(E)-ΠΩΣ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΡΕΤΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ- Η ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΟΥΨΑΛΑΣ (1968)

 ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ,

ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΠΙΣΤΟ ΛΑΟ, 

ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ 

ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;

Η Πορεία προς την Σύνοδο της Κρήτης (2016-) Ιστορικοί σταθμοί-συμμετέχοντες και αποφάσεις. Η Συνέλευση της Ουψάλας (1968)

 

Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

ΜΕΡΟΣ -Ε

4η Συνέλευση Π.Σ.Ε , Ουψάλα 1968

Η 4η Γενική Συνέλευση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) πραγματοποιήθηκε στην Ουψάλα της Σουηδίας από τις 4 έως τις 20 Ιουλίου 1968. Θεωρείται μία από τις πιο καθοριστικές και ριζοσπαστικές συνελεύσεις στην ιστορία της Οικουμενικής Κίνησης, καθώς σηματοδότησε τη στροφή του ΠΣΕ προς τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα της εποχής.

4η Συνέλευση του ΠΣΕ (Ουψάλα, 1968). Πηγή: World Council of Churches

• Κεντρικό Θέμα: «Ιδού, ποιώ καινά πάντα» (Αποκάλυψη 21:5).

Η συνέλευση διεξήχθη εν μέσω παγκόσμιας πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής (Πόλεμος του Βιετνάμ, Άνοιξη της Πράγας, κινήματα νεολαίας και πολιτικών δικαιωμάτων, αποαποικιοποίηση). Mετατόπισε την προσοχή από τις αμιγώς δογματικές/θεολογικές συζητήσεις στην καταπολέμηση της φτώχειας, του ρατσισμού, της αδικίας και των ανισοτήτων μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.

Σημαντικά Γεγονότα & Αποφάσεις

Στην 4η Γενική Συνέλευση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών στην Ουψάλα το 1968, ως άμεσο αποτέλεσμα των εργασιών της, ιδρύθηκε το Πρόγραμμα για την Καταπολέμηση του Ρατσισμού (PCR), το οποίο παρείχε έμπρακτη υποστήριξη σε αντιρατσιστικά κινήματα παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένου του αγώνα κατά του Απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, ενώ η απουσία του Αμερικανού αιδεσιμότατου, ηγέτη του Κινήματος Πολιτικών Δικαιωμάτων και κατόχου Νόμπελ Ειρήνης Martin Luther King Jr., ο οποίος είχε προσκληθεί ως κεντρικός ομιλητής αλλά δολοφονήθηκε τον Απρίλιο του 1968, σφράγισε συναισθηματικά το κλίμα, δίνοντας τη θέση της στην ισχυρή και ασυμβίβαστη παρέμβαση του διακεκριμένου Αφροαμερικανού συγγραφέα και ακτιβιστή James Baldwin. Αυτός  εκφώνησε μια καθηλωτική ομιλία στηλιτεύοντας τη συστημική αδικία. Παράλληλα δε ενισχύθηκε καθοριστικά η εκπροσώπηση των Ορθοδόξων Εκκλησιών, όπως της Εκκλησίας της Ρωσίας και άλλων ανατολικών δογμάτων, επηρεάζοντας τις θεολογικές συζητήσεις για την καθολικότητα και την ενότητα της Εκκλησίας, την ώρα που η δυναμική παρουσία νέων παρατηρητών άσκησε έντονη πίεση στις εκκλησιαστικές ηγεσίες για μια πιο άμεση, τολμηρή και ριζοσπαστική κοινωνική δράση απέναντι στα οξυμένα παγκόσμια προβλήματα της εποχής.

1. Συμμετοχή από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκπροσωπήθηκε από ισχυρή αντιπροσωπεία Ιεραρχών και Θεολόγων, με εξέχουσες μορφές της Οικουμενικής Κίνησης: Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Μελίτων (Χατζής): Επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Πατριαρχείου, από τις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες της Συνέλευσης. Μητροπολίτης Μύρων Χρυσόστομος (Κωνσταντινίδης): Σημαντικός θεολόγος και στέλεχος του ΠΣΕ. Μητροπολίτης Γερμανίας Πολύευκτος (Φινφίνης). Μητροπολίτης Ελβετίας Δαμασκηνός (Παπανδρέου): Τότε Αρχιμανδρίτης/Διευθυντής του Ορθόδοξου Κέντρου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Σαμπεζύ της Γενεύης. Καθηγητής Νίκος Νησιώτης: Τότε Διευθυντής του Οικουμενικού Ινστιτούτου του Bossey και αργότερα Πρόεδρος της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» (Faith and Order) του ΠΣΕ. 2. Συμμετοχή από την Εκκλησία της Ελλάδος Η Εκκλησία της Ελλάδος συμμετείχε με επίσημη αντιπροσωπεία Αρχιερέων και καθηγητών Πανεπιστημίου (εν μέσω της περιόδου της Δικτατορίας στην Ελλάδα): Μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος (Κλεόμβροτος): Επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος. Μητροπολίτης Κίτρους Βαρνάβας (Τζωρτζάτος): Ιδιαίτερα δραστήριος στις διακρισιακές και διορθόδοξες σχέσεις. Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος (Θέμελης). Καθηγητής Γεράσιμος Κονιδάρης: Καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Καθηγητής Ευάγγελος Θεοδώρου: Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. 3. Άλλες Εξέχουσες Προσωπικότητες & Ειδικοί Καλεσμένοι James Baldwin: Ο αμερικανός αφροαμερικανός συγγραφέας και ακτιβιστής, ο οποίος εκφώνησε μια ιστορική ομιλία για τον ρατσισμό και τη λευκή υπεροχή, αναπληρώνοντας εν μέρει το κενό της δολοφονίας του Martin Luther King Jr. Ρωμααιοκαθολική Εκκλησία: Για πρώτη φορά παρακολούθησαν τη Συνέλευση 15 επίσημοι παρατηρητές από τη Ρωμααιοκαθολική Εκκλησία (μετά τη Β΄ Σύνοδο του Βατικανού), μεταξύ των οποίων και ο θεολόγος Roberto Tucci. M. M. Thomas (Ινδία): Ινδός λαϊκός θεολόγος, ο οποίος εξελέγη Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΣΕ στην Ουψάλα (ο πρώτος λαϊκός σε αυτή τη θέση). Eugene Carson Blake: Τότε Γενικός Γραμματέας του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών. ----------- Παραπομπές & Πηγές Επίσημα Πρακτικά Συνέλευσης (WCC Official Report): Goodall, Norman (ed.), The Uppsala 68 Report: Official Report of the Fourth Assembly of the World Council of Churches, Geneva: World Council of Churches, 1968. (Περιλαμβάνει τον πλήρη κατάλογο των 704 αντιπροσώπων/delegates ανά Εκκλησία στις σσ. 445–480). Αρχείο Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών (WCC Archives): WCC Uppsala 1968 Assembly Online Archives – Επίσημα κείμενα, αποφάσεις και λίστες συμμετεχόντων. Ελληνική Βιβλιογραφία & Περιοδικός Τύπος: Περιοδικό «ΕΚΚΛΗΣΙΑ» (Επίσημον Δελτίον της Εκκλησίας της Ελλάδος), Τεύχη Ιουλίου–Αυγούστου 1968: Αναφορές και εκθέσεις της ελληνικής αντιπροσωπείας για τις εργασίες της Ουψάλας. Νησιώτης, Νίκος, «Η 4η Γενική Συνέλευση του Π.Σ.Ε. εν Uppsala», περιοδικό Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1968. Φειδάς, Βλάσιος, Ιστορία της Οικουμενικής Κινήσεως, Αθήνα 2008 (Εκτενής αναφορά στη συγκρότηση των αντιπροσωπειών του Φαναρίου και της Εκκλησίας της Ελλάδος).

 

Ορθόδοξη Κριτική

Η πολιτικοποίηση και η κοινωνική στροφή της Συνέλευσης της Ουψάλας πυροδότησαν ακαριαία ένα κύμα σφοδρότατων αντιδράσεων στους κόλπους της Ορθοδοξίας. Αγιορείτες μοναχοί, συντηρητικοί θεολόγοι και εξέχουσες εκκλησιαστικές μορφές —με πρώτο τον Άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς— εξαπέλυσαν δριμύτατη κατηγορία κατά του ΠΣΕ, καταγγέλλοντας ότι απεμπολήσε τη δογματική διδασκαλία και την πνευματική αποστολή της Πίστης για να μετατραπεί σε έναν αμιγώς κοσμικό, πολιτικοποιημένο οργανισμό. Στηλιτεύτηκε εντόνως η εξίσωση της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με το συνονθύλευμα των προτεσταντικών αιρέσεων, ενώ η διοχέτευση κονδυλίων σε ένοπλες οργανώσεις καταδικάστηκε ως ευθεία προδοσία του ευαγγελικού ήθους και πλήρης εκτροπής από τη χριστιανική διδασκαλία.

(Δ)-ΠΩΣ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΡΕΤΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ-ΟΙ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ ΤΟΥ Π.Σ.Ε ΣΤΟ ΕΒΑΝΣΤΟΝ (1954) ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟ ΔΕΛΧΙ (1961) ΚΑΙ Η Α ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ

 ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ,

ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΠΙΣΤΟ ΛΑΟ, 

ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ 

ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;

 

Η Πορεία προς την Σύνοδο της Κρήτης (2016-) Ιστορικοί σταθμοί-συμμετέχοντες και αποφάσεις

Έρευνα πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

ΜΕΡΟΣ -Δ

 Ἡ Συνέλευσις τοῦ Π.Σ.Ε στο  Ἔβανστον (1954)

Η Συνέλευση του Έβανστον (Η.Π.Α) ήταν η δεύτερη κατά σειρά, με τη συμμετοχή 161 Εκκλησιών-μελών από 48 χώρες. Η ορθόδοξη εκπροσώπηση περιλάμβανε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την Εκκλησία της Ελλάδος, τα Πατριαρχεία Αντιοχείας και Αλεξανδρείας και την Εκκλησία της Κύπρου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία είχε ηχηρή και ουσιαστική παρουσία, εκπροσωπούμενη από κορυφαίες εκκλησιαστικές και θεολογικές προσωπικότητες όπως ο  Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Μιχαήλ: Ηγετική μορφή της συνέλευσης, ο οποίος εξελέγη ένας από τους 6 Προέδρους του ΠΣΕ.

Από το Οικουμενικό Πατριαρχείο ηγήθηκε ο Μητροπολίτης Θυατείρων Αθηναγόρας (Καβάδας), μαζί με τον Μητροπολίτη Μηθύμνης Διονύσιο, τον Πρωτοπρεσβύτερο Γεώργιο Φλωρόφσκι και τον Επίσκοπο Ελαίας Αθηναγόρα (Κοκκινάκη). Από την Εκκλησία της Ελλάδος συμμετείχαν πάλι ο Α. Αλιβιζάτος, ο Π. Μπρατσιώτης, ο Ιωάννης Καρμίρης, Καθηγητής Δογματικής, και ο Γεράσιμος Κονιδάρης, Καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας.

Το γενικό θέμα ήταν «Ο Χριστός, η Ελπίδα του Κόσμου». Ωστόσο, η προσέγγιση της εσχατολογίας αποκάλυψε βαθιές θεολογικές διαφορές μεταξύ Προτεσταντών και Ορθοδόξων. Οι Ορθόδοξοι, αρνούμενοι να υπερψηφίσουν το κεντρικό κείμενο επειδή εξέφραζε κυρίως την προτεσταντική θεολογία, κατέθεσαν δική τους «Ειδική Ορθόδοξη Δήλωση».

Σε αυτήν τόνισαν ότι η πλήρης ενότητα της Εκκλησίας υπάρχει ήδη στην Ορθόδοξη Εκκλησία ως τη «Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία», και ότι η επανένωση των χριστιανών δεν είναι θέμα «κατασκευής» μιας νέας οντότητας, αλλά επιστροφής στην πίστη των Οικουμενικών Συνόδων. Η κίνηση αυτή ανέδειξε ως άμεση ανάγκη τη διαμόρφωση μιας κοινής και συντονισμένης Πανορθόδοξης στάσης, γεγονός που επέσπευσε τις διαδικασίες για τη σύγκληση των Πανορθόδοξων Διασκέψεων της Ρόδου

 

Η Συνέλευση του Νέου Δελχί (1961)  και η Διεύρυνση της Ορθόδοξης Εκπροσώπησης

Η Συνέλευση του Νέου Δελχί το 1961 αποτελεί έναν ιστορικό σταθμό για τα εκκλησιαστικά πράγματα, καθώς σηματοδότησε την επίσημη είσοδο του Πατριαρχείου της Μόσχας και άλλων Εκκλησιών από το ανατολικό μπλοκ στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Αυτή η εξέλιξη κατέστησε επιτακτική την ανάγκη να συγκληθούν Πανορθόδοξες Διασκέψεις για τον μεταξύ τους συντονισμό. Δίπλα στις Εκκλησίες που συμμετείχαν ήδη, όπως το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η Εκκλησία της Ελλάδος, τα Πατριαρχεία Αλεξανδρείας και Αντιοχείας, η Εκκλησία της Κύπρου και το Πατριαρχείο Σερβίας, προστέθηκαν ως νέα μέλη η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, οι Ορθόδοξες Εκκλησίες της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Πολωνίας, καθώς και οι Προχαλκηδόνιες Ανατολικές Εκκλησίες, όπως η Αρμενική, η Κοπτική και η Αιθιοπική.

Κατά τις εργασίες της Συνέλευσης εγκρίθηκε η διεύρυνση της ιδρυτικής βάσης του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, ώστε να περιλαμβάνει ρητή αναφορά στην Αγία Τριάδα, αλλαγή που πραγματοποιήθηκε κυρίως μετά από αίτημα των Ορθοδόξων. Η είσοδος του Πατριαρχείου Μόσχας και των υπόλοιπων Σλαβικών Εκκλησιών μεταμόρφωσε την ορθόδοξη παρουσία από μια μικρή μειοψηφία σε υπολογίσιμη αριθμητική, γεωπολιτική και θεολογική δύναμη. Ωστόσο, η ταυτόχρονη παρουσία Ορθοδόξων από τον Δυτικό και τον Ανατολικό κομμουνιστικό κόσμο έφερε στην επιφάνεια σοβαρές πολιτικές πιέσεις και θεολογικές διαφορές, κάνοντας σαφές ότι απαιτούνταν εσωτερικός συντονισμός. Για το λόγο αυτό, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας συγκάλεσε την Α΄ Πανορθόδοξη Διάσκεψη της Ρόδου, εγκαινιάζοντας την επίσημη διαδικασία του προσυνοδικού συντονισμού.

Οι συμμετέχοντες

Αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου Η αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Θρόνου υπήρξε από τις πλέον επιδραστικές, καθώς στελεχώθηκε από κορυφαίους ιεράρχες, καθηγητές της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και διακεκριμένους θεολόγους [1][2]. Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Αθηναγόρας (Καβάδας): Επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριάρχου [1]. Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος (Κουκούζης): Εκ των Προέδρων του Π.Σ.Ε. [1][2]. Μητροπολίτης Σάρδεων Μάξιμος (Ρεπανέλλης) [1]. Μητροπολίτης Ίμβρου και Τενέδου Μελίτων (Χατζής) [μετέπειτα Χαλκηδόνος]: Πρωταγωνιστής στις διορθόδοξες και διαχριστιανικές σχέσεις [1][2]. Μητροπολίτης Ρεγγίου Μελέτιος [1]. Μητροπολίτης Ρόδου Σπυρίδων (Συνοδινός) [1]. Αρχιμανδρίτης Παρθένιος Κοινίδης [1]. Καθηγητής Χρυσόστομος Κωνσταντινίδης (μετέπειτα Μητροπολίτης Μύρων): Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής [1][2]. Καθηγητής Νικόλαος Νησιώτης: Στέλεχος και μετέπειτα Διευθυντής του Οικουμενικού Ινστιτούτου του Bossey. Υπήρξε ο πρώτος Ορθόδοξος που εκφώνησε κεντρική εισήγηση στην Ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης [1][3]. π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ (Georges Florovsky): Διακεκριμένος θεολόγος, ο οποίος συμμετείχε στην πατριαρχική αντιπροσωπεία και πίεσε καθοριστικά για τη διεύρυνση της Τριαδολογικής βάσης του Π.Σ.Ε. [2][3]. Νικόλαος Ζερνόφ (Nicholas Zernov): Θεολόγος και καθηγητής [1]. 2. Αντιπροσωπεία της Εκκλησίας της Ελλάδος Η Εκκλησία της Ελλάδος εκπροσωπήθηκε από συνοδικούς ιεράρχες και καθηγητές της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών [1][4]. Μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος (Κλεόμβροτος): Επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος [1][4]. Μητροπολίτης Σάμου και Ικαρίας Ειρηναίος (Παπαμιχαήλ) [1]. Καθηγητής Αμίλκας Αλιβιζάτος: Καθηγητής Κανονικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκ των ιδρυτικών στελεχών της παρουσίας των Ορθοδόξων στο Π.Σ.Ε. από το 1948 [1][4]. Καθηγητής Βασίλειος Ιωαννίδης: Καθηγητής Καινής Διαθήκης του Πανεπιστημίου Αθηνών [1]. Καθηγητής Γεράσιμος Κονιδάρης: Καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών [1][4]. ----------------------------------------------------------------------------- Βιβλιογραφικές Παραπομπές World Council of Churches (1962). The New Delhi Report: The Third Assembly of the World Council of Churches, 1961. London: SCM Press, σσ. 360–375. (Επίσημη λίστα συνέδρων και αντιπροσωπειών της Γ΄ Γενικής Συνέλευσης). Σταυρίδης, Βασίλειος Θ. (1996). Ιστορία της Οικουμενικής Κινήσεως. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Κυριακίδη, σσ. 185–202. (Εκτενής αναφορά στη συγκρότηση των ορθόδοξων αντιπροσωπειών και τη θεολογική συμβολή του Φαναρίου). Νησιώτης, Νικόλαος Α. (1962). «Η Γ΄ Γενική Συνέλευσις του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών (Νέον Δελχί, 18 Νοεμβρίου - 6 Δεκεμβρίου 1961)». Θεολογία, τόμ. 33, τχ. 1, σσ. 112–138. Αλιβιζάτος, Αμίλκας Σ. (1962). «Το Νέον Δελχί και η Ορθοδοξία». Εκκλησία (Επίσημον Δελτίον της Εκκλησίας της Ελλάδος), έτος ΛΘ΄, τχ. 2, σσ. 34–40.

 

Η Σύνδεση της Ρόδου με το Νέο Δελχί

Η σχέση μεταξύ της Διασκέψεως της Ρόδου και της Συνελεύσεως του Νέου Δελχί υπήρξε άμεση, αιτιώδης και στρατηγική. Καθώς το 1961 ήταν ήδη γνωστό ότι στη Γ΄ Συνέλευση του Νέου Δελχί θα εντάσσονταν επίσημα στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών το Πατριαρχείο Μόσχας και οι λοιπές Εκκλησίες του ανατολικού μπλοκ, το Οικουμενικό Πατριαρχείο κατανόησε ότι τυχόν διάσπαση των Ορθοδόξων Εκκλησιών ή η υποταγή τους στις πολιτικές σκοπιμότητες του Ψυχρού Πολέμου θα οδηγούσε στην απώλεια της θεολογικής τους αυτοτέλειας.

Έτσι, η Διάσκεψη της Ρόδου λειτούργησε ως μηχανισμός εσωτερικής συσπείρωσης με στόχο τη διαμόρφωση μιας κοινής διορθόδοξης στάσης, τόσο απέναντι στον προτεσταντικό κόσμο του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών όσο και απέναντι στον Ρωμαϊοκαθολικισμό, ο οποίος προετοιμαζόταν τότε για τη Β΄ Βατικανή Σύνοδο. Παράλληλα, η Ρόδος έθεσε τις βάσεις για την προετοιμασία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η οποία τελικά πραγματοποιήθηκε το 2016 στην Κρήτη, επιτρέποντας στην Ορθοδοξία να μην κινείται αμυντικά αλλά με τη δική της αυτόνομη ατζέντα.

Οι Αποφάσεις της Διασκέψεως της Ρόδου

Η Διάσκεψη της Ρόδου δεν εξέδωσε δογματικούς όρους, αλλά καθόρισε τον κατάλογο των θεμάτων που θα απασχολούσαν την προσυνοδική πορεία της Ορθοδοξίας, κατανεμημένα σε έξι κύριους θεματικούς άξονες.

Ο πρώτος άξονας αφορούσε την Πίστη και τη Διοίκηση της Εκκλησίας, περιλαμβάνοντας τη μελέτη του τρόπου ανακήρυξης του Αυτοκεφάλου και του Αυτονόμου των Εκκλησιών, τον καθορισμό των διπτύχων και των πρεσβείων τιμής των Πατριαρχείων, καθώς και την εξέταση της κανονικής οργάνωσης της Ορθόδοξης Διασποράς.

Ο δεύτερος άξονας επικεντρώθηκε στη Λατρεία και τη Θεία Ευχαριστία, εξετάζοντας την αναθεώρηση και ενοποίηση των τυπικών διατάξεων, τη συχνότητα της Θείας Μετάληψης και τη λειτουργική ανανέωση.

Ο τρίτος άξονας κάλυψε το Κανονικό Δίκαιο και τη Διοίκηση, στοχεύοντας στην προσαρμογή και κωδικοποίηση των Ιερών Κανόνων στις σύγχρονες συνθήκες, καθώς και στη ρύθμιση ζητημάτων γάμου, διαζυγίου, νηστείας και κληρικών, όπως τα κωλύματα γάμου και η επαναγαμία των χήρων ιερέων.

Η ΕΠΙΣΗΜΗ, ΚΡΕΑΣ ΚΑΙ ΝΥΧΙ ΕΓΙΝΕ ΜΕ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ, ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΠΡΟΔΟΣΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Νικόλαος Πλαστήρας (Μαύρος Καβαλάρης).O τίμιος πολιτικός και γενναίος στρατιωτικός.

 

                                                                                                                               

            Νικόλαος Πλαστήρας, τέκνο φτωχής οικογενείας από το Βουνέσι  (Μορφοβούνι, σημερινή ονομασία) του ν. Καρδίτσας. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα του τόπου. Γεννήθηκε το 1883 και πέθανε το 1953. Ο πατέρας του ήταν ράπτης και η μάνα του υφάντρα. Φοιτά στο δημοτικό και στο ελληνικό σχολείο της Καρδίτσας. Εμπλέκεται σε καυγά με τούρκο αξιωματούχο και αναγκάζεται να καταφύγει στον Πειραιά για να σωθεί. Επιστρέφει όταν απελευθερώθηκε από τους τούρκους η Θεσσαλία και τελειώνει τις γυμνασιακές σπουδές του. Κατόπιν τον Δεκέμβριο του 1903 κατατάσσεται στο στρατό με τον βαθμό του δεκανέα. Το 1907 συγκροτεί ομάδα καρδιτσιωτών εθελοντών και λαμβάνει μέρος στον Μακεδονικό αγώνα. Συμμετέχει ενεργά στον «Σύνδεσμο Υπαξιωματικών» που ήταν παράλληλη με τον «Στρατιωτικό Σύνδεσμο» των αξιωματικών, που έκανε το Κίνημα στο Γουδί το 1909. Το 1910 εισήχθη στη Σχολή Υπαξιωματικών της Κέρκυρας από την οποία αποφοίτησε το 1912 ως Ανθυπολοχαγός.

Κατά τους βαλκανικούς πολέμους πολεμά ηρωικά και διακρίνεται στις μάχες της Ελασσόνας, των Γιαννιτσών και του Λαχανά – ιδιαίτερα στην τελευταία. Για τον λόγο αυτό ονομάζεται από τους συμπολεμιστές του ¨μαύρος καβαλάρης¨.

            Όταν υπηρετούσε  ως λοχαγός στη Λευκάδα μαζί με 11 άλλους αξιωματικούς της μονάδας του εγκατάλειψε τη θέση του και κινήθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου έφτασε στις 17/30 Σεπτεμβρίου 1916. Πολέμησε στο Μακεδονικό μέτωπο κατά των Γερμανοβουλγάρων, όπου τραυματίστηκε και παράλληλα προάχθηκε σε ταγματάρχη. Επίσης, ορίστηκε Στρατιωτικός Διοικητής στη Χίο. Στη μάχη του Σκρα διακρίθηκε ως διοικητής τάγματος και προήχθη «επ' ανδραγαθία» σε αντισυνταγματάρχη.

Στη Μικρά Ασία, ως επικεφαλής του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων έχει ως περιοχή ευθύνης του την περιοχή Μαγνησίας. Μεταξύ άλλων προβαίνει σε εκκαθαρίσεις από τους Τούρκους Τσέτες αντάρτες και στην προάσπιση των ελληνικών πληθυσμών και ιδρύει ένα ορφανοτροφείο με σκοπό τη φροντίδα των ορφανών Ελληνόπουλων. Στη Μικρασιατική εκστρατεία έδωσε πολλές νικηφόρες μάχες με λίγες απώλειες που τον έκαναν γνωστό εις τους Τούρκους. Οι τελευταίοι τον ονόμασαν «Καρά-Πιπέρ» (μαύρο πιπέρι), ενώ το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων έγινε γνωστό ως «Σεϊτάν Ασκέρ» (Στρατός του Διαβόλου). Επίσης, επικηρύχθηκε από τον Μουσταφά Κεμάλ. Κατά την προέλαση του Ελληνικού Στρατού το καλοκαίρι του 1921 πέρα από τον Σαγγάριο, το Σύνταγμα έφθασε μέχρι το Καλτακλί, 8 χιλιόμετρα από το Καλέ Γκρότο, ως αριστερή πτέρυγα της 13ης Μεραρχίας του Β΄ Σώματος Στρατού. Κατά την επιστροφή στρατιωτών και πολιτών προς την μητέρα Ελλάδα, μετά την στρατιωτική ήττα, βοηθάει πάρα πολλούς Έλληνες (στρατιωτικούς και πρόσφυγες πολίτες).

Μετά την μικρασιατική καταστροφή, το 1922 αναλαμβάνει την αρχηγία της «Επαναστατικής επιτροπής» και ανατρέπει τον βασιλέα Κωνσταντίνο τον Α΄ και τον διαδέχεται ο υιός του Γεώργιος ο Β΄. Ορκίζεται νέα κυβέρνηση εις την οποία δεν συμμετέχει αλλά είναι ο ισχυρός αρχηγός. Η κυβέρνηση ασχολείται με τη λύση των προβλημάτων που προκάλεσε ο πόλεμος, με την στέγαση και περίθαλψη των προσφύγων εις τους οποίους διανέμονται απαλλοτριωθείσες γεωργικές εκτάσεις. Aναδιοργανώνεται ο Στρατός και ανασυντάσσεται η Στρατιά του Έβρου, δίνοντας ένα βοήθημα στον Ελευθέριο Βενιζέλο, κατά τις διαπραγματεύσεις για τη Συνθήκη της Λωζάννης, περιορίζοντας τις απαιτήσεις του Κεμάλ.

Η Πορεία προς την Σύνοδο της Κρήτης (2016-) Ιστορικοί σταθμοί-συμμετέχοντες και αποφάσεις (Γ)-Η ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΡΟΝΤΟ.

ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ,

 ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΠΙΣΤΟ ΛΑΟ, 

ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ, 

ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ;

Εισαγωγικά:

ΜΕΡΟΣ Α: https://apotixisi.blogspot.com/2026/08/2016.html

ΜΕΡΟΣ Β: https://apotixisi.blogspot.com/2026/08/2016_0774462888.html

Ερευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημητριος Αθανασίου

ΜΕΡΟΣ -Γ

Η ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ Π.Σ.Ε ΣΤΟ  ΤΟΡΟΝΤΟ (1950)

Με τίτλο «Η Εκκλησία, αι Εκκλησίαι και το Παγκόσμιον Συμβούλιον Εκκλησιών», η δήλωση συντάχθηκε για να λύσει τις παρεξηγήσεις που είχαν δημιουργηθεί αμέσως μετά την ίδρυση του ΠΣΕ (1948) και να διασφαλίσει τη συμμετοχή των Εκκλησιών (ειδικά των Ορθοδόξων)  στη Συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΣΕ στο Τορόντο) ΤΟ 1950.

Τα βασικά σημεία της Δήλωσης του Τορόντο (1950) που θεωρούνται από τις πηγές ότι προάγουν τον Οικουμενισμό και αλλοιώνουν την Ορθόδοξη εκκλησιολογία επικεντρώνονται στην αναγνώριση εκκλησιαστικότητας εκτός της Ορθοδοξίας και στη σχετικοποίηση της «Μίας» Εκκλησίας. Σύμφωνα με τις πηγές, τα κύρια σημεία είναι: Α.  Η Δήλωση (παρ. 4.3) αναφέρει ότι το να είναι κάποιος μέλος της Εκκλησίας του Χριστού είναι «περιεκτικώτερον»  από το να είναι μέλος της δικής του Εκκλησίας. Αυτό ερμηνεύεται ως αποδοχή μιας αόρατης «υπέρ-Εκκλησίας» που περιλαμβάνει όλες τις ομολογίες, υποσκάπτοντας την πίστη ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η μόνη Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Β. Οι Εκκλησίες-μέλη αναγνωρίζουν στις άλλες ομολογίες «στοιχεία της αληθούς Εκκλησίας» (παρ. 4.5). Αυτή η παραδοχή θεωρείται η βάση για τη «θεωρία των ατελών εκκλησιών» και τη «θεωρία των κλάδων», καθώς υποστηρίζει ότι η χάρη και η αλήθεια υπάρχουν σε διάφορους βαθμούς και εκτός των ορίων της Ορθοδοξίας. Γ. Η Δήλωση υποστηρίζει ότι η αναγνώριση του βαπτίσματος των άλλων ομολογιών ως έγκυρου (παρ. 4.3) συνεπάγεται την ύπαρξη μελών της Εκκλησίας «εκτός των τειχών» (ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ). Έτσι, τα όρια της Εκκλησίας ταυτίζονται με τα όρια του βαπτίσματος, ανεξαρτήτως δογματικής αλήθειας. Δ.Η παρ. 4.8 (ή 8 σε κάποιες αναφορές) δηλώνει ότι οι Εκκλησίες-μέλη εισέρχονται σε «πνευματικές σχέσεις» για να «οικοδομηθή το Σώμα του Χριστού». Αυτό  αποτελεί  βλασφημία, καθώς προϋποθέτει ότι το Σώμα του Χριστού είναι διαιρεμένο και οικοδομείται μέσω της συνεργασίας της Ορθοδοξίας με αιρέσεις. Ε.  Η Εισαγωγή της Δήλωσης αναφέρει ότι οι ομολογίες «βρίσκουν την ενότητά τους εν Χριστώ». Αυτό θεωρείται αιρετικό, καθώς υποδηλώνει ότι οι αιρετικοί είναι ήδη ενωμένοι με τον Χριστό παρά τις κακοδοξίες τους, και ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία αναζητά μια ενότητα που υποτίθεται ότι δεν είχε. ΣΤ. Η Δήλωση διακηρύσσει ότι το Π.Σ.Ε. δεν βασίζεται σε καμία συγκεκριμένη αντίληψη για την Εκκλησία (παρ. 3.3). Αυτό επιτρέπει έναν δογματικό μινιμαλισμό, όπου οι διαφορές στην πίστη αντιμετωπίζονται ως απλές «ποικιλίες» που δεν εμποδίζουν την ενότητα. Ζ. Η Δήλωση ισχυρίζεται ότι οι Εκκλησίες «απέφυγαν να δώσουν λεπτομερείς και ακριβείς ορισμούς» για τη φύση της Εκκλησίας. Οι πηγές το χαρακτηρίζουν ως υποκρισία και πλήρη άρνηση του Ορθοδόξου δόγματος, το οποίο ορίζει με σαφήνεια την Εκκλησία ως κοινωνία ανθρώπων ενωμένων στην Ορθόδοξη Πίστη και τα Μυστήρια. Η Δήλωση του Τορόντο (1950) ήταν μια προσπάθεια του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών να βρει τρόπο ώστε η Ορθόδοξη Εκκλησία να συμμετέχει μαζί με Προτεστάντες και άλλους χριστιανούς, χωρίς να χρειάζεται να πει ότι αυτοί είναι «Εκκλησίες» με την πλήρη έννοια του όρου.  Αυτή η «λύση» δημιούργησε έναν οργανισμό που λέγεται «Συμβούλιο Εκκλησιών» αλλά δεν ξέρει τι σημαίνει «Εκκλησία». Σαν να φτιάχναμε ένα «Συμβούλιο Γιατρών» όπου συμμετέχουν και όσοι έχουν διαβάσει βιβλία ιατρικής αλλά δεν είναι γιατροί — και να λέμε «δεν χρειάζεται να θεωρούμε ο ένας τον άλλον γιατρό με την πλήρη έννοια». Για την Ορθόδοξη Εκκλησία αυτό σημαίνει: Συμμετέχουμε σε έναν οργανισμό όπου η λέξη «Εκκλησία» χάνει το νόημά της. Αποδεχόμαστε ότι η ενότητα μπορεί να υπάρχει χωρίς κοινωνία στην αλήθεια. Η δική μας πίστη ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία μετατρέπεται από δογματική βεβαιότητα σε «προσωπική πεποίθηση που σεβόμαστε»

 

Οι συμμετέχοντες.

Οι αντιπροσωπείες της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου που συμμετείχαν στην Κεντρική Επιτροπή του ΠΣΕ στο Τορόντο και συνέβαλαν στη διαμόρφωση και την αποδοχή της δήλωσης αποτελούνταν από κορυφαίες θεολογικές και εκκλησιαστικές προσωπικότητες της εποχής.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκπροσωπήθηκε από ιεράρχες και καθηγητές που έθεσαν τις βάσεις για τη μετέπειτα ορθόδοξη παρουσία στο Συμβούλιο: Μητροπολίτης Θυατείρων Γερμανός (Στρινόπουλος): Ήταν μία από τις κεντρικότερες μορφές της Οικουμενικής Κίνησης και εκ των Προέδρων του ΠΣΕ. Μητροπολίτης Εφέσου Χρυσόστομος (Κωνσταντινίδης): Τότε νεαρός θεολόγος (μετέπειτα Μητροπολίτης Μύρων και έπειτα Εφέσου), ο οποίος διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη σύνταξη του κειμένου. Καθηγητής Αμίλκας Αλιβιζάτος: Αν και καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, συμμετείχε ενεργά και στις διεργασίες της πατριαρχικής αντιπροσωπείας λόγω του διεθνούς κύρους του στο Κανονικό Δίκαιο. Εκκλησία της Ελλάδος  Η Εκκλησία της Ελλάδος εκπροσωπήθηκε κυρίως από διαπρεπείς καθηγητές της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι οποίοι είχαν οριστεί ως επίσημοι σύνεδροι:  Καθηγητής Αμίλκας Αλιβιζάτος: Καθηγητής Κανονικού Δικαίου και Ποιμαντικής, εκ των κορυφαίων Ελλήνων θεολόγων με τεράστια συμβολή στις πρώτες δεκαετίες του ΠΣΕ. Καθηγητής Ιωάννης Καρμίρης: Καθηγητής Δογματικής, ο οποίος παρακολουθούσε στενά τα θεολογικά κείμενα για να διασφαλίσει ότι η Δήλωση θα ξεκαθάριζε πως το ΠΣΕ δεν είναι μια «Υπερ-εκκλησία» (κάτι που τελικά ενσωματώθηκε στο τελικό κείμενο). Καθηγητής Βασίλειος Ιωαννίδης: Καθηγητής Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης, με συστηματική παρουσία στα διεθνή θεολογικά fora της εποχής.

 

Η Επικύρωση της Δήλωσης του Τορόντο από την Σύνοδο της Κρήτης

Η επικύρωση αυτών των σημείων από τη Σύνοδο της Κρήτης (2016) θεωρείται από τους συντάκτες των πηγών ως συνοδική νομιμοποίηση του Οικουμενισμού, καθώς η Δήλωση του Τορόντο χαρακτηρίστηκε ως «κεφαλαιώδους σημασίας» για την ορθόδοξη συμμετοχή στο Π.Σ.Ε

Στο επίσημο κείμενο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου με τίτλο «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον» (παράγραφος 19), η Σύνοδος αναφέρθηκε ρητά στη Δήλωση της Κεντρικής Επιτροπής του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.) στο Τορόντο το 1950, χαρακτηρίζοντας τις εκκλησιολογικές προϋποθέσεις του εν λόγω κειμένου ως «κεφαλαιώδους σημασίας» για την ορθόδοξη συμμετοχή στον διαχριστιανικό διάλογο. Η Δήλωση του Τορόντο είχε συνταχθεί αρχικά ως ένα πλαίσιο προστασίας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η συμμετοχή στο Π.Σ.Ε. δεν συνεπάγεται την αναγνώριση των άλλων μελών ως «Εκκλησιών» με την πλήρη εκκλησιολογική έννοια, ούτε την αποδοχή μιας «ομοσπονδιακής» θεωρίας για την Εκκλησία. Ωστόσο, η συνοδική επιβεβαίωση της χρήσης της από την Ορθόδοξη Εκκλησία το 2016 θεωρήθηκε από σημαντική μερίδα θεολόγων ως μια βαθιά εκκλησιολογική τομή.

Τι Σημαίνει αυτό για την Ορθόδοξη Θεολογία

Από την σκοπιά της κριτικής θεολογικής θεώρησης, η υιοθέτηση αυτή συνεπάγεται ουσιαστικές μετατοπίσεις στην παραδοσιακή εκκλησιολογική αυτό-συνειδησία της Ορθοδοξίας:

A.Η Σύνοδος της Κρήτης  νομιμοποίησε θεσμικά και συνοδικά ένα κείμενο το οποίο δεν συντάχθηκε αποκλειστικά από Ορθοδόξους Πατέρες, αλλά διαμορφώθηκε σε συνεργασία με ετεροδόξους (Προτεστάντες, Αγγλικανούς κ.ά.).

B. Στην εκκλησιαστική ιστορία, οι Οικουμενικές και Τοπικές Σύνοδοι περιφρουρούσαν την αλήθεια συντάσσοντας δικούς τους Όρους και Κανόνες. Η θεσμική υιοθέτηση ενός κειμένου που προέρχεται από έναν διαχριστιανικό οργανισμό  αποτελεί πρωτοφανή αλλοίωση της συνοδικής ορθόδοξης  μεθοδολογίας.

Γ. Η Δήλωση του Τορόντο αντιμετωπίζεται πλέον όχι απλώς ως ένα τακτικό ή διπλωματικό εργαλείο διαλόγου, αλλά αναδεικνύεται σε θεμελιώδη «στύλο» του οικουμενισμού και σε «Magna Charta» (Κασταστατικό Χάρτη) της παρουσίας της Ορθοδοξίας στο Π.Σ.Ε.

 

H Mεταμόρφωση του Χριστού (Οσίου Ιουστίνου Πόποβιτς)

 

Mέρος Α΄: Το Ιστορικό της Μεταμορφώσεως (Συναξάρι)

1. Η αναγγελία του Πάθους και η υπόσχεση της Δόξας

Κατά το τρίτο έτος του κηρύγματός Του στη γη, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, πλησιάζοντας το εκούσιο παθήμα Του για χάρη της σωτηρίας μας, άρχισε να λέει στους μαθητές Του ότι έπρεπε να πάει στα Ιεροσόλυμα και να πάθει πολλά από τους πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους γραμματείς, και ότι θα τον θανάτωναν (Ματθ. 16:21).

Άρχισε να το λέει αυτό στους μαθητές στην περιοχή της Καισάρειας του Φιλίππου, όταν ο Πέτρος τον ομολόγησε ως Υιό του Θεού, λέγοντας: «Συ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζωντανού Θεού» (Ματθ. 16:13,16).

Τα λόγια του Σωτήρα για τα βάσανα και τον θάνατο λύπησαν πολύ τους μαθητές, ειδικά τον απόστολο Πέτρο, ο οποίος άρχισε να αποτρέπει τον Κύριο από αυτό, λέγοντας: «Ο Θεός φυλάξοι! Δεν θα γίνει αυτό για εσάς» (Ματθ. 16:22).

Παρατηρώντας τη λύπη των μαθητών Του και θέλοντας να απαλύνει τη λύπη τους, ο Κύριος υποσχέθηκε να δείξει σε μερικούς από αυτούς τη δόξα Του που θα είχε μετά τα παθήματά Του, λέγοντας: «Υπάρχουν μερικοί που στέκονται εδώ, οι οποίοι δεν θα γευτούν θάνατο, μέχρις ότου δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται στη βασιλεία Του» (Ματθ. 16:28).

2. Η ανάβαση στο Όρος Θαβώρ

Έξι ημέρες αργότερα, ο Κύριος, συνοδευόμενος από τους μαθητές του και ένα μεγάλο πλήθος, ξεκίνησε από την περιοχή της Καισάρειας του Φιλίππου προς την περιοχή της Γαλιλαίας και έφτασε στο όρος Θαβώρ στη Γαλιλαία το βράδυ.

Έχοντας τη συνήθεια να αποχωρίζεται από τους μαθητές του τη νύχτα για μοναχική προσευχή στον Θεό Πατέρα, τον Κύριο Ιησού, αφήνοντας τον λαό στους πρόποδες του όρους και παίρνοντας μαζί του μόνο τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη από τους μαθητές του, ανέβηκε μαζί τους στην κορυφή του Θαβώρ για να προσευχηθεί. Και αφού απομακρυνόταν λίγο από αυτούς, άρχισε να προσεύχεται.

Και οι τρεις μαθητές, κάπως κουρασμένοι από την ανάβαση στο ψηλό όρος, κάπως από τη μακρά προσευχή, κοιμήθηκαν, όπως λέει ο ευαγγελιστής Λουκάς: Ο Πέτρος και όσοι ήταν μαζί του κοιμήθηκαν (Λουκάς 9:32).

3. Η Μεταμόρφωση και η εμφάνιση των Προφητών

Ενώ κοιμόντουσαν, και πλησίαζε η αυγή, ο Κύριος Χριστός μεταμορφώθηκε, λάμποντας με τη δόξα της Θεότητάς Του, και με εντολή Του εμφανίστηκαν σε Αυτόν δύο προφήτες: ο Μωυσής από τους νεκρούς, ο Ηλίας από τον ουρανό, και μίλησαν μαζί Του για την αναχώρησή Του, την οποία επρόκειτο να πραγματοποιήσει στην Ιερουσαλήμ.

Αυτή η συζήτηση και ιδιαίτερα η φανέρωση της θείας δύναμης ξύπνησε τους αποστόλους και είδαν την άφατη δόξα του Κυρίου Ιησού: Το πρόσωπό Του έλαμπε σαν τον ήλιο, τα ιμάτιά Του έλαμπαν σαν το χιόνι, και δύο άνδρες στάθηκαν μέσα σε αυτή τη δόξα και μίλησαν μαζί Του. Από αυτό οι μαθητές κατελήφθησαν από φόβο.

Και με την αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος αναγνώρισαν αμέσως σε αυτούς τους άνδρες τον Μωυσή και τον Ηλία και κατάλαβαν ότι η συζήτηση αφορούσε το εκούσιο παθημα του Χριστού.

Ακούγοντας τη συζήτηση, οι μαθητές στέκονταν με τρόμο, απολαμβάνοντας ταυτόχρονα τη θέα της Θείας δόξας, όσο ήταν δυνατό για τα σωματικά τους μάτια. Και ο ίδιος ο Κύριος τους έδειξε τόση από τη δόξα Του όση μπορεί να δει η ανθρώπινη φύση και να μην την χάσει από τα μάτια της: γιατί είναι αδύνατο για τον θνητό άνθρωπο να δει την αόρατη αθάνατη Θεότητα.

Ο Μωυσής στην αρχαιότητα προσευχόταν στον Θεό να του δείξει με ορατό τρόπο τη δόξα του Θείου Προσώπου Του, αλλά ο Κύριος του απάντησε: Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να δει το πρόσωπό Μου και να ζήσει (Έξοδος 33:20).

4. Η Φωτεινή Νεφέλη, η Φωνή του Πατέρα και η Κατάβαση

Και όταν η συνομιλία του Κυρίου Χριστού με τον Μωυσή και τον Ηλία πλησίαζε στο τέλος της και οι απόστολοι έμαθαν μέσω του Αγίου Πνεύματος την αναχώρησή τους, ο Πέτρος λυπήθηκε που οι προφήτες θα έφευγαν από τα μάτια τους, και θέλοντας να απολαμβάνει συνεχώς το θαυμαστό θέαμα της δόξας του Χριστού και των αξιοσέβαστων προφητών, είπε με τόλμη: Κύριε, καλό είναι να είμαστε εδώ· και ας κάνουμε τρεις σκηνές: μία για Σένα, και μία για τον Μωυσή, και μία για τον Ηλία (Λουκάς 9:33).

Ενώ ο Πέτρος μιλούσε, η φωτεινή νεφέλη, η οποία είχε φέρει τους δύο προφήτες στον Χριστό και η οποία, με εντολή του Θεού, επρόκειτο να τους πάρει και να τους οδηγήσει τον καθένα στον τόπο του, σκέπασε τους αποστόλους, περικυκλώνοντας την κορυφή του βουνού· και οι απόστολοι φοβήθηκαν ακόμη περισσότερο όταν, πλησιάζοντας τον Χριστό, μπήκαν στη νεφέλη και άκουσαν μια φωνή από τη νεφέλη να λέει: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, ακούστε τον!»

Με αυτά τα λόγια από ψηλά, οι απόστολοι έχασαν εντελώς την παρουσία του πνεύματός τους από μεγάλο τρόμο, και έπεσαν φοβισμένοι στη γη. Και καθώς έπεσαν με το πρόσωπο προς τα κάτω, η δόξα του Κυρίου, και οι προφήτες μαζί της, κρύφτηκαν από αυτούς.

Ο Κύριος όμως πλησίασε τους μαθητές που ήταν ξαπλωμένοι στη γη και τους άγγιξε λέγοντας: «Σηκωθείτε, μη φοβάστε!» Και όταν σήκωσαν τα μάτια τους, οι μαθητές δεν είδαν κανέναν παρά μόνο τον Ιησού.

Και άρχισε να ξημέρωνε, και άρχισαν να κατεβαίνουν από το βουνό. Και ο Κύριος τους πρόσταξε να μην πουν σε κανέναν τι είχαν δει μέχρι να αναστηθεί από τον τάφο την τρίτη ημέρα, μετά τα πάθη και τον θάνατο. Και σιώπησαν και δεν είπαν σε κανέναν τίποτα εκείνες τις ημέρες για όσα είχαν δει.

Mέρος Β΄: Ερμηνευτικό Κήρυγμα για τη Μεταμόρφωση

5. Εισαγωγή στη Διδασκαλία των Πατέρων

Η δράση της Μεταμόρφωσης του Κυρίου περιγράφηκε επαρκώς όχι μόνο από τους αγίους Ευαγγελιστές αλλά και από τους διδασκάλους της Εκκλησίας, οι οποίοι την ανέλυσαν εκτενώς σε πολυάριθμα κηρύγματα αφιερωμένα σε αυτή την εορτή. Σε αυτά εξηγούν επίσης τη σημασία της εορτής, προτείνοντας έτσι μια πλούσια πνευματική εορτή για τους Χριστιανούς.

Και για εμάς, που έχουμε στη διάθεσή μας αυτές τις διδασκαλίες και τα λόγια των Πατέρων της Εκκλησίας που μας εξηγούν πλήρως την έννοια της Μεταμόρφωσης του Χριστού, δεν απομένει τίποτα άλλο παρά να ακούσουμε προσεκτικά την ολοκληρωμένη διδασκαλία και να απολαύσουμε την πνευματική εορτή, γεμάτη θεϊκές σκέψεις. Και δεν θα είναι άχρηστο αν εμείς, χρησιμοποιώντας τις διδασκαλίες των διδασκάλων της Εκκλησίας, συνδυάσουμε ορισμένα μέρη των ερμηνειών τους, σαν μπουκιές σε ένα τραπέζι, και τα προτείνουμε με τη μορφή εξήγησης της εορτής σε όσους το επιθυμούν.

6. Γιατί δεν κλήθηκαν όλοι οι Μαθητές – Η περίπτωση του Ιούδα

Ο Ιησούς πήρε τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, τον αδελφό του, και τους οδήγησε σε ένα ψηλό βουνό μόνοι τους, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους (Ματθ. 17:1-2). – Γιατί ο Σωτήρας Χριστός, θέλοντας να δείξει εν μέρει στους μαθητές Του τη δόξα της Θεότητάς Του πριν από το εκούσιο πάθος και τον θάνατό Του, δεν πήρε όλους τους μαθητές στο όρος Θαβώρ;

Επειδή ανάμεσά τους ήταν και ο Ιούδας, ανάξιος για αυτό το θείο όραμα. Έτσι σκέφτεται ο Άγιος Θεοφύλακτος: «Ο Κύριος Χριστός δεν πήρε μαζί Του τους δώδεκα μαθητές, επειδή ο Ιούδας ήταν ανάξιος να δει τη μεταμόρφωση του Χριστού με τα προδοτικά του μάτια». Ο Άγιος Δαμασκηνός ψάλλει επίσης όμορφα: «Οι ασεβείς δεν θα δουν τη δόξα Σου, Χριστέ Θεέ».

Αλλά ήταν αδύνατο να αφήσουμε τον ανάξιο Ιούδα στους πρόποδες του όρους και να πάμε τους άλλους άξιους αποστόλους στο όρος; Φυσικά, αυτό ήταν απολύτως δυνατό για τον Κύριο: αλλά ο Κύριός μας, μακρόθυμος και καλύπτοντας τις αμαρτίες όλων των ανθρώπων, δεν ήθελε να καταγγείλει την αναξιότητα του Ιούδα, ούτε να του δώσει αφορμή για μεγαλύτερο κακό, όπως λέγεται στην Αγία Γραφή: «Μη καταγγέλλεις τους κακοποιούς, για να μην σε μισήσουν» (Παροιμ. 9:8).

Διότι αν ο Κύριος είχε πάρει τους πάντες μαζί Του και είχε αφήσει μόνο τον Ιούδα, τότε ο Ιούδας θα ήταν γεμάτος θυμό και μίσος όχι μόνο προς τον Κύριο αλλά και προς όλους τους αποστόλους, και θα μπορούσε να έχει κάποια δικαιολογία για την ύπουλη κακία του και να πει: γι' αυτό πρόδωσα τον Ιησού επειδή με περιφρόνησε. – Ο ευλογημένος Θεοφύλακτος έχει την εξής άποψη: «Αν ο Χριστός είχε αφήσει μόνο τον Ιούδα κάτω από το βουνό, και είχε πάρει μαζί Του τους υπόλοιπους, τότε κάποιοι θα μπορούσαν να πουν ότι αυτό ακριβώς πλήγωσε την καρδιά του Ιούδα και τον ώθησε να προδώσει τον Κύριό του».

Δεν ζήλευε ο Ιούδας τους τρεις αποστόλους, που είχαν ανέβει στο βουνό; Δεν ζήλευε, επειδή γνώριζε ότι είχαν πάει σε ολονύχτια προσευχή, όπως γράφει ο άγιος ευαγγελιστής Λουκάς: Πήρε τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο και ανέβηκε στο βουνό για να προσευχηθεί στον Θεό (Λουκάς 9:28). Αλλά ο Ιούδας ήταν τεμπέλης και ήθελε να κοιμηθεί όλη τη νύχτα κάτω από το βουνό και να ξεκουραστεί· γιατί οι τεμπέληδες και οι νυσταγμένοι δεν ενδιαφέρονται για τα κατορθώματα της πίστης.

7. Ο αριθμός των Μαρτύρων και η αξία του Δικαίου

Και γιατί ο Κύριος δεν πήρε μαζί του περισσότερους από τρεις μαθητές στο όρος; Για να εκπληρωθεί αυτό που λέγεται στο Δευτερονόμιο: «Εκ στόματος δύο ή τριών μαρτύρων θα εδραιωθεί κάθε πράγμα» (Δευτ. 19:15).

Παίρνοντας μαζί του τους τρεις αποστόλους, ο Κύριος Χριστός ήθελε να πάρει δύο ακόμη προφήτες, τον Μωυσή και τον Ηλία, για να μαρτυρήσουν σε ζωντανούς και νεκρούς ότι αυτός ήταν ο Υιός του Θεού, που στάλθηκε από τον Θεό Πατέρα για τη σωτηρία του κόσμου και αποκαλύφθηκε με φωνή από τον ουρανό.

Αλλά γιατί είναι παρόντες τρεις απόστολοι, ενώ δύο άνθρωποι είναι αρκετοί για μαρτυρία - δύο προφήτες; Ο Μωυσής κλήθηκε από τους νεκρούς, για να μαρτυρήσει στους νεκρούς, που κρατούνταν στην κόλαση, για την έλευση του Χριστού στον κόσμο· ο Ηλίας, για να πει στον Ενώχ στον παράδεισο· και οι τρεις απόστολοι - για να κηρύξουν σε όλους τους κάτω από τον ουρανό τη δόξα του Χριστού, που φάνηκε στη Μεταμόρφωση, λέγοντας: «Είδαμε τη δόξα του, τη δόξα ως του Μονογενούς του Πατέρα, γεμάτος χάρη και αλήθεια» (Ιωάν. 1:14). Και πάλι: Δεν ακολουθήσαμε πονηρούς μύθους, όταν σας γνωστοποιήσαμε τη δύναμη και την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, αλλά γίναμε αυτόπτες μάρτυρες της μεγαλειότητάς του. Διότι έλαβε από τον Θεό Πατέρα τιμή και δόξα, όταν ήρθε σε αυτόν τέτοια φωνή: «Ούτος είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα». Και αυτή τη φωνή ακούσαμε από τον ουρανό, όταν ήμασταν μαζί του στο άγιο όρος (Β΄ Πέτρ. 1:16-18).

Για τον Κύριο, ο οποίος στη μεταμόρφωσή Του στο Θαβώρ έγινε αντικείμενο ευσεβούς θαυμασμού για αγγέλους και ανθρώπους, ήταν αρκετό μόνο τρεις άνθρωποι που ζούσαν στη γη να δουν τη δόξα Του και να είναι μάρτυρες αυτής: γιατί αυτοί οι τρεις απόστολοι ήταν στα μάτια Του πιο πολύτιμοι από όλα τα έθνη και τις φυλές.