τήν ψυχή στούς ἀκαθάρτους λογισμούς, τίς ἀκάθαρτες ἐπιθυμίες, τίς ἀκάθαρτες ἡδονές. Διά τῶν ἁμαρτιῶν καί ἡ ψυχή καί τό σῶμα ἀπομακρύνονται ἀπό τόν Θεό, φεύγουν ἀπό τό Θεό, φεύγουν «εἰς χώραν μακράν». Τίνος εἶναι αὐτή ἡ «μακρυνή χώρα;»

Ἀκούσατε ποῦ ὁ ἄσωτος υἱός βόσκει χοίρους. Στήν χώρα τοῦ διαβόλου. Στήν χώρα, ὅπου ὁ διάβολος ἔχει ἐξουσία πάνω στόν ἄνθρωπο διά τῶν παθῶν, διά τῶν ἁμαρτιῶν, καί τόν κρατάει σέ φρικτή τρέλλα, στόν παραλογισμό καί τήν παραφροσύνη.

Ο ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΣ ΜΑΣ ΑΡΧΟΝΤΟΓΙΓΑΝΤΑΣ ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ Ο ΠΟΠΟΒΙΤΣ Ο ΣΦΟΔΡΟΤΑΤΟΣ ΑΝΤΙΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΗΣ ΑΓΙΟΣ.

ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙΟΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΟΠΟΒΙΤΣ

Άρθρο της Ελένης Παπασταματάκη

Ἰουστῖνος ὕπνωσεν Σέρβος ὁ μέγας,
Θεολόγων σύνεδρος, Ἁγίων φίλος.
Θεανθρώπῳ ἥνωται ὑπνώσας λέων Ὀρθοδοξίας (εορτάζει στις 14 Ιουνίου)

Τον Χριστομίμητο ασκητή, τον μεγαλύτερο θεολόγο του 20ου αιώνα, τον Όσιο Ιουστίνο τον Πόποβιτς εορτάζει και τιμά σήμερα στις 14 του μηνός Ιουνίου, η Αγία μας Εκκλησία.

Ο Όσιος και θεοφόρος πατήρ, γεννήθηκε την ημέρα του Ευαγγελισμού της Παναγίας μας από ευλαβείς γονείς. Η καρδιά του μικρού Ευάγγελου, όπως ήταν το κατά κόσμον όνομα του Αγίου, από νωρίς αιχμαλωτίστηκε από την Θεία Αγάπη και μόνη ευχαρίστηση και χαρά εύρισκε στην ανάγνωση του Ευαγγελίου και στα Συναξάρια των Αγίων. Έτσι πλουτίζονταν κατά Θεό η ψυχή του και προετοιμαζόταν, ώστε αργότερα να επιδοθεί σε μεγάλους πνευματικούς αγώνες υπέρ της Ορθοδοξίας μας.