ΠΑΣΧΑΛΙΝΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 2026 ΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΡΑΣΚΑΣ ΚΑΙ ΠΡΙΖΡΕΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΙΑ

 

Εισαγωγικά

Η  Πασχαλινή εγκύκλιος του Επισκόπου Ξενοφώντος και των λοιπών ιεραρχών της Επισκοπής Ράσκας και Πριζρένης εν Εξορία είναι ένα κείμενο με έντονο θεολογικό, πνευματικό αλλά και πολιτικό περιεχόμενο. Είναι ένα κείμενο που συνδυάζει την Πασχαλινή χαρά με μια έντονη κραυγή διαμαρτυρίας για την τρέχουσα θρησκευτική και πολιτική κατάσταση στη Σερβία.

 

Βασικά σημεία της Εγκυκλίου

Α. Ο Επίσκοπος ξεκινά με την κλασική ορθόδοξη βιβλική αναφορά στις Μυροφόρες και τον άδειο Τάφο, από το κατά Λουκάν  Ευαγγέλιο

«Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; οὐκ ἔστιν ὧδε, ἀλλ’ ἠγέρθη· μνήσθητε ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν ἔτι ὢν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, λέγων ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι». (Λουκ. 24: 5-7)

 

Αυτά τα λόγια αποτελούν την κεντρική αναγγελία της Ανάστασης και το θεμέλιο της χριστιανικής πίστης. Ο Επίσκοπος Ξενοφών τα χρησιμοποιεί στην εγκύκλιό του για να υπενθυμίσει στους πιστούς ότι η ελπίδα δεν βρίσκεται στη φθορά και στον θάνατο, αλλά στη νίκη του Χριστού.

Στο πλαίσιο του κειμένου, η υπενθύμιση της προφητείας από τον Άγγελο έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Άγγελος δεν ανακοινώνει απλώς ένα γεγονός, αλλά καλεί τις Μυροφόρες να θυμηθούν ότι ο Χριστός είχε προειδοποιήσει τους μαθητές Του για την παράδοσή Του σε «χέρια αμαρτωλών», τη σταύρωση και την ανάστασή Του την τρίτη ημέρα. Η αρχική απορία των Μυροφόρων αναδεικνύει την ανθρώπινη αδυναμία να συλλάβει το θαύμα, ακόμη και όταν αυτό έχει προαναγγελθεί.

Παράλληλα, η ερώτηση «Γιατί ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς;» φέρει έναν βαθύ διπλό συμβολισμό. Πέρα από την πνευματική ερμηνεία —ότι ο Χριστός είναι η ίδια η Ζωή και ο τάφος δεν μπορούσε να Τον κρατήσει— ο Επίσκοπος Ξενοφών δίνει και μια σύγχρονη διάσταση. Χρησιμοποιεί το εδάφιο για να ασκήσει κριτική σε όσους παραμένουν προσκολλημένοι σε μια πνευματική νέκρωση, όπως η τυπική προσκόλληση στον νόμο ή η «προδοσία» της πίστης, αντί να βιώνουν τη ζωντανή αλήθεια της Ανάστασης.

Τέλος, το μήνυμα της εγκυκλίου συνδέει το βιβλικό απόσπασμα με την τρέχουσα κατάσταση της Επισκοπής. Η «Εξορία» παρουσιάζεται ως ένας σύγχρονος Γολγοθάς και η δίωξη της κοινότητας ως ένας προσωπικός «σταυρός». Ωστόσο, κυριαρχεί η βεβαιότητα της νίκης: όπως ο Χριστός αναστήθηκε παρά τον θάνατο, έτσι και οι πιστοί καλούνται να μη φοβούνται τις «αποκαλυπτικές» δυσκολίες της εποχής τους, διότι η Αλήθεια είναι ζωντανή.

Για τον Επίσκοπο και την κοινότητά του, η φράση αυτή αποτελεί μια επιτακτική έκκληση για πνευματική εγρήγορση. Μας διδάσκει ότι δεν πρέπει να απελπιζόμαστε μπροστά στον «θάνατο» που βλέπουμε γύρω μας —είτε αυτός εκφράζεται ως πόλεμος, προδοσία ή φτώχεια— αλλά να κρατάμε ζωντανή την υπόσχεση του Θεού ότι η ζωή πάντα νικά στο τέλος

Β. Εξηγεί την ετυμολογία της λέξης  Πάσχα (από το εβραϊκό Pesach), τονίζοντας ότι για τους Χριστιανούς είναι το πέρασμα από τον θάνατο στη Ζωή. Υπενθυμίζει ότι η προετοιμασία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής δεν είναι μόνο τυπική νηστεία, αλλά μια "πνευματική κλίμακα" (αναφορά στον Άγιο Ιωάννη της Κλίμακος) που απαιτεί δικαιοσύνη, αγάπη και έμπρακτη βοήθεια προς τους καταπιεσμένους.

Γ.  Το Πλαίσιο της "Εν Εξορία" Εκκλησίας

Για να κατανοήσουμε το ύφος  του κειμένου, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η συγκεκριμένη εκκλησιαστική ομάδα (υπό τον Επίσκοπο Ξενοφώντα) βρίσκεται σε διακοπή εκκλησιαστικής  κοινωνίας  με το επίσημο Πατριαρχείο Σερβία λόγω του Οικουμενισμού , ως   συνεχιστές του μακαριστού Επισκόπου και ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ  Αρτεμίου .

Η αναφορά σε λειτουργίες σε "μοναστήρια, ναούς και κατακόμβες" υποδηλώνει ότι η κοινότητά τους συχνά δεν έχει πρόσβαση στους επίσημους καθεδρικούς ναούς και λειτουργεί σε ανεπίσημους χώρους.

Δ.  Σκληρή Κριτική κατά της Ηγεσίας

Το κείμενο περιέχει ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα για εκκλησιαστική εγκύκλιο, στρεφόμενο κατά δύο μετώπων:

• Κατά της Σερβικής Κυβέρνησης: Την αποκαλεί "εθνικά και πνευματικά καταστροφικό καθεστώς", κατηγορώντας την για προδοσία των συμφερόντων του σερβικού λαού (κυρίως στο ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου).
• Κατά του Πατριαρχείου Βελιγραδίου: Χαρακτηρίζει την επίσημη εκκλησιαστική ηγεσία ως "απο-ορθοδοξοποιούσα" (de-Orthodoxizing), υπονοώντας ότι έχουν απομακρυνθεί από τις παραδόσεις της Ορθοδοξίας.

Ε.  Ελπίδα μέσα στην "Αποκάλυψη"

Παρά το ζοφερό κλίμα και τις αναφορές σε "αποκαλυπτικούς καιρούς" και στον "Αρμαγεδδώνα", το μήνυμα καταλήγει με ελπίδα.Καλεί τους πιστούς να κρατήσουν το λάβαρο του Αγίου Σάββα, τονίζοντας ότι δεν είναι μόνοι, αλλά τους στηρίζει η "Ουράνια Σερβία". Υπενθυμίζει τα λόγια του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτη, ότι ο Θεός έχει τον τελευταίο λόγο, ανεξάρτητα από το πόσο τρομακτικά φαίνονται τα γεγονότα γύρω μας.

Το κείμενο υπογράφεται από τη διοίκηση της Επισκοπής Ράσκας και Πριζρένης εν Εξορία:

• + ΞΕΝΟΦΩΝ: Επίσκοπος Ράσκας και Πριζρένης εν Εξορία
• + ΝΙΚΟΛΑΟΣ: Χωρεπίσκοπος Παλαιάς Ράσκας και Λόζνιτσας
• + ΜΑΞΙΜΟΣ: Χωρεπίσκοπος Νόβο Μπρντο και Παννονίας
• + ΝΑΟΥΜ: Χωρεπίσκοπος Χβοστάν και Μπαράγιεβο

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

--------------------------------------------------------------------------

Πασχαλινό Μήνυμα του Επισκόπου Ξενοφώντος

Προς τα πνευματικά μου τέκνα, τη μοναστική κοινότητα, τον κλήρο και τον πιστό λαό της Επισκοπής Ράσκας και Πριζρένης εν Εξορία, σας απευθύνουμε τον πάνχαρη πασχαλινό χαιρετισμό:

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ! ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ!

«Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; οὐκ ἔστιν ὧδε, ἀλλ’ ἠγέρθη. μνήσθητε ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν ἔτι ὢν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, λέγων ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι.» (Λουκ. 24: 5-7)

Καθώς ο Χριστός εισήλθε στα Ιεροσόλυμα μέσα σε μεγάλο ενθουσιασμό και αγαλλίαση των πλήθων, ψαλμοί και ύμνοι γέμισαν την αγία πόλη, όπου κάθε Ιουδαίος προσδοκούσε την ενθρόνιση ενός Μεσσία που θα τους λύτρωνε από τους εξωτερικούς εχθρούς και τις δυνάμεις κατοχής. Κι όμως, αντί να στεφανώσει τον Εαυτό Του με μεγαλοπρέπεια καταποντίζοντας τους ασεβείς από τους υψηλούς θρόνους από όπου κυβερνούσαν, ο Κύριός μας προετοιμάστηκε να εορτάσει ταπεινά το Πάσχα εν ειρήνη με τους μαθητές Του.

Έτσι, η Ιερουσαλήμ αναμένει τον Ιησού με ανυπομονησία – από τη μία πλευρά, οι ηγέτες του λαού μαζί με τους Φαρισαίους, το Συνέδριο και τους αρχιερείς σχεδιάζουν να σκοτώσουν τον Χριστό ως ψευδοπροφήτη και ψευδομεσσία, ενώ άλλοι που είναι περιφρονημένοι και απορριφθέντες, όπως η μετανοημένη πόρνη, πλησιάζουν για να αλείψουν τα πανάχραντα πόδια Του και λαμβάνουν ως αντάλλαγμα απροσδόκητα τη συγχώρεση των αμαρτιών τους.

Ο Ιούδας, ένας ψευδομαθητής με διεφθαρμένο χαρακτήρα, εγκαταλείπει το Υπερώο

 του Δείπνου του Πάσχα, αφού πρώτα βούτηξε το χέρι του στο ίδιο πιάτο με τον Δάσκαλό του, και όπως κάποτε ο Αδάμ στον Παράδεισο, αφήνει πίσω του τα γεμάτα χάρη ενδύματά του που έφεραν τη δύναμη και την άυλη λάμψη του Αγίου Πνεύματος. Έτσι ο Ιούδας στερεί τον εαυτό του από τη θεία χάρη, προφέροντας εκείνα τα τρομερά λόγια προς τους εχθρούς του Χριστού: «Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν;» (Ματθ. 26:15).

Λίγο αργότερα στον Κήπο της Γεθσημανής, αυτοί οι ίδιοι εχθροί επιτέθηκαν στον Κύριο σαν να ήταν ληστής. Τον συνέλαβαν, Τον δίκασαν και Τον καταδίκασαν άδικα, Τον χτύπησαν, Τον έφτυσαν και Τον κάρφωσαν πάνω στον Σταυρό. Κάτω από τον Σταυρό στεκόταν η Μητέρα Του Μαρία, της οποίας την ψυχή διαπέρασε η ρομφαία του πόνου, όπως είχε προφητεύσει κάποτε ο Συμεών ο Θεοδόχος. Μαζί με τη Μαρία, στέκονταν μόνο μερικές Μυροφόρες γυναίκες και ο αγαπημένος μαθητής Ιωάννης, ο οποίος νωρίτερα είχε γείρει στο στήθος του Ιησού κατά τον Μυστικό Δείπνο.

Δεν υπάρχουν άλλοι απόστολοι ή μαθητές παρόντες, διότι όλοι τράπηκαν σε φυγή και κρύφτηκαν, συμπεριλαμβανομένου του Πέτρου, εκείνου που διαβεβαίωσε τον Κύριο ότι δεν θα Τον εγκατέλειπε, ακόμη και αν όλοι οι άλλοι το έκαναν. Και ο Πέτρος πράγματι απαρνήθηκε τον Δάσκαλό του και ντράπηκε γι' αυτό, και στη συνέχεια, μετανοημένος, έκλαψε πικρά. Και από τον Σταυρό και γύρω από τον Σταυρό, εμφανίστηκαν φοβερά σημεία: σεισμός και σκοτάδι, ανάσταση νεκρών και το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. Και, παρόλο που οι καρδιές όλων έτρεμαν και φοβούνταν, κανείς δεν κατάλαβε…

Αφού εναποτέθηκε στον τάφο, οι Μυροφόρες γυναίκες, αν και γεμάτες αγάπη για τον αγαπημένο τους Κύριο – μια αγάπη που τις ωθεί να έρθουν στο μνήμα υπό την κάλυψη της νύχτας πριν από την αυγή της Κυριακής για να αλείψουν το πανάγιο και αγαπημένο σώμα με πολύτιμα αρώματα – ούτε εκείνες ήξεραν και ούτε κατάλαβαν.

Και τότε, ένα απροσδόκητο θέαμα μπροστά στα μάτια τους: ένας άδειος τάφος και η λαμπρή εμφάνιση ενός Αγγέλου, ο οποίος προφέρει τα προαναφερθέντα λόγια: «Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν;». Σαν να λέει: «Τώρα είναι η ώρα να θυμηθείτε όσα σας προφήτευσε ο Ιησούς, ώστε να σας προετοιμάσει και να δυναμώσει την πίστη σας».

Ως εκ τούτου, η Εκκλησία του Θεού, εορτάζοντας και ενθυμούμενη, αλλά πάνω απ' όλα βιώνοντας και αγαλλόμενη, ξεκινά την πιο επίσημη εκκλησιαστική της ακολουθία με έναν χαρούμενο ύμνο:

«Ἀναστάσεως ἡμέρα, λαμπρυνθῶμεν λαοί! Πάσχα Κυρίου, Πάσχα! ἐκ γὰρ θανάτου πρὸς ζωήν, καὶ ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν, Χριστὸς ὁ Θεός, ἡμᾶς διεβίβασεν, ἐπινίκιον ᾄδοντας!»

Ποιο είναι αυτό το Πάσχα για το οποίο ψάλλει η Εκκλησία του Θεού; Η λέξη Πάσχα προέρχεται από την εβραϊκή λέξη «Pesach», που σημαίνει «πέρασμα» ή «διάβαση». Έτσι, πριν από μια εβδομάδα, το εβραϊκό Πάσχα ή «Pesach» εορτάστηκε από εκείνους που προσπαθούν ακόμη να κοιτάξουν μέσα από το πέπλο των σκιών, εκείνους που ακόμη δεν βλέπουν τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, ανίκανοι να κατανοήσουν ότι έγινε ένας από εμάς. Μη αναγνωρίζοντας ότι ο Ήλιος της Δικαιοσύνης έλαμψε από τον τάφο, προσπερνούν, περνώντας όχι από τον θάνατο στη Ζωή, αλλά παραμένοντας στο σκοτάδι της απιστίας και της άγνοιας, μη αντιλαμβανόμενοι ούτε με την καρδιά ούτε με τον νου εκείνα τα αγαθά που ο Θεός ετοίμασε για όσους Τον αγαπούν.

Εν τω μεταξύ, επί επτά εβδομάδες, η Εκκλησία και ο λαός του Θεού μέσα σε αυτήν, προετοιμάστηκαν για αυτή τη νικηφόρα ημέρα της μετάβασης από τον θάνατο στη ζωή και από τη γη στον ουρανό, με νηστεία, προσευχή, ταπείνωση και υπομονή.

Η νηστεία των επτά εβδομάδων της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είχε επίσης τη δική της τεσσάρων  εβδομάδων περίοδο προετοιμασίας, όπου μάθαμε από τον Χριστό για την ταπείνωση του Τελώνη, και όταν μαζί με τον Άσωτο Υιό, ανακραυγάσαμε στον Πατέρα να δεχτεί εμάς τους πεπτωκότες, για άλλη μια φορά ως δικούς Του. Προσευχηθήκαμε επίσης θερμά να κληρονομήσουμε τη μερίδα των δικαίων που αναγνώρισαν τον Χριστό όταν ήρθε στη γη, και τέλος, λίγο πριν από την έναρξη της Αγίας Τεσσαρακοστής, κλάψαμε μαζί με τον Αδάμ για τη χαμένη κληρονομιά του ευλογημένου Παραδείσου.

Και ήδη από την πρώτη ημέρα της Σαρακοστής ακούσαμε τα φοβερά και διαχρονικά λόγια του Ησαΐα: «Ἄκουε, οὐρανέ, καὶ ἐνωτίζου, γῆ, ὅτι Κύριος ἐλάλησε· υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν. ἔγνω βοῦς τὸν κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ, Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω καὶ ὁ λαός με οὐ συνῆκεν... τὰς νουμηνίας ὑμῶν καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου... μάθετε καλὸν ποιεῖν, ἐκζητήσατε κρίσιν, ῥύσασθε ἀδικούμενον, κρίνατε ὀρφανῷ καὶ δικαιώσατε χήραν. καὶ δεῦτε δὴ καὶ διαλεχθῶμεν, λέγει Κύριος...» (Ησ. 1:2-3, 14, 17-18).

Εδώ λοιπόν είναι η αληθινή προετοιμασία για τη νηστεία, η οποία είναι μια πνευματική κλίμακα που ανεβαίνει από τη γη στον ουρανό, μια κλίμακα στην κορυφή της οποίας – σύμφωνα με την «Κλίμακα Θείας Ανόδου» που έγραψε ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης – ο ίδιος ο Θεός περιμένει με ανοιχτές αγκάλες, στις οποίες δέχεται όσους Τον αγαπούν, χαρίζοντας μέσω της δικής Του αγάπης, τη δικαιοσύνη για την οποία προφητεύει ο Ησαΐας.

Έτσι, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Κυρίου, εάν η δική μας δικαιοσύνη δεν είναι μεγαλύτερη από τη δικαιοσύνη των Σαδδουκαίων και των Φαρισαίων – κάτι που δυστυχώς συμβαίνει με εμάς σήμερα – εάν δεν ξεχειλίζει, με άλλα λόγια, από Αγάπη και Αλήθεια, και στην πραγματικότητα από τον ίδιο τον Χριστό που είναι η Αγάπη και η Αλήθεια Αυτοπροσώπως, τότε κάθε ανθρώπινη δικαιοσύνη θα είναι σαν ράκος ακαθαρσίας ενώπιον του Κυρίου, όπως δηλώνει και ο άγιος προφήτης Ησαΐας.

Έτσι προετοιμαστήκαμε με ζήλο, με πολλή νηστεία και πνευματικό αγώνα, ώστε να μπορέσουμε να βιώσουμε και να αντέξουμε το πλήρες βάθος της Πασχαλινής χαράς με τη μετάβασή της από τον Θάνατο στη Ζωή και από τη Γη στον Ουρανό.

Επομένως, τα πάντα από τη Γένεση έως την Αποκάλυψη υπόκεινται και οργανώνονται πάνω σε αυτό που αποτελεί το ιδανικό της αληθινής δικαιοσύνης για τον άνθρωπο. Όλα στην ζωή της Εκκλησίας είναι διευθετημένα έτσι ώστε να προσφέρουν και να επιτρέπουν στον άνθρωπο την αιώνια, παντοτινή χαρά και την κληρονομιά της Βασιλείας των Ουρανών, μιας Βασιλείας που πρέπει να βρεθεί πρώτα και κύρια μέσα μας. Αυτό είναι όλο το νόημα και η ουσία της ύπαρξης του ανθρώπου εδώ στη Γη, να είναι Υιός, να είναι κληρονόμος, να είναι τέλειος, καθώς ο Ουράνιος Πατήρ μας είναι τέλειος.

Και σε αυτούς τους δύσκολους και τραγικούς καιρούς, οι οποίοι είναι, τελικά, μια καθημερινή και ατέλειωτη θλίψη για τους Ορθόδοξους Σέρβους, παρατηρούμε συχνά τον κόσμο γύρω μας και αναρωτιόμαστε: «Πού είναι ο Θεός;». Αλλά μόνο αν ακούσουμε προσεκτικά θα ακούσουμε πραγματικά την κλήση από την άλλη πλευρά, να απαντά: «Αδάμ, πού είσαι;» – όπως ακριβώς συνέβη κάποτε, όταν, αντί να είναι αθάνατος και σοφός, ο άνθρωπος βρίσκεται γυμνός, ντροπιασμένος και νεκρωμένος, προσπαθώντας να κρυφτεί από το Πρόσωπο του Ζώντος Θεού, από τον Οποίο τίποτα δεν μπορεί να κρυφτεί.

Ο Θεός λοιπόν, δεν εγκατέλειψε τον άνθρωπο, ούτε τότε, ούτε σήμερα, ούτε σε καμία άλλη στιγμή της ιστορίας της ανθρωπότητας. Αντίθετα, είναι ο άνθρωπος που εγκατέλειψε τον Θεό και δεν Τον θέλει. Είναι ο άνθρωπος που  καρφώνει τον Θεό στον Σταυρό και, μαζί με τον Νίτσε, Τον ανακηρύσσει νεκρό. Είναι λοιπόν ο ίδιος ο άνθρωπος που κρύβεται από τον Θεό, όπως έκανε κάποτε ο Αδάμ στον Παράδεισο μετά την παράβαση της εντολής του Κυρίου. Γι' αυτό ο Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης μας προτρέπει, εμάς τα τραγικά παιδιά αυτού του αποκαλυπτικού αιώνα λέγοντας: «Όλα όσα βλέπω και ακούω γύρω μου είναι τόσο φρικτά, τρομακτικά και εφιαλτικά, που θα έπεφτα σε απόλυτη απόγνωση αν δεν ήξερα ότι ο Θεός έχει τον τελευταίο λόγο!».

Ο άνθρωπος όμως, ο οποίος πλάστηκε αθάνατος και για αιώνια κοινωνία με τον Θεό, με τη δική του ελεύθερη επιλογή επέλεξε τη γύμνια. Και για κάλυμμα, επέλεξε δερμάτινους χιτώνες υποκείμενους στη φθορά και τον θάνατο, προτιμώντας την προσωρινή, βραχύβια ηδονή της αμαρτίας. Αλλά ο Θεός, που δεν θέλει τον θάνατο και την καταστροφή του ανθρώπου, γίνεται γι' αυτό ο ίδιος άνθρωπος, προκειμένου να θεώσει την ανθρώπινη φύση, να την περάσει μέσα από τη φωτιά του πόνου και τις πύλες του θανάτου, και να την εισαγάγει ξανά στην αιώνια ζωή και την άφθαρτη Βασιλεία.

Η βάση της σωτηρίας μας είναι, επομένως, εκείνη η θαυμαστή εμφάνιση του Αρχαγγέλου Γαβριήλ στην ταπεινή Παρθένο της Ναζαρέτ και ο χαιρετισμός χαράς του: «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ» – μαζί με την υπάκουη υποταγή της Παρθένου στο θέλημα του Θεού λέγοντας: «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ρῆμά σου!».

Και η Εκκλησία του Θεού από τις απαρχές της μέχρι σήμερα, βασίζει την ταυτότητα και την υπόστασή της, την αποστολή και το κήρυγμά της, ακριβώς στην πίστη στην Ανάσταση του Χριστού. Διότι σύμφωνα με τα λόγια του Αποστόλου Παύλου: «εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται... ματαία ἡ πίστις ὑμῶν» (Α' Κορ. 15:17)· και ο ίδιος ο Χριστός, πριν αναστήσει τον τετραήμερο νεκρό Λάζαρο από τον τάφο, μαρτυρεί στην αδελφή του Λαζάρου, Μάρθα, ότι «Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται» (Ιωάν. 11:25).

Επισκοπή Ράσκας-Πριζρένης στην Εξορία.Δεύτερη Μεγαλοτεσσαρακοστιανή επιστολή θλίψης για το Κόσσοβο.

 

ΕΝΑ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ 

Έρευνα-σχόλια:πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Εισαγωγικά.

Αναστάσιμη η σημερινή μέρα αλλά  το μικρό ορθόδοξο ποίμνιο της επισκοπής Ρασκας- Πριζρένης εν εξορία συνεχίζεο να ζει τον δικό του πολιτικό και εκκλησιαστικό διωγμό. Ο Επίσκοπος  «Ράσκας-Πριζρένης εν εξορία»  Ξενοφών δημοσιοποίησε μέσω της ιστοσελιδας της επισκοπής ΈΝΑ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΌ ΚΕΙΜΕΝΟ με τίτλο:

 «ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΓΑΛΟΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΙΑΝΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΘΛΙΨΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΣΒΟ – Η κορύφωση του πογκρόμ του Μαρτίου».

( Ο επίσκοπος Ξενοφών ηγείται της Επαρχίας Ράσκας-Πριζρένης εν εξορία μετά τον θάνατο του επισκόπου Αρτεμίου. Η επισκοπή  χωρίστηκε από το Σερβικό Ορθόδοξο Πατριαρχείο μετά την απομάκρυνση του Επισκόπου Αρτεμίου το 2010).Η επιστολή -Εγκύκλιος αποτελεί διακήρυξη της εκκλησιαστικής και εθνικής διάβρωσης που προκαλεί η αίρεση του Οικουμενισμού, με παράδειγμα την περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου.

Ο  Οικουμενισμός  ως το θρησκευτικό σκέλος της παγκοσμιοποίησης στοχεύει στην κατάργηση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων και τη δημιουργία μιας ισοπεδωτικής «πανθρησκείας». Αν η Ορθοδοξία  μετατραπεί σε μέρος ενός «πολυπολιτισμικού χριστιανικού μείγματος», θα επέλθει εξασθένηση του εθνικού φρονήματος και θα χαθεί ο συνεκτικός ιστός του έθνους.

Οι οικουμενιστικές κινήσεις κατευθύνονται από διεθνή κέντρα εξουσίας, όπως οι ΗΠΑ και η ΕΕ. Στόχος αυτών των παρεμβάσεων θεωρείται ο έλεγχος των τοπικών εκκλησιών και η αποδυνάμωση των παραδοσιακών δυνάμεων. 

Προκειμένου να κατανοήσουμε το περιεχόμενο της Εγκυκλίου παραθέτουμε τα εξής ιστορικά γεγονότα.

Σύντομα ιστορικά στοιχεία.

Το ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου

Η δημιουργία του ζητήματος στο Κοσσυφοπέδιο δεν είναι αποτέλεσμα ενός μοναδικού γεγονότος, αλλά μια μακρά διαδικασία σύγκρουσης δύο λαών —Σέρβων και Αλβανών— για την ίδια γη, με διαφορετικά επιχειρήματα η καθεμία.

Για τους Σέρβους, το Κοσσυφοπέδιο είναι η «Ιερουσαλήμ» τους, το πνευματικό και πολιτιστικό τους λίκνο, όπου το 1389 δόθηκε η εμβληματική μάχη εναντίον των Οθωμανών. Για τους Αλβανούς, αποτελεί τη δική τους πατρίδα λόγω της αδιαμφισβήτητης πληθυσμιακής τους πλειοψηφίας τους τελευταίους αιώνες.

Η σύγχρονη κρίση άρχισε να διαμορφώνεται τον 20ό αιώνα. Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη δημιουργία της Γιουγκοσλαβίας, οι εντάσεις παρέμεναν υπό έλεγχο λόγω της σιδηράς πυγμής του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο. Το σύνταγμα του 1974 έδωσε στο Κοσσυφοπέδιο καθεστώς «αυτόνομης επαρχίας» εντός της Σερβίας, γεγονός που ικανοποίησε προσωρινά τους Αλβανούς αλλά εξόργισε τους Σέρβους εθνικιστές.

Η κατάσταση εκτραχύνθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ανακάλεσε την αυτονομία του Κοσσυφοπεδίου, επιβάλλοντας άμεσο έλεγχο από το Βελιγράδι. Αυτό οδήγησε σε μια δεκαετία παθητικής αντίστασης των Αλβανών, η οποία στα τέλη του '90 μετατράπηκε σε ένοπλο αγώνα από τον UÇK (Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσσυφοπεδίου).

Η βίαιη καταστολή από τις σερβικές δυνάμεις και οι καταγγελίες για ανθρωπιστική καταστροφή προκάλεσαν τη διεθνή επέμβαση. Το 1999, το ΝΑΤΟ εξαπέλυσε βομβαρδισμούς εναντίον της Γιουγκοσλαβίας, αναγκάζοντας τον Μιλόσεβιτς να αποσύρει τα στρατεύματά του. Έκτοτε, η περιοχή τέθηκε υπό τη διοίκηση του ΟΗΕ και την προστασία της ειρηνευτικής δύναμης KFOR.

Το τελικό ρήγμα ήρθε το 2008, όταν το Κοσσυφοπέδιο ανακήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία του. Ενώ πολλές δυτικές χώρες (όπως οι ΗΠΑ και οι περισσότερες χώρες της ΕΕ) την αναγνώρισαν, η Σερβία, η Ρωσία, η Κίνα, αλλά και χώρες όπως η Ελλάδα και η Ισπανία, δεν την αποδέχτηκαν. Έτσι, το Κοσσυφοπέδιο παρέμεινε σε ένα διεθνές μετέωρο βήμα, οδηγώντας στις σημερινές ατέρμονες διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση μιας λύσης που θα ισορροπεί ανάμεσα στην εδαφική ακεραιότητα και την αυτοδιάθεση.

Η Μαρτινή Σφαγή (Μάρτιος 2004)

Η Μαρτινή Σφαγή (Σφαγές του Μαρτίου 2004) αναφέρεται στο κύμα βίαιων επιθέσεων κατά του σερβικού πληθυσμού στο Κοσσυφοπέδιο και τη Μετόχια. Αποτελεί μια από τις μελανότερες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας της περιοχής.

 

Συνοπτικά Στοιχεία

Χαρακτηριστικό	Λεπτομέρειες
Ημερομηνία	17-18 Μαρτίου 2004
Τόπος	Κοσσυφοπέδιο και Μετόχια
Ανθρώπινες Απώλειες	28 Σέρβοι νεκροί, χιλιάδες τραυματίες
Υλικές Καταστροφές	35 εκκλησίες/μονές καταστράφηκαν, 900+ σπίτια κάηκαν
Εκτοπισμός	4.000+ Σέρβοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους

---

Το Χρονικό των Γεγονότων

Η βία πυροδοτήθηκε από την είδηση ότι Αλβανόπουλα πνίγηκαν στον ποταμό Ιμπάρ, με τη φήμη να καταλογίζει την ευθύνη σε Σέρβους. Παρά το γεγονός ότι οι ισχυρισμοί αποδείχθηκαν μεταγενέστερα ψευδείς, προκάλεσαν οργανωμένες μαζικές επιθέσεις κατά σερβικών κοινοτήτων.

Η Στάση της Διεθνούς Κοινότητας: Η KFOR (διεθνής στρατιωτική δύναμη) και η UNMIK (διοίκηση του ΟΗΕ) δέχθηκαν δριμεία κριτική για την αδράνειά τους, καθώς απέτυχαν να προστατεύσουν τον άμαχο πληθυσμό και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.

Στο επίκεντρο της πολιτικής πραγματικότητας βρίσκεται η Συμφωνία της Αχρίδας, η οποία επιχειρεί να επιβάλει μια «σιωπηρή αναγνώριση» μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας. Η Πρίστινα (Αλβανική πλευρά)  επιδιώκει την πλήρη διεθνή κυριαρχία και την ένταξη σε οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, ενώ το Βελιγράδι προσπαθεί να διασφαλίσει την Ένωση Σερβικών Δήμων, ένα καθεστώς αυτονομίας που θα προστατεύει τον σερβικό πληθυσμό και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Η Δύση πιέζει για μια τελική λύση που θα εξασφαλίσει τη σταθερότητα στα Βαλκάνια, ζητώντας από τις δύο πλευρές οδυνηρούς συμβιβασμούς.

Ωστόσο, αυτή η διπλωματική προσέγγιση βρίσκει σφοδρή αντίσταση από εκκλησιαστικούς κύκλους, όπως εκφράζεται μέσα από την οπτική του Επισκόπου Ξενοφώντος. Για αυτή την πλευρά, κάθε μορφή διαλόγου ή αποδοχής των δυτικών σχεδίων αποτελεί μια «διαρκή προδοσία». Καταγγέλλουν την πολιτική ηγεσία του Βελιγραδίου για ενδοτισμό και την εκκλησιαστική ηγεσία του Πατριαρχείου για υποκριτική στάση, υποστηρίζοντας ότι θυσιάζουν το «Κοσσυφοπεδιακό τάμα» και την πνευματική ταυτότητα του έθνους στον βωμό του ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού.

Ο  επίσκοπος Ξενοφών εξαπολύει δριμύ κατηγορητήριο κατά της εκκλησιαστικής ηγεσίας του Πατριαρχείου, κατηγορώντας την για υποκρισία και «βουβή σιωπή» απέναντι στις δυτικές πιέσεις. Η κριτική του εστιάζει στη λεγόμενη «σχολή της Μπάτσκα», την οποία ταυτίζει με έναν οικουμενισμό που θεωρεί αντισερβικό και ξένο προς την παράδοση, υποστηρίζοντας ότι η προσέγγιση με το Βατικανό και τη Δύση αποδυναμώνει την πνευματική αντίσταση του λαού. Θεωρεί ότι η προσέγγιση με το Βατικανό και το Οικουμενικό Πατριαρχείο (Φανάρι) αποδυναμώνει την Ορθοδοξία, καθιστώντας την πιο «δυτική» και συμβιβαστική. Μέσω των θρησκευτικών διαλόγων, η εκκλησιαστική ηγεσία προετοιμάζει το έδαφος για να αποδεχθεί ο λαός την απώλεια του Κοσσυφοπεδίου, ακολουθώντας τις εντολές των δυτικών κέντρων εξουσίας.

Η κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο σήμερα.

Η κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο σήμερα (2026) παραμένει ένα από τα πιο περίπλοκα και εύφλεκτα ζητήματα στην Ευρώπη. Παρόλο που δεν υπάρχει ενεργή πολεμική σύρραξη μεγάλης κλίμακας, η ένταση είναι διαρκής, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα της περιοχής.

Το Κοσσυφοπέδιο αποτελεί πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Η Δύση πιέζει για ταχεία ένταξη της περιοχής στους ευρωατλαντικούς θεσμούς, ενώ η Ρωσία στηρίζει τη σερβική θέση στον ΟΗΕ, εμποδίζοντας την πλήρη διεθνή αναγνώριση της Πρίστινας.

Για τους Σέρβους που ζουν στους θύλακες (νότια του ποταμού Ιμπάρ), η κατάσταση είναι ακόμα πιο δύσκολη: Ζουν σε μικρές κοινότητες περιτριγυρισμένες από αλβανικό πληθυσμό, με περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες και συνεχή ανησυχία για την ασφάλεια των θρησκευτικών τους μνημείων.

Κύρια χαρακτηριστικά της Επιστολής

Η επιστολή γράφτηκε γύρω στην 22η επέτειο της σφαγής κατά των Σέρβων στο Κοσσυφοπέδιο και τη Μετόχια .Είναι μια εξαιρετικά επικριτική και πένθιμη ποιμαντική επιστολή απευθυνόμενη στους Σέρβους Ορθόδοξους πιστούς, γραμμένη κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Ο επίσκοπος Ξενοφών στην επιστολή του:

Α. Κατηγορεί τόσο την κυβέρνηση του Βελιγραδίου (τρέχουσα και προηγούμενες) για αποικιακές, αντιεθνικές, παραδοσιακές πολιτικές όσο και το Πατριαρχείο του Βελιγραδίου για συνενοχή μέσω σιωπής, οικουμενισμού και «προδοσίας κατά του λαού» Β. Εντοπίζει την ρίζα της προδοσίας του Κοσσυφοπεδίου στην οικουμενιστική-παγκοσμιοποιητική ιδεολογία της «σχολής της Μπάτσκα-Κοβίλι» (με αναφορά στον Επίσκοπο Ειρηναίο της Μπάτσκα-Μπέτσκι), και συγκεκριμένα στην δίωξη του Επισκόπου Αρτεμίου — τον οποίο αποκαλεί «τον μόνο αληθινό υπερασπιστή της αγίας πίστης και της αγίας γης του Κοσσυφοπεδίου». Η επαρχία βρίσκεται σε εξορία για πάνω από 15 χρόνια, μαρτυρώντας ανοιχτά για αυτές τις προδοσίες.

 ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ.  

ΜΥΡΙΕΣ ΦΟΡΕΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ.

 ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ.

ΜΥΡΙΕΣ ΦΟΡΕΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ.

Η μεγαλυτερη αποδειξι οτι Ανεστη ο Χριστος ειναι οι Χριστιανοι Μαρτυρες.

Ιδιαιτερα σημερα 2026 χρονια μετα Χριστον οπως η Χθεσινη Μεγαλοφωνοτατη Φοβερη περιπτωσι του Πακιστανου Υπουργου.

Πακιστανός Χριστιανός Υπουργός επέλεξε τον θάνατο αντί να αρνηθεί τον Χριστό.

Η τολμηρή του στάση συγκλονίζει τον κόσμο.

Ο Σαχμπάζ Μπάτι ήταν ο μόνος Χριστιανός υπουργός του Πακιστάν.

Πολέμησε τους νόμους περί βλασφημίας που στόχευαν πιστούς σαν αυτόν.

Ένοπλοι έστησαν ενέδρα στο αυτοκίνητό του και πυροβόλησαν περισσότερους από 20 πυροβολισμούς.

Ο Μπάτι γνώριζε τους κινδύνους, αλλά αρνήθηκε να υποχωρήσει.

Πριν από τον θάνατό του, ο Μπάτι κατέγραψε ένα βιντεοσκοπημένο μήνυμα.

Διακήρυξε την εμπιστοσύνη του στον Ιησού Χριστό ως προστάτη του.

Ορκίστηκε να συνεχίσει να υπερασπίζεται τους καταπιεσμένους, ακόμη και αν αυτό του κόστιζε τη ζωή.

Αυτή η ακλόνητη αποφασιστικότητα ορίζει την αληθινή πεποίθηση.

Η δολοφονία του Μπάτι αποκάλυψε τον διωγμό που αντιμετωπίζουν οι Χριστιανοί στο Πακιστάν.

Η ιστορία του μας υπενθυμίζει ότι η πίστη δεν είναι απλώς λόγια.

Ο Ιησούς αξίζει τα πάντα.

Η πίστη του δεν λυγισε από την πίεση.

Εμεινε Πιστος μεχρι θανατου.

Κοινοποιήστε αυτό για να υπενθυμίσετε σε ολους τους ανθρωπους πώς ειναι η πραγματική Πιστι στον Ιησου Χριστο.

Mία άποψη περί του Αγίου Φωτός

 

Εισαγωγικά

Η παρακάτω άποψη δημοσιεύτηκε σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης και θέτει ένα σοβαρότατο προβληματισμό περί του Αγίου Φωτός.Το σχετικό κείμενο είναι διαμορφωμένο, χωρίς να αλλάζει η κεντρική ιδέα της δημοσίευσης.

---------------------------------------------------------------------------------

Φίλοι μου, καλή σας ημέρα. Λόγω της ιερότητας των ημερών, θα ήθελα να καταθέσω λίγες σκέψεις σχετικά με το Άγιο Φως και τις αλλαγές που παρατηρούνται στους καιρούς μας. Επί αιώνες, η πίστη μας διδάσκει ότι κάθε Μεγάλο Σάββατο το Άγιο Φως κατέρχεται ως Άκτιστο Φως, ανάβοντας τις λαμπάδες του Πατριάρχη, τα καντήλια του Παναγίου Τάφου και τα κεριά των πιστών. Για περίπου δεκαπέντε λεπτά από την εμφάνισή του, το Φως αυτό έχει την ιδιότητα να μην καίει, πριν μεταβληθεί τελικά σε κτιστό και φυσικό φως.

Παρατηρούμε όμως τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά τη Σύνοδο του Κολυμπαρίου και τα πρόσφατα υγειονομικά γεγονότα, μια προσπάθεια υποβάθμισης αυτού του θαύματος. 

Εκπρόσωποι της Εκκλησίας, αντί να ομολογούν τη δύναμη της πίστης, υποστηρίζουν πλέον δημόσια ότι το Άγιο Φως λαμβανόταν ανέκαθεν από την «ακοίμητη καντήλα» του Τάφου. Αυτός ο ισχυρισμός έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με την ιστορική πραγματικότητα και τα αυστηρά πρωτόκολλα αιώνων. Αν το Φως ήταν απλώς η φλόγα μιας καντήλας, δεν θα υπήρχε λόγος για τον εξονυχιστικό σωματικό έλεγχο του Πατριάρχη από τις ισραηλινές αρχές για τυχόν μέσα ανάφλεξης, ούτε για την επίσημη σφράγιση του Τάφου με βουλοκέρι αφού πρώτα ερευνηθεί σχολαστικά για καύσιμη ύλη. Επιπλέον, η παρουσία ετερόδοξων παρατηρητών, όπως οι Αρμένιοι, γινόταν ακριβώς για να διαπιστωθεί το υπερφυσικό του γεγονότος και να αποκλειστεί κάθε πιθανότητα ανθρώπινης παρέμβασης.

 ΣΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

του αρχοντογιγαντα Ιουστινου του Ποποβιτς

«Λαέ μου, τί ἐποίησά σοι, καί τί μοι ἀνταπέδωκας;»

Ποτέ, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, δέν εἶχε λιγώτερο Θεό μέσα του ὁ ἄνθρωπος ἀπό σήμερα. Ποτέ λιγώτερος Θεός ἀπό σήμερα. Σήμερα ὁ διάβολος “σαρκώθηκε” μέσα στόν ἄνθρωπο, γιά νά ἀποσαρκώσῃ τόν Θεάνθρωπο.

Σήμερα ὅλο τό κακό μπῆκε στό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, γιά νά ἀποδιώξῃ τόν Θεό ἀπό τό σῶμα. Σήμερα ὅλος ὁ Ἅδης μεταφέρθηκε στήν γῆ. Ποιός νά θυμᾶται ὅτι ἡ γῆ κάποτε ἦταν παράδεισος; Ἡ σημερινή πτῶσις τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλύτερη ἀπό τήν πρώτη πτῶσι [τοῦ Ἀδάμ].

Τότε ὁ ἄνθρωπος ἀποστάτησε ἀπό τόν Θεό, ἀλλά σήμερα ἐσταύρωσε τόν Θεό, σκότωσε τόν Θεό. Ἄνθρωπε, πῶς ἀλλοιῶς νά σέ ὀνομάσω παρά διάβολο; Μά καί αὐτό εἶναι ὕβρις γιά τόν διάβολο. Ὁ διάβολος ποτέ δέν ὑπῆρξε τόσο κακός, τόσο ἔντεχνα κακός ὅπως ὁ ἄνθρωπος. Ὁ Κύριος κατέβηκε καί στόν Ἅδη, μά ἐκεῖ δέν τόν ἐσταύρωσαν. Ἐμεῖς ὅμως τόν ἐσταυρώσαμε! Δέν εἶναι λοιπόν οἱ ἄνθρωποι χειρότεροι ἀπό τόν διάβολο; Δέν εἶναι ἡ γῆ χειρότερος Ἅδης ἀπό τόν Ἅδη; Ἀπό τόν Ἅδη δέν ἔδιωξαν τόν Χριστό, ἐνῶ οἱ ἄνθρωποι σήμερα τόν ἔδιωξαν ἀπό τήν γῆ, τόν ἔδιωξαν ἀπό τό σῶμα τους, ἀπό τήν ψυχή, ἀπό τήν πόλι τους…

Στά κατάβαθα τῆς ψυχῆς μου, ἀδελφοί, κουλουριάσθηκε σάν φίδι ἕνα πονηρό ἐρώτημα καί χαιρέκακα μέ ἐρωτᾶ: Ὑπῆρξε ἄραγε ποτέ καλός ὁ ἄνθρωπος, ἀφοῦ μπόρεσε νά σταυρώσῃ τόν Χριστό;

Ἐσύ [ὁ οὐμανιστής] πιστεύεις στόν ἄνθρωπο. Καυχιέσαι γι’ αὐτόν. Τοῦ δίνεις μεγάλη ἀξία; Ὤ…! κοίταξε τόν ἄνθρωπο, κοίταξέ τον τήν Μεγάλη Παρασκευή, κοίταξέ τον πῶς σκοτώνει τόν Θεάνθρωπο καί πές μου, ἀκόμη τοῦ δίνεις μεγάλη ἀξία; Δέν αἰσθάνεσαι ντροπή πού εἶσαι ἄνθρωπος; Δέν βλέπεις ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι χειρότερος ἀπό τόν διάβολο;

Ξεχᾶστε ὅλες τίς ἡμέρες πρίν καί μετά τήν Μεγάλη Παρασκευή, δεῖτε τόν ἄνθρωπο στό πλαίσιο τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς. Δέν σᾶς φαίνεται ὁ ἄνθρωπος ἡ συμπύκνωσις ὅλων τῶν κακῶν, ὅλων τῶν πειρασμῶν, ὄλων τῶν ἀθλιοτήτων; Δέν δείχνει σήμερα ὁ ἄνθρωπος ὅτι ἡ γῆ ἀποτρελάθηκε; Δέν ἀπέδειξε σήμερα ὁ ἄνθρωπος ὅτι, σκοτώνοντας τόν Θεάνθρωπο εἶναι στ’ ἀλήθεια ἡ παραφροσύνη τῆς γῆς;