Τα Ψυχοσάββατα και η Μνημόνευση των Κεκοιμημένων

 

Το Σάββατο επιλέχτηκε ως εβδομαδιαία ημέρα της μνημόνευσης των κεκοιμημένων ακόμη από την χριστιανική αρχαιότητα. Αυτή την ημέρα η Εκκλησία ενθυμείται και τιμά τους μάρτυρες, τους ομολογητές, μνημονεύοντας “τους αγίους, ενδόξους και πανευφήμους αποστόλους, του αγίους, ενδόξους και καλλινίκους μάρτυρες, τους οσίους και θεοφόρους πατέρες ημών”, αλλά και τους εν ορθή τη πίστη κεκοιμημένους. Αργότερα με το ίδιο σκεπτικό, δηλαδή ως σημείο σεβασμού προς την ημέρα της ανάπαυσης και γνωστό όντως ότι οι κεκοιμημένοι αναπαύονται σε σχέση με όλα τα επίγεια πράγματα, οι Άγιοι Πατέρες όρισαν το Σάββατο ως ημέρα μνημόνευσης αυτών που ολοκλήρωσαν την επίγεια ζωή τους: “Ἐν Σαββάτῳ δὲ ἀεὶ τὴν τῶν ψυχῶν μνείαν ποιούμεθα, ὅτι τὸ Σάββατον, κατάπαυσιν σημαίνει Ἑβραϊστί καὶ τῶν τεθνεώτων τοίνυν ὡς τῶν βιωτικών καὶ τῶν λοιπών ἁπάντων καταπαυσαμένων κἂν τῇ καταπαυσίμῳ τῶν ἡμερῶν, τὰς ὑπὲρ αὐτῶν δεήσεις ποιούμεθα, ὃ δὴ καὶ ἐπὶ πᾶν κεκράτηται γίνεσθαι Σάββατον”.

Παρότι κάθε Σάββατο τελούνται ακολουθίες για τους κεκοιμημένους, η Εκκλησία κανόνισε ειδικές ημέρες του εκκλησιαστικού έτους στις οποίες τελείται ειδικά η μνημόνευση των απ' αιώνος κεκοιμημένων και τις τοποθέτησε στο πλαίσιο του κινητού λειτουργικού κύκλου. Αυτές οι ημέρες είναι το Ψυχοσάββατο της Απόκρεω, την περίοδο του Τριωδίου, και το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής, την περίοδο του Πεντηκοσταρίου, έχοντας τα δύο Σάββατα ένα στενό δεσμό μεταξύ τους. Σχετικά με το Ψυχοσάββατο της Απόκρεω, ο χριστιανός “προτού να ταυτιστεί με τον Αδάμ, ώστε να παρασύρει στην κίνηση της μεταπτώσεώς του ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, πρέπει να προενεργεί αυτή τη διάβαση από την υπόσταση στη φύση διά “της λειτουργικής μνήμης”, συνοψίζοντας, σε μία ημέρα, το αμέτρητο πλήθος των πιστών που με την ύπαρξή τους έχουν σημαδέψει την πορεία του χρόνου”.

Όσον αφορά το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής, τοποθετημένο πριν την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε ότι όλοι είμαστε σεσωσμένοι διά της θυσίας του Χριστού. Και τούτο γιατί γεννηθήκαμε εν Χριστώ μέσω του Βαπτίσματος και ενδυναμωθήκαμε στην εν Χριστώ ζωή διά των άλλων Ιερών Μυστηρίων της Εκκλησίας. Όλοι μαζί, λοιπόν, ζώντες και κεκοιμημένοι είμαστε μέλη της Εκκλησίας, διά της κοινωνίας με το Θεό, και όλοι δικαιούμαστε να λάβουμε την Πεντηκοστή το περίσσευμα των δώρων του Αγίου Πνεύματος. Συνεχίζοντας τη σκέψη μας πάνω σ' αυτή την ιδέα λέμε ότι αυτή η ημέρα θυμίζει σε μας που ζούμε ακόμα στη γη και την υποχρέωση που έχουμε, να προσευχόμαστε ο ένας για τον άλλον, όπως συμβουλεύει και ο Απόστολος Ιάκωβος και είναι σαφές ότι με τον όρο “άλλον” εννοούμε τόσο τους ζωντανούς όσο τους κεκοιμημένους, επειδή και αυτοί είναι οι “εν Χριστώ” αδελφοί μας. Μένοντας στη σημασία της ίδιας εορτής, παραθέταμε τη σχετική αναφορά στο Πεντηκοστάριο, όπου, ευθύς εξ' αρχής, πριν να καταγραφούν όπως συνήθως οι τυπικές διατάξεις, αναφέρεται: “Μνήμην ἐπιτελοῦμεν πάντων τῶν ἀπ' αἰῶνος κοιμηθέντων εὐσεβῶς, ἐπ' ἐλπίδι ἀναστάσεως ζωῆς αἰωνίου”.

«Η Πόλις Εάλω – Εάλω η Πόλις» (Λόγος Επιμνημόσυνος)-Μητροπολίτου Τραπεζούντος Χρυσάνθου

 

Μητροπολίτου Τραπεζούντος Χρυσάνθου

Λόγος Επιμνημόσυνος, που εκφωνήθηκε την 29η Μαΐου του 1916

 ---------------------------------------------

Η εορτή της Πεντηκοστής του έτους 1916 συνέπεσε να είναι την 29η Μαΐου, αποφράδα ημέρα της αλώσεως της των πόλεων Βασιλίδος, της «Θεοτοκουπόλεως και Αγιοτόκου» Κωνσταντινουπόλεως. Ο εκ Κομοτηνής καταγόμενος και ορμώμενος, αοίδιμος Μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος (μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών) κατ’ εκείνη την μεγάλη Κυριακή της Πεντηκοστής λειτουργούσε στον Μητροπολιτικό ναό της Τραπεζούντος και εκφώνησε εμπνευσμένο  λόγο για την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, εν είδει «ἐπιμνημοσύνου προσλαλιᾶς  ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῶν ψυχῶν τῶν βιαίῳ καί μαρτυρικῷ τῷ τρόπῳ πεσόντων καὶ τελειωθέντων ὑπερασπιστῶν τῆς Κωνσταντίνου Πόλεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ τελευταίου μάρτυρος καὶ μεγαλομάρτυρος Αὐτοκράτορος αὐτῆς, τοῦ Κωνσταντίνου ΙΑ΄ τοῦ Παλαιολόγου».

Η ομιλία αυτή δημοσιεύτηκε  στο περιοδικό «Κομνηνοί» του έτους 1916, υπό τον τίτλο: «Λόγος Ἐπιμνημόσυνος, ῥηθεὶς τῇ 29ῃ Μαΐου». Ο μνημειώδης αυτός λόγος του Τραπεζούντος Χρυσάνθου άρχεται με το ρητό: «Ἀνδρῶν ἐπιφανῶν πᾶσα γῆ τάφος» (Θουκ. Βιβλ. Β΄. Κεφ. 43 εδαφ. 3). Ακολουθούν κάποια αποσπάσματά του.

«Ὅταν ὁ μέγας τῆς ἑλληνικῆς κλασσικῆς ἀρχαιότητος ρήτωρ καί πολιτικός Περικλῆς ἐξεφώνησε τόν λαμπρό ἐκεῖνο ἐπιτάφιο λόγο στούς πεσόντες ὑπέρ πατρίδος Ἀθηναίους κατά τόν Πελοποννησιακό πόλεμο εἶπε πλήν ἄλλων καί τούς ὑψηλούς τούτους λόγους: «Ἀνδρῶν ἐπιφανῶν πᾶσα γῆ τάφος», ὅτι δηλαδή τάφος τῶν ἡρώων εἶναι πᾶσα γῆ καί χώρα καί ὄχι κάτωθεν στηλῶν καί μαρμάρων φορτωμένων ἀπό μεγαλοπρεπεῖς καί πολυτελεῖς ἐπιγραφές.  Καί στά πέρατα τῆς οἰκουμένης ἡ ἀνάμνηση τῶν κατορθωμάτων τους χαράσσεται στόν νοῦ καί τίς καρδιές τῶν ἀνθρώπων βαθύτερα, παρά στούς τάφους καί στά μνημεῖα.

Ἄν ὑπάρχει περίσταση κατά τήν ὁποία ἐφαρμόζεται τό ρητό τοῦτο σέ ὅλη του τήν ἔννοια, εἶναι ἀκριβῶς ἡ παροῦσα σεμνή καί εὔσημη ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, ἡ ὁποία συνήγαγε ὅλους ἐμᾶς ὑπό τόν ἱερό θόλο τοῦ Μητροπολιτικοῦ ναοῦ, προκειμένου, ἀφοῦ δεηθοῦμε μέ κλίση αὐχένος καί γονάτων ὑπέρ ἀναπαύσεως τῶν ψυχῶν τῶν Πατέρων καί ἀδελφῶν μας, νά ἀναπέμψουμε εὐχές καί διά μνημοσύνου νά τιμήσουμε τούς ἐπί τῶν ἐπάλξεων τῶν τειχῶν τοῦ Βυζαντίου κατά τήν ἀποφράδα ταύτη ἡμέρα τῆς 29ης Μαΐου ἐνδόξως πεσόντες προγόνους μας, ἡγουμένου τοῦ γενναίου αὐτοκράτορος τῆς Κωνσταντινουπόλεως Κωνσταντίνου  Παλαιολόγου, τοῦ ὁποίου ἡ ἡρωικός θάνατος ἐπεσφράγισε τόν μακρόν βίον καί τήν ἱστορίαν τοῦ βυζαντινοῦ κράτους.

Ἀδελφοί, ὅσους ἡ μνήμη τῶν ἡρῴων τούτων καί μαρτύρων τοῦ καταρρέοντος κράτους ἐκάλεσε ἐδῶ, ἄς ἀνοίξουμε πρός στιγμήν τήν φωτεινή καί ἔνδοξη ταύτη σελίδα τῆς περιπετειώδους ἱστορίας τοῦ Βυζαντίου καί ἄς θαυμάσουμε τήν ἀπαράμιλλη ψυχική ρώμη καί τόν ἡρωισμό, ὁ ὁποῖος ἔθαλε κατά τίς τελευταῖες φθινοπωρινές ἡμέρες τοῦ φθίνοντος βυζαντινοῦ κράτους καθ’ ὅν χρόνο βαρύς ἐπήρχετο ὁ βαρύς καί παγερός χειμῶνας τῆς τουρκικῆς βαρβαρότητας καί τυραννίας, ὁ ὁποῖος ἐπάγωσε τό αἷμα τῆς ζωῆς καί τῆς ἐλευθερίας καί τοῦ πολιτισμοῦ τῶν Ἑλλήνων. Ἀφοῦ δέ ἐξετάσουμε τά πραγματικά αἴτια τῆς παρακμῆς καί πτώσεως τοῦ Βυζαντίου, θά πορισθοῦμε τά προσήκοντα μαθήματα γιά τό παρόν καί τό μέλλον.

Μετά ἀπό μακρά πολιορκία κι ἀντίσταση τῶν γενναίων ὑπερασπιστῶν τῆς Πόλεως, ἀνέτειλε ἡ 29η Μαΐου 1453 καί ἐκυμάτιζε ἀκόμη ἐπί τῆς πύλης τοῦ Ρωμανοῦ ἡ σημαία τοῦ δικεφάλου ἀετοῦ. Ὁ Βασιλεύς ἀκούραστος ἔτρεχε ἐνθαρρύνοντας τόν στρατό καί λέγοντας: ‘’ἡμῶν ἐστιν ἡ νίκη, ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν πολεμεῖ’’. Οἱ Τοῦρκοι πολεμοῦσαν λυσσαλέως, ἐνῶ οἱ ἡμέτεροι ἀνθίσταντο ἐρρωμένως (μέ ρώμη).  Ἕνα Ἀλλάχ! Ἀκουγόταν μέ ἄγρια φωνή καί οἱ ὁρμητικές ἐπιθέσεις στρατιωτῶν, σοφτάδων, γενιτσάρων, ἐπέρχονταν ὡς κύματα θαλάσσης, συντριβόμενα ἐπάνω στόν βράχο τοῦ ἡρωισμοῦ τῶν ἡμετέρων.

Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Ο Εσταυρωμένος βασιλιάς του Γένους

Του πρωτοπρεσβύτερου Δημητρίου Αθανασίου

Το χρονόμετρο της ιστορίας έπαυσε να χρονομετρά το κλέος της Αγίας Ρωμαϊκής (όχι της λεγόμενης Βυζαντινής) Αυτοκρατορίας κατά τις μεσημβρινές «Μεγάλες Ώρες» της αποφράδος ημέρας Τρίτης, της 29ης Μαΐου του 1453, όταν «απ’ άκρου εις άκρον ακούστηκε η σπαραξικάρδια ιαχή, «εάλω η Πόλις».
«Ο Μυρίπνοος μήνας Μάιος και το αυτοκρατορικό όνομα Κωνσταντίνος εσφράγισαν ανεξίτηλα στο διάβα των αιώνων την ιστορία της Παναγιοσκεπάστου Θεοτοκουπόλεως Κωνσταντινουπόλεως.
Ήταν 11 Μαΐου του 330 μ.Χ., ημέρα μνήμης του μαρτυρίου του Αγίου Μωκίου, ο οποίος ήταν ο πολιούχος του αρχαίου Βυζαντίου, όταν ο Μέγας Κωνσταντίνος εγκαινίασε την «Νέα Ρώμη», την Κωνσταντινούπολη, ως τη νέα πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ήταν 29η και πάλι του μυρίπνοου μηνός Μαΐου του 1453 μ.Χ. και επί των ημερών της Βασιλείας του μεγαλομάρτυρος «Ελέω Θεού πιστού Σεβαστοκράτορος των Ρωμιών Κωνσταντίνου ΙΑ’ του Παλαιολόγου» όταν «εάλω η Πόλις και επάρθεν η Ρωμανία», κατά την ημέρα της εορτίου μνήμης της Αγίας Θεοδοσίας της οποίας ο ιερός ναός και η εφέστιος εικώνεφέραν τα ανοιξιάτικα ρόδα (Γκιουλ) της προσευχής και των δεήσεων των πολιορκημένων Ρωμιών που έκαμαν ολονυκτία ικετεύοντας για τη σωτηρία τους. Εκείνα τα «έσχατα ρόδα» πρωταντίκρισαν οι Οθωμανοί, όταν εισήλθαν στο ναό της και αφού τον μετέτρεψαν σε Τζαμί, έδωσαν την ονομασία «Γκιουλ Τζαμί», που σημαίνει «Τέμενος των Ρόδων».(Ι.Σιδηράς -ιστορικός).

Ανατριχιάζει κανείς θυμούμενος ότι μια μέρα πριν, στις 28 Μαΐου, έγινε η τελευταία ακολουθία στην Αγιά Σοφιά και λιτανεία, όπου ξαφνικά δακρύζει και πέφτει κάτω η εικόνα της Παναγίας και γίνεται τόσο βαριά που δεν σηκώνεται! Ξημερώματα της 29ηςΜαϊου 1453 γύρω στη 1:00 π.μ. ξεκίνησε η επέλαση των Οθωμανών στην Πόλη και κορυφώθηκε τραγικά στις 4:00 π.μ.
Έκτοτε, εκκλησίες γίνονται στάβλοι και άπειρες βυζαντινές αρχαιότητες καταστρέφονται! Από την Παναγία Περίβλεπτο, το Παλάτι των Βλαχερνών, το παλάτι του Θεόδωρου του Στουδίτη και τους Αγίους Αποστόλους δεν σώθηκε σχεδόν τίποτα! Δεν είναι τυχαίο που για χρόνια τώρα κάθε τέτοια μέρα οι τούρκοι εορτάζουν την νίκη τους με πανηγυρικές παρελάσεις και αναπαραστάσεις των γενίτσαρων. Διότι, τι ειρωνεία! Η πόλη έπεσε από τους γενίτσαρους, εξισλαμισμένους και τουρκεμένους, δηλαδή, Έλληνες, κυρίως θύματα του παιδομαζώματος! Ειδικά τώρα πλέον, σε μια εποχή νεο-οθωμανικού επεκτατισμού και ισλαμικού εξτρεμισμού στην Τουρκία, όπου η Αγιά Σοφιά από μουσείο ξαναγίνεται τζαμί, οι ανθελληνικές κορώνες δίνουν και παίρνουν και υπάρχει μια συνεχώς κλιμακούμενη ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Τραγικό πρόσωπο-πρωταγωνιστής εκείνη την αποφράδα μέρα του Μαΐου ήταν ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Ο τελευταίος των Βυζαντινών και ο πρώτος των Ελλήνων. Γράφει ο μακαριστός ιστορικός Σαράντης Καργάκος τα εξής: «Ο Κωνσταντίνος, εκείνη την αποφράδα Τρίτη σκοτώθηκε στην Πύλη του Ρωμανού. Αλλ’ αμέσως αναστήθηκε στην ψυχή του λαού. Δεν είναι τυχαίο ότι από τους 80 και πλέον Αυτοκράτορες, που κάθισαν στο θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως, μόνον ο Κωνσταντίνος πέρασε στο θρύλο, έγινε τραγούδι και σύμβολο. Ούτε ο Βουλγαροκτόνος, ούτε ο Νικηφόρος Φωκάς πέρασαν στο δημοτικό τραγούδι. Σ’ αυτό πέρασε μόνον ο Κωνσταντίνος. Γιατί σ’αυτόν ο λαός είδε τη θέληση για αντίσταση, τη διάθεση για θυσία. Ο Κωνσταντίνος πέφτεικαι το Γένος … ανέστη! Διότι της Αναστάσεως προηγείται η Σταύρωση. Ο Κωνσταντίνος είναι ο Εσταυρωμένος βασιλιάς της ιστορίας μας.
Έπεσε μαχόμενος σαν Σπαρτιάτης• μέσα του είχε κάτι από το φρόνημα των Θερμοπυλομάχων. Ας μην ξεχνάμε ότι έζησε και έδρασε στα χώματα που γέννησαν τον Λεωνίδα. Στο Μυστρά, άλλωστε, στέφθηκε Αυτοκράτορας. Στην Πόλη δεν πήγε σαν Βυζαντινός, σαν Ρωμαίος• πήγε σαν Έλληνας και μάλιστα Σπαρτιάτης. Μαζί του πήρε τη ψυχή του Λεωνίδα. Μίλησε, έδρασε, πέθανε σαν Λεωνίδας. Ας θυμηθούμε την απάντηση που έδωσε στο Σουλτάνο, όταν έναντι πολλών ανταλλαγμάτων του ζητήθηκε παράδοση :«Το δε την Πόλιν σοι δούναι ουκ εμόνεστίν, ούτε άλλου των κατοικούντων. Κοινή γαρ γνώμη αποθανούμεν εν ταύτη και ου φεισόμεθα της ζωής ημών»
Η απόκριση αυτή είναι μια μακρινή απήχηση του «μολών λαβέ». Μια πρόδρομη μορφήτου νεώτερου «ΟΧΙ».
….Αγνόησε το άδοξο παρόν και ατένισε προς το παρελθόν. Έπρεπε να σταθεί ισάξιος των ενδόξων προκατόχων του. Αυτό που είχε δεν ήταν δικό του• ανήκε στο Γένος. Και το Γένος των νεκρών απαιτούσε θυσία• όχι παράδοση. Ο Κωνσταντίνος δεν πολέμησε για να νικήσει, πολέμησε για να μην ηττηθεί η τιμή του Γένους.

Τα θεϊκά σημάδια πριν την Άλωση της Πόλης 1453

 

Από τις αρχές της χρονιάς του 1453 περίεργα συμβάντα λάμβαναν χώρα στην Κωνσταντινούπολη, που προκάλεσαν την ανησυχία των κατοίκων. Αυτοί φοβόταν ότι ο Θεός τους είχε εγκαταλείψει και ότι το τέλος της Βασιλεύουσας, αλλά και το δικό τους, πλησίαζε.

Ο Μ. Κριτόβουλος γράφει: «…παράξενοι και ακατανόητοι σεισμοί, βρασμοί της γής, διάφορα ουράνια φαινόμενα όπως βροντές, αστραπές και τρομακτικοί κεραυνοί, εμφάνιση του σέλαος, ισχυροί άνεμοι, ακατάπαυστες βροχοπτώσεις και κατακλυσμοί, εμφανίσεις ασυνήθιστων  αστεριών και λανθασμένες πορείες άλλων και πάλι εξαφάνισή τους και νέα αστέρια στην θέση τους με εκπομπές καπνού για πολύ χρόνο….Στους ναούς πολλές εικόνες έβγαζαν ιδρώτα, όπως επίσης και οι αναθηματικές στήλες και οι ανδριάντες των μεγάλων ανδρών…..εντελώς παράδοξα, συνέβαιναν σε γυναίκες και άνδρες επιληψίες και εκστάσεις…παλαιές ιστορίες ξανακούγονταν και διάφοροι παλαιότεροι χρησμοί επανεξετάζονταν… Τρείς ή τέσσερες ημέρες πριν ξεκινήσει αυτός ο πόλεμος κι ενώ όλοι οι κάτοικοι της Πόλης έκαναν λιτανεία με την εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας  και παρακαλούσαν τον Θεό, η εικόνα  έπεσε ξαφνικά από τα χέρια αυτών που την κρατούσαν κάτω στην γή μπρούμυτα, χωρίς να προηγηθεί κάποια βίαιη κίνηση ή απροσεξία… έτρεξαν να την σηκώσουν, αλλά η εικόνα είχε κολλήσει στο έδαφος σαν να ήταν από μολύβι ασήκωτο και κανείς δεν μπορούσε να την αποκολλήσει. Σχεδόν ταυτόχρονα ακούστηκε ένα έντονο βογκητό και πολλοί απέδωσαν το πέσιμο της εικόνας σε υπερφυσικά αίτια. Στην μετατροπή του φόβου σε αληθινό εφιάλτη συντέλεσαν και τα ουράνια φαινόμενα που ακολούθησαν  σχεδόν αμέσως. Σεισμικές βροντές και αστροπελέκια παρατηρήθηκαν και στην συνέχεια άρχισε να βρέχει, για να ακολουθήσει μετά από λίγο σφοδρή χαλαζόπτωση, με χαλάζι σε μέγεθος φουντουκιού. Ταυτόχρονα άνδρες και γυναίκες γονάτισαν συντετριμμένοι μέσα στα λασπόνερα. Και αποδύθηκαν σε μια σπαρακτική δέηση προς την Παναγία, να ευδοκήσει και να γίνει για μια ακόμα φορά ο ουράνιος σωτήρας τους, όπως τόσες φορές στο παρελθόν.

Την ίδια νύκτα σημειώθηκε έκλειψη της σελήνης. Είναι πολύ πιθανό να θεωρήθηκε ολική έκλειψη η πολύωρη εξαφάνισή της πίσω από τα κατάμαυρα σύννεφα, επειδή σύμφωνα με διαπρεπείς αστρονόμους δεν σημειώθηκε έκλειψη της σελήνης τότε στην Κωνσταντινούπολη. Ανεξάρτητα όμως του τι πραγματικά συνέβη, εκείνο που έχει σημασία είναι ότι   θεώρησαν το γεγονός «θεοσημία», δηλαδή κακό θεϊκό οιωνό και προμήνυμα ότι το οριστικό τέλος είναι πολύ κοντά. Τότε πολλοί θυμήθηκαν μια παλιά προφητεία που έλεγε ότι η Βασιλεύουσα δεν πρόκειται να περιέλθει σε χέρια βαρβάρων αν προηγουμένως «δεν εσκιάζετο το πρόσωπο της σελήνης»…

Την άλλη ημέρα ένα νέο σημάδι κατατρόμαξε τους κατοίκους: «ένα πυκνό νέφος σκέπασε όλη την πόλη από το πρωϊ ως το βράδυ. Αυτό ερμηνεύτηκε ως σημάδι αποδημίας του Θεού και ολοκληρωτικής εγκατάλειψης της Πόλης..». (Μιχαήλ Κριτόβουλου, Βυζαντίου Άλωσις, εκδόσεις Απ. Α. Χαρίση, Αθήνα 1999).

Την 24 του μηνός Μαϊου ένα επίσης τρομερό σημείο εμφανίστηκε. Την νύκτα πριν την Παρασκευή, έλαμψε ολόκληρη η Πόλη. Έτρεξαν οι φρουροί νομίζοντας ότι οι Τούρκοι έβαλαν φωτιά να κάψουν την Πόλη και άρχισαν να φωνάζουν. Πολλοί είδαν  να βγαίνει ψηλά, από τα παράθυρα της Μεγάλης Εκκλησίας της Αγίας Σοφίας, μεγάλη πύρινη φλόγα που αγκάλιασε γύρω-γύρω όλο τον τρούλο της. Αυτό κράτησε πολλή ώρα. Έπειτα μαζεύτηκε η φλόγα και έγινε ένα φώς ανέκφραστο και αμέσως υψώθηκε στους ουρανούς. Το φώς άγγιξε τον ουρανό, άνοιξαν οι ουράνιες πύλες, έλαβαν το φως και πάλι έκλεισαν. (Νέστωρ-Ισκεντέρης-Γ. Φραντζής Χρονικό).

Το σημάδι αυτό ερμηνεύτηκε ως απόδειξη ότι ο Θεός τους εγκατέλειψε και ήταν θέλημά Του να πληρώσουν τις αμαρτίες τους με τον χαμό της Πόλης.

Κάποια από αυτά τα σημάδια γίνονταν ορατά και από το στρατόπεδο του Μωάμεθ και προκαλούσαν προβληματισμό, ιδιαίτερα ένα πριν την τελική επίθεση στην Πόλη:  

«Κάποιο φως λαμπερό κατέβαινε από τους ουρανούς και έμεινε όλη την νύκτα πάνω από την Πόλη, λές και ήθελε να την σκεπάσει. Όταν το πρωτοείδαν, έλεγαν ότι ο Θεός έχει οργιστεί με τους χριστιανούς και θέλει να τους κάψει…..Αργότερα όμως, όταν είδαν ότι ντροπιάζονταν συνέχεια και ότι τους γκρέμιζαν από τα τείχη και τις σκάλες, έλεγαν ότι ο Θεός πολεμάει μαζί με τους χριστιανούς, τους σκεπάζει και τους προστατεύει, γι΄αυτό και μείς δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα χωρίς την θέλησή Του….Ο αμηράς (=σουλτάνος)  και οι στρατιώτες του ήταν πολύ σκυθρωποί και λυπημένοι και εκείνος είχε αποφασίσει την επόμενη μέρα να λύσει την πολιορκία. Εκείνο όμως το βράδυ βλέπουν πάλι το ουράνιο φώς να κατεβαίνει. Τώρα όμως δεν απλωνόταν σαν τις άλλες φορές πάνω από την Πόλη, για να μείνει εκεί όλη την νύκτα, αλλά φάνηκε μόνο από μακριά και αμέσως ύστερα διασκορπίστηκε και χάθηκε.Όταν το είδαν αυτό ο αμηράς και οι δικοί του, καταχάρηκαν και άρχισαν να λένε. «Τώρα ο Θεός  τους εγκατέλειψε». (Γ. Φραντζής, Χρονικό).

ΠΗΓΗ.ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ."ΘΡΥΛΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΝΕΜΕΝΗΣ ΡΩΜΙΟΣΥΝΗΣ.ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΡΗΓΟΡΗ (Αναδημοσίευση απο το ιστολόγιο ΨΗΦΙΔΕΣ)

Ανάξιοι κληρονόμοι! Χάθηκε οριστικά το Σινά για τον Ελληνισμό.

Του Μανώλη Κοττάκη

Πριν από ακριβώς έναν χρόνο, ανήμερα της μαύρης επετείου της Αλώσεως της Κωνσταντινούπολης, η κυβέρνηση των Αθηνών πληροφορήθηκε αιφνιδιασμένη ότι απόφαση του εφετείου της Ισμαηλίας στην περιφέρεια του Σινά στην Αίγυπτο αφαιρούσε την κυριότητα από σειρά ακινήτων της Θεοβάδιστης Μονής και έθετε σε κίνδυνο τη μακραίωνη παρουσία του Ελληνισμού στον ιερό χώρο του χριστιανισμού.

Ο πρωθυπουργός προσωπικά και ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αλ Σίσι μάς διαβεβαίωσαν λίγες εβδομάδες αργότερα στο Μέγαρο Μαξίμου ότι επρόκειτο για παρεξήγηση και ότι οι δύο χώρες έκαναν προχωρημένες διαπραγματεύσεις για την υπογραφή μίας συμφωνίας η οποία θα διασφάλιζε τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα της μονής επί των ακινήτων.

Συνέβη το ακριβώς αντίθετο.

Οι Αιγύπτιοι δεν έκαναν πίσω ούτε χιλιοστό στις διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν στο Κάιρο μεταξύ των υπουργών των Εξωτερικών, ενώ ταυτόχρονα ξέσπασε, άγνωστο με την υποκίνηση ποίου, εμφύλια διαμάχη μέσα στη μονή, καθώς ομάδα μοναχών στασίασε εναντίον του τότε Αρχιεπισκόπου Δαμιανού και επιχείρησε με πραξικοπηματικές ενέργειες να τον αντικαταστήσει. Η απάντηση εκείνου ήταν να προσλάβει μπράβους και να τους πετάξει έξω με τη βία.

Επρόκειτο για ένα δώρο εξ ουρανού για την αιγυπτιακή πλευρά, η οποία, όσο διήρκεσε η κρίση και δεν γνώριζε με ποιον συνομιλεί, κωλυσιέργησε στις διαπραγματεύσεις, οι οποίες ούτως ή άλλως, με βάση όσα είχε πει δημοσίως ο πρωθυπουργός, δεν είχαν στόχο τη διασφάλιση της κυριότητας των ακινήτων της μονής, αλλά τη διασφάλιση του λατρευτικού της χαρακτήρα και την εξασφάλιση της παραμονής των μοναχών στους οποίους θα παρέχονταν αιγυπτιακά διαβατήρια.

Η εφημερίδα μας παρενέβη με αγωνία από την πρώτη στιγμή σε αυτή την κρίση και έθεσε προ των ευθυνών τους και την ελληνική κυβέρνηση και την αιγυπτιακή κυβέρνηση και τους ίδιους τους μοναχούς, οι οποίοι δεν αντιλαμβάνονταν ότι, αν άλλαζε ο Αρχιεπίσκοπος πριν υπογραφεί η συμφωνία, αυτό θα καταδίκαζε τη Μονή Σινά για έναν απλό λόγο.

Η Τραγωδία του Άνετου Χριστιανισμούvisit counterΥπήρξε μια εποχή που το να είσαι Χριστιανός σήμαινε κίνδυνο. Η ομολογία του Χριστού ενείχε την πιθανότητα εξορίας, χλευασμού, φτώχειας, φυλάκισης ή θανάτου. Οι πρώτοι Χριστιανοί εισέρχονταν στην Εκκλησία γνωρίζοντας ότι μπορεί να έχαναν τα πάντα για χάρη του Ευαγγελίου. Οι μάρτυρες έμπαιναν στην αρένα ψάλλοντας ύμνους. Οι ασκητές κατέφευγαν στις ερήμους. Οι άγιοι έκλαιγαν για τις αμαρτίες τους. Οι πιστοί νήστευαν, προσεύχονταν, αγωνίζονταν, μετανοούσαν και υπέμεναν.Σήμερα, ωστόσο, σε μεγάλο μέρος του σύγχρονου κόσμου, ο Χριστιανισμός έχει μετατραπεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Έχει γίνει άνετος. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η τραγωδία.Ο σύγχρονος Χριστιανισμός συχνά δεν θέτει το ερώτημα: «Πώς μπορώ να σταυρώσω τα πάθη μου;» αλλά μάλλον: «Πώς μπορώ να παραμείνω άνετος ενώ εξακολουθώ να αποκαλώ τον εαυτό μου Χριστιανό;» Το πνεύμα της θυσίας έχει αντικατασταθεί από το πνεύμα της ευκολίας. Το στενό μονοπάτι για το οποίο μίλησε ο Χριστός έχει διευρυνθεί για να φιλοξενήσει τα πάθη της εποχής.Υπάρχουν ακόμα προκλήσεις, ειδικά αν επιλέξουμε να είμαστε αληθινοί Χριστιανοί. Το να μας χλευάζουν, να μας εξοστρακίζουν, να μας αποφεύγουν και να μας κάνουν τη ζωή κάπως άβολη. Αλλά προσπαθούμε να αποφύγουμε ακόμα και αυτό!Ο Κύριός μας δεν είπε:«Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας μένει άνετα».Είπε:«Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθεί».— Ματθαίος 16:24Ωστόσο, η αυτοαπάρνηση έχει γίνει σχεδόν ξένη στη σύγχρονη θρησκευτική κουλτούρα. Η νηστεία θεωρείται ακραία. Η σεμνότητα θεωρείται ξεπερασμένη. Η επαγρύπνηση για την ψυχή θεωρείται ανθυγιεινή. Η μετάνοια αντικαθίσταται από την αυτοεπιβεβαίωση. Ο πνευματικός πόλεμος απορρίπτεται ως συμβολισμός. Ο φόβος του Θεού ανταλλάσσεται με θεραπευτική συναισθηματικότητα. Πολλοί τώρα επιθυμούν έναν Χριστιανισμό χωρίς ασκητισμό, χωρίς δάκρυα, χωρίς υπακοή, χωρίς αγώνα, χωρίς θυσία και, τελικά, χωρίς τον Σταυρό. Αλλά ο Χριστιανισμός χωρίς τον Σταυρό δεν είναι καθόλου Χριστιανισμός.

 

Η Τραγωδία του Άνετου Χριστιανισμού


visit counter



Υπήρξε μια εποχή που το να είσαι Χριστιανός σήμαινε κίνδυνο. Η ομολογία του Χριστού ενείχε την πιθανότητα εξορίας, χλευασμού, φτώχειας, φυλάκισης ή θανάτου. Οι πρώτοι Χριστιανοί εισέρχονταν στην Εκκλησία γνωρίζοντας ότι μπορεί να έχαναν τα πάντα για χάρη του Ευαγγελίου. Οι μάρτυρες έμπαιναν στην αρένα ψάλλοντας ύμνους. Οι ασκητές κατέφευγαν στις ερήμους. Οι άγιοι έκλαιγαν για τις αμαρτίες τους. Οι πιστοί νήστευαν, προσεύχονταν, αγωνίζονταν, μετανοούσαν και υπέμεναν.

Σήμερα, ωστόσο, σε μεγάλο μέρος του σύγχρονου κόσμου, ο Χριστιανισμός έχει μετατραπεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Έχει γίνει άνετος. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η τραγωδία.

Ο σύγχρονος Χριστιανισμός συχνά δεν θέτει το ερώτημα: «Πώς μπορώ να σταυρώσω τα πάθη μου;» αλλά μάλλον: «Πώς μπορώ να παραμείνω άνετος ενώ εξακολουθώ να αποκαλώ τον εαυτό μου Χριστιανό;» Το πνεύμα της θυσίας έχει αντικατασταθεί από το πνεύμα της ευκολίας. Το στενό μονοπάτι για το οποίο μίλησε ο Χριστός έχει διευρυνθεί για να φιλοξενήσει τα πάθη της εποχής.

Υπάρχουν ακόμα προκλήσεις, ειδικά αν επιλέξουμε να είμαστε αληθινοί Χριστιανοί. Το να μας χλευάζουν, να μας εξοστρακίζουν, να μας αποφεύγουν και να μας κάνουν τη ζωή κάπως άβολη. Αλλά προσπαθούμε να αποφύγουμε ακόμα και αυτό!

Ο Κύριός μας δεν είπε:

«Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας μένει άνετα».

Είπε:

«Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθεί».
— Ματθαίος 16:24

Ωστόσο, η αυτοαπάρνηση έχει γίνει σχεδόν ξένη στη σύγχρονη θρησκευτική κουλτούρα. Η νηστεία θεωρείται ακραία. Η σεμνότητα θεωρείται ξεπερασμένη. Η επαγρύπνηση για την ψυχή θεωρείται ανθυγιεινή. Η μετάνοια αντικαθίσταται από την αυτοεπιβεβαίωση. Ο πνευματικός πόλεμος απορρίπτεται ως συμβολισμός. Ο φόβος του Θεού ανταλλάσσεται με θεραπευτική συναισθηματικότητα.

Πολλοί τώρα επιθυμούν έναν Χριστιανισμό χωρίς ασκητισμό, χωρίς δάκρυα, χωρίς υπακοή, χωρίς αγώνα, χωρίς θυσία και, τελικά, χωρίς τον Σταυρό. Αλλά ο Χριστιανισμός χωρίς τον Σταυρό δεν είναι καθόλου Χριστιανισμός.