Η Πάφος δεν εκβιάζεται – Η Πάφος δεν ξεχνά – Η Πάφος απαιτεί δικαιοσύνη

Ο λαός της Πάφου αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει καθαρά, δημόσια και χωρίς φόβο.

Όχι με ψιθύρους, όχι με υπαινιγμούς, αλλά με λόγο ευθύ, γιατί η σιωπή πλέον θα ισοδυναμούσε με συνενοχή.

Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος επιδιώκει να έρθει στην Πάφο για να λειτουργήσει, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι ο λαός της πόλης δεν τον αποδέχεται και δεν συμμετέχει στις λειτουργίες του. Αντί να αναρωτηθεί γιατί, αντί να ακούσει τη φωνή της τοπικής Εκκλησίας και του ποιμνίου της, επέλεξε έναν άλλο δρόμο:

τον δρόμο της επικοινωνιακής χειραγώγησης, της στοχοποίησης και της συστηματικής απαξίωσης.

Εδώ και πάνω από έναν χρόνο, η γνωστή εφημερίδα Φιλελεύθερος φιλοξενεί επαναλαμβανόμενα άρθρα, τα οποία δεν πείθουν κανέναν αμερόληπτο αναγνώστη.

Παράλληλα, καταγγέλλουμε πρακτικές που προσβάλλουν όχι μόνο την Εκκλησία αλλά και τη νοημοσύνη των πιστών:

τηλεφωνήματα, προσωπικές παρεμβάσεις, εκκλήσεις να «μαζευτεί κόσμος», να στηθούν εικόνες, φωτογραφίες και βίντεο, ώστε να παρουσιαστεί μια τεχνητή πραγματικότητα – ότι δήθεν «όλα είναι καλά» και ότι ο λαός της Πάφου επιθυμεί αυτό που στην πράξη απορρίπτει.

Η Πάφος, όμως, δεν είναι σκηνικό.

Δεν είναι φωτογραφία.

Δεν είναι βίντεο.

Είναι ζωντανή Εκκλησία.

Και το μήνυμα είναι ξεκάθαρο, ενωμένο και αδιαπραγμάτευτο:

Δεν θέλουμε επικοινωνιακές παραστάσεις.

Δεν θέλουμε επιβεβλημένες παρουσίες.

Δεν θέλουμε διχασμό και συκοφαντία.

Θέλουμε πίσω τον Μητροπολίτη μας.

Θέλουμε πίσω τον άξιο ποιμένα μας.

Θέλουμε πίσω τον Τυχικό.

Η μαζική αποχή από τις λειτουργίες του Αρχιεπισκόπου στην Πάφο δεν είναι τυχαία. Είναι μήνυμα. Είναι στάση. Είναι συνείδηση. Και όσο αυτό το μήνυμα αγνοείται, τόσο βαθαίνει το ρήγμα μεταξύ διοίκησης και λαού.

Καλούμε τον Αρχιεπίσκοπο να σταματήσει να πολεμά την Πάφο μέσω τρίτων και να ακούσει, επιτέλους, την ίδια την Πάφο.

Η Εκκλησία δεν χτίζεται με άρθρα, ούτε με στημένες εικόνες, αλλά με αλήθεια, ταπείνωση και δικαιοσύνη.

Ο λαός της Πάφου δεν ξεχνά.

Ο λαός της Πάφου δεν εκβιάζεται.

Ο λαός της Πάφου απαιτεί σεβασμό.

Ο Λαός της Πάφου

Κανονική και Νομική Τεκμηρίωση για το Δεύτερο Έκκλητο του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού.

 

Η υπόθεση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού αποτελεί σήμερα ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα στην Εκκλησία της Κύπρου, καθώς συνδυάζει πτυχές κανονικού δικαίου, συνοδικότητας, δικαίου διαδικασίας και της σχέσης μεταξύ Τοπικών Εκκλησιών και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ο Μητροπολίτης Τυχικός υπέβαλε **δεύτερο έκκλητο προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο», με ημερομηνία κατάθεσης στις 21 Ιανουαρίου 2026, κατά της απόφασης της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου της 8ης Ιανουαρίου 2026, με την οποία του επιβλήθηκε αργία επ’ αόριστον. Η προσφυγή αυτή αφορά επίσης και την επανεξέταση της αρχικής συνοδικής απόφασης της 22ης Μαΐου 2025, με την οποία η Ιερά Σύνοδος είχε αποφασίσει την έκπτωσή του από τη Μητρόπολη Πάφου και την αφαίρεση των καθηκόντων του.

Αυτό το δεύτερο έκκλητο αποτελεί το υψηλότερο ένδικο μέσο που προβλέπεται από τον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας της Κύπρου, όπως αυτός συνδέεται με την εκκλησιαστική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας και τους Ιερούς Κανόνες που διέπουν τις διαδικασίες προσφυγής αρχιερέων σε ανώτερες εκκλησιαστικές αρχές.

Η ύπαρξη αυτού του ένδικου μέσου αντανακλά την κανονική αρχή της δικαιοσύνης και της συνοδικότητας: όταν ένας ιεράρχης προβαίνει σε προσφυγή για σοβαρά ζητήματα διαδικασίας ή ουσίας αποφάσεων, η Εκκλησία οφείλει να σεβαστεί την εξέταση του θέματος από την ανώτερη αρχή προς την οποία ασκείται η προσφυγή.

…………………………………

Η Φύση και Το Κανονικό Αποτέλεσμα του Έκκλητου

Στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η άσκηση έκκλητου δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά θεσμικό δικαίωμα και θεμελιώδης κανονική διαδικασία που διασφαλίζει την ορθή εφαρμογή των Ιερών Κανόνων και των κανονικών δικαιωμάτων των ιεραρχών.

Το δεύτερο έκκλητο του Τυχικού:

ΠΑΠΙΚΕΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ -MEΡΟΣ -Γ

 

ΜΕΡΟΣ-Γ

17.- Συγχωροχάρτια

            Είναι η γνωστή έγγραφη άφεση αμαρτιών, που έδινε ο Πάπας της Ρώμης, έναντι αμοιβής. Αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες της απόσχισης της Διαμαρτύρησης από τη ΡΚαθολική εκκλησία, με κύριο εκφραστή το Λούθηρο. Κατά τον 16^ο αιώνα, μια μορφή αυτών πέρασε στην Ανατολή, ως ψυχοχάρτια.

          Η άφεση αυτή των αμαρτιών οφειλόταν στη διδασκαλία του Παπισμού περί μιας ενδιαμέσου καταστάσεως μεταξύ Παραδείσου και Κολάσεως, του Καθαρτηρίου πυρός. Η πλανεμένη αυτή διδασκαλία των Φραγκολατίνων περί κολάσεως και καθαρτηρίου πυρός οφείλεται, στο ότι ακολούθησαν τον Αυγουστίνο στα θέματα περί αποκαλύψεως. Ο ιερός Αυγουστίνος, όλα τα φυσικά εικονικά σύμβολα της θεότητας, που συναντάμε στην Αγία Γραφή, όπως π. χ. Νεφέλη, φως, στήλη πυρός και νεφέλης, πύρινες γλώσσες κ. ά.…, τα εξελάμβανε ως κτίσματα· έτσι, κατά τον ίδιο τρόπο, και οι ακολουθούντες τον Αυγουστίνο Φράγκοι φαντάστηκαν ως κτιστό το αιώνιο πυρ και το σκότος το εξώτερο της κολάσεως. Από την παρερμηνεία αυτή, λοιπόν, έχουμε τα παράδοξα και δεισιδαίμονα των Φράγκων, περί κολάσεως και καθαρτηρίου πυρός, τα οποία περιγράφει ποιητικά ο Δάντης, ο οποίος και θεωρείται πατέρας της Δυτικής Αναγεννήσεως. Η αλήθεια είναι, ότι το αιώνιο πυρ και το εξώτερο σκότος είναι το ίδιο με την Δόξα και τον Γνόφο του Θεού. Όλοι θα δουν τον Θεό, την άκτιστη, βέβαια, ενέργειά Του. Όσοι όμως έχουν καθαρή καρδιά θα Τον δουν ως Δόξα και Γνόφο (αυτό είναι Παράδεισος), ενώ όσοι έχουν ακάθαρτη καρδιά θα Τον δουν ως Καυστικό Πυρ (αυτή είναι ο Άδης, με το αιώνιο πυρ και το σκότος το εξώτερο). Επειδή όμως οι Φραγκολατίνοι επίστευσαν, ότι οι κολασμένοι δεν θα βλέπουν κάτι το άκτιστο, εξέλαβαν το πυρ το αιώνιο της Αγίας Γραφής ως κτιστό. Τουλάχιστον, με απλή σκέψη θα έπρεπε να αντιληφθούν, ότι το πυρ το αιώνιο και το σκότος το εξώτερο δεν θα είναι αισθητό από το γεγονός, ότι «ητοίμασται τω διαβάλω και τοις αγγέλοις αυτού». Αυτοί ασφαλώς δεν έχουν αισθήσεις, για να βλέπουν, αισθητώς, αισθητόν σκότος ή πυρ. Σαν κτιστό, λοιπόν, που εξέλαβαν οι Φραγκολατίνοι το αιώνιο πυρ, φαντάστηκαν, όπως και οι αρχαίοι, τριώροφο τον κόσμο της σωτηρίας και της απωλείας, που αποτελείται: από τον αμετάβλητο ουρανό για τους ευδαίμονες, από την μεταβλητή γη για την δοκιμασία των ανθρώπων και από τα μεταβλητά καταχθόνια για τους κολασμένους και καθαριζομένους!… «Αντιθέτως προς την Φραγκικήν ταύτην Παράδοσιν, η Ρωμαιοσύνη ουδέποτε ηρμήνευε τα περί κολάσεως και θεοπνευστίας κατά τρόπον ώστε να υιοθετήσει την κοσμολογίαν του τριωρόφου σύμπαντος του ειδωλολατρικού αρχαίου κόσμου, με παράδεισον υπεράνω των ουρανών, κόλασιν και καθαρτήριον πυρ υπό την γην και τόπον δοκιμασίας επί της γης. Ούτε εφαντάσθη ποτέ ότι ο Θεός υπηγόρευσε λέξεις εις τους Προφήτας και Αποστόλους παρ' εκτός μέσω της ανθρωπίνης φύσεως του Λόγου» (π. Ιωάννης Ρωμανίδης).

            18.- Ιερή Εξέταση

            Εκκλησιαστικό δικαστήριο (ιεροδικείο) στους κόλπους του Παπισμού, που συστάθηκε με την αποστολή να καταπολεμήσει τις αιρέσεις, καθώς και δραστηριότητες, όπως την αλχημεία, τη μαγεία και τη βασκανία και το οποίο είχε συγκεντρώσει στα χέρια του σημαντική δύναμη, κατά το μεσαίωνα και στις αρχές των νεότερων χρόνων. Οι αιρετικοί αντιμετωπίζονταν στο εξής ως εχθροί της κοινωνίας, συλλαμβάνονταν και δικάζονταν, αφού είχαν προηγηθεί συχνά βασανιστήρια, για την απόσπαση της ομολογίας της ενοχής. Η χρήση βασανιστηρίων εγκρίθηκε από τον Πάπα Ινοκκέντιο Δ΄ το 1252.

            Η κλίμακα των ποινών ήταν μεγάλη. Από την απλή καταδίκη σε προσευχή και νηστεία, κατάσχεση περιουσίας, φυλάκιση, ισόβια δεσμά και σε περίπτωση αμετανοησίας ή υποτροπής, θανατική ποινή, πολλές φορές με καύση του αιρετικού επί της πυράς. Η δικαιολογία ήταν, ότι καίω το σώμα σου, για να σώσω την ψυχή σου, σύμφωνα με τη στρεβλή ανάλυση του χωρίου του Παύλου: «ει τινος το έργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεται, αυτός δε σωθήσεται, ούτως δε ως δια πυρός» (Κορ. Α΄ 3. 14-15). Αναφέρεται, ότι επί της εποχής του Μ. Ιεροεξεταστή Θωμά Torquemada εστάλησαν στην πυρά 2000 πρόσωπα. Το 1908 η Ιερή Εξέταση μετονομάσθηκε σε Ιερή Υπηρεσία και το 1965 σε «Επιτροπή για το Δόγμα και την Πίστη». Γενικά, η Ιερή Εξέταση είναι και αυτή απότοκος της αντίληψης του Παπισμού, που θέλει να βλέπει τον παρεκλίνοντα από την Πίστη, ως κατηγορούμενο, αντίθετα με την Ορθοδοξία, που θέλει να τον βλέπει ως ασθενή.             

            19.- Ιερές γλώσσες

            Είναι άλλη μια παπική πλάνη, η λεγόμενη περί των τριών «ιερών γλωσσών», δηλ. ότι για την Εκκλησία τρεις είναι οι ιερές γλώσσες στις οποίες επιτρέπεται να δοξολογείται ο Θεός, οι γλώσσες του Σταυρού: η εβραϊκή, η ελληνική και η λατινική. Σχετικά με αυτό, καταγράφεται η επίθεση που δέχτηκε ο φωτιστής των Σλάβων Κύριλλος στη Βενετία:

          Όταν ο Κωνσταντίνος (το αρχικό όνομα του Κυρίλλου) ήταν στην Βενετία, μαζεύτηκαν οι Λατίνοι επίσκοποι, ιερείς και μοναχοί και στράφηκαν εναντίον του, όπως οι κουρούνες ενάντια στο γεράκι και διατύπωσαν την αίρεση των τριών γλωσσών, λέγοντας: «Πώς συμβαίνει να έχεις επινοήσει για τους Σλάβους μια γραφή και να τους διδάσκεις κείμενα γραμμένα σ' αυτή, μια γραφή που δεν την βρήκε ποτέ κανένας ως σήμερα, ούτε απόστολος, ούτε πάπας, ούτε ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, ούτε κι ο Ιερώνυμος; Εμείς ξέρουμε μόνο τρεις γλώσσες, στις οποίες επιτρέπεται να δοξολογείται γραπτώς ο Θεός: την εβραϊκή, την λατινική και την ελληνική.

                Ο Φιλόσοφος απάντησε: «Μήπως η βροχή δεν έρχεται από τον Θεό και δεν πέφτει για όλους τους ανθρώπους; μήπως ο ήλιος δεν λάμπει για όλους τους ανθρώπους και μήπως δεν αναπνέουμε όλοι τον ίδιο αέρα; [...] Πολλοί λαοί έχουν την δική τους γραφή και ο κάθε λαός τιμά τον Θεό στην δική του γλώσσα [...]» (Βιος Κωνσταντίνου, γερμ. μετάφραση jo Bujinoch (slavische geschichtschreiber 1) Γρατς-Βιέννη-Κολονία 1958, 71-72).

            20.- Παραχαράξεις διατάξεων

 

            α/ Η ψευδοκλημέντιος επιστολή

            Στην επιστολή του Επισκόπου Ρώμης Κλήμη Α΄, προς τον Ιάκωβο τον αδελφόθεο έχουμε διακήρυξη του πρωτείου του Πέτρου: «Γνώριμόν έστω σοι. Κύριέ μου, ότι ο Σίμων ο δια την αληθή πίστιν και την ασφαλεστάτην αυτού της διδασκαλίας υπόθεσιν της Εκκλησίας θεμέλιος είναι λίθος ορισθείς και δι’ αυτό τούτο υπ’ αυτού του Ιησού αψευδεί στόματι μετονομασθείς Πέτρος, η απαρχή του Κυρίου ημών, ο των αποστόλων πρώτος, ω πρώτω ο πατήρ τον υιόν απεκάλυψεν….. ο της Δύσεως το σκοτεινότατον του κόσμου μέρος (ήτοι την Ρώμην) ως πάντων ικανώτερος φωτίσαι κελευσθείς και κατορθώσαι δυνηθείς….. δια την άμετρον προς τους ανθρώπους στοργήν σαφώς δημοσία επί του ενεστώτος πονηρού τον εσόμενον αγαθόν όλω τω κόσμω μηνύσαι βασιλέα, μέχρις ενταύθα τη Ρώμη γενόμενος, θεοβουλήτω διδασκαλία σώζων ανθρώπους, αυτός του νυν βίου βιαίως το ζην μετήλλαξεν» (αγίου Νεκταρίου, Τα αίτια του Σχίσματος, τ. Α΄, σελ. 33-34).

            Η επιστολή αυτή φέρεται, ότι γράφτηκε στα τέλη του 2^ου αιώνα και αντιστρατεύεται την αλήθεια, που διακηρύσσεται τόσον από την Κ. Διαθήκη, όσον και από την Παράδοση της Εκκλησίας.

 

            β/ Η ψευδοβασίλειος αναφορά

            Η αναφορά του Μ. Βασιλείου στο έργο του «Ασκητικά», περί του Πάπα Ρώμης, ελέγχεται ως πλαστή. Σ’ αυτήν καταγράφεται, ότι: «Απ’ τον Χριστό διδασκόμαστε και το εξής, όταν όριζε τον Πέτρο ποιμένα της Εκκλησίας μετά τον εαυτό του: Πέτρο του λέει, μ’ αγαπάς περισσότερο απ’ αυτούς; Βόσκησε τα  πρόβατά μου. Και δίνει σ’ όλους τους μεταγενέστερους ποιμένες και διδασκάλους την ίδια εξουσία. Και απόδειξη αυτού είναι ότι όλοι μπορούν να δεσμεύουν με όμοιο τρόπο και να συγχωρούν αμαρτίες, όπως εκείνος» ( PG 31, σελ. 1408).

 

            γ/ Η ψευδοκωνσταντίνειος δωρεά

           Είναι ένας μύθος, που πλάστηκε στη Ρώμη αρχικά τον 5^ο αιώνα, κατά τον οποίον ο Ρώμης Σίλβεστρος (315-335) κατήχησε και βάπτισε τον Μ. Κωνσταντίνο, ο οποίος έπασχε από λέπρα, από την οποίαν ιάθηκε και έτσι καθαρίστηκε και στην ψυχή και στο σώμα. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, ο αυτοκράτορας δώρισε στον Πάπα πλείστα όσα προνόμια, όπως το πρωτείο, επίσης δε τη Ρώμη, την Ιταλία και όλες τις δυτικές επαρχίες. Ο μύθος αυτός συμπληρώθηκε τον 8^ο αιώνα και αναφέρεται σε επιστολή του Ρώμης Ανδριανού Α΄ προς τον Καρλομάγνο, από τον οποίον ζητούσε την επικύρωση. Δυστυχώς, τα περί της δωρεάς αυτής αναφέρονται στη Εκκλ. Ιστορία του Αθηνών Μελέτιου και ελέγχονται ως ανακριβή. Η πληροφορία αυτή πέρασε και στο ιστολόγιο της Εκκλησίας της Ελλάδος (Συναξαριστής), αλλά και στην υμνολογία της Εκκλησίας:

 

             "(...) άναξ κράτιστε, Κωνσταντίνε μέγιστε,

                (...) καταυγασθείς γαρ ακτίσι του παναγίου Πνεύματος

                 υπό Σιλβέστρου ιερέως δια του βαπτίσματος,

                εν βασιλεύσιν ώφθης αήττητος,

                 την οικουμένην ως προίκα προικοδοτήσας τω Κτίστη σου

                    και πόλιν βασιλεύουσαν θεοσεβή"

 

ΠΑΠΙΚΕΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ -MEΡΟΣ -Β

 MEΡΟΣ -Β 

(+) Ι. ΚΑΡΔΑΣΗΣ

8.- Μετουσίωση Τίμιων δώρων

 

            Η Ανατολή είναι σαφής στη μεταβολή των τιμίων δώρων, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η σχετική ευχή της αγίας αναφοράς: «Μεταβαλών το πνεύματί σου τω Αγίω». Η Δύση αρχίζει να χρησιμοποιεί τον όρο μετουσίωση (= μεταβολή της ουσίας) ήδη από τον 12^ο αιώνα και χρησιμοποιείται για να αντικρουστεί η αμφισβήτηση, αν είναι, πραγματικά, σώμα και αίμα Χριστού ο άρτος και ο οίνος της Ευχαριστίας. Καθιερώνεται επίσημα στη Δύση με τη Σύνοδο του Λατερανού (1215). Έτσι στον Παπισμό δεν γίνεται επίκληση του Αγίου Πνεύματος για την επιτέλεση της μεταβολής, αλλά θεωρείται, ότι η μετουσίωση συντελείται με την απλή επανάληψη των λόγων του Κυρίου: «Λάβετε, φάγετε…..».

            Βέβαια, μια κάποια παρείσφρηση της μετουσίωσης υπάρχει σε μια προσευχή πριν τη θ. μετάληψη του αγίου Συμεών του Μεταφραστή (8 Νοεμβρίου) τον 10^ο αιώνα, την εποχή που στη Δύση άρχιζαν οι συζητήσεις για το θέμα αυτό: «Ιδού βαδίζω προς θείαν Κοινωνίαν, Πλαστουργέ, μη φλέξης με τη μετουσία …..».

 

            9.- Περί των αζύμων

            Ένα θέμα, που συνδέεται με τη θ. ευχαριστία είναι η χρησιμοποίηση ένζυμου άρτου και όχι άζυμου, όπως χρησιμοποιούν οι Παπικοί και υπενθυμίζει την αίρεση του Απολλινάριου, κατά παράβαση του Ο΄ κανόνα των αγίων Αποστόλων: «Ει τις Επίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος, ή όλως του καταλόγου των Κληρικών, νηστεύοι μετά Ιουδαίων, ή εορτάζοι μετ’ αυτών, ή δέχοιτο παρ’ αυτών τα της εορτής ξένια, οίον άζυμα, ήτι τοιούτο, καθαιρείσθω, ει δε Λαϊκός είη, αφοριζέσθω».

            Μέχρι το 1053 και οι Παπικοί χρησιμοποιούσαν ένζυμο άρτο, πλην όμως ο Ρώμης Λέων Θ΄ επέβαλε τη μεταβολή, δηλ. την καινοτομία και σύμφωνα με τον ανωτέρω κανόνα είναι αξιοκατάκριτοι.

            Η χρησιμοποίηση ένζυμου άρτου βασίζεται στο ευαγγελικό: «Και τη πρώτη ημέρα των αζύμων, ότε το πάσχα έθυον…..» (Μάρκ. 14. 12), δηλ. «την πρώτη ημέρα της γιορτής των Αζύμων, τότε που θυσίαζαν τον αμνό του Πάσχα…..». Αλλά, ποια είναι η πρώτη ημέρα των αζύμων; Είναι η ημέρα της πρώτης Πανσελήνου της εαρινής ισημερίας, που στη συγκεκριμένη χρονιά του 33 πέφτει Σάββατο και εορτάζεται το εβραϊκό πάσχα. Η ημέρα του Σαββάτου, που εορτάζεται το πάσχα ξεκινά με τη δύση του Ηλίου της Παρασκευής και λήγει με τη δύση του Ηλίου του Σαββάτου, ενώ η περίοδος των αζύμων διαρκεί επτά ημέρες, όπου τρώγονται αρνί, πικρά χόρτα και άζυμο ψωμί και τίποτε άλλο (Έξοδος 12. 8 και 13. 6).

            Ο Μυστικός Δείπνος έλαβε χώρα την προηγούμενη ημέρα Παρασκευή και συγκεκριμένα μετά τη δύση του Ηλίου της Πέμπτης και χρησιμοποιήθηκε ένζυμο ψωμί και κρασί (τρόφιμα και ποτά, που η χρήση τους απαγορεύεται την ημέρα του πάσχα). Μετά το Δείπνο, ο Χριστός, συλλαμβάνεται στον κήπο της Γεθσημανή και την Παρασκευή πρωί παραδίδεται στον Πιλάτο, γίνεται η δίκη και στις 9 η ώρα σταυρώνεται (Μάρκ. 15. 25). Παραμένει στο σταυρό επί 6 ώρες και στις 3 μετά το μεσημέρι παραδίδει το πνεύμα (Μάρκ. 15. 34). Πριν από τη δύση του Ηλίου της Παρασκευής γίνεται η αποκαθήλωση, τυλίγεται σε σινδόνα, που αγόρασε εκείνη την ημέρα ο Ιωσήφ (Μάρκ. 15. 46) και τίθεται επί του Τάφου. Όλα αυτά έγιναν την Παρασκευή, την προηγουμένη της εορτής του πάσχα, που αρχίζει με τη δύση του Ήλιου της Παρασκευής. 

 

            10.- Διαχωρισμός πιστών

            Ο διαχωρισμός των πιστών σε «στρατευομένη εκκλησία» επί της γης και σε «θριαμβεύουσα εκκλησία» εν ουρανοίς είναι παπικής έμπνευσης, ενώ κάτι τέτοιο δεν υφίσταται στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Επί της γης υπάρχουν άγιοι, οι οποίοι είναι στρατευμένοι και ταυτοχρόνως δοξάζονται, αλλά και εις τους ουρανούς οι άγιοι είναι δοξασμένοι, ταυτοχρόνως δε στρατεύονται για εμάς, αφού επικαλούμεθα τις πρεσβείες τους. Εξ άλλου, αν δεν υπάρχει αγιότητα επί της γης, δεν αποκτάται μεταγενέστερα εν ουρανοίς.

 

            11.- Θαύματα, έκτακτες επεμβάσεις του Θεού

            Στην Ορθοδοξία, το θαύμα, ως γεγονός της ιστορίας της θείας οικονομίας, φανερώνει τη θεία δόξα στον κόσμο, τον μεταμορφώνει, τον οδηγεί και τον διδάσκει και δεν είναι ένα συμβάν που ξεπερνά τις συνηθισμένες φυσικές και ιστορικές δυνατότητες. Αντίθετα, στον Παπισμό, το θαύμα είναι έκτακτη επέμβαση του Θεού, μέσω των κτιστών ενεργειών, αντικείμενη προς την τάξη της όλης δημιουργίας, οπότε θεωρείται ως ένα συμβάν που συγκρούεται ή είναι ασυμβίβαστο με τη φυσική νομοτέλεια.

 

            12.- Δημιουργία του κόσμου από τη θ. ουσία

 

            Στον Παπισμό, τα ονόματα εκφράζουν τη θεία ουσία, ενώ είναι συμβατικά και κατ’ επίνοια στην Ορθόδοξη Παράδοση, ο δε Θεός είναι μέρος του Σύμπαντος, όπως ο Παπισμός δέχεται, ενώ είναι εκτός αυτού, ως Άκτιστος. Απότοκο αυτού είναι, ότι ο κόσμος δημιουργείται από τη θ. ουσία, πράγμα άτοπο.

            Η Δημιουργία του κόσμου γίνεται από το μη ον και σημαίνει την προέλευση της κτιστής πραγματικότητας όχι από τη θεία ουσία, αλλά δια μέσου της θείας ενέργειας, ο δε κόσμος δημιουργείται μαζί με τον χρόνο. Στον Παπισμό, η Δημιουργία του κόσμου γίνεται εκ του μηδενός και σημαίνει την προέλευση της κτιστής πραγματικότητας από τη θεία ουσία, ο δε κόσμος δημιουργείται μέσα στον χρόνο.

          

            13.- Θρησκειοποίηση του εκκλησιαστικού γεγονότος

            Ο τυπικά θρησκευτικός ατομοκεντρισμός, η εξατομικευμένη εκδοχή της πίστης, της ηθικής, του βιώματος. Η Εκκλησία καταντάει θρηκευτικός θεσμός υπηρετικός της ατομικής πίστης, αρετής, σωτηρίας. Σωτηρία στη δυτική σκέψη σημαίνει «υπερφυσική» ανταπόκριση του Υπερβατικού στην επιθυμία-απαίτηση του ανθρώπου να υπάρχει το ατομικό του εγώ αιώνια, να ζει ατελεύτητα σε απόλυτη ευτυχία. Έτσι, ο «πνευματικός αγώνας» του Χριστιανού είναι να μάχεται την ύλη, τις απαιτήσεις του σώματος, στο πεδίο της φυσικής ατομικής του οντότητας.

            Υπάρχει κατάφαση στην ορμέμφυτη ανάγκη νοησιαρχικών μεταφυσικών βεβαιοτήτων. Το θρησκευτικό άτομο θέλει να κατέχει σίγουρη γνώση για το επέκεινα, να μπορεί να ελέγχει με τη νοητική του ικανότητα αυτή τη γνώση, να εξορκίζει με τη νοητική σιγουριά τον φυσικό φόβο του θανάτου. Έτσι, ατομοκεντρισμός και νοησιαρχία θα αναχθούν σε στοιχεία ταυτότητας του δυτικού ανθρώπου.

        Η απολυτοποιημένη εμπιστοσύνη στην ατομική νοητική ικανότητα διαπλέκεται στο δυτικό άνθρωπο με την εξίσου απολυτοποιημένη κατάφαση των συναισθηματικών παρορμήσεων, διαμορφώνοντας μια κλειστή αυτοαναφορική δυναμική, που μέσα στα όριά της εξαντλείται η παπική ανθρωπολογία και μεταφυσική. Το Θεό τον «συναντάει» μέσα του, ακριβώς, με τους όρους της ατομικής νοητικής βεβαιότητας και της ατομικής συναισθηματικής ευεξίας. Ο Θεός είναι «μέσα» στον ατομικό άνθρωπο και αυτή την ιδιωτική κατοχή την επικυρώνει ή το συναίσθημα ή η νοησιαρχική αποδεικτική ανάλυση, σύμφωνα με τους εξέχοντες της νοησιαρχίας, του αποδεικτικού θετικισμού και της ορθολογικής μεθόδου Αυγουστίνο, Άνσελμο, Θωμά Ακινάτη, Μ. Αλβέρτο κ.ά.

            Η μεταγραφή της μαρτυρίας-διδασκαλίας της Εκκλησίας σε γλώσσα και σχήματα της νομικής παιδείας και της δικανικής εμπειρίας. Η νομική αυτή σχηματοποίηση βοηθάει, ώστε να επιτευχθεί εντυπωσιακή απλούστευση και εκλαΐκευση της χριστιανικής μαρτυρίας, έτσι ώστε να γίνεται προσιτή και σε ανθρώπους χαμηλής ή ανύπαρκτης πνευματικής καλλιέργειας. Όμως, ο νομικισμός αυτός παγιδεύει τις απλουστευτικές διασκευές στις απαιτήσεις μιάς θρησκευτικής άρνησης του εκκλησιαστικού γεγονότος και του ευαγγελίου.

            Στα καίρια θέματα της ερμηνείας του «προπατορικού αμαρτήματος» και της «ικανοποίησης της θ. δικαιοσύνης», ο χριστιανικός Θεός παύει να είναι Νυμφίος, εραστής μανικότατος του ανθρώπου και αποκαλύπτει ένα Θεό στυγνής εκδίκησης, αμείλικτο τιμωρό του συνόλου του ανθρωπίνου γένους, εξ αιτίας των πρωτόπλαστων, που έκαναν δυσάρεστη για το Θεό χρήση της ελευθερίας τους. Από την άλλη, ο ίδιος ο Θεός ταυτίζεται με την εικόνα «σαδιστή πατέρα», αφού δε διστάζει να θανατώσει με φρικτό θάνατο τον Υιό του, μόνο για να εισπράξει η δικαιοσύνη του ικανοποίηση, αξίας ίσης με την προσβολή που του έγινε. Όπως λοιπόν ο Θεός ικανοποιεί με το σταυρικό θάνατο του Χριστού τη δικαιοσύνη του, γιατί αντίστοιχα και οι δίκαιοι στον παράδεισο να μην ευφραίνονται βλέποντας το βασανισμό των αμαρτωλών στην κόλαση, όπως καταλήγει συμπερασματικά ο Αυγουστίνος!

ΠΑΠΙΚΕΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ - MΕΡΟΣ Α.

 

ΜΕΡΟΣ -Α

    

 (+) Ιωάννη Καρδάση 

            1.- Αγάλματα Χριστού και αγίων

 

            Η παρουσία αγαλμάτων αγγέλων, του Ιησού Χριστού, της Θεοτόκου και όλων των αγίων στους ΡΚαθολικούς ναούς είναι πρόδηλη.  Ως προς μεν τα αγάλματα των αγγέλων, ίσως υπάρξει το κατ’ οικονομίαν, εάν πρόκειται για διακοσμητικούς λόγους, κατά το πρότυπο της Κιβωτού της Διαθήκης, αλλά ως προς τα αγάλματα του Ιησού, της Θεοτόκου και των αγίων, αυτό αποτελεί σαφή παράβαση του όρου της Ζ΄ Οικ. Συνόδου, όπου: «..... ανατίθεσθαι τας σεπτάς και αγίας εικόνας, τας εκ χρωμάτων και ψηφίδος και ετέρας ύλης επιτηδείως εχούσης, εν ταις αγίαις του Θεού εκκλησίαις, εν ιεροίς σκεύεσι και εσθήσι, τοίχοις τε και σανίσιν, οίκοις τε και οδοίς.....», είναι δε γνωστό, ότι η Ορθόδοξη διδασκαλία δεν δέχεται την παρουσία αγαλμάτων σε Ι. Ναό ή εκκλησιαστικό χώρο, π.χ. το κοιμητήριο, δια να αποφύγει παντελώς την ομοιότητα προς τα είδωλα και επομένως την προσκύνηση αυτών (Πηδάλιο, σελ. 315-316).

 

            2.- Αγιογράφηση οργάνων σώματος

 

            Έχουμε την παρουσία μιας Ρκαθολικής εικόνας της «αγίας καρδίας του Ιησού», η οποία είναι παντελώς ξένη και αμάρτυρη στην Ορθόδοξη Εκκλησία και εορτάζεται από τους ΡΚαθολικούς την Παρασκευή, οκτώ ημέρες μετά την εορτή της «αγίας Δωρεάς» (η οποία εορτάζεται την Πέμπτη μετά την εορτή της Αγ. Τριάδας). Η «αγία καρδία» συμβολίζει την αγάπη του Ιησού προς την ανθρωπότητα, αλλά είναι παντελώς άγνωστη σ’ εμάς. Επίσης υπάρχει: (η «αγία καρδία της Παναγίας», η «αγία Δωρεά» κ.ά.). Εξ άλλου η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν προσκυνά σωματικά όργανα του Κυρίου, αλλά θεωρεί, ότι η ψυχή και η καρδιά του Χριστού είναι το άγιο Ευαγγέλιο (Πηδάλιο, σελ. 319).

 

            3.- Απεικόνιση Θεού – Πατέρα

 

Η απεικόνιση της Αγ. Τριάδας είναι απότοκος της Θεολογίας της και καταγράφει τις σχέσεις μεταξύ των τριών προσώπων. Είναι γνωστό, ότι στην Ορθόδοξη Εικονολογία επιτρεπτή είναι η απεικόνιση μόνον όσων είδαμε και συνέβησαν ιστορικά, των προφητικών οράσεων και συμβόλων, του σαρκωθέντα Υιού και Λόγου του Θεού, της Θεοτόκου και των Αγίων.

 

Η απεικόνιση της Αγίας Τριάδας ως τριών προσώπων, όπου απεικονίζεται ο Πατέρας ως «παλαιός των ημερών», ο Υιός ως νέος και το Άγ. Πνεύμα «εν είδει περιστεράς» είναι εικόνα ξένη προς την διδασκαλία των Πατέρων. Η απεικόνιση αυτή αποτελεί συγκαλυμμένη ειδωλολατρία, καθώς μέσα από ορθολογιστικές διαδικασίες περιθέτει σωματικά σχήματα στη Θεότητα. Η αποτύπωση των ενδοτριαδικών σχέσεων ευνοεί την παπική αντίληψη περί του τρόπου ύπαρξης του Αγ. Πνεύματος, δηλ. εκπορευόμενου από τον Πατέρα και τον Υιόν εξ ίσου, που είναι η γνωστή πλάνη του filioque. Επίσης η εικόνα αυτή, παρουσιάζοντας διαφορά στις μορφές Πατέρα και Υιού ως προς τη σωματική ηλικία, δίνει την εντύπωση, πως ο Υιός είναι νεώτερος του Πατέρα, αντίληψη που ευνοεί τους νέο-Αρειανούς Χιλιαστές και τους αρνητές της θεότητας του Υιού, Εβραίους και Μουσουλμάνους.

 

Η Ορθόδοξη εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας και η εκκλησιολογία της Συνόδου της Κρήτης.

 

Έρευνα και σύνθεση κειμένων: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Σύντομα και απαραίτητα στοιχεία για την εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας

Το κείμενο του Συνοδικού της Ορθοδοξίας είναι απολογητική και δογματική ομολογία της Εκκλησίας. Δεν είναι απλώς μια πανηγυρική εορτή, αλλά σαφής καταδίκη κάθε ψευδούς γνώσης (Α΄ Τιμ. 6,20). Η Εκκλησία χαρακτηρίζει την ημέρα αυτή ως «οφειλόμενη ετήσια ευχαριστία προς τον Θεό», επειδή η νίκη της αλήθειας δεν επιτεύχθηκε με στρατιωτική δύναμη ή ανθρώπινη σοφία, αλλά με τη θεία ενέργεια, όπως αυτή φανερώθηκε στους Οσίους Πατέρες μας. Όπως διδάσκει ο Απόστολος Παύλος: «Στήκετε και κρατείτε τις παραδόσεις που διδαχθήκατε» (Β΄ Θεσσ. 2,15), έτσι και η Εκκλησία δεν προσθέτει ούτε αφαιρεί τίποτε, ούτε εισάγει καινοτομίες, αλλά διαφυλάσσει με ακρίβεια ό,τι παρέλαβε από τους Αποστόλους.

Η αναφορά στις «προφητικές ρήσεις», τις «αποστολικές παραινέσεις» και τις «ευαγγελικές ιστορίες» φανερώνει την αδιάσπαστη ενότητα της θείας Αποκαλύψεως. Ό,τι είδαν οι Προφήτες, ό,τι δίδαξαν οι Απόστολοι και ό,τι διατύπωσε δογματικά η Εκκλησία στις Οικουμενικές Συνόδους, είναι ένα και το αυτό. Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας διδάσκει ότι η Παράδοση της Εκκλησίας είναι «η ζωντανή φωνή της αποστολικής διδασκαλίας», ενώ ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος τονίζει ότι η αλήθεια δεν χρειάζεται βία, αλλά λάμπει από μόνη της και κατακαίει την πλάνη.

Κεντρικό σημείο του κειμένου είναι η ομολογία της ενανθρώπησης του Θεού Λόγου. Αφού «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας» (Ιω. 1,14), η απεικόνιση του Χριστού δεν είναι απλό σύμβολο, αλλά ομολογία της πραγματικής Του σάρκωσης. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός διδάσκει ότι «η τιμή της εικόνας μεταβαίνει στο πρωτότυπο», εξηγώντας τη διάκριση ανάμεσα στη λατρεία που ανήκει μόνο στον Θεό και την τιμητική προσκύνηση που αποδίδεται στους Αγίους. Αυτή η διάκριση κατοχυρώθηκε δογματικά από την Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία καταδίκασε όσους αρνούνται την προσκύνηση των Αγίων Εικόνων.

Η φράση «Οι προφήτες όπως είδαν, οι απόστολοι όπως δίδαξαν, η Εκκλησία όπως παρέλαβε, οι διδάσκαλοι όπως διατύπωσαν, η οικουμένη όπως συμφώνησε» εκφράζει την ενότητα του σχεδίου της σωτηρίας. Η χάρη φανερώθηκε, η αλήθεια αποδείχθηκε και το ψεύδος καταλύθηκε. Η Εκκλησία δεν δημιουργεί νέα πίστη, αλλά φυλάσσει την παρακαταθήκη (Α΄ Τιμ. 6,20) που στήριξε την οικουμένη. Όπως ομολογεί ο Απόστολος Παύλος: «Τον καλό αγώνα αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη διατήρησα» (Β΄ Τιμ. 4,7).

 

Αναθεματισμός των σημερινών αιρέσεων

Το κείμενο κορυφώνεται στη διακήρυξη: «Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων». Η Ορθοδοξία δεν είναι ανθρώπινη ιδεολογία, αλλά ζωντανή εμπειρία του Αγίου Πνεύματος που ενεργεί αδιάκοπα μέσα στην Εκκλησία.

Σε αντίθεση με αυτή την πίστη, αναθεματίζονται:

Πρώτον, τους Οικουμενιστές, που αρνούνται ότι η Εκκλησία είναι μία, αγία, καθολική και αποστολική. Αυτοί μπερδεύουν την αλήθεια με το ψέμα, λέγοντας ότι «όλες οι θρησκείες οδηγούν στον ίδιο Θεό». Έτσι αρνούνται τον μοναδικό Σωτήρα Ιησού Χριστό, που είπε: «Εγώ είμαι ο δρόμος και η αλήθεια και η ζωή· κανείς δεν έρχεται στον Πατέρα παρά μόνο από μένα» (Ιωάννης 14,6).

Δεύτερον, τους Καθολικούς (Παπικούς), που φέρνουν καινούργια πράγματα στην πίστη, βάζοντας το «Filioque» στο Σύμβολο της Πίστεως. Αρνούνται την ουσία του Θεού με τις δικές τους «άκτιστες ενέργειες» και δέχονται ότι ο Πάπας δεν κάνει λάθος. Αυτό είναι ύβρις εναντίον του Αγίου Πνεύματος, που είναι ο μόνος φύλακας της αλήθειας.

Τρίτον, τους Προτεστάντες, που αρνούνται την Παράδοση της Εκκλησίας, τις Άγιες Εικόνες, την μεσιτεία των Αγίων και την θεία Λειτουργία. Έχουν «μορφή ευσέβειας, αλλά αρνούνται την δύναμή της» (Β' Τιμοθέου 3,5). Η Σύνοδος της Κρήτης στήριξε την λειτουργική θεολογία, που είναι η καρδιά της Ορθόδοξης παράδοσης.

Τέταρτον, τους Μονοφυσίτες και Μονοθελήτες, που αρνούνται την τέλεια ανθρωπότητα του Χριστού.

Πέμπτον, όλες τις νέες αιρέσεις, που αρνούνται την άκτιστη θεία ενέργεια, που βλέπουν τον Θεό ως «ον» μεταφυσικό, και που κόβουν την θεολογία από την θέωση. Όπως ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς καταδίκασε τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, έτσι και εμείς.

Η Ορθόδοξη εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας και η εκκλησιολογία της Συνόδου της Κρήτης.

Α.Η άρνηση της μοναδικότητας της Εκκλησίας

Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας διακηρύττει: «Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων». Η Σύνοδος της Κρήτης αντίθετα μιλάει για «εκκλησίες» στον πληθυντικό, σαν η μία Εκκλησία να χωρίζεται σε «καθολικές ορθόδοξες εκκλησίες». Αυτοί αρνούνται το μυστήριο της ενότητας, όπως το δίδαξε ο Απόστολος Παύλος: «Ένα σώμα, ένα Πνεύμα» (Εφεσ. 4,4).

Η Σύνοδος της Κρήτης αντικατέστησε την εκκλησιολογία της κοινωνίας με την εκκλησιολογία της συνομιλίας, σαν η Εκκλησία να μην είναι σώμα του Χριστού, αλλά διακοινοβουλευτική ένωση θρησκευτικών ομάδων. Αυτό είναι ύβρις εναντίον του Πνεύματος, που ενώνει την Εκκλησία σε ένα σώμα.

Β.Η σύγχυση της αλήθειας με το ψέμα

Το Συνοδικό καταδικάζει όσους αρνούνται την προσκύνηση των Εικόνων, τους εικονομάχους, ως αρνητές της σάρκωσης. Η Σύνοδος της Κρήτης δεν καταδίκασε καμία αίρεση, αλλά κάλεσε σε «διάλογο» τους Παπικούς , τους Προτεστάντες, τους Μονοφυσίτες, σαν το ψέμα να μην είναι θανατηφόρο, αλλά άποψη που συζητιέται.

Η Σύνοδος δογμάτισε: «Οι ορθόδοξες εκκλησίες αναγνωρίζουν η μία την άλλη ως μέρη της μίας Εκκλησίας». Αυτό είναι ψέμα· η Εκκλησία δεν είναι συνομοσπονδία μερών, αλλά πλήρωμα του Χριστού. Όπως διδάσκει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «Η Εκκλησία είναι ο πλήρης Χριστός», όχι συνέλευση αυτονομημένων τοπικών ταυτοτήτων.

Γ.Η άρνηση της αποκλειστικότητας της σωτηρίας

Το Συνοδικό ομολογεί: «Τον αγώνα τον καλόν ηγωνίσμεθα, την πίστιν τετηρήκαμεν» (Β' Τιμ. 4,7). Η Σύνοδος της Κρήτης αρνήθηκε να ομολογήσει ότι «δεν υπάρχει άλλη σωτηρία παρά αυτήν που είναι στον Χριστό». Το κείμενο «Η αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας» μιλάει για «συνάντηση με άλλες χριστιανικές εκκλησίες», σαν οι αιρέσεις να μην αποκόπτονται από την ζωή, αλλά να «υστερούν στην πλήρωση».

Αυτό είναι νέα αίρεση, που προετοιμάζει την ένωση με τον Παπισμό μέσω της άρνησης της μοναδικότητας. Όπως η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος καταδίκασε όσους αρνούνται την προσκύνηση, έτσι και εμείς καταδικάζουμε όσους αρνούνται την μοναδικότητα της σωτηρίας μέσα στην Εκκλησία.

Δ. Τα κείμενα που υπογράφηκαν στα συνέδρια του Πουσάν (2013), του Τορόντο (2014), της Πόρτο Αλέγκρε (2015) και της Μπαλαμάντ (2016) αποτελούν προετοιμασία της Συνόδου της Κρήτης και αποκλίνουν από την εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας. Παρακάτω αναλύουμε τις βασικές διαφορές.

Δ.1Η ενότητα της Εκκλησίας

Το Συνοδικό ομολογεί: «Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων». Μιλάει για μία Εκκλησία, ενιαία και αδιαίρετη.

Τα κείμενα Πουσάν-Τορόντο-Πόρτο Αλέγκρε-Μπαλαμάντ μιλάνε συνεχώς για «εκκλησίες» στον πληθυντικό. Χρησιμοποιούν όρους όπως «καθολικές ορθόδοξες εκκλησίες», «τοπικές εκκλησίες», «αυτοκέφαλες εκκλησίες». Αυτό δείχνει ότι έχουν χάσει την αίσθηση της μίας Εκκλησίας. Σαν να λένε ότι η Εκκλησία είναι συνομοσπονδία ανεξάρτητων ομάδων, όχι ένα σώμα με ένα κεφάλι, τον Χριστό.

Στο Πουσάν (2013) αναφέρεται ότι οι «ορθόδοξες εκκλησίες» είναι «μέρη της μίας Εκκλησίας». Αυτό είναι λάθος. Η Εκκλησία δεν χωρίζεται σε μέρη. Είναι πλήρωμα Χριστού, όπως λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής.

Δ.2.Η σχέση με τις αιρέσεις

Το Συνοδικό καταδικάζει σαφώς τις αιρέσεις. Αναθεματίζει τους εικονομάχους, τους αρνητές της σαρκώσεως. Δεν αφήνει κανένα περιθώριο συμβιβασμού με το ψέμα.

Τα κείμενα των συνεδρίων αποφεύγουν να μιλήσουν για αιρέσεις. Χρησιμοποιούν ευγενικούς όρους για τους Παπιστές και τους Προτεστάντες. Στο Τορόντο (2014) μιλάνε για «άλλες χριστιανικές κοινότητες» και «αδελφές εκκλησίες». Στο Πόρτο Αλέγκρε (2015) αναφέρονται σε «κοινή μαρτυρία» με αυτούς που δεν έχουν την ορθόδοξη πίστη.

Αυτό είναι πρόδοση της παράδοσης. Ο Χριστός είπε: «Εγώ είμαι ο δρόμος και η αλήθεια και η ζωή. Κανείς δεν έρχεται στον Πατέρα παρά μόνο από μένα» (Ιωάννης 14,6). Τα κείμενα αυτά σαν να λένε ότι υπάρχουν και άλλοι δρόμοι.