ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ -ΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔAΣ-(συμπληρωμένο)

 

πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.

Στο ιστολόγιο «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΝΕΑ ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΟΣ» και στο link. https://emmadimitris.blogspot.com/2026/11/blog-post_13.html

δημοσιεύτηκε σχόλιο στο ενυπόγραφο άρθρο του γράφοντος  με τίτλο -Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ. Το σχόλιο απευθύνεται στον διαχειριστή του ιστολογίου ΟΜΟΛΟΓΙΑ.

 Επειδή τα δημοσίως λεγόμενα δημόσια και κρίνονται, είμαι υποχρεωμένος να απαντήσω στη λαϊκίστικη κριτική του σχολιαστή Δ.Ε. Είναι φανερό ότι ο Δ.Ε βρίσκεται σε σύγχυση τέτοια, που, αντί να σχολιάσει τα γραφόμενα, κάνει άλματα σε άλλα θέματα.

Πριν ξεκινήσω, του τονίζω τα εξής:

Α. Η  φωτογραφία της ανάρτησης είναι από εγκαινιασμένο ναό των αντι-οικουμενιστών της Σερβίας. Τον ναό τον εγκαινίασε ο μακαριστός επίσκοπος Αρτέμιος και χρησιμοποιείται και σήμερα. Μάλλον ο επίσκοπος Αρτέμιος «δεν τα  ήξερε καλά».

Θέλω να την προσέξει ο Δ.Ε. και οι αναγνώστες λεπτομερώς.

Να τη συγκρίνει με την εικόνα του Ιερού Βήματος, που δημοσιεύεται στο Πηδάλιο. Να προσέξει τι εικόνες υπάρχουν στην κόγχη, γιατί θα του χρειαστούν στη συνέχεια.(Εικόνα Αγίας Τριάδος , Θεοτόκου κ.α)

Β. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι οι ιερώς αγωνιζόμενοι αποτειχισμένοι αγωνίζονται για τις καταγνωσμένες αιρέσεις από Συνόδους και Πατέρες της Εκκλησίας. Μπορεί να μας πει ο Δ.Ε., αν οι λειτουργικές παρατυπίες είναι ΑΙΡΕΣΕΙΣ και πότε καταδικάστηκαν και από ποιους;

Γ. Για το  θέμα του Εσταυρωμένου ο γράφων είχε δημοσιεύσει προβληματισμούς σε πολύ παλιότερο (2019) άρθρο με τίτλο « ΜΕΓΑΛΟΒΔΟΜΑΔΙΑΤΙΚΟΙ ΘΕΑΤΡΙΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΥΠΙΕΣ», που μπορεί να το βρει οποιοσδήποτε  στο διαδίκτυο. Επομένως, η ταύτιση με τις απόψεις του συγκεκριμένου Μητροπολίτη είναι αναχρονιστική. Το ότι συμφωνώ λειτουργικά με την ενέργεια αυτή δεν σημαίνει ότι ταυτίζομαι με όλες τις απόψεις του και για άλλα θέματα.

Δ. Υπάρχει  ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στον Τίμιο Σταυρό και στον Εσταυρωμένο (τον μεγάλο ξύλινο «Εσταυρωμένο της Μεγάλης Παρασκευής»).

Ο Τίμιος Σταυρός αποτελεί το νικητήριο όργανο της θυσίας του Χριστού, το «ξύλο της ζωής», το σύμβολο της Βασιλείας του Θεού και τη φανέρωση της Αγίας Τριάδος.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μνημονεύει τη δεσπόζουσα παρουσία του τύπου και του σημείου του Σταυρού πάνω στην Αγία Τράπεζα («ούτος εν τη ιερά τραπέζῃ») και στις χειροτονίες των ιερέων. (ΜΑΛΛΟΝ Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΤΑ ΗΞΕΡΕ ΛΑΘΟΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΚΑΝΕ ΚΑΜΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ στους λόγους του για τον Τίμιο Σταυρό).

Ο Άγιος Συμεών επικαλείται τη λαμπρή Κωνσταντινουπολίτικη παράδοση της Αγίας Σοφίας, όπου πίσω από την Αγία Τράπεζα και μπροστά από το σύνθρονο (τον θρόνο του Πατριάρχου) υπήρχε μεγάλος διάχρυσος αναμνηστικός Σταυρός:

«Διὸ καὶ ὄπισθεν τοῦ θυσιαστηρίου αὐτοῦ ἐξ ἀνατολῶν τὸ εὐλογημένον ὄργανον τῆς θυσίας ὁ θεῖος ἵσταται σταυρός, τετραμερὴς ὢν διὰ τὸν ἐν αὐτῷ προσπαγέντα, τά τε ἄνω καὶ κάτω καὶ τὰ σύμπαντα πεποιηκότα τε καὶ συνέχοντα»

Ε. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι σύγχρονοι άγιοι (όπως ο Άγιος Παΐσιος ή ο Άγιος Νεκτάριος) προσεύχονταν μπροστά στον Εσταυρωμένο πίσω από την Αγία Τράπεζα. Οι άγιοι κινούνταν με πνεύμα αγάπης, διάκρισης και ευσέβειας εντός της δεδομένης κατάστασης που βρήκαν στους ναούς, χωρίς να κάνουν «λειτουργική αρχαιολογία».
Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι η προσωπική ευσέβεια ενός αγίου και άλλο η ορθή λειτουργική τάξη. Το γεγονός ότι μια πρακτική έγινε συνήθεια για μερικές γενιές δεν την καθιστά «απαραβίαστο δόγμα» της Εκκλησίας, ούτε σημαίνει ότι η επαναφορά της αρχαιότερης τάξης (με τον Σταυρό στη θέση του στο τέμπλο) συνιστά «αίρεση» ή «πόλεμο κατά του Σταυρού».

Έρχομαι τώρα να απαντήσω στις απόψεις του Δ.Ε.

Σε πλαίσιο γράφονται οι απόψεις και ακολουθούν σχόλια.

 

Αδελφέ Ο,(-είναι ο διαχειριστής του ιστολογίου ΟΜΟΛΟΓΙΑ) Θα σου απαντήσω εμμέσως, και εύχομαι να εννοήσεις το μεγάλο πρόβλημα που δημιουργεί ο εν λόγω Πατήρ... με τις ''πολυγνωσίες'' του! Λοιπόν,σε βίντεο όπου εμφανίζεται ο Περιστερίου μαζί με άλλους δύο ή τρειςσυνταγματολόγους... ο ένας, λοιπόν από αυτούς αναφέρει ότι η πολιτεία έκανε απίστευτο αγώνα για το αποτεφρωτήριο στη Ριτσώνα. Και άκου τώρα τι άλλο είπε ο κ. Αλιβιζάτος (ο επίσης εχθρός του Χριστού λόγω φιλίας του με τον Περιστερίου): Εξάλλου, είπε, δεν υπάρχει κανόνας της Εκκλησίας που να απαγορεύει την καύση! Ακούς; Λοιπόν, κάτι παρόμοιο κάνει και ο εν λόγω Πατήρ. Εύχομαι να εννοήσεις το τι θέλω να πω! Και κυρίως το ότι ο π. Δημήτριος, άθελά του γίνεται συνεργάτης του Περιστερίου του Καταστροφέα του Πηδαλίου, τον Διαστροφέα της Λατρεία μας (όταν λέγει προς κέντρο αυτής είναι «Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ»…. [Ας μας απαντήσει, λοιπόν, ο π. Δημήτριος αν αυτό που λέγει ο Περιστερίου είναι ΟΡΘΟΔΟΞΟ!]

ΣΧΟΛΙΑ:  Φαίνεται καθαρά ότι ο Δ.Ε. βρίσκεται σε σύγχυση και μεταθέτει τον σχολιασμό σε άσχετο το θέμα. Θα μπορούσα να το αγνοήσω. Για να μη νομίσει, όμως, ότι δεν έχω θέσεις και αποφεύγω,  του απαντώ, επειδή θίγει το θέμα της ταφής και της καύσης βγάζοντας αυθαίρετα συμπεράσματα.

« Δεν διεκδικώ δάφνες πολυμάθειας· όσα γράφω είναι καρπός 32 ολόκληρων ετών ενδελεχούς έρευνας μέσα στην ποιμαντική  ιερωσύνη. Από τη θεωρία εκ του ασφαλούς, εύκολα κρίνεις. Φόρεσε πρώτα το ράσο, να δεις τι σημαίνει, και μετά έλα να συζητήσουμε στα ίσα. ΑΛΗΘΕΙΑ, ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ  ΕΝΑΣ ΜΙΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΜΝΙΟ ΠΟΙΜΕΝΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟΛΜΑΤΕ ΝΑ ΤΟ ΠΕΙΤΕ;

Για το θέμα της ταφής και της κάυσης των νεκρών ΣΥΜΦΩΝΩ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΤΑΦΗΣ. Επειδή ο τρόπος διατύπωσης του σχολίου δείχνει ότι ο Δ.Ε. αγνοεί βασικά θέματα του Πηδαλίου, του υπενθυμίζω τα εξής: Ο  Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης γράφει και σχολιάζει για τον ενταφιασμό των νεκρών στις υποσημειώσεις και τις ερμηνείες του στο Πηδάλιο, κυρίως με αφορμή τους κανόνες που σχετίζονται με τους ιερούς ναούς και τα λείψανα. Αυτά  υπάρχουν στο Πηδάλιο  στις ερμηνείες  του 7^ο κανόνα της Ζ Οικουμενικής, όπου γίνεται αναφορά για τον τρόπο  ταφής. Υπάρχουν συγκριμένοι κανόνες από τους οποίους προκύπτει η υποχρεωτικότητα της ταφής και όχι της καύσης. Αυτά τα ήξερε ο Δ.Ε.;; Από που λοιπόν βγάζει το  αυθαίρετο συμπέρασμα ότι είμαι  συνεργάτης του Μητροπολίτη που αναφέρει;

Εν κατακλείδι, την απάντηση ή καλύτερα τη λύση του θέματός μας περί Εσταυρωμένου, πίσω ακριβώς από την Αγία Τράπεζα, την δίνει ο π. Μάξιμος Καραβάς: Εσένα τον Δεσπότη, τι σε ενοχλεί ο Εσταυρωμένος ακόμη κι αν τον βάλανε τα τελευταία χρόνια. Τι σ' ενοχλεί; [Ας μας απαντήσει, λοιπόν, ο π. Δημήτριος ΣΕ ΤΙ ΤΟΝ ΕΝΟΧΛΕΙ Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ ΠΙΣΩ ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΑΚΟΜΗ ΚΙ ΑΝ ΜΠΗΚΕ  ΧΤΕΣ! ΤΙ ΤΟΝ ΕΝΟΧΛΕΙ.]

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Αν και κακώς αναφέρονται λόγια του μακαριστού κεκοιμημένου Γέροντα Μάξιμου (σε αυτόν έπρεπε να απαντήσω) αναγκάζομαι να πω τα εξής:

Ο σεβαστός αγωνιστής  π. Μάξιμος —όπως και οποιοσδήποτε άλλος σύγχρονος κληρικός, μοναχός ή «γέροντας»— σε καμία απολύτως περίπτωση δεν αποτελεί Πατέρα της Εκκλησίας, ούτε μπορεί να τεθεί ούτε καν ως σκιά δίπλα στους οικουμενικούς φωτιστές και διδασκάλους της Ορθοδοξίας. Η οποιαδήποτε σύγκριση ή ταύτιση σύγχρονων προσώπων και ιδιωτικών τους απόψεων με τους Αγίους Πατέρες είναι θεολογικά απαράδεκτη και ιστορικά ένοχη.

Στην Ορθόδοξη Θεολογία, Πατέρες της Εκκλησίας ορίζονται εκείνα τα άγια πρόσωπα που διακρίθηκαν για την ορθότητα του δόγματος, την αγιότητα του βίου, την καθολική αποδοχή από το Σώμα της Εκκλησίας και τη συνοδική επικύρωση της διδασκαλίας τους (όπως οι Τρεις Ιεράρχες, ο Μέγας Αθανάσιος, ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς κ.ά.).

Οι Πατέρες εκφράζουν τη συνοδική και διαχρονική φωνή της Εκκλησίας, όχι τις προσωπικές, τοπικές ή ακραίες εκφράσεις σύγχρονων.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (τον οποίο η Εκκλησία αποκαλεί «στόμα του Χριστού») υπήρξε τιτάνας της θεολογίας και της ρητορικής. Το να επιχειρείται η σύγκριση ενός σύγχρονου σχολιαστή ή «ζηλωτή» με τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο είναι βλασφημία κατά της ιερότητας της Πατερικής Παράδοσης.

Δυστυχώς, σε ορισμένους κύκλους παρατηρείται το φαινόμενο να θεοποιούνται οι λόγοι σύγχρονων προσώπων και να θεωρούνται ανώτεροι ακόμα και από την επίσημη συνοδική φωνή της Εκκλησίας. Η Εκκλησία ποτέ δεν στήριξε την πίστη της σε «ατομικά χαρίσματα» που καταλήγουν σε ύβρεις, διχασμούς και περιφρόνηση των Θείων Μυστηρίων. Η Πατερική Παράδοση είναι πνεύμα αγιότητας, νηφαλιότητας, διακρίσεως και εκκλησιαστικής νομιμότητας, και όχι μέσο εκτόξευσης απαξιωτικών χαρακτηρισμών. Σχετικά με το ερώτημα: «Τι ενοχλεί ο Εσταυρωμένος πίσω από την Αγία Τράπεζα, ακόμη κι αν μπήκε χθες;» η  απάντηση δεν αφορά προσωπικές ενοχλήσεις ή απόρριψη του Σταυρού, αλλά τη διασφάλιση της λειτουργικής και εικονικής ακρίβειας της Εκκλησίας. Όπως επισημαίνεται, παρατηρείται μια διπλή σύγχυση. Το ιστορικό και δογματικό περιεχόμενο της Σταύρωσης είναι αδιαμφισβήτητο και απόλυτα σεβαστό από όλους. Το ζήτημα, που τίθεται, αφορά αποκλειστικά τη σωστή λειτουργική θέση του αντικειμένου μέσα στον ναό. Ιστορικά, (όπως μαρτυρείται από τον Άγιο Συμεών Θεσσαλονίκης και τη Βασίλειο Τάξη της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως), πίσω από την Αγία Τράπεζα ή στην κόγχη υπήρχε ο αναμνηστικός διάχρυσος Σταυρός (σύμβολο νίκης και δόξης) ή ο Σταυρός των λιτανειών. Αντίθετα, ο μεγάλος τρισδιάστατος ξύλινος «Εσταυρωμένος της Μ. Παρασκευής» με το ομοίωμα σώμα (που παραπέμπει σε δυτικές αντιλήψεις)  αποτελεί πρόσφατη μεταγενέστερη συνήθεια (εισήχθη μόλις το 1864 στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και επικράτησε στον ελλαδικό χώρο υπό δυτικές/βαυαρικές επιδράσεις).

 

Η Αντι-Οικουμενιστική και Ομολογιακή Θεολογία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

 

Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Το Ιστορικό και Θεολογικό Πλαίσιο της Παλαμικής Ομολογίας

Η θεολογική διαμάχη του 14ου αιώνα, γνωστή ως Ησυχαστική Έριδα, δεν ήταν απλώς μια ακαδημαϊκή συζήτηση για τον τρόπο προσευχής των μοναχών. Στην πραγματικότητα, ήταν μια μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στην αυθεντική Ορθόδοξη Παράδοση και τη Δυτική Σχολαστική Θεολογία που προσπαθούσε να εισβάλει στην Εκκλησία. Τη δυτική αυτή άποψη εκπροσώπησαν ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός, ο Γρηγόριος Ακίνδυνος και ο Νικηφόρος Γρηγοράς. Απέναντί τους στάθηκε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ο οποίος αναδείχθηκε σε κορυφαίο υπερασπιστή της Ακτίστου Χάριτος. Ο Άγιος διατύπωσε ξεκάθαρα τη δογματική αλήθεια της Εκκλησίας, εξηγώντας τη διάκριση ανάμεσα στη θεία ουσία και τις άκτιστες ενέργειες του Θεού.

Η στάση του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά απέναντι στις αιρετικές παρεκκλίσεις της εποχής του και, κυρίως, απέναντι στον εκπεσόντα Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα, συνιστά ένα διαχρονικό υπόδειγμα αντι-αιρετικής και ομολογιακής τακτικής. Η παλαμική θεολογία προσφέρει την πληρέστερη απάντηση στις σύγχρονες οικουμενιστικές θεωρίες, οι οποίες επιχειρούν να σχετικοποιήσουν τη δογματική Αλήθεια χάριν μιας θεσμικής ή συναισθηματικής ενότητας. Όπως αποδεικνύεται από τα κείμενα του Αγίου και τα Πρακτικά των Ησυχαστικών Συνόδων, η αληθινή ενότητα της Εκκλησίας θεμελιώνεται αποκλειστικά στην ακρίβεια της Πίστεως, ενώ η κοινωνία με την κακοδοξία επιφέρει βαρύτατο πνευματικό συμμολυσμό.

Η σχολαστική και οικουμενιστική θεώρηση θεμελιώνει την εκκλησιαστική ενότητα στη θεσμική υποταγή σε διοικητικούς θρόνους και στην εξωτερική συνύπαρξη. Αντιθέτως, η Ορθόδοξη Παλαμική ομολογία την ταυτίζει απολύτως με τη δογματική αλήθεια και την ακρίβεια της πίστεως. Στην κτιστή χάρη  της Δύσεως, η Ορθοδοξία αντιπαραβάλλει την άκτιστη και ουσιώδη ενέργεια του Τριαδικού Θεού, την οποία μετέχουν οι άγιοι. Ως εκ τούτου, ο οικουμενισμός ανέχεται την κακοδοξία χάριν «ειρήνης» και αποφεύγει τη διακοπή κοινωνίας.

 Η πατερική παράδοση, όμως, επιτάσσει την ακαριαία αποτείχιση κατά τον 15ο Κανόνα, προστατεύοντας τους πιστούς από τον συμμολυσμό. Τέλος, για το κύρος των μυστηρίων προ της καθαιρέσεως, απορρίπτεται τόσο η αυτόματη ακυρότητα  όσο και η ανεύθυνη αποδοχή πλήρους αγιασμού. Αντ' αυτού, η Εκκλησία ομολογεί ότι η ενυπόστατος ιερωσύνη διατηρείται μεν προ της δίκης, αλλά επιφέρει πνευματική μίανση σε όσους κοινωνούν «εν γνώσει».

 

2. «Οἱ τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας τῆς Ἀληθείας Εἰσί»: Η Εκκλησιολογική Ταύτιση Εκκλησίας και Αληθείας

Στην αντιρρητική του αλληλογραφία έναντι του Πατριάρχη Αντιοχείας Ιγνατίου Β΄, ο οποίος είχε προσχωρήσει στις κακοδοξίες του Ιωάννη Καλέκα, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διατυπώνει τη θεμελιώδη εκκλησιολογική αρχή της Ορθοδοξίας.

Απαντώντας στον ισχυρισμό του Ιγνατίου ότι επιστρέφει στην «γνήσια Εκκλησία του Χριστού», ο Ιερός Πατήρ διερωτάται με ιερό ζήλο ποια μερίδα και ποια γνησιότητα μπορεί να έχει με την Εκκλησία εκείνος που συνηγορεί στο ψεύδος.

«Καὶ γὰρ οἱ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας τῆς ἀληθείας εἰσί· καὶ οἱ μὴ τῆς ἀληθείας ὄντες οὐδὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας εἰσί, καὶ τοσοῦτο μᾶλλον, ὅσον ἂν καὶ σφῶν αὐτῶν καταψεύδοιντο, ποιμένας καὶ ἀρχιποιμένας ἱεροὺς ἑαυτοὺς καλοῦντες καὶ ὑπ’ ἀλλήλων καλούμενοι· μηδὲ γὰρ προσώποις τὸν χριστιανισμόν, ἀλλ’ ἀληθείᾳ καὶ ἀκριβείᾳ πίστεως χαρακτηρίζεσθαι μεμυήμεθα».(Μτφ: Διότι όσοι ανήκουν στην Εκκλησία του Χριστού, ανήκουν στην αλήθεια· και όσοι δεν ανήκουν στην αλήθεια, δεν ανήκουν ούτε στην Εκκλησία του Χριστού. Και μάλιστα τόσο περισσότερο (δεν ανήκουν), όσο ψεύδονται εις βάρος του ίδιου τους του εαυτού, αποκαλώντας τους εαυτούς τους ιερούς ποιμένες και αρχιποιμένες και αποκαλούμενοι έτσι ο ένας από τον άλλον. Διότι έχουμε διδαχθεί (μυηθεί) ότι ο χριστιανισμός δεν χαρακτηρίζεται από πρόσωπα (αξιώματα), αλλά από την αλήθεια και την ακρίβεια της πίστεως»).

Με τη διακήρυξη αυτή, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αποδομεί πλήρως κάθε μορφή κληρικαλισμού και επισκοποκεντρικού δεσποτισμού. Η Εκκλησία δεν ορίζεται από τοπικούς θρόνους, αξιώματα ή τίτλους, αλλά από την Αλήθεια. Όποιος απομακρύνεται από την Αλήθεια, ακόμη κι αν κατέχει τον οικουμενικό ή πατριαρχικό θρόνο και αποκαλείται από άλλους «αρχιποιμένας», τίθεται αυτομάτως εκτός του σώματος της Εκκλησίας του Χριστού. Ο Χριστιανισμός χαρακτηρίζεται από την ακρίβεια του δόγματος και όχι από την προσωπολατρία.

---

3. Ο Αγιορειτικός Τόμος του 1340: Η Ορθόδοξη Μοναστική Ομολογία ενάντια στη Δυτική Κακοδοξία

Όταν ο Βαρλαάμ ο Καλαβρός άρχισε να διαδίδει στην Κωνσταντινούπολη τις ορθολογιστικές και σχολαστικές του πλάνες, κατηγορώντας τους ησυχαστές μοναχούς, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς συνέταξε στο Άγιον Όρος το μνημειώδες κείμενο του Αγιορειτικού Τόμου (1340). Το κείμενο αυτό συνυπογράφτηκε  από τον Επίσκοπο Ιερισσού και Αγίου Όρους Ιάκωβο και είκοσι επιφανείς Λογάδες και Καθηγουμένους των αθωνικών μονών, εκφράζοντας την καθολική συνείδηση του Αγιορειτικού Μοναχισμού.

Ο Αγιορειτικός Τόμος συμπυκνώνει τα εξής καίρια ομολογιακά σημεία:

• Διακηρύσσεται ότι η θεοποιός Χάρις και το Φως της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος είναι άκτιστα, αΐδια και ενυπόστατα.
• Όποιος αρνείται τον άκτιστο χαρακτήρα των θείων ενεργειών και εξισώνει τη θεία Χάρι με κτίσμα, κατατάσσεται στους αντιμαχομένους τους αγίους και εκβάλλει τον εαυτό του από τον κλήρο των σωζομένων.
• Στην κατακλείδα του Τόμου, οι Αγιορείτες Πατέρες διαδηλώνουν απερίφραστα ότι δεν πρόκειται να δεχθούν σε εκκλησιαστική κοινωνία κανέναν που δεν συμφωνεί με τις αγιοπατερικές παραδόσεις, εφαρμόζοντας στην πράξη τη διακοπή κοινωνίας πριν ακόμη συγκληθεί η πρώτη επίσημη Σύνοδος του 1341.

---

4. Η Αποτείχιση από τον Πατριάρχη Ιωάννη ΙΔ΄ Καλέκα: Η Αρχή των Συγκοινωνούντων Δοχείων

Η πλέον δραματική και διδακτική φάση του αγώνα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά εκτυλίχθηκε κατά την περίοδο 1341–1347. Μετά τη συνοδική καταδίκη του Βαρλαάμ (Ιούνιος 1341), ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης ΙΔ΄ Καλέκας προσχώρησε παρασκηνιακά και στη συνέχεια φανερά στην αίρεση του Βαρλαάμ και του Γρηγορίου Ακινδύνου.

Ο Πατριάρχης Καλέκας:

1. Έδωσε πλήρη ελευθερία στον Ακίνδυνο να συγγράφει κατά των Ορθοδόξων.
2. Συγκρότησε ενδημούσες συνόδους (1342–1344) καταδικάζοντας τα συγγράμματα του Αγίου Γρηγορίου.
3. Αναθεμάτισε και φυλάκισε τον Άγιο Γρηγόριο επί τετραετία στα βασιλικά δεσμωτήρια.
4. Χειροτόνησε αντικανονικά σε διάκονο και πρεσβύτερο τον αιρεσιάρχη Γρηγόριο Ακίνδυνο.

Απέναντι στην θεσμική αυτή εκτροπή, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και οι Ορθόδοξοι Ησυχαστές διέκοψαν αμέσως το μνημόσυνο και την εκκλησιαστική κοινωνία με τον Πατριάρχη Ιωάννη Καλέκα, εφαρμόζοντας το 2ο μέρος του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου. Στο έργο του «Αναίρεσις εξηγήσεως τόμου Καλέκα», ο Άγιος Γρηγόριος υπογραμμίζει τις σωτηριολογικές συνέπειες της ακοινωνησίας:

«Τούτου τοίνυν οὕτω καὶ τοσαυτάκις παντὸς τοῦ τῶν Ὀρθοδόξων πληρώματος ἐκκεκομμένου, λείπεται τῶν ἀδυνάτων εἶναι τελεῖν ἐν τοῖς εὐσεβέσι τὸν μὴ ἀφωρισμένον ἐκ τούτου, τοῦ καταλόγου δ’ εἶναι χριστιανῶν ἀληθῶς καὶ τῷ Θεῷ ἡνωμένον κατ’ εὐσεβῆ πίστιν, ὅστις ἂν εἴη τούτων ἕνεκεν ἀφωρισμένος ἐκ τούτου».(Μτφ: «Εφόσον, λοιπόν, αυτός (ο αιρετικός) έχει αποκοπεί με αυτόν τον τρόπο και τόσες πολλές φορές από ολόκληρο το πλήρωμα των Ορθοδόξων, μένει ως συμπέρασμα ότι είναι αδύνατον να συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ευσεβείς όποιος δεν έχει χωριστεί (αποτειχιστεί) από αυτόν· αντίθετα, ανήκει στον κατάλογο των αληθινών χριστιανών και είναι ενωμένος με τον Θεό σύμφωνα με την ευσεβή πίστη, όποιος έχει χωριστεί από αυτόν για αυτούς τους λόγους»)

Ο Άγιος Γρηγόριος διδάσκει ότι είναι αντικειμενικά αδύνατον να συγκαταλέγεται μεταξύ των ευσεβών πιστών όποιος δεν έχει διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία με τον αιρετίζοντα Πατριάρχη. Η κοινωνία με τον ακατάκριτο ακόμη Καλέκα μεταδίδει τον συμμολυσμό της ασεβείας μέσω της αρχής των συγκοινωνούντων δοχείων («ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω»). Συνεπώς, η αποτείχιση δεν αποτελεί προαιρετικό δικαίωμα, αλλά επιβεβλημένο σωτηριολογικό χρέος αυτοπροστασίας.

Η αλυσίδα του μολυσμού ξεκινά όταν ο Πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας κηρύσσει ανοιχτά την κακοδοξία και γίνεται ψευδεπίσκοπος.

Δεύτερον, η λειτουργική μνημόνευση του ονόματός του στα Δίπτυχα σημαίνει πλήρη κοινωνία με την πλάνη του.

Τρίτον, βάσει του κανόνα ότι όποιος κοινωνεί με ακοινώνητο χωρίζεται από τον Θεό, ο εν γνώσει συμμετέχων παθαίνει συμμολυσμό.

Τέλος, η κανονική θεραπεία έρχεται με την αποτείχιση του 15ου Κανόνα, η οποία κόβει την αλυσίδα της μόλυνσης και σώζει την ενότητα με τον Χριστό.

 

5. Το Ενυπόστατο της Ιερωσύνης και η Αποφυγή της ακύρωσης  των Μυστηρίων

Παρά την αμείλικτη στάση του κατά της αιρέσεως και τη διακοπή κοινωνίας, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διατήρησε την απόλυτη κανονική και δογματική ισορροπία, αποφεύγοντας τις ακρότητες της ακύρωσης  (Δονατισμού) που παρατηρούνται σε σχισματικές ομάδες.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος περί Σταυρού και Εσταυρωμένου

 

 Η  διδασκαλία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου για τον Σταυρό και τη λειτουργική του θέση διαρθρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Η Θεολογική Μεταμόρφωση και η Τιμή του Σταυρού

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος υπογραμμίζει τη συγκλονιστική μεταβολή της σημασίας του Σταυρού δια της θυσίας του Χριστού. Ενώ προηγουμένως αποτελούσε σύμβολο κατάρας και εκτελέσεως, μεταβλήθηκε σε αντικείμενο πόθου, νίκης και βασιλικού καλλωπισμού, τιμιότερου από ολόκληρο τον κόσμο. Παράλληλα, ο Ιερός Πατέρας περιγράφει την ευρεία χρήση του σημείου του Σταυρού στην καθημερινή ιδιωτική και δημόσια ζωή των πιστών, οι οποίοι το χάρασσαν στα μέτωπά τους, στις οικίες, στα ενδύματα, στις καθημερινές τους τράπεζες, ακόμα και στα διαδήματα των βασιλέων1.

2. Η Λειτουργική Παρουσία «εν τη ιερά τραπέζῃ»

Στο  παρακάτω  χωρίο του Χρυσοστόμου περιγράφεται η δεσπόζουσα παρουσία του τύπου και του σημείου του Σταυρού στη Θεία Λατρεία:

«Οὗτος ἐν τῇ ἱερᾷ τραπέζῃ, οὗτος ἐν ταῖς τῶν ἱερέων χειροτονίαις, οὗτος πάλιν μετὰ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τὸν μυστικὸν δεῖπνον διαλάμπει…»(«Λόγον εις τον Σταυρόν και εις τον ληστήν». Patrologia Graeca (PG 48, 825θ΄ / PG 49, 403)

Όπως επισημαίνεται, η αναφορά αυτή του Χρυσοστόμου αφορά τη λειτουργική παρουσία του σημείου και τύπου του Σταυρού πάνω στην Αγία Τράπεζα (καθώς και στον Σταυρό ευλογίας ή τον Σταυρό στην κορυφή του κιβωρίου).

Δεν αναφέρεται σε μόνιμη τοποθέτηση τρισδιάστατου ξύλινου «Εσταυρωμένου της Μ. Παρασκευής» πίσω από την Αγία Τράπεζα34.

3. Η Χρονολογική Τάξη της Σωτηρίας στην Ευχή της Αναφοράς

Στη Θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, η ευχή της Αγίας Αναφοράς συμπυκνώνει τη γραμμική και ιστορική πορεία των γεγονότων της Θείας Οικονομίας:

Η Χρυσοστομική Εκκλησιολογία έναντι των Οικουμενιστικών Παρερμηνειών.

 

Έρευνα; Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

 

1,Εισαγωγικά.

Στη σύγχρονη εκκλησιαστική αρθρογραφία γύρω από τον Οικουμενισμό και την αποτείχιση (15ος Κανόνας), συνηθίζεται η επιλεκτική χρήση αποσπασμάτων του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, εκτός συγκειμένου, με στόχο την επιβολή τυφλής υπακοής στη διοικούσα ιεραρχία και την καταδίκη της διακοπής μνημοσύνου. Στο άρθρο μας αποδομούνται αυτές οι συμβιβαστικές παρερμηνείες, αντιπαραβάλλοντας την αυθεντική αγιοπατερική ερμηνεία, τη συνοδική πράξη και τη διαχρονική συμφωνία των Αγίων Πατέρων.

 

2. Ανασκευή του Ψευδο-Αποφθέγματος «Μετά της Εκκλησίας, έστω και πλανωμένης»

Η Οικουμενιστική Θέση

Στη σύγχρονη οικουμενιστική  επιχειρηματολογία προβάλλεται εντόνως η φράση:

«κρεῖττον πλανώμενος μετὰ τῆς Ἐκκλησίας παρὰ ὀρθοτομῶν ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας» ή η παραλλαγή «καὶ λάθος ἀκόμη νὰ κάνει ἡ Ἐκκλησία, νὰ ἀκολουθοῦμε τὸ λάθος καὶ ὄχι τὴν κατὰ τὴ γνώμη μας ἀκρίβεια».

 

Υποστηρίζεται ότι ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος δίδαξε δήθεν την υποχρέωση των πιστών να ακολουθούν τις επιλογές της Ιεραρχίας ακόμη κι αν αυτές συνεπάγονται πλάνη.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Η επίκληση του Ιερού Χρυσοστόμου για τη δικαιολόγηση της συμπόρευσης με τη δογματική πλάνη συνιστά ευθεία παραποίηση του πατερικού κειμένου.

Το επίμαχο χωρίο προέρχεται από τον 3ο Λόγο του Χρυσοστόμου «Κατά Ιουδαίων» (Εἰς τοὺς τὰ πρῶτα Πάσχα νηστεύοντας). Αφορμή για την ομιλία στάθηκε η στάση των Τεσσαρασκαιδεκατιτών, οι οποίοι αρνούνταν να συμμορφωθούν με την απόφαση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας (325 μ.Χ.) για τον κοινό συνεορτασμό του Πάσχα, επιμένοντας να εορτάζουν μαζί με τους Ιουδαίους στις 14 Νισάν.

Ο Χρυσόστομος υπογραμμίζει ότι ο υπολογισμός της ημερομηνίας του Πάσχα είναι θέμα εκκλησιαστικής τάξεως, ειρήνης και εορτολογικού τυπικού, και όχι δόγμα πίστεως. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρει:

«Εἰ γὰρ καὶ ἐσφάλλετο ἡ Ἐκκλησία, οὐ τοσοῦτον κατόρθωμα ἀπὸ τῆς τῶν χρόνων ἀκριβείας ἦν, ὅσον ἔγκλημα ἀπὸ τῆς διαιρέσεως καὶ τοῦ σχίσματος τούτου».

Δηλαδή, ακόμη κι αν η Εκκλησία είχε κάνει κάποιο υπολογιστικό σφάλμα στον προσδιορισμό του χρόνου της εορτής, η επιμονή στην ατομική ημερολογιακή «ακρίβεια» δεν προσφέρει τόση ωφέλεια όσο μεγάλη ζημία και έγκλημα προκαλεί η διάσπαση της εκκλησιαστικής κοινωνίας.

Ο Ιερός Χρυσόστομος ουδέποτε δέχθηκε ότι η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού μπορεί να πλανηθεί σε θέματα Δόγματος και Πίστεως. Η Εκκλησία είναι «στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας» (Α΄ Τιμ. 3:15). Όπως επισημαίνει η ορθόδοξη εκκλησιολογία, η Εκκλησία δεν πλανάται ποτέ. Μπορεί να πλανηθούν Πατριάρχες, Επίσκοποι, Σύνοδοι ή ολόκληρη η Διοικούσα Ιεραρχία, αλλά όχι η Εκκλησία.

Στην περίπτωση αυτή, «μετά της Εκκλησίας» παραμένει εκείνος που κρατεί την Πατερική Αλήθεια και αρνείται να ακολουθήσει τους πλανωμένους ποιμένες, ενώ όποιος συμπορεύεται με την κακοδοξία αποκόπτεται στην πραγματικότητα από το Σώμα του Χριστού.

---

3. Η Παρερμηνεία του «Οὐ δύναται ἡ Ἐκκλησία ἄνευ ἐπισκόπου εἶναι» και το Σχίσμα των Ιωαννιτών

Η Οικουμενιστική Θέση.

Προβάλλεται η σύσταση που έδωσε ο Χρυσόστομος προς τους 40 συνεπισκόπους του και τις διακόνισσες λίγο πριν την απομάκρυνσή του από τον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως, ισχυριζόμενοι ότι ο Άγιος απαγόρευσε τη διακοπή κοινωνίας λέγοντας ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να μείνει «ανεπίσκοπος».

 H Διαχρονικη βάναυσος κακοποίησις

του Ιερού Χρυσοστόμου.

-----------------------------------------------

------------

Πότε λέμε πώς κακοποιείται ένας άνθρωπος; Ασφαλώς είτε όταν κακοποιείται σωματικά , είτε όταν κακοποιείται φραστικά, διά του λόγου.Υπάρχει δηλαδή η σωματική κακοποίησι, υπάρχει και η φραστική κακοποίησι.

Ο Μεγαλομάρτυρας της Εκκλησιας μας αγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος κακοποιήθηκε ΣΦΟΔΡΑ και τότε που με την απαίτησι του φθονερού και χρυσομανούς πατριάρχου Αλεξανδρείας Θεοφίλου και των ραδιούργων Επισκόπων και την θέλησι του βασιλιά Αρκάδιου και της βασίλισσας Ευδοξίας, οδηγούνταν και σύρονταν βιαίως στην εξορία από τους εναλασσομένους όλο και βαρβαρότερους πραιτωριανούς, για να τον πεθάνουν μία ώρα αρχίτερα.

Αλλά και σήμερα 1620 μετά από την κοίμησί του, συνεχίζει βαναύσως βαναυσότατα να κακοποιείται και μάλιστα από όλους τους ειδικευμένους καλαμαράδες …της ντροπής!!! Δεν σταμάτησε ποτέ διαχρονικά το μαρτύριο της κακοποίησής του, με την δόλια, σκόπιμη και εσκεμμένη απόκρυψι και αποσιώπησι συγκεκριμμένων περιστατικών της ζωής του.

Εχω διαβάσει πολλά κείμενα που αναφέρονται στον βίο και στην διδασκαλία του όντως ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΑ αγίου και ιερού Χρυσοστόμου. Και δεν είδα ΠΟΥΘΕΝΑ να τονίζονται τα περιστατικά που στη συνέχεια θα αναφέρω. Γιατί άραγε; Όλα είναι αυτονόητα. Θίγεται το δεσποτικό κατεστημένο. Θίγεται η δουλικότητα των δούλων και υποδούλων ραγιάδων ιερέων και λαϊκών, προς αυτούς που τους επιβάλλονται και τους επικυριαρχούν. Βολεύει το παπαδοκρατικό και το δεσποτικό κατεστημένο. Και επειδή βολεύει αυτό το άθλιο κατεστημένο, το …θάβουν και το αποσιωπούν. ΟΛΟΙ τους.

Για πρώτη φορά, λοιπόν, στα 1620 χρόνια εμείς τολμάμε και προβαίνουμε σε πρωτότυπες ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ, σε ΔΥΟ σημεία του βίου του Μεγαλομάρτυρος Αγίου και Κορυφαίου των Αγίων Πατέρων, που σκόπιμα καλύπτονται από πέπλο, μάλλον σκόπιμης απόκρυψης και αποσιώπησης.

1. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, την ωρα που αναχωρούσε για την εξορία, έδωσε τις τελευταίες συμβουλές στους φίλους του Επισκόπους και στους στενούς συνεργάτες του. Κάποιες από αυτές είναι πολύ μεγάλης σημασίας και θα έπρεπε να τονίζονται ιδιαίτερα και να επισημαίνονται ιδιαίτατα και από τους ιστορικούς και από τους Πατρολόγους καθηγητές και από τους θεολόγους και από τους θεολογούντες. Τους επέστησε ιδιαίτερα την προσοχή για την θέσι τους και την τοποθέτησί τους απέναντι σε όποιον θα εξέλεγαν για τον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Ποτέ δεν είπε και τόνισε « Να δεχθήτε τον διάδοχό μου, σαν να δέχεσθε εμένα ». Ποτέ δεν το είπε αυτό.

Είπε: « Τούτο δε εστιν ό παρακαλώ.

Μη τις υμών ανακοπή της συνήθους ευνοίας της περί την Εκκλησίαν.

Και ός αν άκων αχθή επί την χειροτονίαν,

μη αμβιτεύσας το πράγμα,

κατά συναίνεσιν πάντων,

κλίνετε την κεφαλήν υμών

ως Ιωάννη…». (ΕΠΕ 1, 148-150).

Τι σημαίνει το «άκων αχθή επί την χειροτονίαν»;

Να χειροτονηθή χωρίς τη θέλησί του.

Τι σημαίνει το«μη αμβιτεύσας το πράγμα»;

Αφού δεν επιδίωξε το πράγμα.

Τι σημαίνει το « κατά συναίνεσιν πάντων»;

Σύμφωνα με την συγκατάθεσι όλων.

Αυτές τις τρείς βασικές προϋποθέσεις έθεσε για τους αντικαταστάτες του, ο πανέξυπνος Μεγαλομάρτυρας άγιος, την στιγμή που θα αναχωρούσε διά της ΒΙΑΣ και με την συνοδεία βαρβάρων και σκληροτάτων πραιτωριανών στην εξορία και μάλιστα μέσα σε εκείνες τις στιγμές, της γενικής σύγχυσης, του θρήνου, του πένθους και της αναταραχής.

Ρωτούμε: Είχε κανένας από τους ΜΟΙΧΕΠΙΒΑΤΕΣ του θρόνου του Aρσακιος και Αττικος, αυτές τις προϋποθέσεις; Ασφαλώς, ΟΧΙ. Πού βλέπουν, λοιπόν, κάποιοι κακοθελητές, μάλλον διαστρεβλωτές, την συγκατάθεσι του Ιερού Χρυσοστόμου και την συναίνεσί του να δέχονται οι χριστιανοί και μάλιστα διαχρονικά και καθ’ όλους τους μετέπειτα αιώνες, δουλικά, υποτακτικά και αδιαμαρτύρητα, τους διάφορους σπουδαρχίδες αναξιοπρεπείς ΜΟΙΧΕΠΙΒΑΤΕΣ;

Η καρα του Μεγαλομαρτυρα Αγιου με το αυτι του αλυωτο 1620 χρονια.

Μάλλον και βεβαιότατα, τα εντελώς αντίθετα διδάσκει. Την με κάθε τρόπο και με κάθε μέσο αποδοκιμασία, αποπομπή, εκδίωξι, και καταδίωξι των ΜΟΙΧΕΠΙΒΑΤΩΝ. Η επιθετικότητά του, προς αυτούς τους αφιλοτίμους και αδιστάκτους ανθρώπους, είναι ανυποχώρητος και ανηλεής.

Τους επιτίθεται και τους σφυροκοπεί μέσα στις επιστολές του και δεν τους δίνει και δεν τους επιτρέπει να έχουν κανένα ελαφρυντικό. Λύκους βαρείς, τους αποκαλεί, μη φειδομένους του ποιμνίου. ΛΥΚΟΥΣ και ΜΟΙΧΟΥΣ και ΑΡΠΑΓΑΣ, τους χαρακτηρίζει. Αλλά κατακρίνει σφόδρα και όσους τους ακολουθούν και τους υποστηρίζουν. Επαινεί δε όσους απομακρύνονται από αυτούς και δεν διατηρούν καμμία σχέσι μαζί τους.

Αυτά, λοιπόν, που συντελούνται σήμερα με την διά της βίας και των ροπάλων και της κοσμικής και στρατιωτικής εξουσίας κατάληψης των επισκοπικών θρόνων, πώς και από ποια ηθική δικαιολογούνται; Όταν, μάλιστα, χύνεται και αίμα χριστιανικό, με τις εντονες αντιδράσεις των πιστών; (Δές επιστολη προς τον επίσκοπον Κυριακόν, ΕΠΕ 33, 420-434 όταν επέστρεψε από την εξορία και ΕΠΕ 38, 158).

Αποδοκιμάζει, λοιπόν, σφόδρα την αρπακτική ΜΟΙΧΕΠΙΒΑΣΙΑ, ο άγιος. Είναι απορίας άξιον, λοιπόν, πώς πολλοί σημερινοί κληρικοί και λαϊκοί, δικαιολογούν μέσα τους την αναγνώρισι των αναξιοπρεπών μοιχεπιβατών, και μάλιστα τελείως αδιαμαρτύρητα;

Και τους κυκλώνουν και τους υποστηρίζουν και τους μνημονεύουν χωρίς καμμία, μα καμμία συστολή και κανένα Θεού φόβο. Πιστεύουν ότι, με αυτές τις ανάρμοστες επιλογές τους, ευαρεστούν τον Θεό; Δεν φοβούνται την Αποτομία του Θεού, που δημιουργούν ακαταστασία και αναρχία, μέσα στην Εκκλησία Του; Δική τους είναι η Εκκλησία, ή του Θεού, «ήν περιποιήσατο τω Τιμίω Αυτού Αίματι»; Πως, λοιπόν, τολμούν και διαπράττουν αυτές τις ασχημίες και αυτές τις αναίσχυντες αθεοφοβίες;

----------------------------------------

Επισκοποι: Βασιλευ, μη γινου πρεσβυτερων πραοτερος και επισκοπων οσιωτερος. ειπομεν σοι επι παντων: επι την κεφαλην ημων η Ιωαννου καθαιρεσις. Μη τοινυν φειση ενος ανθρωπου, αφειδησας παντων ημων. Παλλαδιου, σελ. 148

Τοτε οι γενναδες και περισσοψυχοι ειπον τω βασιλει:Βασιλευ, επι την κεφαλην ημων η Ιωαννου καθαιρεσις. Σελ. 140.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και αιρετικές εκτροπές.

 

'Ερευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Η διδασκαλία και η στάση του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου απέναντι στην αιρετική εκτροπή και την αποτείχιση αποτελούν θεμελιώδη πυξίδα στην Ορθόδοξη Εκκλησιολογία. Μέσα από τα συγγράμματα και τις ομιλίες του, ο Ιερός Χρυσόστομος οριοθετεί με απόλυτη ακρίβεια τα όρια της υπακοής στους ποιμένες, τη διακοπή κοινωνίας για λόγους Πίστεως, καθώς και την πραγματική έννοια του εκκλησιαστικού σχίσματος.

 

1. Η Διαστολή «Πίστεως Ένεκεν» και «Βίου Ένεκεν»

Ερμηνεύοντας το αποστολικό χωρίο «Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε», ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος θέτει τον αμετακίνητο κανόνα της εκκλησιαστικής υπακοής διαστέλλοντας τα θέματα Δόγματος από τα θέματα ηθικής/βίου:

Ορίζει απερίφραστα τη διακοπή κάθε υπακοής και κοινωνίας: «Εἰ μὲν πίστεως ἕνεκεν, φεῦγε αὐτὸν καὶ παραίτησαι, μὴ μόνον ἂν ἄνθρωπος ᾖ, ἀλλὰ κἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ κατιών»* Αν ο επίσκοπος ή ο ιερέας διδάσκει διεστραμμένο δόγμα («εἰ δέ δόγμα ἔχει διεστραμμένον»), ο πιστός οφείλει να τον αποφεύγει και να μην τον ακολουθεί, ακόμη κι αν ο λειτουργός φαίνεται αγγελικός.

 Ο πιστός δεν επιτρέπεται να αποσχίζεται ή να περιεργάζεται τις αμαρτίες του ποιμένα, διότι η Χάρις του Αγίου Πνεύματος ενεργεί στα Μυστήρια δια των χειρών του κανονικού ιερέως χάριν της σωτηρίας του λαού.

 

2. Η Ακοινωνησία από την Αίρεση και ο Συμμολυσμός

Ο Χρυσόστομος διακηρύσσει ότι η ορθότητα του προσωπικού βίου δεν παρέχει καμία σωτηριολογική ωφέλεια όταν το φρόνημα είναι αλλοιωμένο («Οὐδὲν ὠφελεῖ βίος ὀρθὸς δογμάτων διεστραμμένων»).

Όπως επισημαίνει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, ο Ιερός Χρυσόστομος διατράνωσε με «μεγάλη και πολλή φωνή» ότι εχθροί του Θεού δεν είναι μόνο οι αιρετικοί, αλλά και όσοι κοινωνούν «εν γνώσει» μαζί τους. Η συμμετοχή στα μυστήρια ή η εκκλησιαστική κοινωνία με κακόδοξους λειτουργούς καθιστά τον πιστό συνένοχο στην αδικία και μέτοχο στον πνευματικό συμμολυσμό. Επιπλέον, προειδοποιεί να μην αποδεχόμαστε καμία αλλοίωση του δόγματος υπό το πρόσχημα της «αγάπης» ή της «ομόνοιας», διότι η αληθινή αγάπη δεν θυσιάζει την Αλήθεια.

 

3. Ανασκευή των Παρερμηνειών: Το «Σχίσμα» των Ιωαννιτών

Πολλοί υποστηρικτές της ανοχής απέναντι στην αίρεση επικαλούνται τις παραινέσεις που έδωσε ο Χρυσόστομος λίγο πριν την εξορία του προς τους 40 επισκόπους και τις διακόνισσες (να μην διασπαστεί η Εκκλησία και να μην μείνει «ανεπίσκοπος»), ισχυριζόμενοι ότι δήθεν απαγόρευε την αποτείχιση:

 Οι συμβουλές εκείνες αφορούσαν προσωπική αδικία, αντικανονική δίκη και διοικητικό διωγμό εναντίον του προσώπου του, και όχι κήρυξη αιρέσεως.

 Όταν οι διάδοχοί του (Αρσάκιος και Αττικός) εδραίωσαν την παρανομία και τον διωγμό, ο ίδιος ο Χρυσόστομος μέσα από τις επιστολές της εξορίας επαινούσε και δικαίωνε πλήρως τους «Ιωαννίτες» (κληρικούς και λαϊκούς) που αρνούνταν την εκκλησιαστική κοινωνία με τους διώκτες του, θεωρώντας τους μάρτυρες κατά προαίρεση.

 Ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι το σχίσμα είναι εξίσου φοβερό κακό με την αίρεση. Ωστόσο, υπαίτιος του σχίσματος είναι εκείνος που περιφρονεί την κανονική τάξη και την αλήθεια της Πίστεως (δηλαδή ο παρανομών/αιρετίζων επίσκοπος) και όχι όποιος αποτειχίζεται για να περιφρουρήσει την Ορθοδοξία.

Αναλυτικότερα:

Ο «Διάλογος ἱστορικὸς περὶ βίου καὶ πολιτείας τοῦ μακαρίου Ἰωάννου» που συνέγραψε ο Επίσκοπος Ελενουπόλεως Παλλάδιος διασώζει τις ιστορικές και εκκλησιολογικές λεπτομέρειες γύρω από τη Σύνοδος επί Δρυν (403 μ.Χ.) και τη στάση των σαράντα (40) επισκόπων που συμπαραστάθηκαν στον Ιερό Χρυσόστομο:

1. Η Έκκληση των 40 Επισκόπων προς τον Θεόφιλο Αλεξανδρείας

Όταν ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος συγκρότησε τη ληστρική Σύνοδο επί Δρυν για να καθαιρέσει αντικανονικά τον Χρυσόστομο, σαράντα επίσκοποι παρέμειναν συσπειρωμένοι γύρω από τον Άγιο. Με τη σύμφωνη γνώμη του Χρυσοστόμου, απέστειλαν επιστολή προς τον Θεόφιλο, απευθύνοντάς του την ιστορική έκκληση:

***«Μὴ κατάλυε τὰ πράγματα τῆς Ἐκκλησίας, καὶ μὴ σχίζε τὴν Ἐκκλησίαν, δι’ ἣν ὁ Θεὸς εἰς σάρκα κατῆλθεν»***.

Ο Παλλάδιος αναδεικνύει ότι υπαίτιος του σχίσματος και της διασπάσεως είναι εκείνος που καταπατεί την κανονική τάξη (εν προκειμένω ο Θεόφιλος και οι συν αυτώ), και όχι οι επίσκοποι ή οι πιστοί που αμύνονται υπέρ των Ιερών Κανόνων.

2. Η Αρχική Σύσταση του Χρυσοστόμου

Πριν από την απομάκρυνσή του, ο Ιερός Χρυσόστομος ζήτησε από τους 40 επισκόπους και τις διακόνισσες (όπως την Αγία Ολυμπιάδα) να επιδείξουν προσωρινή υπομονή και να μην εγκαταλείψουν τις εκκλησίες, λέγοντας ότι *«οὐ δύναται γὰρ ἡ Ἐκκλησία ἄνευ ἐπισκόπου εἶναι»*.

 Η δίωξη εναντίον του ήταν τότε αμιγώς προσωπική, διοικητική και αντικανονική, χωρίς να εγείρεται ζήτημα δογματικής αιρέσεως.