ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ 

ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΣ

του Πραγματικου ΑΓΙΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ ΦΙΛΟΘΕΟΥ ΖΕΡΒΑΚΟΥ

“Για να μη χαθούμε κι εμείς μαζί με τους αμαρτωλούς, ας προσπέσουμε στον Θεό και ουράνιο Πατέρα με μετάνοια και δάκρυα και ας τον ικετεύσουμε να μας ευσπλαχνιστεί”

Απορώ και εξίσταμαι, πώς οι άγιοι Απόστολοι που εορτάζουμε σήμερα, κατόρθωσαν τέτοια μεγάλα και εξαίσια θαύματα! Και πώς κανείς να μη θαυμάσει και να μην απορήσει;

Αναλογισθείτε, αδελφοί μου· τι ήταν πριν ο Απόστολος Πέτρος; Ένας ψαράς. Τίποτε άλλο δεν ήξερε από το να ψαρεύει, να πιάνει ψάρια με το δίχτυ στη λίμνη Γενησαρέτ. Και ξαφνικά τον βλέπετε κήρυκα όλης της οικουμένης. Τόση χάρη και γλυκύτητα είχαν τα λόγια του, ώστε σε μια ομιλία του πίστεψαν τρεις χιλιάδες και άλλοτε πέντε χιλιάδες, τους οποίους και βάπτισε.

Άφοβος και άτρομος στέκεται μπροστά σε βασιλείς και τυράννους, διδάσκοντας και ελέγχοντας και μένοντας απτόητος στις απειλές και τους κινδύνους. Πρόθυμος και ακούραστος, αν και ήταν γέροντας, αρχίζει το κήρυγμα από την Ιερουσαλήμ, τρέχει στην Ιουδαία, Αντιόχεια, Πόντο και Γαλατία, Βιθυνία και Καππαδοκία, Ευρώπη και Ασία. Στη Ρώμη μαρτύρησε για τον Χριστό με το να σταυρωθεί από τον Νέρωνα έχοντας κάτω το κεφάλι.

Τι ήταν και ο Απόστολος Παύλος; Σκηνοποιός, δηλαδή κατασκεύαζε αντίσκηνα. Προηγουμένως ήταν διώκτης του Χριστιανισμού. Όταν πήγαινε στη Δαμασκό με εξουσία κατά των Χριστιανών, άστραψε ξαφνικά επάνω του φως που τύφλωσε τα σωματικά μάτια, και άκουσε φωνή να του λέει: «Σαούλ, Σαούλ, τι με διώκεις;» Με πολύ φόβο και έκθαμβος ο Παύλος είπε: «Τις ει συ, Κύριε;» και άκουσε: «Εγώ ειμι Ιησούς, ον συ διώκεις». Τότε ο Κύριος τον πρόσταξε να πάει στη Δαμασκό να βρει τον απόστολο Ανανία. Και αφού βαπτίστηκε, ανοίχθηκαν τα μάτια της ψυχής και του σώματός του, και ο πρώην διώκτης παρουσιάστηκε μέγας υπερασπιστής του Χριστιανισμού.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος για τον Απόστολο Παύλο

 

Η Ευγενής Φύση του Ανθρώπου και ο Απόστολος Παύλος

Τι είναι ο άνθρωπος, και τι ευγενής φύση είναι η δική μας φύση, και ποιες αρετές είναι ικανή αυτή η ύπαρξη, έχει αποδειχθεί καλύτερα από όλους τους ανθρώπους από τον Απόστολο Παύλο. Από τότε που έγινε απόστολος, και μέχρι σήμερα, έχει δικαιώσει τον Κύριο με δυνατή φωνή ενώπιον όλων όσων Τον κατηγορούν για αυτή τη σύσταση του ανθρώπινου όντος. Μας προτρέπει στην αρετή, κλείνει τα στόματα των αναίσχυντων βλασφημιστών και δείχνει ότι δεν υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ αγγέλων και ανθρώπων, αν είμαστε πρόθυμοι να δώσουμε μεγάλη προσοχή στον εαυτό μας. Ο Απόστολος Παύλος δεν έλαβε διαφορετική φύση (φύσιν), ούτε είχε διαφορετική ψυχή, ούτε έζησε σε άλλο κόσμο, αλλά, ανατραφείς στην ίδια γη και στον ίδιο χώρο και σύμφωνα με τους ίδιους νόμους και έθιμα, ξεπέρασε όλους τους ανθρώπους που υπάρχουν από την αρχή του κόσμου. Πού είναι λοιπόν εκείνοι που λένε ότι η αρετή είναι δύσκολη και η κακία εύκολη; Ο Παύλος δεν τους δίνει το δικαίωμα, λέγοντας: Η ελαφριά μας θλίψη, που είναι μόνο για μια στιγμή, εργάζεται για εμάς ένα αιώνιο βάρος δόξας που υπερτερεί κατά πολύ όλων των άλλων (Β' Κορινθίους 4:17). Και όταν οι θλίψεις είναι ελαφριές, είναι ακόμη περισσότερο – οι εσωτερικές απολαύσεις.

 

Ο Ζήλος του Αποστόλου Παύλου και η Αγάπη του για την Αρετή

Και δεν είναι μόνο αυτό που είναι άξιο θαυμασμού στον Απόστολο Παύλο ότι, από μεγάλο ζήλο, δεν ένιωθε καν τις προσπάθειες που κατέβαλε για χάρη της αρετής, αλλά ότι ήταν αφοσιωμένος στην αρετή όχι για χάρη της ανταμοιβής. Δεν υπομένουμε προσπάθειες για χάρη της αρετής ακόμη και όταν η ανταμοιβή είναι προφανής, αλλά την αγαπούσε και την αγαπούσε ακόμη και χωρίς ανταμοιβή και πολύ εύκολα ξεπερνούσε τα εμπόδια σε αυτήν, χωρίς να παραπονιέται ούτε για την αδυναμία του σώματος ούτε για το πλήθος των εργασιών ούτε για τη βία της φύσης ούτε για οτιδήποτε άλλο. Αν και ήταν επιβαρυμένος με μεγαλύτερες φροντίδες από όλους τους στρατηγούς και τους βασιλιάδες της γης, παρόλα αυτά προόδευε κάθε μέρα και με την αύξηση του κινδύνου αποκτούσε νέο ζήλο, τον οποίο εκφράζει λέγοντας: Ξεχνώντας τα πίσω μου και προσπαθώντας να φθάσω στα μπροστά μου (Φιλ. 3:13). Και όταν περίμενε τον θάνατο, καλούσε σε συμμετοχή σε αυτή τη χαρά, λέγοντας: Χαίρετε και χαρείτε μαζί μου (Φιλ. 2:18). Και όταν τον έβρισκαν κίνδυνοι, προσβολές και κάθε είδους κακοποίηση, εξακολουθούσε να χαιράται, και γράφοντας προς τους Κορινθίους έλεγε: «Γι' αυτό ευαρεστούμαι στις αδυναμίες, στις προσβολές, στους διωγμούς» (Β' Κορινθίους 12:10). Όλα αυτά τα ονόμασε όπλο της δικαιοσύνης, δείχνοντας ότι αποκόμιζε το μεγαλύτερο όφελος από αυτό, και οι εχθροί του δεν μπορούσαν να τον συλλάβουν από καμία πλευρά. Χτυπημένος, προσβεβλημένος και ταπεινωμένος από παντού, στόλιζε τον εαυτό του, σαν να βρισκόταν σε θριαμβευτική πορεία και να στήνει μνημεία νίκης σε όλη τη χώρα, και έτσι προσέφερε ευχαριστίες στον Θεό, λέγοντας: «Δόξα τω Θεώ, ο οποίος πάντοτε μας δίνει τη νίκη» (Β' Κορινθίους 2:14).

 

Η Ανατροπή των Κοσμικών Αξιών

Για χάρη του κηρύγματος του Ευαγγελίου, επιδίωκε τις ύβρεις και τις προσβολές περισσότερο από εμάς για τιμές· για τον θάνατο περισσότερο από τη ζωή· για τη φτώχεια περισσότερο από τον πλούτο· για προσπάθειες περισσότερο από άλλους για ανάπαυση, και όχι μόνο περισσότερο, αλλά πολύ περισσότερο· για τη λύπη περισσότερο από άλλους για χαρά· για προσευχή για τους εχθρούς περισσότερο από άλλους για προσευχή εναντίον των εχθρών. Έτσι φρόντισε για την τάξη των πραγμάτων, ή, μάλλον, την ανατρέψαμε, και την διατήρησε όπως την είχε καθιερώσει ο Θεός. Διότι όλα είναι πρωτότυπα - φυσικά (χατά φύσιν), και το δεύτερο είναι - το αντίθετο. Ποιος είναι η απόδειξη αυτού; Ο Παύλος, ο οποίος, καθώς έγινε άνθρωπος, επιδίωξε το πρωτότυπο περισσότερο από το δεύτερο.

 

Η Υπέρτατη Αγάπη του Παύλου για τον Χριστό

Για αυτόν, υπήρχε μόνο ένα πράγμα τρομερό και επικίνδυνο: να προσβάλλει τον Θεό, και τίποτα άλλο. Ομοίως, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο ήθελε: να ευαρεστήσει τον Θεό. Δεν λέω ότι το αγαπούσε περισσότερο από οτιδήποτε σε αυτόν τον κόσμο, αλλά περισσότερο από οτιδήποτε στον επόμενο κόσμο. Μη μου μιλάς για πόλεις, έθνη, βασιλιάδες, στρατούς, όπλα, πλούτο, δύναμη, εξουσία, γιατί δεν τα θεωρούσε όλα αυτά σαν ιστό αράχνης, αλλά φανταστείτε τι υπάρχει στον ουρανό, και τότε θα δείτε τη δύναμη της αγάπης του για τον Χριστό. Μεθυσμένος από αυτή την αγάπη, δεν θαύμαζε την αξιοπρέπεια των αγγέλων, των αρχαγγέλων ή οτιδήποτε παρόμοιο, επειδή είχε κάτι μεγαλύτερο από όλα αυτά μέσα του: την αγάπη του Χριστού, και με αυτήν θεωρούσε τον εαυτό του πιο ευλογημένο από όλους, και χωρίς αυτήν δεν ήθελε να είναι με αρχές, αρχές ή εξουσίες. Με αυτήν την αγάπη προτιμούσε να είναι μεταξύ των τελευταίων και τιμωρημένος, παρά χωρίς αυτήν μεταξύ των υψηλότερων και δοξασμένων. Για αυτόν, η μόνη τιμωρία είναι: να στερηθεί αυτή την αγάπη. Για αυτόν αυτό ήταν η κόλαση, αυτό ήταν το μαρτύριο, αυτό ήταν το αποκορύφωμα του κακού· όπως ακριβώς για αυτόν ήταν ηδονή να αποκτήσει αυτή την αγάπη. Για αυτόν αυτή ήταν η ζωή, αυτό ήταν το αποκορύφωμα του καλού. Όλα τα άλλα που δεν αφορούσαν αυτό δεν τα θεωρούσε ούτε λυπηρά ούτε ευχάριστα, αλλά περιφρονούσε εμφανώς τα πάντα ως σάπιο χόρτο.

 

Η Χαρά εν μέσω Δοκιμασιών

Οι ηγεμόνες και οι λαοί που ανέπνεαν οργή του φάνηκαν σαν κουνούπια, και ο θάνατος, οι τιμωρίες και τα αμέτρητα βάσανα - σαν παιδικά παιχνίδια, όταν τα υπέμεινε για χάρη του Χριστού. Τότε τα χαιρόταν και καυχιόταν για τις αλυσίδες του με τρόπο που ο Νέρωνας δεν καυχιόταν με το στέμμα στο κεφάλι του. Στη φυλακή ζούσε σαν στον ίδιο τον παράδεισο, και δεχόταν πληγές και χτυπήματα με μεγαλύτερη χαρά από τους άλλους. Αγαπούσε τις προσπάθειες όχι λιγότερο από τις ανταμοιβές, θεωρώντας τις ίδιες τις προσπάθειες και τους κόπους ως ανταμοιβές, γι' αυτό και τις ονόμασε χάρη (χάρις). Κοιτάξτε: γι' αυτόν ήταν ανταμοιβή να είναι ελεύθερος από το σώμα και να είναι με τον Χριστό, και αγώνας να παραμείνει στο σώμα. Κι όμως επιλέγει το δεύτερο αντί του πρώτου, και λέει ότι είναι πιο απαραίτητο γι' αυτόν. Το να είναι αποφασισμένος για τον Χριστό ήταν γι' αυτόν μια προσπάθεια και ένα μαρτύριο, ή μάλλον, περισσότερο από μια προσπάθεια και ένα μαρτύριο, και το να είναι με τον Χριστό είναι μια ανταμοιβή. Κι όμως, για χάρη του Χριστού, επιλέγει το πρώτο αντί του δεύτερου. Αλλά ίσως κάποιος πει ότι του είναι ευχάριστο για χάρη του Χριστού. Αυτό λέω κι εγώ, ότι αυτό που μας προκαλεί λύπη του έφερε μεγάλη ευχαρίστηση.

 

Ο Απόστολος Παύλος για τον Πνευματικό Μολυσμό

 

 

Ο Απόστολος Παύλος δεν χρησιμοποιεί τον όρο «πνευματικός μολυσμός» αυτούσιο, αλλά η έννοια είναι έντονα παρούσα στη διδασκαλία του. Ο πνευματικός μολυσμός αναφέρεται στη διαφθορά της πνευματικής ζωής του πιστού, της σχέσης του με τον Θεό και της εσωτερικής του κατάστασης.

Ο πνευματικός μολυσμός είναι η εισβολή ξένων, αλλότριων στοιχείων στον εσωτερικό κόσμο του πιστού, τα οποία διαταράσσουν: την κοινωνία του με τον Θεό, την ακεραιότητα της πίστης του, την ηθική του κατάσταση, την ενότητα του Σώματος του Χριστού.

 

Κύριες Πηγές Πνευματικού Μολυσμού κατά τον Παύλο

1.Ψευδείς Διδασκαλίες και Πλανεμένα Πνεύματα

Προς Τιμόθεον Α΄ 4:1: «Το δε Πνεύμα ρητώς λέγει ότι εν υστέροις καιροίς αποστήσονταί τινες της πίστεως, προσέχοντες πνεύμασι πλάνοις και διδασκαλίαις δαιμονίων» — ο Απόστολος Παύλος προειδοποιεί για την αποστασία από την πίστη που προκύπτει από πλανευμένα πνεύματα και ψευδείς διδασκαλίες. Αυτή η αποστασία αποτελεί ουσιαστικά «μολυσμό» της αρχικής, καθαρής πίστης.

Στην Α΄ προς Κορινθίους 3:16-17, ο Παύλος ρωτά: «Οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν; Εἴ τις φθείρει τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός· ὅτι ὁ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς». Εδώ ο Παύλος χρησιμοποιεί τη μεταφορά του ναού — που στην Παλαιά Διαθήκη ήταν ο τόπος της παρουσίας του Θεού — και την εφαρμόζει στο σύνολο της εκκλησιαστικής κοινότητας. Ο «μολυσμός» (φθορά) του ναού αφορά κυρίως τις διαιρέσεις και τους σχισμούς που δημιουργούσαν οι Κορίνθιοι πιστοί, οι οποίοι είχαν χωριστεί σε κομματιακές ομάδες υπέρ διαφόρων ηγετών (Παύλου, Απολλώ, Κηφά).

Στην Α΄ προς Κορινθίους 6:19-20, επεκτείνει αυτή την ιδέα και στο ατομικό σώμα κάθε πιστού: «ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι τὸ σῶμα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματός ἐστιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ Θεοῦ, καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς· δοξάσατε δὴ τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν». Ο πνευματικός μολυσμός εδώ συνδέεται άμεσα με την πορνεία και την ανηθικότητα, καθώς η αμαρτία του σώματος «μολύνει» τον ναό του Αγίου Πνεύματος.

Στην Β΄ προς Κορινθίους 7:1, ο Παύλος καλεί: «καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος», δείχνοντας ότι ο πνευματικός μολυσμός δεν περιορίζεται μόνο σε σωματικές πράξεις, αλλά επεκτείνεται και σε πνευματικές διαθέσεις και διδασκαλίες.

 

Οι Αιρέσεις και οι Ψευδοδιδάσκαλοι

Ο Παύλος ήταν από τους πρώτους που αντιμετώπισαν συστηματικά τις αιρέσεις μέσα στην εκκλησία. Στις 11 καταγεγραμμένες ομιλίες του στις Πράξεις των Αποστόλων, οι 6 περιέχουν προειδοποιήσεις για αίρεση ή ψευδοδιδασκάλους που αποσπούσαν τους πιστούς από τον Χριστό.

Βασικές κατηγορίες αιρέσεων που αντιμετώπισε:

1. Στην Προς Γαλάτας και στην Προς Ρωμαίους, ο Παύλος πολέμησε έντονα την άποψη ότι η σωτηρία εξαρτάται από την τήρηση του Μωσαϊκού Νόμου και την περιτομή. Στη Σύνοδο της Ιερουσαλήμ (Πράξεις 15), αντιμετώπισε τους «ἀπὸ τῆς περιτομῆς» που υποστήριζαν ότι οι εθνικοί πιστοί έπρεπε να περιτμηθούν για να σωθούν.

2. Από την άλλη πλευρά, ο Παύλος αντιμετώπισε και όσους χρησιμοποιούσαν την ελευθερία του ευαγγελίου ως άδεια για ανηθικότητα. Στην Α΄ προς Κορινθίους 5-6, καταδίκασε έντονα τον αισχρό αμαρτωλό που συζούσε με τη μητριά του, παραγγέλλοντας στην εκκλησία να τον απομακρύνει.

3. Ο Γνωστικισμός — Στις επιστολές προς Κολοσσαείς και Εφεσίους, ο Παύλος αντιμετώπισε τον αναδυόμενο γνωστικισμό, ο οποίος διαίρεσε τον κόσμο σε «πνευματικά» και «υλικά» επίπεδα και υποβάθμιζε τη σημασία του σώματος και της ύλης. Ο Παύλος αντέταξε την υπεροχή του Χριστού επί «πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας» και την ενότητα «τὰ πάντα ἐν πᾶσιν» στον Χριστό.

4. Ψευδοδιδάσκαλοι και Αποστασία — Στην Α΄ προς Τιμόθεον 1:19-20, ο Παύλος αναφέρει τον Υμέναιο και τον Αλέξανδρο, οι οποίοι «ἐναυάγησαν περὶ τὴν πίστιν». Στη Β΄ προς Τιμόθεον 2:17-18, ο Υμέναιος και ο Φιλητός διέδιδαν ότι «ἡ ἀνάστασις ἤδη γέγονεν», παραποιώντας την αλήθεια και διαστρέφοντας την πίστη των πιστών «ὡς γάγγραινα».

 

Η Μέθοδος του Παύλου

Ο Παύλος χρησιμοποίησε τρεις βασικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση του πνευματικού μολυσμού και των αιρέσεων:

1. Άμεση έλεγξη και αποκάλυψη — Δεν δίστασε να κατονομάσει ψευδοδιδασκάλους και να τους αποκηρύξει δημόσια.

2. Διδασκαλία της ορθής πίστης — Αντί να αφήσει κενό, γέμισε το με την ορθή διδασκαλία για τον Χριστό, τη σωτηρία δια πίστεως, και την ενότητα της εκκλησίας.

3. Προσωπικό παράδειγμα — Ο Παύλος ποτέ δεν κέρδισε υλικά από το κήρυγμά του, σε αντίθεση με πολλούς ψευδοδιδασκάλους που εκμεταλλεύονταν τους πιστούς.

Για τον Απόστολο Παύλο, ο πνευματικός μολυσμός και οι αιρέσεις δεν ήταν δευτερεύοντα ζητήματα, αλλά υπαρξιακές απειλές για την εκκλησία. Η ενότητα, η αγιότητα και η ορθή διδασκαλία ήταν αδιαπραγμάτευτες. Η προειδοποίησή του στην Πράξεις 20:29-30 παραμένει επίκαιρη: «γνωρίζω ὅτι εἰσελεύσονται μετὰ τὴν ἄφιξίν μου λύκοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς, μὴ φειδόμενοι τοῦ ποιμνίου, καὶ ἐξ ὑμῶν αὐτῶν ἀναστήσονται ἄνδρες λαλοῦντες διεστραμμένα, τοῦ ἀποσπᾶν τοὺς μαθητὰς ὀπίσω ἑαυτῶν».

 

2. Ηθική Διαφθορά και Σαρκικά Πάθη

Προς Κορινθίους Α΄ 5:6-8: «Ου καλόν το καύχημα υμών. Ουκ οίδατε ότι μικρά ζύμη όλον το φύραμα ζυμοί; Εκκαθάρατε ουν την παλαιάν ζύμην...» — Η μεταφορά της ζύμης που μολύνει όλο το φύραμα δείχνει πώς η ηθική διαφθορά ενός ατόμου μολύνει ολόκληρη την κοινότητα.

Προς Κορινθίους Β΄ 7:1: «Ταύτας ουν έχοντες τας επαγγελίας, αγαπητοί, καθαρίσωμεν εαυτούς από παντός μολυσμού σαρκός και πνεύματος» — Εδώ ο Παύλος χρησιμοποιεί τη λέξη «μολυσμός» και τη συνδέει τόσο με τη σάρκα όσο και με το πνεύμα, δηλαδή με τον πνευματικό μολυσμό.

 

3. Ειδωλολατρία και Κοινωνία με τα Είδωλα

Προς Κορινθίους Α΄ 10:20-21: «Αλλ' ότι θύει τα έθνη, δαιμονίοις θύει και ου Θεώ· ου θέλω δε υμάς κοινωνούς των δαιμονίων γίνεσθαι. Ου δύνασθε ποτήριον Κυρίου πίνειν και ποτήριον δαιμονίων» — Η κοινωνία με τα δαιμόνια μέσω της ειδωλολατρίας αποτελεί άμεσο πνευματικό μολυσμό.

 

4. Φιλαργυρία και Υλικά Πάθη

Προς Τιμόθεον Α΄ 6:9-10: «Οι δε βουλόμενοι πλουτείν εμπίπτουσιν εις πειρασμόν και παγίδα και επιθυμίας πολλάς ανοήτους και βλαβεράς, αίτινες βυθίζουσι τους ανθρώπους εις όλεθρον και απώλειαν. Ρίζα γαρ πάντων των κακών εστιν η φιλαργυρία» — Η φιλαργυρία ως ρίζα των κακών μολύνει την καρδιά και αποσπά από την πίστη.

 

5. Ετεροζυγία — Συνύπαρξη με το Σκότος

Προς Κορινθίους Β΄ 6:14-17: «Μη γίνεσθε ετεροζυγούντες απίστοις... τις δε συμφωνία Χριστού προς Βελίαρ; ή τις μερίς πιστώ μετά απίστου;» — Η συνύπαρξη με το σκότος (άπιστοι, ανομία) μολύνει τον πιστό.

 

Η Αντιμετώπιση του Πνευματικού Μολυσμού

Η αντιμετώπιση του πνευματικού μολυσμού, όπως προσεγγίζεται μέσα από τις επιστολές του Αποστόλου Παύλου, αποτελεί μια ολοκληρωμένη στρατηγική προστασίας της πνευματικής υγείας της εκκλησιαστικής κοινότητας και του ατόμου. Η διδασκαλία του Παύλου κινείται σε δύο άξονες: τον προστατευτικό διαχωρισμό από το κακό και την ενεργητική καλλιέργεια της αγιότητας.

Στο επίκεντρο της Παύλειας σκέψης βρίσκεται η ανάγκη για προστασία του Σώματος (της Εκκλησίας) από τη φθορά. Όταν εμφανίζεται ένας πνευματικός μολυσμός, ο Παύλος προτείνει:

Έκκοπή  του μολυσμένου μέλους (Α΄ Κορινθίους 5:13): Μέτρο έσχατης ανάγκης για να αποτραπεί η εξάπλωση του κακού.

Αποχή από την κοινωνία (Α΄ Κορινθίους 5:11): Αποφυγή της μετάδοσης, λειτουργώντας προληπτικά για το υπόλοιπο Σώμα.

Ωστόσο, η ευθύνη δεν περιορίζεται μόνο στην απομάκρυνση των εξωτερικών κινδύνων, αλλά εστιάζει έντονα και στην προσωπική ευθύνη. Ο πιστός καλείται στον καθαρισμό εαυτού από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος (Β΄ Κορινθίους 7:1), επιδιώκοντας την αγιότητα μέσα στον φόβο του Θεού. Αυτή η εσωτερική καθαρότητα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη φύλαξη της παρακαταθήκης (Β΄ Τιμόθεον 1:14), δηλαδή τη διατήρηση της ανόθευτης αλήθειας του Ευαγγελίου απέναντι στις αλλοιώσεις.

Τέλος, για να επιτευχθεί αυτή η διαφύλαξη, ο Παύλος υπογραμμίζει τη σημασία της δοκιμασίας των πνευμάτων (Α΄ Κορινθίους 12:10). Η πνευματική διάκριση αποτελεί το βασικό εργαλείο του πιστού, επιτρέποντάς του να αναγνωρίζει και να διαχωρίζει την αλήθεια από την πλάνη.

Μέσω αυτών των πέντε πυλώνων — έκκοψη, αποχή, καθαρισμός, φύλαξη και διάκριση — ο Παύλος προβάλλει μια δυναμική πορεία που εξασφαλίζει την πνευματική επιβίωση και την ηθική ακεραιότητα του ατόμου και της κοινότητας εν μέσω ενός κόσμου που θεωρείται πνευματικά μολυσμένος.

 

Εκκλησιολογική και Σωτηριολογική Διάσταση

Ο πνευματικός μολυσμός για τον Παύλο δεν είναι απλώς ηθικό πρόβλημα, αλλά εκκλησιολογικό και σωτηριολογικό ζήτημα. Η Εκκλησία είναι «ναός του Αγίου Πνεύματος» (Προς Κορινθίους Α΄ 6:19) και κάθε μολυσμός την προσβάλλει ως Σώμα Χριστού. Η κάθαρση είναι αναγκαία όχι μόνο για την ατομική σωτηρία, αλλά και για τη διατήρηση της ενότητας και της αγιότητας της Εκκλησίας.

 

Συμπληρωματικές Βιβλικές Παραπομπές

1. Προς Τιμόθεον Α΄ 4:1-2: «Το δε Πνεύμα ρητώς λέγει ότι εν υστέροις καιροίς αποστήσονταί τινες της πίστεως, προσέχοντες πνεύμασι πλάνοις και διδασκαλίαις δαιμονίων, εν υποκρίσει ψευδολόγων...»

2. Προς Τιμόθεον Β΄ 2:16-18: «Τας δε βεβήλους κενοφωνίας περιΐστασο... οίτινες περί την αλήθειαν ηστόχησαν, λέγοντες την ανάστασιν ήδη γεγονέναι, και ανατρέπουσι την πίστιν τινών.» — Ο Παύλος προτρέπει τον Τιμόθεο να αποφεύγει τις βέβηλες κενολογίες που ανατρέπουν την πίστη κάποιων. Η έννοια της ανατροπής της πίστης πλησιάζει την ιδέα του μολυσμού ή της διαφθοράς της.

3. Προς Κορινθίους Β΄ 6:14-17: «Μη γίνεσθε ετεροζυγούντες απίστοις· τις γαρ συγκατάθεσις δικαιοσύνη και ανομία; τις δε κοινωνία φωτί προς σκότος;» — Εδώ ο Παύλος μιλά για την ανάγκη χωρισμού από ό,τι μολύνει την πίστη και την ηθική ζωή του πιστού. Η «κοινωνία» με το σκότος μολύνει το φως της πίστης.

4. Προς Τίτον 1:10-11: «Εισίν γαρ πολλοί και ανυπότακτοι, ματαιολόγοι και φρεναπάται, μάλιστα οι εκ της περιτομής, ους δει επιστομίζειν, οίτινες ολους οίκους ανατρέπουσι διδάσκοντες α μη δει, αισχρού κέρδους χάριν.» — Οι ψευδοδιδάσκαλοι παρουσιάζονται ως πηγή μολυσμού της πίστης, αφού ανατρέπουν ολόκληρες οικογένειες με τις διδασκαλίες τους.

5. Προς Γαλάτας 1:6-9: «Θαυμάζω ότι ούτω ταχέως μετατίθεσθε από του καλέσαντος υμάς εν χάριτι Χριστού εις έτερον ευαγγέλιον, ο ουκ έστιν άλλο...» — Η μετατόπιση από το αληθινό Ευαγγέλιο σε «άλλο ευαγγέλιο» αποτελεί τον ουσιαστικότερο μολυσμό της πίστης κατά τον Παύλο.

 

Τα Μέσα Προστασίας από τον Μολυσμό

Ο Παύλος προτείνει συγκεκριμένα μέσα για τη διαφύλαξη της πίστης:

1. Η ορθή διδασκαλία (Προς Τιμόθεον Α΄ 4:6, Β΄ 4:2-4)

2. Η προσωπική αγιότητα ζωής (Προς Τιμόθεον Β΄ 2:22)

3. Η αποφυγή φιλονεικιών και κενολογιών (Προς Τιμόθεον Α΄ 6:3-5)

4. Η παράδοση των υγιαινόντων λόγων (Προς Τιμόθεον Α΄ 6:3, Β΄ 1:13)

5. Η προσκόλληση στο καθαρό κήρυγμα (Προς Κορινθίους Β΄ 11:3-4)

Για τον Απόστολο Παύλο, ο «μολυσμός της πίστης» δεν είναι απλώς μια ηθική πτώση, αλλά κυρίως η διαστρέβλωση του Ευαγγελικού μηνύματος και η εισαγωγή ξένων στοιχείων στη διδασκαλία της Εκκλησίας. Η προστασία της πίστης απαιτεί επαγρύπνηση, ορθή διδασκαλία και αποχή από κάθε τι που θα μπορούσε να τη διαφθείρει. Η πίστη, όπως την παρουσιάζει ο Παύλος, είναι δυναμική και ευάλωτη, και χρειάζεται συνεχή φύλαξη μέσα από την αλήθεια του λόγου του Θεού.

ΠΗΓΗ.ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

 

Άγιος Ιλάριος Πικταβίου: «Τα αυτιά του λαού είναι αγιότερα από τις καρδιές των Ιερωμένων»

• 
  

Άρθρο τοῦ μοναχοῦ Σεραφείμ Ζήση

Ὁ Ἅγιος Ἱλάριος Πικταβίου ὁ Ὁμολογητής τόν 4ο αἰ. διαπιστώνει, ὅτι ἡ πνευματική διάκριση τῶν ἁπλῶν Ὀρθοδόξων τούς καθιστᾷ ἐνίοτε θεολογικότερους ἀπό τούς Κληρικούς!

1. Ποιός εἶναι ὁ Ἅγιος Ἱλάριος Ἐπίσκοπος Πικταβίου (c. 310 – c. 367)

1α. Ἠ ἀποτελεσματική «οἰκονομία» καί διάκριση τοῦ Ἁγίου Ἱλαρίου

2. Τό θεολογικό διακύβευμα τῆς ἐποχῆς (351 – 361)

3. Σημαντικά ἀποσπάσματα τῆς ἐπιστολῆς κατά τοῦ Ἐπισκόπου Αὐξεντίου

3α. Ἡ θόλωση τῆς ἀκριβείας στά ἐκκλησιαστικά Δόγματα προετοιμάζει τήν αἵρεση, ἀλλά καί τήν εἴσοδο τοῦ Ἀντιχρίστου

3β. Ὁ Ἐπίσκοπος Αὐξέντιος εἶναι αἱρετικός καί ἀντίχριστος, μολονότι φαινομενικῶς ὁμιλεῖ ὀρθοδόξως

3γ. Τό Ὀρθόδοξο Ποίμνιο ἀντιλαμβάνεται ὀρθοδόξως ἐκεῖνα πού οἱ αἱρετίζοντες Ἐπίσκοποι διαστρέφουν πρός τήν αἵρεση

3δ. Ὁ κίνδυνος τῆς προσκολλήσεώς μας στά ἐκκλησιαστικά κτήρια· προτιμότερη ἡ Ὀρθοδοξία στίς ἐρημιές

1. Ποιός εἶναι ὁ Ἅγιος Ἱλάριος Ἐπίσκοπος Πικταβίου (c. 310 – c. 367)

Ἡ παροῦσα περιδιάβασή μας στίς ὁδούς τῆς πρώιμης ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας μᾶς ὁδηγεῖ στόν ἱερό Ἱλάριο, Ἐπίσκοπο Πικταβίου (τοῦ σημερινοῦ Πουατιέ, Poitiers, τῆς Δυτ. Γαλλίας), καί στίς ἔνδοξες ἐκκλησιαστικές σελίδες τῶν μαρτυρικῶν ἀγώνων τῶν Ὀρθοδόξων κατά τῆς αἱρέσεως τοῦ Ἀρειανισμοῦ τόν 4ο αἰῶνα [1].

Φοβερός ἐχθρός τῆς αἱρέσεως σέ λόγους καί ἔργα, ὁ Ἱλάριος ἀπεκλήθη «Ἀθανάσιος τῆς Δύσεως» καί «Σφύρα [κατά] τῶν Ἀρειανῶν» (“malleus Arianorum”)· τούς ὁποίους πράγματι σφυροκόπησε τόσον ἐπίμονα, ὥστε ἐπανειλημμένως νά ὑποστεῖ διωγμούς καί τετραετῆ ἐξορία χάριν τῆς Ὀρθοδοξίας. Καί αὐτῆς ἀνεδείχθη στήν Δύση στήριγμα, «Στῦλος Ὀρθοδοξίας» θά λέγαμε, ὅπως καί ὁ Μέγας Ἀθανάσιος στήν καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολή. Λίγο μετά τόν θάνατό του ἤδη ἐθεωρεῖτο, ὅτι ὁ Ἅγιος Ἱλάριος, μαζί μέ τούς Ἁγίους Κυπριανό καί Ἀμβρόσιο, συναριθμεῖται στούς τρεῖς ἐπιφανεῖς τετελειωμένους «μάρτυρες καί Ὁμολογητές» τῆς Ἐκκλησίας τῆς Δύσεως [2]. Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στήν Δύση στίς 13 Ἰανουαρίου (ἀλλά πρό τῆς δεκαετίας τοῦ 1970, στίς 14 τοῦ μηνός). Στά παλαιότερα ἑλληνικά Συναξάρια (καί τίς Πατρολογίες καί Ἐγκυκλοπαιδεῖες κ.ἄ.), ὅσο καί ἄν ἐρευνήσαμε ἀρχικῶς, δέν εὑρήκαμε νά μνημονεύεται ἑορτασμός τῆς μνήμης του ἀπό τούς Ἀνατολικούς Ὀρθοδόξους· σέ ἀνάλογες νεότερες συναξαριστικές ἐκδόσεις, ὡστόσο, ἔντυπες καί ψηφιακές, οἱ ὁποῖες ἔχουν συμπεριλάβει ἀκόμη περισσοτέρους παλαιούς Ὀρθοδόξους Ἁγίους τῆς Δύσεως, ἔχει ἐνταχθεῖ καί ὁ Ἅγιος Ἱλάριος στίς 13 Ἰανουαρίου [3]. Ἅλλωστε ὁ Ἅγιος Ἱερώνυμος (c. 342-420) σέ δύο τοὐλάχιστον σημεῖα τῶν ἔργων του ὀνομάζει τόν Ἱλάριο «ἅγιο» καί πολλές φορές «Ὁμολογητή», τόν ἔχει δέ συμπεριλάβει στό ἔργο του De Viris Illustribus (Περί τῶν Ἐπιφανῶν Ἀνδρῶν), ἐνῷ καί ὁ δυτικός ἐκκλησιαστικός ἱστορικός καί θεολόγος Ρουφῖνος (345-411) ἐπίσης τόν χαρακτηρίζει ὡς «ἅγιο ἄνδρα» καί «Ὁμολογητή». [4] Ἀκόμηκαί στήν καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολή ὁ ἱερός Θεοδώρητος Κύρου (c. 393 – c. 457) στόν Ἐρανιστή του παραθέτει ἐκτενῆ θεολογική γνώμη τοῦ «Ἁγίου Ἱλαρίου Ἐπισκόπου καί Ὁμολογητοῦ» [5].

Ὁ Ἅγιος, λοιπόν, Ἱλάριος, Γέροντας τοῦ Ἁγίου Μαρτίνου τῆς Τουρώνης, δηλ. τῆς Tours (316/336 – 397), ὑπῆρξε ὄχι μόνον ὁ πρῶτος ἐκκλησιαστικός ὑμνογράφος τῆς Δύσεως, ἀλλά κυρίως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μέ τά τριαδολογικά καί πολεμικά κατά τῶν Ἀρειανῶν ἔργα του κατέστησε κατανοητή στήν Δύση τήν θεολογία τῆς συγκρούσεως στήν Ἀνατολή μεταξύ Ὀρθοδόξων καί Ἀρειανῶν. Σέ αὐτό συνετέλεσε ἡ καλή γνώση του τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης, ἡ ὁποία τοῦ κατέστησε προσιτή τήν γραμματεία τῶν δικῶν μας, Ἀνατολικῶν, ἑλληνοφώνων Ἁγίων Πατέρων.

Σέ μία ἐποχή κατά τήν ὁποία ὁ Ἀρειανισμός, ἀφοῦ εἶχε ἐπικρατήσει στήν Ἀνατολική Αὐτοκρατορία, δυστυχῶς ἐπέλαυνε ἀποφασιστικῶς καί στήν Δύση, μετά τόν θάνατο (τό 350) τοῦ Ὀρθοδόξου Αὐτοκράτορος τῆς Δύσεως Κώνσταντος, ὁ Ἱλάριος ἔσωσε τήν Ὀρθοδοξία στήν Δύση, ἀπέναντι στήν πυγμή τοῦ ἀρειανόφρονος (συν)Αὐτοκράτορος τῆς Ἀνατολῆς (καί Μονοκράτορος, τελικῶς) Κωνσταντίου Β΄ (337-361).

Τήν περίοδο ἐκείνη, οἱ περισσότεροι Ὀρθόδοξοι Ἐπίσκοποι τῆς Δύσεως, ἀκόμη καί οἱ πρωτοστάτες τῆς Ὀρθοδοξίας στήν Δύση Λιβέριος, Πάπας Ρώμης, καί Ὅσιος, Ἐπίσκοπος Κορδούης (Κόρδοβας), ἐξαναγκάσθηκαν ἀπό τόν αἱρετικό Αὐτοκράτορα Κώνσταντα σέ ὑπογραφή τοῦ ἀρειανίζοντος β΄ Συμβόλου τοῦ Σιρμίου (357) ὡς ὑποκαταστάτου τοῦ ὀρθοδόξου Συμβόλου τῆς Νικαίας· ὁ Λιβέριος μάλιστα συνυπέγραψε καί τήν συνοδική καταδίκη τοῦ Μ. Ἀθανασίου ἀπό τούς Ἀρειανούς. Τό β΄ σύμβολο τοῦ Σιρμίου μεταξύ ἄλλων καταδίκαζε τόν ὅρο «ὁμοούσιος» τῆς Νικαίας, τῶν Ὀρθοδόξων, ἀλλά καί τόν ὅρο «ὁμοιούσιος». Στήν δίδυμη «οἰκουμενική» Σύνοδο τῆς Ἀριμίνου (Rimini, Ἰουλ 359) καί τῆς Σελευκείας (Δεκ 359), μέ ἔξωθεν πίεση τοῦ Αὐτοκράτορος ἐπιβλήθηκε τό ἀρειανικό Σύμβολο τῆς Νίκης (τροποιημένο δ΄ Σύμβολο Σιρμίου) καί ἔτσι στερεώθηκε ἡ ἐπιβολή τῶν ἰσχυρῶν Ἀρειανῶν «Ὁμοίων» ἐπί τῶν μετριοπαθῶν Ἀρειανῶν «Ὁμοιουσιανῶν» (οἱ ὁποῖοι πλησίαζαν θεολογικῶς τούς Ὀρθοδόξους).

 Με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από την ψευδοσύνοδο της Κρήτης.

        

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου.

Εν Θεσσαλονίκη τη 29η Ιουνίου 2026

    Πριν από δέκα χρόνια ακριβώς πραγματοποιήθηκε, όπως είναι γνωστό, στο Κολυμπάρι της Κρήτης η ψευδοσύνοδος της Κρήτης, (16 έως 27 Ιουνίου 2016).  Ένα κατ’ εξοχήν τραγικό και συγκλονιστικό εκκλησιαστικό γεγονός παγκοσμίων διαστάσεων με ανυπολόγιστες συνέπειες για την ζωή της Εκκλησίας. Ένα γεγονός, που προκάλεσε το πλέον οδυνηρό πλήγμα στο σώμα της Εκκλησίας. Ένα γεγονός, που σήμανε τον θρίαμβο της παναιρέσεως του Οικουμενισμού και γέμισε με απερίγραπτη θλίψη την θριαμβεύουσα και τη στρατευομένη Εκκλησία του Χριστού.

    Με αφορμή, λοιπόν, τη θλιβερή αυτή επέτειο θεωρήσαμε αναγκαίο να  καταθέσουμε στον πιστό λαο του Θεού κάποιες αλήθειες που αφορούν την ψευδοσύνοδο, για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να διδάσκονται οι νεώτεροι.

    Η ψευδοσύνοδος δεν αποτελεί οργανική συνέχεια των αρχαίων μεγάλων Οικουμενικών Συνόδων, διότι δεν έχει τίποτε κοινό μ’ αυτές. Και τούτο διότι:

    1. Όλες οι Οικουμενικές Σύνοδοι συνεκαλούντο πρωτίστως και κυρίως για να καταδικάσουν αιρέσεις της εποχής των. Η «Σύνοδος» της Κρήτης καμιά αίρεση δεν επεσήμανε, ούτε κατεδίκασε, (η λέξη αίρεση είναι άγνωστη στα κείμενά της), ωσάν η Εκκλησία να έπαυσε να πολεμείται στην εποχή μας από σύγχρονες αιρέσεις, ενώ η θλιβερή σύγχρονη πραγματικότητα μαρτυρεί το ακριβώς αντίθετο. Απ’ εναντίας μάλιστα κατοχύρωσε και νομιμοποίησε συνοδικά την παναίρεση του Οικουμενισμού και αναγνώρισε ως «Εκκλησίες» τους ετεροδόξους.

    2. Στις Οικουμενικές Συνόδους, κάθε επομένη Σύνοδος επεκύρωνε τις δογματικές αποφάσεις όλων των προηγουμένων. Αντίθετα η «Σύνοδος» της Κρήτης καμία από τις δογματικές αποφάσεις των προγενεστέρων Οικουμενικών και Ενδημουσών Συνόδων δεν θεώρησε χρέος της να επικυρώσει. Και τούτο διότι αν το έπραττε, θα ήταν αναγκασμένη να ανανεώσει την καταδίκη των ετεροδόξων ως αιρετικών, πράγμα που δεν το ήθελε επ’ ουδενί λόγω.

    3. Κατεπάτησε και ακύρωσε στην πράξη θεοπνεύστους Ιερούς Κανόνες διαχρονικού κύρους, όπως αυτούς που απαγορεύουν τις συμπροσευχές, τους μεικτούς γάμους κ.λ.π.

 ΜΙΑ ΠΑΡΑΚΛΗΣΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ 

ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΛΑ.