Εισαγωγικά.
Παρουσιάζουμε τα βασικά σημεία της αξιόλογης διαδικτυακής
συζήτησης που έγινε με επώνυμα σχόλια μεταξύ του κ.Δ.Χ και του γράφοντος fdathanasiou
(π.Δ.Α) στο ιστολόγιο -ΟΜΟΛΟΓΙΑ. Στο
συγκεκριμένο ιστολόγιο ο διαχειριστής του αναδημοσίευσε το άρθρο «Ακέφαλη ή
ανεπίσκοπη αποτείχιση» από το ιστολόγιο-ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ
ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ του γράφοντος. Οπότε αναγκαστικά η συζήτηση έγινε στο ιστολόγιο ΟΜΟΛΟΓΙΑ
και περίλαμβανε 12 τουλάχιστον μεγάλης έκτασης σχόλια.
Η αξιολόγηση και η
παρουσίαση των βασικών σημείων της συζήτησης έγινε από τρίτο πρόσωπο (Α.Χ), που είναι γνώστης των θεμάτων και την δημοσιεύουμε στην συνέχεια.
ΘΕΡΜΗ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ. Όπως έχουμε τονίσει και παλιότερα θα
παρακαλέσουμε τα εξής: Ακόμα και σε αναδημοσιεύσεις κειμένων, η αποστολή
σχολίων και οι συζητήσεις να γίνονται στο ιστολόγιο-ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ
ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ (https://fdathanasiou-parakatathiki.blogspot.com).
1. Αξιολόγηση των Θέσεων του Δ.Χ. (Δημητρίου
Χατζηνικολάου)
Ο Δ.Χ. υπερασπίζεται τη σκοπιμότητα και τη θεολογική
νομιμότητα του κινήματος του 1935 και των χειροτονιών των Γ.Ο.Χ., θεωρώντας ότι
η καθολική εκτροπή της Ιεραρχίας επέβαλλε την ίδρυση παράλληλης Συνόδου.
Πλεονεκτήματα των Θέσεων του Δ.Χ.:
- Αναδεικνύει
τεκμηριωμένα τις ιστορικές βιαιότητες, τους διωγμούς, τις βεβηλώσεις και
τις αντικανονικές ενέργειες (όπως την εγκύκλιο του 1926 περί «ακύρων
μυστηρίων») που διέπραξαν οι καινοτόμοι νεοημερολογίτες σε βάρος των
πιστών.
- Θέτει
το πραγματικό λειτουργικό και ποιμαντικό πρόβλημα της φυσικής επιβίωσης
ενός ομολογιακού αγώνα («τι θα γινόταν όταν θα έσβηναν οι παλαιοί
κληρικοί;»), επισημαίνοντας τον κίνδυνο εξαφανίσεως του κινήματος χωρίς
νέες χειροτονίες.
- Διαστέλλει
τη μετριοπαθή στάση του Αγίου πρώην Φλωρίνης Χρυσοστόμου (ο οποίος το 1937
θεωρούσε το σχίσμα «δυνάμει» και τα μυστήρια έγκυρα) από τον ακραίο
ακυρωτισμό των Ματθαιϊκών, αποφεύγοντας την ισοπέδωση όλων των
παλαιοημερολογιτών.
Μειονεκτήματα των Θέσεων του Δ.Χ.:
- Περιορίζει
αυθαίρετα την εφαρμογή του 15ου Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου αποκλειστικά στην
αποτείχιση από «έναν μόνον» επίσκοπο, θεωρώντας εσφαλμένα ότι ο κανόνας αγνοεί
την υπόλοιπη Ιεραρχία.
- Παραβλέπει
ότι σε περιόδους γενικευμένης αιρέσεως (όπως στην Εικονομαχία ή τον
Μονοθελητισμό), παρά την καθολική σχεδόν εκτροπή των επισκόπων, οι Άγιοι
(Όσιος Θεόδωρος Στουδίτης, Άγιος Μάξιμος Ομολογητής) αποτειχίστηκαν χωρίς
να προχωρήσουν σε χειροτονίες παράλληλης Ιεραρχίας.
- Νομιμοποιεί
τη συγκρότηση παράλληλης διοικούσας «Συνόδου» και αντικανονικών
χειροτονιών, ενέργειες που προσκρούουν ευθέως στους κανόνες περί
παρασυναγωγής και σχίσματος (31ος Αποστολικός, 11ος Καρθαγένης).
- Αδυνατεί
να δικαιολογήσει το γεγονός ότι η επίσημη Αποκήρυξη των τριών Αρχιερέων το
1935 δεν επικαλέστηκε κανέναν Ιερό Κανόνα ή αγιοπατερικό έρεισμα.
2. Αξιολόγηση των Θέσεων του fdathanasiou (π.ΔΑ)
Ο fdathanasiou (π.ΔΑ) κινείται με βάση την αυστηρή
κανονική ακρίβεια και το consensus Patrum, υποστηρίζοντας ότι η αποτείχιση
είναι αποκλειστικά μέτρο αμυντικής οχύρωσης και όχι αφορμή για ίδρυση
παράλληλων εκκλησιαστικών δομών.
Πλεονεκτήματα των Θέσεων του fdathanasiou:
- Βασίζει
την επιχειρηματολογία του στους Ιερούς Κανόνες (15ο ΑΒ΄, 31ο Αποστολικό,
11ο Καρθαγένης) και στην εκκλησιολογική διάκριση μεταξύ πνευματικής
απαξίωσης του αιρετίζοντος και δικονομικής διατήρησης του ενυποστάτου της
ιερωσύνης του μέχρι τη συνοδική καθαίρεση.
- Προσκομίζει
αδιάσειστα ιστορικά τεκμήρια από τις Οικουμενικές Συνόδους (Ανατόλιος
ΚΠόλεως, Μελέτιος Αντιοχείας, Ζ΄ Οικουμενική, Διόσκορος, Καλέκας) που
αποδεικνύουν ότι η Εκκλησία ουδέποτε δέχθηκε την ακαριαία (ipso facto)
ακυρότητα των μυστηρίων των ακατακρίτων.
- Διαχωρίζει
με θεολογική ακρίβεια τα ζητήματα δογματικής πίστεως από τα ζητήματα
εκκλησιαστικής τάξεως (ημερολόγιο), επισημαίνοντας ότι η μεταρρύθμιση του
1924 ήταν μεν αντικανονική και λανθασμένη πρακτικά, αλλά δεν συνιστούσε
αυτόματα δογματική αίρεση.
- Επισημαίνει
ότι οι τρεις Μητροπολίτες που ηγήθηκαν του κινήματος το 1935 παρέμειναν
για 11 ολόκληρα χρόνια στη νεοημερολογητική Ιεραρχία, έχοντας υπογράψει τη
μεταρρύθμιση και συμμετάσχει στη διοίκηση πριν αποσχιστούν.
Μειονεκτήματα των Θέσεων του fdathanasiou:
- Η
έντονη προσήλωσή του στη συνοδική δίκη και καθαίρεση μπορεί να δώσει την
εντύπωση υποτίμησης του ζωντανού αισθήματος του λαού που βίωνε τους
διωγμούς και την εκτροπής των ποιμένων.
- Παρότι
ορθός κανονικά, αφήνει θεωρητικά ανοικτό το ποιμαντικό κενό της απουσίας
επισκόπων σε περιπτώσεις παρατεταμένης κρίσεως, εστιάζοντας στην αναμονή
της Θείας Πρόνοιας και της συγκλήσεως Ορθοδόξου Συνόδου.
Βασικά σημεία της συζήτησης
Το ημερολογιακό ζήτημα και τη μεταρρύθμιση του 1924
Η αντιπαράθεση μεταξύ του Δημητρίου Χατζηνικολάου (Δ.Χ.)
και του fdathanasiou (π.ΔΑ) για το ημερολογιακό ζήτημα και τη
μεταρρύθμιση του 1924 διαμορφώνεται μέσα από δύο εκκλησιολογικές προσεγγίσεις:
1. Οι Θέσεις του Δημητρίου Χατζηνικολάου (Δ.Χ.)
- Θεωρεί
ότι η εισαγωγή του νέου ημερολογίου το 1924 συνιστά εισαγωγή «αιρέσεως»
και προκάλεσε σχίσμα στην Εκκλησία.
- Ισχυρίζεται
ότι οι νεοημερολογίτες κατήργησαν αποφάσεις των Πανορθοδόξων Συνόδων του
16ου αιώνα, καθώς και Οικουμενικών Συνόδων που όριζαν την ίδια λατρευτική
τάξη (56ος Κανόνας της ΣΤ΄ Οικουμενικής) και την απαγόρευση συνεορτασμού
με αιρετικούς (37ος της εν Λαοδικεία).
- Υποστηρίζει
ότι το 1924/1935 το σύνολο των επισκόπων της Εκκλησίας της Ελλάδος
συνετάχθη με την καινοτομία, καθιστάμενοι «εν δυνάμει» αιρετικοί.
- Θεωρεί
ότι η ίδρυση παράλληλης Συνόδου και οι χειροτονίες του 1935 ήταν μια
αντίδραση αγιογραφικώς και αγιοπατερικώς επιβεβλημένη, διότι χωρίς νέες
χειροτονίες το ορθόδοξο κίνημα θα εξαφανιζόταν λόγω ελλείψεως κληρικών.
- Επισημαίνει
τη διευκρίνιση του Αγίου πρώην Φλωρίνης Χρυσοστόμου (1937) ότι το σχίσμα
ήταν μόνον «εν δυνάμει» και τα μυστήρια των νεοημερολογιτών έγκυρα (αν και
προς αποφυγήν), διαστέλλοντας τη θέση αυτή από τον ακραίο ακυρωτισμό των
Ματθαιϊκών.
2. Οι Θέσεις του fdathanasiou (π.Δ.Α)
- Διακηρύσσει
κατηγορηματικά ότι το ημερολόγιο δεν αποτελεί δόγμα και κάθε
μεταβολή είναι αποδεκτή εφόσον δεν παραβιάζονται οι όροι της Α΄
Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας για το Πασχάλιο.
- Αναγνωρίζει
ότι η μεταρρύθμιση του 1924 ήταν μια αντισυνοδική, αντικανονική και
λανθασμένη πρακτική. Τονίζει όμως ότι η παραβίαση των σχετικών κανόνων
συνιστά κανονικό παράπτωμα (και ένδειξη εκκλησιολογικής
παρεκκλίσεως), αλλά όχι αυτομάτως «αίρεση» με τη δογματική σημασία
του όρου.
- Υπογραμμίζει
ότι το 1924 υιοθετήθηκε το διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο (του
Μιλάνκοβιτς) και όχι το Γρηγοριανό, ενώ το Πασχάλιο παρέμεινε κοινό.
- Παραπέμπει
στις Πράξεις των Αποστόλων (β΄ 42-44), σημειώνοντας ότι η ενότητα της
Εκκλησίας θεμελιώνεται στη διδαχή των Αποστόλων, τη Θεία Ευχαριστία, την
κοινωνία και τις προσευχές, και όχι σε αστρονομικούς ημερολογιακούς
υπολογισμούς.
- Υπενθυμίζει
ότι από το Μεγάλο Σχίσμα (1054) έως το 1582 Ανατολή και Δύση
χρησιμοποιούσαν το ίδιο Ιουλιανό ημερολόγιο και συνεόρταζαν χωρίς αυτό να
αλλοιώσει καμία Πίστη ή Δόγμα, αποδεικνύοντας ότι το ημερολόγιο δεν
ταυτίζεται με την ορθότητα του δόγματος.
- Σημειώνει
ότι οι τρεις Αρχιερείς παρέμειναν για 11 ολόκληρα χρόνια (1924–1935) στη
νεοημερολογητική Ιεραρχία έχοντας υπογράψει τη μεταρρύθμιση «κατ'
οικονομίαν», και καταλήγει ότι τα γεγονότα του 1935 έγιναν «με λάθος
εκκλησιαστικό τρόπο», διολισθαίνοντας στην παρασυναγωγή.
Ο ισχυρισμός του Δ.Χ. ότι η
αλλαγή του ημερολογίου (1924) συνιστά «αίρεση» και δογματική εκτροπής επειδή
διέσπασε την ενότητα της Εκκλησίας, ανασκευάζεται στη συζήτηση με βάση τις εξής
θεολογικές και κανονικές διακρίσεις:
Διάκριση Δόγματος και
Εκκλησιαστικής Τάξεως
Στην ιστορία της Εκκλησίας, το
ημερολογιακό ζήτημα θεωρείται κατά κανόνα ζήτημα τάξεως και πρακτικής
εφαρμογής και όχι δογματικής ουσίας, εφόσον δεν καταλύονται οι όροι της Α΄
Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας για τον συνεορτασμό του Πάσχα.Η ημερολογιακή
μεταρρύθμιση του 1924 υιοθέτησε το διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο, ενώ το
Πασχάλιο παρέμεινε κοινό, συνεπώς δεν θίχτηκε ο δογματικός όρος της Α΄
Οικουμενικής Συνόδου.Η παραβίαση κανόνων λατρευτικής τάξεως (όπως ο 56ος της
ΣΤ΄ Οικουμενικής και ο 37ος της Λαοδικείας) συνιστά αντικανονική πράξη και
κανονικό παράπτωμα, αλλά όχι αυτομάτως αίρεση με τη δογματική σημασία
του όρου.Δεν έχουν όλοι οι κανόνες την ίδια θεολογική βαρύτητα. Είναι
διαφορετικό πράγμα ένα δογματικό ζήτημα (όπως το Τριαδικό δόγμα ή η
ενανθρώπηση) και άλλο ένα ζήτημα ημερολογιακού υπολογισμού.Βάσει των Πράξεων
των Αποστόλων (β΄ 42-44), η ενότητα των πιστών θεμελιώνεται στη διδαχή των
Αποστόλων, τη Θεία Ευχαριστία, την προσευχή και την κοινωνία μεταξύ τους,
και όχι σε αστρονομικούς ημερολογιακούς υπολογισμούς. Από το 1054 έως το 1582, Ανατολή και Δύση
χρησιμοποιούσαν το ίδιο Ιουλιανό ημερολόγιο και γιόρταζαν μαζί, χωρίς αυτό να
αλλοιώσει τη δογματική πίστη ή να αποτρέψει το Μεγάλο Σχίσμα



