Η πνευματική προσωπογραφία του Οσίου Μάρκου του Ευγενικού στο Απολυτίκιο.

Επιμέλεια κειμένων :πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

 

ΜΕΡΟΣ -Γ -ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ

Κείμενο (Ελληνικά)	Μετάφραση
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος γ’.  Θείας πίστεως Θείας πίστεως, ὁμολογία, μέγαν εὕρατο, ἡ Ἐκκλησία, ζηλωτῆν σε θεῖε Μάρκε πανεύφημε, ὑπερμαχοῦντα πατρώου φρονήματος, καὶ καθαιροῦντα τοῦ σκότους ὑψώματα· ὅθεν ἄφεσιν, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τοῖς σὲ γεραίρουσι.	Απολυτίκιον. Ήχος γ’. Η Εκκλησία αναγνώρισε τη μεγάλη ομολογία της θείας πίστεως στον άγιο Μάρκο και τον πανηγυρίζει, γιατί υπερασπίστηκε την πίστη των Πατέρων και κατέστρεψε τα οχυρά του σκότους. Για αυτό, δεόμενος τον Χριστό τον Θεό, παρακαλεί να μας χαρίσει συγχώρηση και σωτηρία σε όσους τον τιμούμε.

 Σχολιασμός

Το απολυτίκιο του Οσίου Μάρκου Ευγενικού, ήχος γ’, αποτελεί μία συνοπτική αλλά βαθιά θεολογική αναφορά στο έργο και την προσωπικότητα του Αγίου μέσα στην Εκκλησία, με διακριτή σύνδεση με τη Χάρη του Θεού και την αποστολή των Αγίων ως μέσων σωτηρίας. Από θεολογική σκοπιά, το κείμενο υπογραμμίζει τρεις βασικές διαστάσεις: την πνευματική, την εκκλησιολογική και τη σωτηριολογική.

Πρώτον, η φράση «Θείας πίστεως, ὁμολογία, μέγαν εὕρατο» τονίζει ότι ο Μάρκος δεν περιορίστηκε σε ανθρώπινη πίστη ή ηθική ακρίβεια· η ομολογία του είναι θεία και υπερφυσική, προϊόν της ενεργού παρουσίας του Αγίου Πνεύματος. Η πίστη που υπερασπίστηκε δεν είναι απλώς δόγμα, αλλά σάρκαζε τη θεία αποκάλυψη και ενσάρκωνε την αλήθεια της Τριαδικής θεότητος. Ο Μάρκος παρουσιάζεται ως ζωντανός «κανών» της θεολογικής αλήθειας, η οποία δεν αλλάζει ούτε αναθεωρείται από ανθρώπινα συμφέροντα ή εξωτερικές πιέσεις.

Δεύτερον, η Εκκλησία τον αναγνωρίζει ως «ζηλωτή» και «πανεύφημο», δηλαδή ως πρότυπο θεολογικής ζωής και ασκητικής συνέπειας, υπερασπιστή της Παράδοσης των Πατέρων και αποκαταστάτη του ορθού δόγματος απέναντι στις δυνάμεις του σκότους. Το απολυτίκιο κάνει λόγο για «καθαιροῦντα τοῦ σκότους ὑψώματα», εικόνα που υποδηλώνει την πνευματική διάλυση των ψευδών δογμάτων και των αιρέσεων, δηλαδή την κατάλυση κάθε δομής πλάνης που εμποδίζει τον άνθρωπο να κοινωνήσει με τη θεία αλήθεια. Το έργο του Μάρκου δεν είναι στρατιωτικό ή πολιτικό, αλλά πνευματικό και θεολογικό, συνδεδεμένο με την ενεργό παρουσία της θείας Χάρης.

Τρίτον, η έκφραση «ὅθεν ἄφεσιν, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν» καθιστά σαφές ότι ο Άγιος λειτουργεί ως μεσίτης και πρεσβευτής. Η τιμή και η μνήμη του δεν αφορούν μόνο ιστορικό έπαινο, αλλά σωτηριολογική πραγματικότητα: η αίτηση για άφεση και δωρεά απευθύνεται στον Χριστό, ο οποίος είναι ο μόνος που παρέχει τη συγχώρηση και τη σωτηρία. Αυτό καταδεικνύει την ορθόδοξη αντίληψη ότι οι Άγιοι δεν είναι αυτόνομοι σωτήρες, αλλά όργανα της θείας Χάρης, ενεργούντες στο πλαίσιο της Εκκλησίας, μέσω της οποίας ο Χριστός μεταδίδει τη ζωή Του στους πιστούς.

Επιπλέον, το απολυτίκιο ενσωματώνει και μια κοσμολογική διάσταση: η πάλη του Μάρκου ενάντια στα «υψώματα του σκότους» δεν περιορίζεται σε ανθρώπινες ή πολιτικές δυνάμεις, αλλά αναφέρεται στην κατάλυση δυνάμεων πνευματικής αντίστασης, δηλαδή δαιμονικών επιρροών και πλάνης, μέσω της υπακοής στη θεία σοφία. Η Εκκλησία τον θεωρεί «πανεύφημο» γιατί η νίκη του είναι υπερβατική: δεν είναι νίκη φυσικής δύναμης, αλλά νίκη της αλήθειας της πίστεως, της θείας σοφίας και της ενεργού Χάρης.

Τέλος, η σχέση Αγίου, Εκκλησίας και Χριστού αναδεικνύεται ως τριαδική λειτουργική ενότητα: ο Μάρκος ενεργεί μέσα στην Εκκλησία και υπέρ αυτής, η Εκκλησία τον τιμά και αναδεικνύει τη ζωή του ως πρότυπο, και η Χάρη του Θεού δια μέσου αυτής δίνει σωτηρία και χάρη στους πιστούς. Η μνήμη του δεν είναι εορταστική αναφορά μόνο, αλλά πνευματική συμμετοχή στη νίκη της πίστεως και στη διατήρηση της ορθής πίστεως δια μέσου των αιώνων.

Συμπερασματικά, το απολυτίκιο τονίζει ότι ο Όσιος Μάρκος Ευγενικός είναι:

1. Ζωντανός κανών της θείας πίστεως και υπερασπιστής της Παράδοσης.
2. Πνευματικός στρατηγός ενάντια στις δυνάμεις του σκότους και των αιρέσεων.
3. Μεσίτης και πρεσβευτής της σωτηρίας, μέσω της ενεργού Χάρης του Χριστού.
4. Πρότυπο ενότητας Εκκλησίας και Θεού, όπου η μνήμη των Αγίων δεν είναι μόνο ιστορική αλλά σωτηριολογική.

Το απολυτίκιο αναδεικνύει, με βαθειά θεολογική γλώσσα, ότι η ζωή και ο αγώνας του Αγίου Μάρκου Ευγενικού υπερβαίνουν τα ανθρώπινα όρια, ενσωματώνοντας την πνευματική νίκη της Εκκλησίας και της θείας Χάρης στην ιστορική πραγματικότητα της Ορθοδοξίας. Η τιμή του, η μνήμη και οι πρεσβείες του συνδέονται άρρηκτα με την σωτηρία των ψυχών, την υπεράσπιση της αλήθειας και την θεολογική ανανέωση της Εκκλησίας.

Απο την χθεσινη Πανηγυρι (17.1.2026) του Αγιου Μαρκου του Ευγενικου στον ναο του στην Σουρωτη ομιλια του αρχιμανδριτου Ευθυμιου Τρικαμηνα.

Η φιλοτεχνιθεισα απο τους Αποτειχισμενους της Μακεδονιας απο την Παναιρεσι του Οικουμενισμου εικονα του Αγιου Μαρκου του Ευγενικου για τον ναο του στη Σουρωτη.

 Αθανασιον επαινων 

             αρετην επαινεσομαι.

Σύγχρονες Θαυματουργικές Εμφανίσεις του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού.

 

΄Θαυμαστός ο Θεός εν τοις αγίοις αυτού΄

Μπορεί ο Άγιος Μάρκος να μην είναι ευρύτερα γνωστός ή ιδιαιτέρως διαδεδομένη η ευλάβεια του στους πολλούς χριστιανούς, ωστόσο χάριν της αγιότητος του βίου του, της θερμής προσευχής και αγάπης που είχε προς Κύριον και των αγώνων για την Ορθοδοξία, ο Θεός έχει δώσει στον Άγιο Μάρκο την δύναμη και την χάρη να θαυματουργεί. Ακολούθως θα αναφέρουμε μερικά θαύματα που επετέλεσε ο Άγιος, όπως έχουν καταγραφεί από τις αξιόπιστες προσωπικές μαρτυρίες των πιστών και από το προσωπικό αρχείο του π. Δημητρίου Αγγελάκη, για να αποδοθεί δόξα στον Πανάγιο Θεό και να επικαλούμαστε την ευλογία και την προστασία του Αγίου Μάρκου.

Ο Άγιος μεριμνά για την ανέγερση του ναού του. Καθώς οι εργασίες ανεγέρσεως του ιερού ναού είχαν προχωρήσει και η όλη διαδικασία ευρίσκετο σε κρίσιμη φάση, εμφανίστηκε έλλειψη χρημάτων με κίνδυνο να σταματήσουν οι περαιτέρω εργασίες και το όλο εγχείρημα να μείνει στάσιμο. Η αγωνία του ιερέως ήτο μεγάλη και επεκαλέσθηκε την βοήθεια του Αγίου Μάρκου, που τον διαβεβαίωσε ότι την επομένη μέρα θα ερχόταν κάποιος κύριος και θα του έφερνε ένα σημαντικό ποσό για να συνεχισθούν οι εργασίες (του ανέφερε και το συγκεκριμένο ποσό). Πράγματι, την επομένη ήρθε στον ναό ένας κύριος από την Βουλιαγμένη ρωτώντας εάν αυτός ήταν ο ναός του Αγίου Μάρκου, και ζήτησε να μιλήσει στον ιερέα. Εκείνος του απήντησε ότι ήδη γνωρίζει τι τον ήθελε. Και τότε ο άγνωστος εκείνος κύριος απεκάλυψε ότι την προηγούμενη βραδιά ήρθε στο όνειρό του κάποιος μοναχός, του συστήθηκε ως Μάρκος ο Ευγενικός, και τον διέταξε να βοηθήσει χρηματικώς την ανέγερση του σπιτιού του στα Κάτω Πατήσια. Ο κύριος υπάκουσε στον Άγιο και προσέφερε δωρεά το ίδιο ακριβώς ποσό που ο Άγιος είχε αναφέρει το προηγούμενο βράδυ στον ιερέα. Έτσι, μπόρεσαν να επαναρχίσουν οι εργασίες ανεγέρσεως του ναού.

Ο Άγιος εμφανίζεται και κάνει γνωστή την ύπαρξη του ναού του. Ένας ευλαβής κύριος από την Κυψέλη συνήθιζε να πηγαίνει προσκυνητής σε όλους τους εορτάζοντες ναούς, δεν γνώριζε όμως την ύπαρξη του ναού του Αγίου Μάρκου. Ενώ πήγαινε στον φούρνο, είδε κάποιον μοναχό να του δίνει ένα πρόσφορο και να του λέει να το φέρει αύριο στον ναό του. Έκπλήκτος ο κύριος ρωτά ποιος είσαι, γέροντα; Που βρίσκεται ο ναός σου; Και ο Άγιος του απάντησε: Μάρκος λέγομαι, ο Εφέσου, και ο ναός μου βρίσκεται στα Κάτω Πατήσια. Και έδωσε στον κύριο εκείνο σαφείς οδηγίες πως θα πάει, ποια διαδρομή θα ακολουθήσει για τον ναό. Πράγματι, ο κύριος εκείνος που ούτε τον Άγιο Μάρκο γνώριζε ούτε την ύπαρξη του ναού του, ακολούθησε την επομένη τις οδηγίες του Αγίου και ήρθε στον ναό του, όπως ακριβώς του είχε πει ο ίδιος ο Άγιος. Ανάλογη περίπτωση που ο Άγιος εμφανίζεται σε ανθρώπους που δεν τον γνωρίζουν και τους καθοδηγεί στον ναό του έχουμε και από άλλες μαρτυρίες, όπως μιας κυρίας από την Νέα Φιλαδέλφεια.

Ο Άγιος επιτελεί θαύματα  θεραπείας.

Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός για τους Λατίνους.

Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος

Ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, Μητροπολίτης Εφέσου, υπήρξε ατρόμητος ομολογητής της πίστεως στην Σύνοδο της Φερράρας - Φλωρεντίας, αφού δεν υπέκυψε στις παπικές πιέσεις και τους εκβιασμούς και παρέμεινε μέχρι τέλους ομολογητής της πίστεως. Όχι μόνον κατά την Σύνοδο εκείνη απέδειξε τις πλάνες των Λατίνων, αλλά ταυτοχρόνως απέδειξε και τις νοθείες που έκαναν οι Λατίνοι στα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας.

 Στην αρχή, βεβαίως, ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός συμπεριφέρθηκε με ευγένεια, αλλά αργότερα, όταν διεπίστωσε τις αλχημίες, τις πιέσεις, τις νοθείες, τους εκβιασμούς και τις πονηρίες των Λατίνων, υπήρξε ομολογητής της πίστεως. Η στάση του ήταν πέρα για πέρα Ρωμαϊκή, γιατί οι αληθινοί Ρωμηοί είναι αριστοκράτες του πνεύματος, μπορούν να συνδιαλέγωνται με νηφαλιότητα, ηρεμία και ευγένεια, αλλά όταν πρόκειται για απομάκρυνση από την αποκαλυπτική αλήθεια, και όταν βλέπουν τις αλχημίες των άλλων, τότε γίνονται ομολογηταί της πίστεως. Γιατί ο Χριστός δεν θέλει απλώς αναζητητάς, αλλά ομολογητάς.
 Ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός είχε σαφή γνώση του πράγματος. Γνώριζε δηλαδή ότι εμείς απεκόψαμε τους Λατίνους από το Σώμα της Εκκλησίας, γιατί οι Λατίνοι υπέπεσαν στην αίρεση του Filioque. Θα παραθέσω ένα κείμενό του που είναι αρκετά εκφραστικό. Γράφει ο άγιος Μάρκος:

«Την μεν αιτίαν του σχίσματος εκείνοι δεδώκασι, την προσθήκην εξενεγκόντες αναφανδόν, ην υπ' οδόντα πρότερον έλεγον. ημείς δε αυτών εσχίσθημεν πρότεροι, μάλλον δε εσχίσαμεν αυτούς και απεκόψαμεν του κοινού της Εκκλησίας σώματος. Δια τι ειπέ μοι: Πότερον, ως ορθήν έχοντας δόξαν, ή ορθώς την προσθήκην εξενεγκόντας; Και τις αν τούτο είποι, μη σφόδρα τον εγκέφαλον διασεσεισμένος; Αλλά ως άτοπα και δυσσεβή φρονούντας και παραλόγως την προσθήκην ποιήσαντας. Ουκούν ως αιρετικούς αυτούς απεστράφημεν και δια τούτο αυτών εχωρίσθημεν... αιρετικοί εισιν άρα, και ως αιρετικούς αυτούς απεκόψαμεν».
Από το κείμενο αυτό μπορούμε να σχολιάσουμε μερικές αλήθειες.
Πρώτον, ότι οι Λατίνοι φανέρωσαν την αίρεση του Filioque, την οποία  προηγουμένως πίστευαν μυστικώς, την έλεγαν κάτω από τα δόντια τους.
Δεύτερον, εμείς οι Ορθόδοξοι χωρισθήκαμε με την θέλησή μας από τους Λατίνους, πράγμα το οποίο ισοδυναμεί με το ότι τους απεκόψαμε από το κοινό της Εκκλησίας Σώμα, ως φρονούντας δυσσεβή δόγματα, και επειδή πρόσθεσαν την λέξη Filioque στο Σύμβολο της Πίστεως παραλόγως.
Τρίτον, οι Λατίνοι με την προσθήκη του Filioque είναι αιρετικοί και ως αιρετικούς απεκόψαμε από την Εκκλησία. Όσοι ισχυρίζονται ότι ορθώς πιστεύουν οι Λατίνοι και ορθώς εξέφρασαν το δόγμα περί του Filioque, αυτοί είναι «σφό­δρα τον εγκέφαλον διασεσεισμένοι». Δηλαδή έχουν πάθει διάσειση εγκεφάλου.
Επομένως, κατά την διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας, όπως το εκφράζει ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, οι Λατίνοι είναι αιρετικοί, αποκεκομμένοι από την Εκκλησία και φυσικά είναι εκτός της Εκκλησίας και δεν έχουν μυστήρια.

ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ 

ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΩΝ

Εγκύκλιος «Τοις απανταχού της γης και των νήσων ευρισκομένοις ορθοδόξοις Χριστιανοίς» (1440-1)

Όπως σε όλη μου την ζωή ήμουν διαχωρισμένος (ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΜΕΝΟΣ) από αυτούς, έτσι και τον καιρό της εξόδου μου και επίσης μετά την αποδημία μου, αποστρέφομαι την σχέσιν και ένωσιν μαζί τους, και σας εξορκίζω και σας παραγγέλλω: 

Κανένας από αυτούς να μην πλησιάσει στην κηδεία μου η στα μνημόσυνά μου η σε οποιαδήποτε άλλη εκδήλωσιν της δικής μας μερίδος.



Η εγκύκλιος αυτή εγράφη, λίγα χρόνια προ της Αλώσεως, από τη νήσο Λήμνο. Εκεί είχε εξορισθεί ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός από τον αυτοκράτορα Ιωάννη Παλαιολόγο τη απαιτήσει των λατινοφρόνων Ρωμιών διοτι ο Αγιος Μαρκος δεν εκλεινε το στομα του αλλα ομιλουσε συνεχεια κατα των Αθεωτατων και Αθεοφοβων Λατινων.

Οι ενωτικοί αυτοί, όταν είδαν ότι απέτυχαν να επιβάλουν την ψευδή ένωση της Φεράρας-Φλωρεντίας, κατέφυγαν σε ενέργειες καταχθόνιες και σε σοφιστείες θεολογικές, για να παραπλανήσουν τους αφελέστερους. 

Αργότερα, τον 16ο αιώνα, αυτά θα συστηματοποιηθούν από τους λατίνους και θα δημιουργηθεί έτσι η ουνία. Συνεπώς, οι λατινόφρονες ενωτικοί Ρωμιοί είναι οι πρόδρομοι και προπαρασκευαστές της ουνίας, μαζί με τον πάπα Ιννοκέντιο τον Δ΄(1243-1254), ο οποίος το 1254 εξέδωκε εγκύκλιο και επέτρεψε να γίνονται ανεκτά τα ήθη και έθιμα των Ανατολικών, με απώτερο σκοπό τη βαθμιαία κατάργηση αυτών και τον πλήρη εκλατινισμό των ενουμένων, κατ’ αυτόν τον τρόπο, ορθοδόξων μετά της Ρώμης.
Την εγκύκλιο αυτή του αγίου Μάρκου, με την οποία αντιμετωπίζει τους λατινόφρονες Ρωμιούς και τις δογματικές αποκλίσεις των παπικών από την Ορθοδοξία, θα παραθέσουμε σε περιληπτική διασκευή.

1. Οι παπικοί είναι αιρετικοί και όχι σχισματικοί, όπως διετείνοντο οι λατινόφρονες.

α΄. Όσοι εκ των παπικών έρχονται στην Ορθοδοξία, τους δεχόμεθα δια χρίσεως αγίου μύρου-μερικές φορές και τους ξαναβάπτιζαν, κατατάσσοντας αυτούς μαζί με τους αρειανούς, τους μακεδονικούς, τους σαββατιανούς, τους ναυατιανούς και λοιπούς αιρετικούς του 4ου αιώνος.

Ο Σίλβεστρος Συρόπουλος, που κατέγραψε την ιστορία της συνόδου της Φλωρεντίας, λέει ότι ο άγιος Μάρκος το ετόνισε αυτό στην ορθόδοξη αντιπροσωπεία, «αλλά το παρασιώπησε η Εκκλησία μας, επειδή το γένος τους είναι μεγάλο και ισχυρότερο από το δικό μας» και «δεν θέλησαν οι προγενέστεροι από εμάς να κατονομάσουν επισήμως τους λατίνους ως αιρετικούς, αναμένοντας την επιστροφή τους και επιδιώκοντας την φιλία».

β΄. Ο άγιος Μάρκος αναφέρει την φράση του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού «Δεν ομολογούμε το άγιο πνεύμα ότι προέρχεται εκ του Υιού» και την φράση του αγίου Φωτίου «Αιρετικός είναι και στους κατά των αιρετικών νόμους υπόκειται αυτός που έστω και λίγο παρεκκλίνει από την ορθή πίστη». Συνεπώς οι λατίνοι, και μόνο από το Filioque, είναι αιρετικοί.