Οφειλόμενη απάντηση στο ιστολόγιο «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ»

 

Στο ιστολόγιο «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ» δημοσιεύτηκε άρθρο με τίτλο «Περί Γ.Ο.Χ., αποτειχίσεως και της “μοναδικής οδού”» (https://entoytwnika1.blogspot.com/2026/07/blog-post_16.html), το οποίο σχολιάζει δικό μου κείμενο με τίτλο «Σχόλια σε δημοσίευση για ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ» — δημοσιευμένο στο Facebook, καθώς και στα ιστολόγια «ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ» 

 (https://fdathanasiou-parakatathiki.blogspot.com/2026/07/blog-post_65.html)

και «ΟΜΟΛΟΓΙΑ» (https://apotixisi.blogspot.com/2026/07/blog-post_15.html).

Επειδή ο αρθρογράφος (κ. Ι.Π.) επιχειρεί να αποδομήσει τις απόψεις μου με τρόπο που κρίνω παραπλανητικό, θεωρώ υποχρέωσή μου να απαντήσω, ώστε να μη δημιουργηθεί σύγχυση στους αναγνώστες.

Το κύριο πρόβλημα του κ. Παπαρήγα εστιάζεται στο γιατί προτείνω την ένταξη των αποτειχισμένων στη Σύνοδο του Επισκόπου Αρτεμίου και όχι στη Σύνοδο των Γ.Ο.Χ. υπό τον Αρχιεπίσκοπο Καλλίνικο, επιστρατεύοντας για τον σκοπό αυτό ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΕΣ απόψεις του γράφοντα  περί της «Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ινδονησίας», τις οποίες αποφεύγει να δημοσιεύσει.

Πριν αναπτύξω τις θέσεις μου, διευκρινίζω δύο πράγματα: Πρώτον, ο γράφων δεν ανήκει σε καμία ομάδα νεοαποτειχισμένων, για λόγους που δεν είναι του παρόντος· Δεύτερον, ο κ. Παπαρήγας βιάστηκε να εξάγει συμπεράσματα, χωρίς να γνωρίζει ποιο ακριβώς είναι το μοντέλο ένταξης που προτείνω.

Ξεχνάει ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΑ ο κ.Ι.Π, ότι η Σύνοδος του μακαριστού επισκόπου  Αρτεμίου αποτελεί συνέχεια της διδασκαλίας του μεγάλου ΑΝΤΙ-ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΗ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ ΜΑΣ Οσίου Ιουστίνου Πόποβιτς  τον οποίον οι Γ.Ο.Χ. δεν αναγνωρίζουν ως Άγιο. Ξεχνά, επίσης, ο Ι.Π. ότι ο Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς αποδόμησε τα προσυνοδικά κείμενα της Συνόδου της Κρήτης ως αιρετικά και ο αντι-οικουμενιστικός του αγώνας είχε ως αποτέλεσμα να αποκλεισθεί στη Μονή Τσέλιε, ο ίδιος δε, αποτειχίστηκε από τους αιρετικούς επισκόπους της Σερβικής Εκκλησίας συμπεριλαμβανομένου και του Πατριάρχη Γερμανού.

Η Ομολογία Πίστεως των Γ.Ο.Χ. δεν έχει καμία σχέση με τη θεολογία της Συνόδου Αρτεμίου· η παρουσίασή τους ως ισοδύναμων εκκλησιολογικών λύσεων συνιστά θεολογικό σφάλμα. Οι βασικές διαφορές ΓΟΧ και Συνόδου Αρτεμίου είναι οι εξής:

Α. Η ιστορική ύπαρξη των Γ.Ο.Χ. στην Ελλάδα ξεκινά το 1924, με κύρια αιτία την αλλαγή του εκκλησιαστικού ημερολογίου (εισαγωγή του Διορθωμένου Ιουλιανού), την οποία θεωρούν πρωταρχική «καινοτομία» πίστεως. Αντιθέτως, η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν άλλαξε ποτέ το ημερολόγιό της· ακολουθεί το Ιουλιανό μέχρι σήμερα. Η ρήξη του Αρτεμίου με τη Σύνοδο του Βελιγραδίου δεν είχε λοιπόν καμία σχέση με το ημερολόγιο, αλλά βασίστηκε σε δογματικές διαφωνίες (συμμετοχή στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, προσεγγίσεις με το Βατικανό) και σε ζητήματα εκκλησιαστικής διοίκησης.(Κοσσυφοπέδιο)

Β. Η πλειοψηφία των παλαιοημερολογητικών παρατάξεων θεωρεί ότι οι επίσημες (νεοημερολογίτικες) Εκκλησίες έχουν απωλέσει τη Θεία Χάρη και ότι τα μυστήριά τους είναι άκυρα ή ελλιπή. Ενδεικτική είναι η πορεία του πρώην Φλωρίνης Χρυσοστόμου (Καβουρίδη), ηγετικής μορφής του κινήματος των Γ.Ο.Χ., που σημαδεύτηκε από έντονες μεταβολές και αναθεωρήσεις.

Ο Επίσκοπος Αρτέμιος, αντιθέτως, ξεκίνησε τον αγώνα του με την αυτοσυνειδησία του κανονικού Σέρβου Επισκόπου που διώκεται αναίτια. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο ίδιος και οι μοναχοί του απέφυγαν να κηρύξουν τις επίσημες Ορθόδοξες Εκκλησίες «στερημένες Χάριτος». Και αν στη συνέχεια η στάση του σκληρύνθηκε, αυτό οφείλεται στους συνεχιζόμενους διωγμούς και την αλλοίωση της πίστης. Η  αρχική του προσέγγιση δεν ήταν η πλήρης απόρριψη του ορθοδόξου κόσμου, αλλά η κάθαρση της δικής του τοπικής Εκκλησίας.

Γ. Ο Επίσκοπος Αρτέμιος εφάρμοσε το πνεύμα του ΙΕ´ Κανόνα της Πρωτοδευτέρας και του ΛΑ´ Αποστολικού. Η  ηγεσία του Πατριαρχείου Σερβίας, υποστήριξε, είχε διολισθήσει στην αίρεση του Οικουμενισμού και του συγκρητισμού (συμμετοχή στο Π.Σ.Ε, συμπροσευχές με ετεροδόξους κ.λπ.). Σύμφωνα με το δεύτερο μέρος του ΙΕ´ Κανόνα, η διακοπή κοινωνίας ήταν επιβεβλημένη και «άξια επαίνου», καθώς έγινε για δογματικούς λόγους και όχι για προσωπικά κίνητρα. Συνεπώς, η δημιουργία νέας δομής δεν αποτελεί σχίσμα — το οποίο καταδικάζει ο ΛΑ´ Αποστολικός — αλλά συνέχεια της αυθεντικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, που διαφυλάττει την πίστη.

Οι τρεις Αρχιερείς των Γ.Ο.Χ., στην αποκήρυξή τους, το 1935, δεν επικαλέστηκαν κανέναν συγκεκριμένο ιερό κανόνα, για να δικαιολογήσουν τη διακοπή κοινωνίας. Κι όμως, η Εκκλησία της Ελλάδος εισήγαγε το 1924 το Διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο — το οποίο διατηρεί το παραδοσιακό Πασχάλιο — και όχι το Γρηγοριανό. Το Γρηγοριανό είχε καταδικαστεί τον 16ο αιώνα, επειδή άλλαζε τον υπολογισμό του Πάσχα· το Διορθωμένο Ιουλιανό διαφέρει, σαφώ,ς από αυτό (διαφορετικές ημερομηνίες εορτών των αγίων, απουσία παπικών εορτών κ.λπ.).

Για τους Γ.Ο.Χ. το ημερολογιακό ζήτημα αποτελεί πρωτεύον δογματικό ζήτημα και ορόσημο της πτώσης· για τη Σύνοδο Αρτεμίου είναι δευτερεύον μπροστά στον κίνδυνο του δογματικού συγκρητισμού και του Οικουμενισμού. (ο τρόπος με τον οποίο έγινε η ημερολογιακή μεταβολή ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ).

Δ. Οι Γ.Ο.Χ. αντιμετώπισαν σοβαρές εσωτερικές κρίσεις ως προς την κανονικότητα των επισκοπικών τους χειροτονιών, αναζητώντας κατά περιόδους αναγνώριση ή χειροτονίες από εξωτερικές πηγές (όπως η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία της Διασποράς). Ο Επίσκοπος Αρτέμιος, αντιθέτως, διέθετε αδιαμφισβήτητη, έγκυρη και κανονική χειροτονία από την επίσημη Σερβική Εκκλησία (χειροτονήθηκε το 1991)· όταν καθαιρέθηκε, προχώρησε στη χειροτονία δικών του «χωρεπισκόπων», με απόφαση κληρικολαϊκής συνέλευσης, για να εξασφαλίσει τη συνέχεια της κίνησής του.

Ζ. Οι Γ.Ο.Χ. λειτουργούν ως πλήρως παράλληλη και αυτόνομη εκκλησιαστική δομή, με ιεραρχία που αυτοπροσδιορίζεται ως η μόνη αληθινή Εκκλησία στην επικράτεια, όπως γράφεται στην ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΓΟΧ. Η Σύνοδος Αρτεμίου, αντιθέτως, αυτοπροσδιορίζεται από την αρχή ως «Επαρχία εν διωγμώ και εξορία»: αποτειχισμένο τμήμα εντός της ίδιας της Σερβικής Εκκλησίας, σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με στόχο την αντίσταση εκ των έσω στην αίρεση του Οικουμενισμού και με την ελπίδα ότι η επίσημη Σερβική Εκκλησία θα επιστρέψει κάποτε στην ορθή τροχιά.

Η Εκκλησία της Ινδονησίας: Ορθόδοξη — όχι «Γ.Ο.Χ. Ινδονησίας»

Η αναφορά σε «Γ.Ο.Χ. Ινδονησίας» είναι ανακριβής. Υπάρχει η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ινδονησίας (GOI — Gereja Ortodoks Indonesia), η Ορθοδοξία της οποίας αποδεικνύεται από την πορεία και το έργο της, και όχι από την ένταξή της στη Σύνοδο του Αρχιεπισκόπου Καλλινίκου. Η ταύτισή της με το γοχικό σχήμα αποτελεί ιστορική και εκκλησιολογική ανακρίβεια.

Ο γράφων παρακολουθεί την πορεία της επί δύο δεκαετίες — δεν την «ανακάλυψε» πρόσφατα, όπως έκανε ο κ. Παπαρήγας, βρίσκοντας ευκαιρία να ξεκινήσει  αντιοικουμενιστικό αγώνα. Η αναγνώριση της Ορθοδοξίας της GOI δεν είναι ευκαιριακή ρητορική στρατηγική, αλλά καρπός μακροχρόνιας παρακολούθησης και γνώσης της εκκλησιαστικής πραγματικότητας της περιοχής.

Ο κ. Παπαρήγας, αντί να παρουσιάσει την πλήρη εικόνα, επιλέγει να αποσιωπήσει τα σχετικά μου άρθρα: δεν δημοσιεύει το πρωτογενές υλικό, δεν παραθέτει τις αναλύσεις που έχουν δημοσιευθεί επί σειρά ετών, δεν αναφέρει τη μακροχρόνια παρακολούθηση της GOI. Αρκείται σε συμπεράσματα που κατασκευάζει ερήμην του πραγματικού υλικού. Αυτό δεν είναι επιχειρηματολογία· είναι επιλεκτική παρουσίαση στην υπηρεσία προκαθορισμένης ατζέντας. Αντί να απαντήσει στα επιχειρήματά μου — τα οποία δεν συνάδουν με τη γοχική αφήγηση — προτιμά να τα αποσιωπήσει, σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Έτσι, ο αναγνώστης μένει με την ψευδή εντύπωση ότι η αναγνώριση της GOI είναι κάτι πρόσφατο, ευκαιριακό και συνδεδεμένο με το γοχικό σχήμα, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για Ορθόδοξη Εκκλησία με ανεξάρτητη πορεία, της οποίας η αναγνώριση προηγείται χρόνια της εμπλοκής του κ. Παπαρήγα.

Ας τεθεί, λοιπόν, ένα απλό και μετρήσιμο ερώτημα: πόσους Προτεστάντες και Μωαμεθανούς βάφτισαν Ορθοδόξους τα τελευταία είκοσι χρόνια οι Γ.Ο.Χ. Ελλάδος;

Όταν, λοιπόν, ο κ. Παπαρήγας συγκρίνει τα δύο σχήματα ως ισοδύναμα εκκλησιολογικά, αποσιωπά το θεμελιωδέστερο κριτήριο: το έργο της Εκκλησίας στον κόσμο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ινδονησίας (GOI) έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο δυναμικούς πυρήνες Ορθόδοξης ιεραποστολής στη Νοτιοανατολική Ασία, με χιλιάδες βαπτίσεις πρώην Προτεσταντών και Μουσουλμάνων. Ασκεί συστηματική, μαζική ιεραποστολή, επιδεικνύει εξωστρέφεια και η Ορθοδοξία της σφραγίζεται από το ζωντανό της έργο.

Η Ορθοδοξία δεν αποδεικνύεται με θεωρητικές κατηγορίες, εσωστρέφεια και αφηγήσεις δογματικού ελέγχου. Αποδεικνύεται με έργο, με ιεραποστολή και με τη ζωντανή μαρτυρία της Πίστεως στα έθνη. Η Εκκλησία της Ινδονησίας διαθέτει αυτό το έργο.

 

Επίλογος.

Η αντίφαση, τελικά, δεν βρίσκεται στη δική μου θέση· βρίσκεται στην προσπάθεια του κ. Παπαρήγα να εντάξει διαφορετικά, ασύμβατα εκκλησιολογικά και θεολογικά σχήματα σε μια ενιαία «αντιοικουμενιστική» παράταξη, αγνοώντας θεμελιώδεις δογματικές διαφορές και αποσιωπώντας οποιοδήποτε υλικό που δεν εξυπηρετεί την αφήγησή του.

π.Δ.Α.

ΠΗΓΗ.ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

Συνέντευξη του Επισκόπου Ξενοφώντος της επισκοπής Ράσκας και Πριζρένης στην εξορία στην αμερικανοσερβική εφημερίδα «Sloboda» (Μέρος Α΄)

«Όσο πιο βαθιά θάβεται η αλήθεια, τόσο πιο λαμπρή θα αναδύεται»

 Παρουσιάζουμε το πρώτο μέρος της συνέντευξης που παραχώρησε ο Σεβασμιώτατος Επίσκοπος Ράσκας και Πρίζρεν εν εξορία, κ.κ. Ξενοφών, στην αμερικανοσερβική εφημερίδα «Sloboda». Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουλίου 2026.

Από τη Συντακτική Ομάδα

-------------------------------------------------------------------------------

Ο φετινός Ιούνιος σηματοδότησε τη 16η επέτειο από την ίδρυση της «Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν εν εξορία». Η επισκοπή αυτή συγκροτήθηκε από ένα τμήμα της μοναστικής κοινότητας που αποχώρησε από τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, ακολουθώντας την οδό της εξορίας μετά τον διωγμό του μακαριστού Επισκόπου Αρτεμίου (Ραντοσάβλιεβιτς) από το Κοσσυφοπέδιο και τα Μετόχια. Σήμερα, η εν εξορία επισκοπή αριθμεί περισσότερες από 40 κατακόμβες (μοναστικούς πυρήνες), περίπου 150 μοναχούς και μοναχές, 15 έγγαμους ιερείς και έναν μεγάλο αριθμό πιστών.

Ο Επίσκοπος της εν εξορία Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν, κ. Ξενοφών (Τομάσεβιτς), μιλά στη «Sloboda» για τους λόγους ίδρυσης αυτής της εκκλησιαστικής δομής, τη ζωή στις κατακόμβες-μοναστήρια της, καθώς και για τη γενικότερη κατάσταση στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, την Ορθοδοξία, τη Σερβία και τη νότια επαρχία της. Δημοσιεύουμε τη συνέντευξη σε δύο μέρη.

Ερώτηση: Πόσο καλά γνωρίζει η κοινή γνώμη σήμερα τα γεγονότα της εκδίωξης του μακαριστού Επισκόπου Αρτεμίου από την έδρα της Επισκοπής Ράσκας, Πρίζρεν, Κοσσυφοπεδίου και Μετοχίων το 2010, και πώς δημιουργήθηκε η εν εξορία Επισκοπή;

Επίσκοπος Ξενοφών: Ακριβώς τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους συμπληρώθηκαν δεκαέξι ολόκληρα χρόνια από τότε που ο Επίσκοπος Αρτέμιος, δακρυσμένος, αποχαιρέτησε τον πιστό λαό και τη μοναστική αδελφότητα στην τράπεζα της Μονής Γκρατσάνιτσα, στις 8 Ιουνίου 2010. Τότε, στο συγκινητικό του κήρυγμα, είχε πει πως μια μέρα θα συγκεντρωθούμε ξανά στη Γκρατσάνιτσα για να τον κηδέψουμε στο κοιμητήριο του μοναστηριού, όπως άρμοζε και επιβαλλόταν. Όμως η πρόνοια, το θέλημα και η παραχώρηση του Θεού όρισαν διαφορετικά.

Ούτε η Ιερά Σύνοδος της Σερβικής Εκκλησίας ούτε ο Γέροντάς μας είχαν κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο για τη συνέχεια, όταν διατάχθηκε η εξορία του στη βόρεια Σερβία, στη Μονή Σισάτοβατς. Η εξορία αυτή ήταν άδικη, ανυπόστατη και πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση κάθε εκκλησιαστικού κανόνα και του Καταστατικού της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Παύθηκε αντικανονικά από τα καθήκοντά του και απομακρύνθηκε από τη διοίκηση της επισκοπής του. Δεν του επετράπη καν να παραμείνει σε κάποιο από τα μοναστήρια της Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν, την οποία επί χρόνια καθοδηγούσε.

Για όποιον διέθετε έστω και ελάχιστη κοινή λογική και δεν ήταν συνδεδεμένος με τον Χριστό και την Εκκλησία Του μέσω εφήμερων πολιτικών, εκκλησιαστικών ή οικονομικών συμφερόντων, ήταν σαφές εξαρχής ότι επρόκειτο για έναν διωγμό με βαθιά θρησκευτικά —και όχι μόνο πολιτικά— κίνητρα.

Ο μακαριστός επίσκοπος είχε ξεκάθαρες, τεκμηριωμένες και δυναμικές θέσεις, τις οποίες εφάρμοζε με διορατικότητα και θάρρος από τη στιγμή της ανάρρησής του στον θρόνο της Επισκοπής Ράσκας και Πρίζρεν το 1991, και ιδίως μετά την κατοχή του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων το 1999. Ο αγώνας του ενάντια στις αλβανικές θηριωδίες που διαπράττονταν εις βάρος του σερβικού λαού —υπό το απαθές και συγκαταβατικό βλέμμα της διεθνούς κοινότητας και των δυνάμεων του ΟΗΕ, που υποτίθεται ότι βρίσκονταν εκεί για να εφαρμόσουν το νομικά δεσμευτικό Ψήφισμα 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας— υπήρξε μνημειώδης. Το θρησκευτικό και εθνικό του έργο βρισκόταν υπό στενή παρακολούθηση τόσο από εγχώριους όσο και από ξένους παράγοντες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2010, η τότε πρέσβειρα των ΗΠΑ, Μαίρη Γουόρλικ, είχε επισημάνει στον τότε Πατριάρχη Ειρηναίο την «επιζήμια» δραστηριότητα του Επισκόπου Αρτεμίου. Και ο Πατριάρχης Ειρηναίος έσπευσε να διεκπεραιώσει άμεσα αυτή την αποστολή...

Ερώτηση: Τι συνέβη στη συνέχεια;

Επίσκοπος Ξενοφών: Πέρα από τις προσπάθειες για τη διατήρηση του Κοσσυφοπεδίου και των Μετοχίων εντός της Σερβίας και την επιβίωση του σερβικού λαού, ο Επίσκοπος Αρτέμιος και ο κλήρος του έδωσαν ακόμα μία μεγάλη μάχη: τη μάχη για τη διαφύλαξη της Ορθόδοξης πίστης και των ιερών παραδόσεων από την αίρεση του οικουμενισμού. Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι ο αγώνας κατά του οικουμενισμού υπήρξε ο κύριος λόγος για τη βάναυση απομάκρυνση του Επισκόπου Αρτεμίου από τον θρόνο του. Στόχος ήταν να τοποθετηθεί στη θέση του ένας πιο «συνεργάσιμος» και «συμβιβαστικός» επίσκοπος, ο οποίος δεν θα αποτελούσε εμπόδιο ούτε στα σχέδια για την ανακήρυξη ενός ανεξάρτητου Κοσσυφοπεδίου (σε εθνικό επίπεδο) ούτε στην εξάπλωση της οικουμενικής αίρεσης (σε πνευματικό επίπεδο).

Ο σερβικός λαός σε μεγάλο βαθμό το αντιλήφθηκε αυτό. Αν δεν συνέβαινε αυτό, η εν εξορία Επισκοπή Ράσκας και Πρίζρεν δεν θα παρουσίαζε αυτή την έντονη λειτουργική και πνευματική ζωή όλα αυτά τα χρόνια, κηρύττοντας ιεραποστολικά το Ευαγγέλιο και τη γνήσια παράδοση του Αγίου Σάββα. Αυτό επιβεβαιώνεται από το πλήθος των πιστών που κατακλύζουν σήμερα τις σαράντα και πλέον κατακόμβες, τα μοναστήρια και τα παρεκκλήσιά μας, όχι μόνο στη Σερβία αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η αλήθεια δεν κρύβεται ούτε θάβεται. Διότι, όπως έλεγε συχνά ο άγιος Γέροντάς μας: «Όσο πιο βαθιά θάβεται η αλήθεια, τόσο πιο λαμπρή θα αναδυθεί».

Ερώτηση: Δεκαέξι χρόνια μετά, έχουν γίνει πιο ξεκάθαρα τα πολιτικά και εκκλησιαστικά κίνητρα πίσω από τη δίωξη του Επισκόπου Αρτεμίου, όπως αποκαλύφθηκε και από τα έγγραφα των WikiLeaks; Κι αυτό παρά το γεγονός ότι επίσημα τιμωρήθηκε από την Εκκλησία για δήθεν οικονομικές ατασθαλίες, οδηγήθηκε στα πολιτικά δικαστήρια, ενώ ακόμα και μετά τον θάνατό του επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης και πρόστιμα στους συνεργάτες του.

Επίσκοπος Ξενοφών: Από την πρώτη στιγμή αυτής της τραγελαφικής διαδικασίας ενώπιον του δικαστηρίου του Βελιγραδίου, απαιτήσαμε η δίκη να είναι ανοιχτή στο κοινό. Πολλοί από εμάς, μοναχοί και πιστοί, δίναμε το παρών σε κάθε ακροαματική διαδικασία. Δεν θέλαμε ο Γέροντάς μας και οι συνεργάτες του να δικαστούν στα κρυφά. Κανένας από όσους παρακολουθούσαν τη διαδικασία δεν μπορούσε να απαλλαγεί από την εντύπωση ότι αυτή η φάρσα είχε στηθεί σε πλήρη συνεργασία του κρατικού καθεστώτος με την εκκλησιαστική ηγεσία —και αναφέρομαι τόσο στο τωρινό καθεστώς όσο και στο προηγούμενο, του Τάντιτς.

Η επιχειρηματολογία τους ήταν πρόχειρη και αστήρικτη, γεμάτη τεράστιες δικονομικές παραβάσεις, τις οποίες είμαι βέβαιος ότι θα μελετήσουν και θα αναδείξουν στο μέλλον οι νομικοί επιστήμονες. Μιλάω για «απάτη» διότι η εικόνα της δίκης ήταν θλιβερή: ανίκανοι δικαστές, σκανδαλώδεις παραλείψεις της αστυνομίας (που έχασε τα κατασχεθέντα αρχεία-πειστήρια, τα οποία δεν βρέθηκαν ποτέ) και μάρτυρες κατηγορίας που δεν μπόρεσαν να εισφέρουν ούτε ένα στοιχειώδες αποδεικτικό στοιχείο για δήθεν κατάχρηση. Ήταν μια προκλητική και ολοφάνερη συμπαιγνία μεταξύ εισαγγελέων και δικαστών.

Σχόλια σε δημοσίευση για ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ

Στο link https://katakomviki-ecclesia.blogspot.com/2026/07/1000_0625701760.html δημοσιεύτηκε ένα μικρό άρθρο με τίτλο:  «Μόνοι τους παραδέχονται οτι είναι ψευδοαποτειχισμένοι. Περαιτέρω, καίτοι ακυρώνουν τα πιστεύω τους, καίτοι δικαιώνουν τους γοχ». Στις δημοσιευμένες στο άρθρο απόψεις του π.Θ.Ζ σημειώνουμε τα εξής:

Α. Από τη μία ο ο. π.Θ.Ζ λέει: «δεν θα κάνουμε δικούς μας επισκόπους», αλλά από την άλλη εύχεται «να βρεθούν Ορθόδοξοι Επίσκοποι που θα αποτειχιστούν» (ΚΡΑΥΓΑΛΕΑ ΑΝΤΙΦΑΣΗ). Αν συνέβαινε το δεύτερο (να αποτειχιστούν εν ενεργεία επίσκοποι), κατά την οπτική των αποτειχισμένων, δεν θα επρόκειτο για «ίδρυση νέας εκκλησίας» (όπως κατηγορούνται οι Γ.Ο.Χ.), αλλά για την «υγιή μερίδα» της ήδη υπάρχουσας ιεραρχίας που αντιδρά. Ωστόσο, στην πράξη, η διοικητική κατάληξη θα ήταν ακριβώς η ίδια: η δημιουργία μιας ξεχωριστής, μη κοινωνούσας συνόδου.

Β. Η περίπτωση του Αρτεμίου (πρώην Ράσκας και Πριζρένης).

Αφού ο π. Θεόδωρος και οι συν αυτώ ήθελαν επίσκοπο, που να ηγηθεί της αποτείχισης, γιατί δεν αναγνώρισαν τον καθαιρεθέντα από το Πατριαρχείο Σερβίας Μητροπολίτη Αρτέμιο, ο οποίος έπραξε ακριβώς αυτό; Ο π. Θεόδωρος και άλλοι θεολόγοι της αποτείχισης υποστηρίζουν ότι ο Αρτέμιος προχώρησε σε «αντικανονικές χειροτονίες» (χειροτόνησε "χωρεπισκόπους" χωρίς την έγκριση συνόδου), δημιουργώντας de facto δική του παράλληλη ιεραρχία (σχίσμα) στη Σερβία. Η πραγματικότητα όμως είναι άλλη. Η άρνηση να «σκύψουν το κεφάλι» στον Αρτέμιο αποδεικνύει το αδιέξοδο της θεωρίας τους. Φοβούμενοι μην χαρακτηριστούν σχισματικοί από την επίσημη Εκκλησία, απομονώνονται και από εκείνους τους επισκόπους οι οποίοι έκαναν το βήμα, που οι ίδιοι ευαγγελίζονται. ΤΕΛΙΚΑ, ΠΟΙΟΙ ΚΑΝΟΥΝ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ; ΟΙ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΜΕΝΟΙ ή οι ΨΕΥΔΟΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;

Γ. Πώς μπορεί να υφίσταται «Εκκλησία» χωρίς Επίσκοπο; Στην Ορθόδοξη Εκκλησιολογία  ο Επίσκοπος είναι η κεφαλή της τοπικής Εκκλησίας («όπου εμφανιστεί ο επίσκοπος, εκεί ας είναι και το πλήθος», Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος). Αν οι αποτειχισμένοι ιερείς  δεν έχουν δικό τους επίσκοπο, για να χειροτονεί νέους ιερείς, η κίνησή τους είναι καταδικασμένη να σβήσει βιολογικά με τον θάνατο των σημερινών ιερέων. Συνεπώς, η θέση τους «είμαστε μέσα στην Εκκλησία, αλλά δεν κοινωνούμε με τους επισκόπους της» φαντάζει εκκλησιολογικά μετέωρη.

Δ. Η ΆΠΟΨΗ  για το αν μια απλή διαμαρτυρία μπορεί να συγκινήσει ή να μεταστρέψει μια ιεραρχία που οι αποτειχισμένοι κατηγορούν για «οικουμενισμό, μασονία, σοδομισμό κ.λπ.» αγγίζει τα όρια του ρεαλισμού: Ιστορικά, καμία διοικούσα Εκκλησία δεν υποχώρησε ή δεν άλλαξε γραμμή, επειδή μια μικρή ομάδα ιερέων και λαϊκών σταμάτησε το μνημόσυνο. Αντίθετα, η επίσημη Εκκλησία συνήθως προχωρά σε καθαιρέσεις, περιθωριοποιώντας τους διαμαρτυρόμενους. Η αίρεση πρέπει να διαγνωστεί και να καταδικαστεί επίσημα από Σύνοδο.

Αν, κατά την οπτική των αποτειχισμένων, η ηγεσία της Εκκλησίας έχει εκπέσει τόσο βαθιά στην αίρεση και την ηθική απαξίωση, η ελπίδα ότι «θα μετανοήσουν, λόγω μιας διαμαρτυρίας», μοιάζει ουτοπική.

Η προσπάθεια του π. Θεοδώρου να ισορροπήσει στη μέση ("και αποτειχισμένοι, και χωρίς δικούς μας επισκόπους, και εντός της Εκκλησίας") στερείται πρακτικής βιωσιμότητας και ιστορικού προηγουμένου που να δικαιώνει την αποτελεσματικότητά της.

Ε. Μια αποτείχιση που παραμένει «μετέωρη» (χωρίς επίσκοπο) έχει ημερομηνία λήξης.

Από καθαρά πρακτική και δομική άποψη, η ένταξη στη Σύνοδο του Αρτεμίου (τη λεγόμενη «Διοίκηση εν Εξορία της Μητροπόλεως Ράσκας και Πριζρένης») θα ήταν η μόνη συνεπής διέξοδος για όποιον θέλει να παραμείνει αποτειχισμένος χωρίς να «επανέλθει» στο Πατριαρχείο, για τους εξής λόγους:

1. Παρέχει επισκόπους για τη χειροτονία νέων ιερέων, εξασφαλίζοντας ότι τα μυστήρια θα συνεχιστούν και στις επόμενες γενιές.
2. Τόσο οι Έλληνες αποτειχισμένοι όσο και οι Σέρβοι του Αρτεμίου ξεκίνησαν από την ίδια αφετηρία: την απόρριψη του Οικουμενισμού και των αποφάσεων της Συνόδου της Κρήτης (2016).
3. Δεν θα ήταν πλέον μεμονωμένες «νησίδες» ιερέων, αλλά μέλη μιας οργανωμένης εκκλησιαστικής δομής.

ΣΤ. Από την πλευρά των αποτειχισμένων  η απάντηση είναι ξεκάθαρη: Το σχίσμα το προκαλούν οι αιρετικοί επίσκοποι. Σύμφωνα με τους Αγίους Πατέρες (όπως ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής ή ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης), όποιος κηρύττει αίρεση «γυμνή τη κεφαλή» (δημόσια και επίσημα) θέτει τον εαυτό του εκτός Εκκλησίας, ακόμη κι αν διατηρεί τον θρόνο του. Ο 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου  ρητά αναφέρει ότι όσοι διακόπτουν το μνημόσυνο επισκόπου που κηρύττει δημόσια αίρεση προ της συνοδικής διαγνώσεως:

«όχι μόνο δεν υποβάλλονται στην κανονική ποινή... αλλά είναι άξιοι της τιμής που ταιριάζει στους Ορθοδόξους, διότι δεν κατέκριναν επίσκοπο, αλλά ψευδοεπίσκοπο και ψευδοδιδάσκαλο, και δεν διέσπασαν την ενότητα της Εκκλησίας με σχίσμα, αλλά πρόλαβαν να λυτρώσουν την Εκκλησία από σχίσματα και διαιρέσεις».

Οι επίσκοποι που αποδέχονται τον Οικουμενισμό, συμπροσεύχονται με αιρετικούς ή υπέγραψαν τις αποφάσεις της Συνόδου της Κρήτης (2016) έχουν εκπέσει της πίστεως. Συνεπώς, αυτοί είναι που έκοψαν τον εαυτό τους από το Σώμα του Χριστού, άσχετα, αν κρατούν τα διοικητικά ηνία και τα κτίρια. Ο πιστός λαός και οι κληρικοί που αποτειχίζονται, απλώς, περιφρουρούν την Ορθοδοξία.

Ποιες Σύνοδοι δεν αναγράφονται στο ΠΗΔΑΛΙΟ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ και γιατί;

 

Η ΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ Η΄ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ (879-880) ΣΤΟ ΠΗΔΑΛΙΟ

Η μη αναφορά της Η΄ Οικουμενικής Συνόδου (της Συνόδου του 879–880 επί Μεγάλου Φωτίου) στο «Πηδάλιο» του Οσίου Νικοδήμου αποτελεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ιστορικό και κανονικό ζήτημα, καθώς η παράλειψη αυτή δεν οφείλεται σε άγνοια ή υποτίμηση της Συνόδου από τον Άγιο Νικόδημο —ο οποίος έτρεφε απεριόριστο σεβασμό στον Μέγα Φώτιο— αλλά σε συγκεκριμένους ιστορικούς, εκδοτικούς και τακτικούς λόγους της εποχής του στα τέλη του 18ου αιώνα.

1. Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΘΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, στην Ορθόδοξη Ανατολή είχε παγιωθεί η αναφορά σε Επτά Οικουμενικές Συνόδους (με τελευταία τη Ζ΄ εν Νικαία το 787) και, παρόλο που η Σύνοδος του 879–880 είχε όλα τα χαρακτηριστικά και το κύρος μιας Οικουμενικής Συνόδου (συμμετείχαν εκπρόσωποι όλων των Πατριαρχείων και του Πάπα Ιωάννη Η΄, ενώ παράλληλα επικύρωσε τη Ζ΄ Οικουμενική), η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είχε προχωρήσει τότε σε μια επίσημη, πανηγυρική ανακήρυξή της ως «Ογδόης» σε κάποια μεταγενέστερη γενική σύνοδο, με αποτέλεσμα ο Άγιος Νικόδημος, ακολουθώντας την παραδοσιακή δομή των βυζαντινών Νομοκανόνων στους οποίους βασίστηκε, να διατηρήσει την κλασική αρίθμηση των Επτά Οικουμενικών Συνόδων προκειμένου να μην προκαλέσει σύγχυση ή κατηγορίες για καινοτομία.

2. Ο ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΙ Η ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ

Η εκτύπωση του «Πηδαλίου» έγινε στη Λειψία της Γερμανίας το 1800, σε μια εποχή που η Ορθόδοξη Εκκλησία βρισκόταν κάτω από τον οθωμανικό ζυγό και δεν διέθετε δικά της ελεύθερα τυπογραφεία για τόσο ογκώδη έργα, γεγονός που σήμαινε ότι η ρητή ανακήρυξη και ανάλυση μιας «Ορθόδοξης Ογδόης Οικουμενικής Συνόδου» —η οποία καταδίκασε το Filioque και ακύρωσε τις αποφάσεις της αντι-Φωτιανής συνόδου του 869–870 (την οποία η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αναγνωρίζει ως δική της Όγδοη)— μέσα σε ένα βιβλίο που τυπωνόταν στην καρδιά της Ευρώπης, θα προκαλούσε θύελλα αντιδράσεων από τη Ρωμαϊκή Κουρία και τις δυτικές αρχές, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την έκδοση με κατάσχεση, απαγόρευση κυκλοφορίας ή ακόμα και άρνηση εκτύπωσης.

3. Η ΕΜΜΕΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ

Ο Άγιος Νικόδημος επέλεξε μια πιο έμμεση αλλά ουσιαστική οδό, καθώς αντί να προκαλέσει με την αρίθμηση «Η΄ Οικουμενική» (κάτι που θα έδινε λαβή στους εχθρούς της Εκκλησίας να μπλοκάρουν το έργο), περιέλαβε κανονικά και ερμήνευσε τους 3 Ιερούς Κανόνες της Συνόδου αυτής (της «εν τω ναώ της Αγίας Σοφίας» συνελθούσης) και της απέδωσε οικουμενικό κύρος με πλάγιο τρόπο, εξαίροντας στις ερμηνείες του το κύρος της και αναφερόμενος στον Μέγα Φώτιο με τους πλέον εγκωμιαστικούς τίτλους, αναγνωρίζοντας έμμεσα ότι οι αποφάσεις της έχουν ισχύ Οικουμενικής Συνόδου, αφού έγιναν δεκτές από ολόκληρη την Εκκλησία σε Ανατολή και Δύση.

4. ΣΥΝΟΨΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ 879-880

Η μη αναφορά της Συνόδου του 879-880 ως «Ογδόης Οικουμενικής» στο Πηδάλιο ήταν μια αναγκαστική ιστορική και εκδοτική παραχώρηση (οικονομία) της εποχής, προκειμένου να κατορθώσει το μνημειώδες αυτό έργο να τυπωθεί στη Δύση και να φτάσει ασφαλές στα χέρια των υπόδουλων Ορθοδόξων, χωρίς ωστόσο να μειώνεται στο ελάχιστο η δογματική και κανονική αξία των αποφάσεων του Μεγάλου Φωτίου.

ΠΟΙΕΣ ΑΛΛΕΣ ΣΥΝΟΔΟΙ ΔΕΝ ΑΝΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ

Για να κατανοήσουμε γιατί λείπουν πολλές σημαντικές Σύνοδοι (όπως π.χ. οι Ησυχαστικές/Παλαμικές Σύνοδοι του 14ου αιώνα ή άλλες τοπικές), πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι το Πηδάλιο δεν είναι ιστορικό βιβλίο ούτε συλλογή θεολογικών αποφάσεων, αλλά το «Νομοκανονικό» βιβλίο της Εκκλησίας, με αποτέλεσμα η επιλογή των περιεχομένων του να γίνει με αυστηρά κριτήρια που αφορούν τη διάκριση μεταξύ «Κανόνων» (που ορίζουν τη διοίκηση και την τάξη) και «Δογμάτων» (που ορίζουν την πίστη), καθώς οι δογματικές αποφάσεις (όπως της Συνόδου του 1341 και 1351 επί Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά για το Άκτιστο Φως) δεν παρήγαγαν κανονικό δίκαιο και συνεπώς δεν είχαν θέση σε έναν πρακτικό οδηγό.

Η Σφαγή των Δώδεκα (12) ΑΞΙΩΝ Μητροπολιτών αποτελεί όνειδος και στίγμα ανεξάλειπτον της νεότερης Εκκλησιαστικής Ιστορίας είναι δε έργον του κάκιστου αρχιεπισκόπου Σεραφείμ Τίκα και των κρυπτομενων οπισθεν αυτου.



«Το παρελθόν έτος 1974, εξ απόψεως εκκλησιαστικής κρινόμενον, τολμώμεν να είπωμεν, είναι το θλιβερώτερον έτος εξ όσων η Εκκλησία της Ελλάδος έζησεν αφ’ ής ημέρας εγένετο αυτοκέφαλος.

Μία τελευταία επέμβασις του δικτατορικού καθεστώτος, επέμβασις θίγουσα όχι μόνον τον εξωτερικόν αλλά και τον εσωτερικόν βίον της Εκκλησίας, προεκάλεσε τεκτονικόν σεισμόν και εδημιούργησεν ερείπια.

Μητροπολίται αδιαβλήτου ήθους, εν οίς και άνδρες υπηρετίσαντες Εκκλησίαν και Γένος κατά τας φοβεράς ημέρας και θέσαντες τον τράχηλόν των υπέρ του λαού, εξεθρονίσθησαν άνευ απολογίας και δίκης…»

(Χριστ. Σπίθα – Ιανουάριος 1975 – Αριθ. 371).Υπόμνησις: Την 11ην Ιουλίου 1974 Εσφαγιάσθησαν οι 12 ΑΞΙΟΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ







«ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ “12”»ΣΦΑΓΙΑΣΘΕΝΤΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΩΝ.

ΜΗΠΩΣ ΕΧΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΠΕΙ ΚΑΤΙ Ο ΛΑΛΙΣΤΑΤΟΣ ΠΑΤΗΡ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΖΗΣΗΣ;;;;;;;;;;;;

ΤΟΥΣ ΓΝΩΡΙΖΕΙ;

` ΤΟ ‘’ΤΕΡΑΣΤΙΟ’’ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΠΩΣ ΕΓΙΝΕ…! &… ΠΟΤΕ ΕΓΙΝΕ…!

 ‘’τα χρέη είναι η χειρότερη πτώχεια’’ (Dr. Thomas Fuller)

Πώς προέκυψε αυτό το τεράστιο δηµόσιο ελληνικό χρέος που “επίσηµα” (‘’επίσηµα’’ κατά τον Καθ. της ΑΣΟΕΕ Γ. Βαµβούκο είναι το χρέος της Κεντρικής Κυβέρνησης και ‘’ανεπίσηµα’’ είναι το βραχυπρόθεσµο χρέος της κεντρικής Κυβέρνησης ) το 2000 ήταν 143,6 δις ευρώ και το ‘’ανεπίσηµο’’ 14,5 δις. Το 2008 ήταν 262,1 και το αντίστοιχο ήταν 27,6 δις. Το 2015 (παρότι είχαµε κούρεµα των οµολόγων περί τα 100 δις.) ήταν 321,3 και το ‘’ανεπίσηµο’’ έφθασε τα 740,8 δις. Και έχουµε το 2020 374,ο και ανεπίσηµο χρέος 1.264,2 τρις. Σύνολο χρέος 1.638,2 τρις. (καθ. Γ. Βαµβούκος ΑΣΟΕΕ). Το 2025 το ‘’επίσηµο’’ χρέος έφθασε τα 406,1 δίς δε γνωρίζουµε ποιο είναι το ‘’ανεπίσηµο’’!.

Είναι κατάρα για µια χώρα, όταν οι πολιτικοί κρύβουν την αλήθεια από το λαό. Κατάρα είναι επίσης αν έχεις δηµοσιογράφους να αποσιωπούν την αλήθεια είτε από άγνοια είτε σκόπιµα. Η µεγαλύτερη όµως κατάρα είναι να έχεις ένα λαό να αρέσκεται στο χάιδεµα των αυτιών του, µε παχιά λόγια για πλεονάσµατα, ενώ αυτά είναι πλασµατικά.

Όταν η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας επί Κ. Καραµανλή, “παρέλαβε” την εξουσία από τη χούντα τον Ιούλιο του 1974, η Ελλάδα χρωστούσε 400 εκατ. ευρώ και µέχρι τον Οκτώβριο του 1981, επί κυβέρνησης Αν. Παπανδρέου, το χρέος έφτασε στα 2,2 δις ευρώ ή στο 4,7% του ΑΕΠ. Το διάστηµα 1981-1989 δηλαδή, το χρέος εκτινάχθηκε στα 23 δις ευρώ ή 37,3% του ΑΕΠ. Ήταν αστρονοµικό το ποσό για την εποχή εκείνη δεδοµένου ότι την ίδια περίοδο η χώρα µας εισέπραξε από κοινοτικές επιδοτήσεις πάνω από 16 δις δολάρια. Αξίζει να σηµειώσουµε τις σπατάλες στους Οργανισµούς του δηµοσίου. Ενδεικτικά αναφέρουµε το έλλειµµα των Οργανισµών κοινωνικής ασφάλισης που στα τέλη του 1981 ήταν στα 11 δις δρχ. και στις αρχές του 1990 ξεπερνούσε τα 489 δις δρχ. δηλαδή είχε πολλαπλασιαστεί επί σαράντα - φαινόµενο ρεκόρ για χώρα µέλους του Οργανισµού Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).

Ο ακαδηµαϊκός καθηγητής Ξεν. Ζολώτας µας πληροφορεί ότι: «Το µεγαλύτερο πρόβληµα της Ελληνικής Οικονοµίας ήταν το τεράστιο δηµόσιο χρέος που άρχισε να διογκώνεται από το 1983 ξεπερνώντας τα 31 δις δρχ. και το τοκοχρεολύσιο τα 7,1 δις δρχ., ενώ τα έσοδα του προϋπολογισµού ήταν µόνο 8,2 δις δρχ.».

Το δηµόσιο χρέος συνέχισε να αυξάνει αλµατωδώς, διότι λαµβάναµε διαρκώς νέα δάνεια απ’ τα οποία το 75% χρησιµοποιούνταν για την εξυπηρέτηση των παλαιοτέρων δανείων. Ο ακαδηµαϊκός Αγ. Αγγελόπουλος στο “BHMA” στις 15 Σεπτεµβρίου 1985 δήλωσε: «Είναι πολύ αµφίβολο αν θα µπορέσει η Ελλάδα να δανειστεί τα επόµενα έτη, ποσά χωρίς την παρέµβαση διεθνών οργανισµών, χωρίς δεσµεύσεις έναντι των δανειστών και χωρίς υποθήκευση του οικονοµικού µέλλοντος της χώρας».

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, επί κυβερνήσεως ΠΑΣΟΚ, Δηµ. Χαλκιάς σε µια συνέντευξη-εξοµολόγηση στο περιοδικό “Οικονοµικός Ταχυδρόµος” (8-1-1998) είχε αναφέρει: «Ανάµεσα στον Οκτώβριο του 1985 και τον Φεβρουάριο του 1986 πέρασα µερικούς από τους πιο δύσκολους µήνες της θητείας µου. Τα συναλλαγµατικά διαθέσιµα της Τράπεζας της Ελλάδος είχαν πέσει κάτω από το ελάχιστο όριο ασφάλειας. Αν και γενικά, την δεκαετία του 1980 το επίπεδο των διαθέσιµων ήταν γύρω στο 1 δις δολάρια, τότε είχαµε φθάσει µόλις στα 350 εκατ. δολάρια. Εάν δεν παίρναµε τον Φεβρουάριο του 1986 την πρώτη δόση του δανείου από την ΕΟΚ… βαδίζαµε στην κατάρρευση και τη χρεωκοπία…».

Ο ίδιος, ένα µήνα αργότερα (25-2-1988), µιλώντας σε εκδήλωση του Ελληνογερµανικού Επιµελητηρίου είπε: «Το εξωτερικό δηµόσιο χρέος αυξήθηκε ως ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ από 3,8% το 1974 σε 15,24% το 1981 και σε… 42,1% το 1985»!

Το συνολικό δηµόσιο χρέος µετά το 1981 και 1990 αυξήθηκε περισσότερο από 14 φορές. Συγκεκριµένα από 672 δις δρχ. που ήταν το 1981 έφθασε τα 9,4 τρις δρχ. το 1990.

Επί κυβέρνησης Μητσοτάκη (περίοδος Οικουµενικής-Ν.Δ.) και µέχρι τέλους του 1993 τα χρεωστούµενα έφθασαν στα 68,8 δις ευρώ ή 111% του ΑΕΠ.

Η πτώση της Κυβέρνησης Μητσοτάκη επανέφερε και πάλι τον Αν. Παπανδρέου στη κυβέρνηση. Μια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καλούσε την κυβέρνηση να προχωρήσει στη λήψη άµεσων µέτρων, διότι η κυβέρνηση µέσα σε µόλις 5 µήνες από τότε που είχε κερδίσει τις εκλογές (στις 10 Οκτωβρίου 1993) αύξησε το χρέος κατά 7 δις δρχ.! Το δηµόσιο χρέος ανήλθε στο 138% του ΑΕΠ. Η επιτροπή θεωρούσε ότι η επιδείνωση της οικονοµίας τους τελευταίους µήνες του 1993 οφείλεται κατά ένα µεγάλο µέρος και στην εγκατάλειψη του προγράµµατος των ιδιωτικοποιήσεων που είχε αρχίσει η κυβέρνηση της Ν.Δ. …

Αρχάς του 1996 παραιτήθηκε ο Ανδρέας Παπανδρέου για λόγους υγείας, και στις 18 Ιανουαρίου 1996 ανέλαβε πρωθυπουργός ο Κώστας Σηµίτης υποσχόµενος µια σταθερή νοµισµατική και οικονοµική πολιτική. Έθεσε ως βασική επιδίωξη την ένταξη της Ελλάδας στην Οικονοµική Νοµισµατική Ένωση (ΟΝΕ). Επειδή δεν του έβγαιναν µε τίποτα τα νούµερα που επέβαλε η συνθήκη του Μάαστριχτ, φτιάχνει ένα SNAP (Δηµιουργική Λογιστική), για να καλύψει το χρέος στα χαρτιά, ζητώντας παράλληλα και την βοήθεια της διαβόητης αµερικανικής τράπεζας Goldman Sachs - µε το αζηµίωτο βέβαια- εισπράττοντας από την Ελλάδα πάνω από 1 δις ευρώ.