Ποια είναι η διαδικασία σύγκλησης Μείζονος Συνόδου για την καταδίκη Αίρεσης και ποιός ο ρόλος της Αποτείχισης.

 

Έρευνα: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Εισαγωγικά,

Συνεχίζουμε την δημοσίευση του Γ Μέρους του άρθρου "Οι λόγοι απουσίας των τεσσάρων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών από την Σύνοδο της Κρήτης και η σημερινή εκκλησιαστική κατάσταση μετά από αυτή".Στο μέρος αυτό εξετάζουμε τον ρόλο της αποτείχισης στην διαδικασία σύγκλησης Μείζονος Συνόδου για την καταδίκη της αίρεσης, καθώς και την διαδικασία σύγκλησης της Συνόδου.Σκοπός της δημοσίευσης είναι να ξεκαθαρίσουν πλέον οι αποτειχισμένοι ότι η εκκλησιολογία της αποτείχισης έχει συγκεκριμένους κανόνες και όρια, επειδή εύκολα μπορεί να ολισθήσει σε ΠΑΡΑΣΥΝΑΓΩΓΗ.

---------------------------------------------------------------------------------

1. Η Αποτείχιση ως Πρώτο Στάδιο και Συναγερμός

 Βάσει του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου (2ο μέρος), η αποτείχιση αποτελεί το πρώτο και άμεσο μέτρο αυτοπροστασίας των πιστών (κληρικών και λαϊκών) από τον πνευματικό συμμολυσμό, όταν ένας επίσκοπος κηρύσσει δημοσίως («γυμνῇ τῇ κεφαλῇ») προκατεγνωσμένη αίρεση. Η διακοπή μνημοσύνου δεν αποτελεί αυτοσκοπό, ούτε σημαίνει τη δημιουργία μιας ιδιωτικής ή αυτόνομης «Εκκλησίας». Λειτουργεί ως εκκλησιαστικός συναγερμός που καταγγέλλει την εισαχθείσα κακοδοξία και ευαισθητοποιεί το συνολικό σώμα της Εκκλησίας. Ο αποτειχισμένος δεν εισάγει σχίσμα, αλλά προστατεύει την Εκκλησία από το σχίσμα που προκαλεί ο αιρετίζων επίσκοπος.

---

2. Η Σύγκληση Μείζονος Συνόδου ως Τελικός Στόχος

Ένας από τους πρωτεύοντες στόχους της αποτείχισης είναι η επιτακτική απαίτηση για τη σύγκληση Μείζονος, Υπερτελούς ή Πανορθοδόξου Συνόδου.

Ο αποτειχισμένος κληρικός ή λαϊκός δεν σφετερίζεται τη συνοδική εξουσία ούτε καθαιρεί ατομικά τον επίσκοπο. Η τελεσίδικη κρίση, η εξέταση της διδασκαλίας και η επιβολή της ενεργείᾳ καθαιρέσεως (αφαίρεσης της Χάριτος της ιερωσύνης) ανήκουν αποκλειστικά στη Σύνοδο.

3. Η Εκκλησιολογική Σύνθεση

Η αποτείχιση χωρίς την επιδίωξη συνοδικής κρίσεως κινδυνεύει να διολισθήσει στον υποκειμενισμό, τον «ακυρωτισμό» ή την παρασυναγωγή. Η παθητική αναμονή μιας Συνόδου χωρίς διακοπή κοινωνίας εκθέτει το πλήρωμα στον αλυσιδωτό πνευματικό συμμολυσμό.

 Η κανονική αποτείχιση περιφρουρεί το υγιαίνον σώμα των πιστών μέχρις ότου συγκληθεί η αρμόδια Σύνοδος, η οποία θα θεραπεύσει οριστικά την εκκλησιαστική διαταραχή και θα αποκαταστήσει την ειρήνη και την αλήθεια στην Εκκλησία.

Η διαδικασία σύγκλησης και διεξαγωγής μιας Μείζονος ή Πανορθοδόξου Συνόδου

Η διαδικασία σύγκλησης και διεξαγωγής μιας Μείζονος ή Πανορθοδόξου Συνόδου διέπεται από το Κανονικό Δίκαιο, τα Πρακτικά των Αγίων Συνόδων και τη διαχρονική αγιοπατερική παράδοση (consensus Patrum).

Η κανονική αυτή πορεία διαρθρώνεται στα εξής συγκεκριμένα στάδια:

1. Πρωτοβουλία και Δικαίωμα Σύγκλησης

Η πρωτοβουλία σύγκλησης δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο ή μονοπώλιο ενός και μόνο Θρόνου. Όταν ανακύπτει μείζον δογματικό ζήτημα, κήρυγμα αιρέσεως ή αμφισβητούμενη σύνοδος, οποιαδήποτε Αυτοκέφαλη Εκκλησία ή Πατριαρχείο που διατηρεί την Ορθόδοξο Πίστη έχει το πλήρες κανονικό δικαίωμα να αναλάβει την πρωτοβουλία και να συγκαλέσει τις υπόλοιπες Εκκλησίες σε Μείζονα Σύνοδο.

2. Αποστολή Συνοδικών Γραμμάτων & Καθορισμός Ατζέντας

Η Εκκλησία που αναλαμβάνει την πρωτοβουλία αποστέλλει Συνοδικά  Γράμματα προς τους Προκαθημένους και τις Συνόδους των λοιπών Αυτοκεφάλων Εκκλησιών.

Στα γράμματα αυτά εκτίθεται το κανονικό ή δογματικό πρόβλημα (π.χ. η εξέταση αιρετικών διδασκαλιών ή η ακύρωση αντικανονικών αποφάσεων) και ορίζεται ο τόπος και ο χρόνος διεξαγωγής της Συνόδου.

3. Δικαστική & Δικονομική Διαδικασία (74ος Αποστολικός Κανόνας)

Εφόσον η Σύνοδος συγκροτηθεί από τους εκπροσώπους των Ορθοδόξων Εκκλησιών, ακολουθείται η τακτική εκκλησιαστική δικονομία:

1. Εξετάζονται τα κείμενα, οι δηλώσεις ή οι συνοδικοί όροι των εγκαλουμένων με βάση την Αγία Γραφή, τους Ιερούς Κανόνες και τα Πρακτικά των Οικουμενικών Συνόδων.

2.      Βάσει του 74ου Αποστολικού Κανόνα, η Σύνοδος αποστέλλει τρεις διαδοχικές επίσημες κλήσεις (με αντιπροσωπεία Επισκόπων) στους κατηγορουμένους Αρχιερείς, προκειμένου να προσέλθουν και να απολογηθούν («οὐδεὶς κρίνεται ἀναπολόγητος»).

3.  Εάν οι κατηγορούμενοι αρνηθούν να εμφανιστούν μετά και την τρίτη κλήση, η Σύνοδος προχωρεί στην εξέταση της υποθέσεως στην ερήμην τους διαδικασία.

---

4. Έκδοση της Αποφάσεως (Ψήφου)

• Στην Περίπτωση Μετανοίας: Εάν οι εγκαλούμενοι προσέλθουν, αναγνωρίσουν το δογματικό/κανονικό σφάλμα και υπογράψουν Ορθόδοξο Ομολογία Πίστεως, η Σύνοδος δύναται να ασκήσει ποιμαντική οικονομία και να τους δεχθεί δια της μετανοίας στους θρόνους τους.
• Στην Περίπτωση Αμετανοησίας: Εάν εμμείνουν στην αίρεση ή στην άρνηση προσέλευσης, η Σύνοδος εκδίδει την «ένδικο και κανονική καθαίρεση» και τον αναθεματισμό, αφαιρώντας τελεσίδικα το ενυπόστατο της ιερωσύνης και απογυμνώνοντάς τους από κάθε εκκλησιαστικό αξίωμα.

5.  Αποδοχή από το Πλήρωμα της Εκκλησίας

 Οι αποφάσεις της Συνόδου αποκτούν καθολικό κύρος όταν δοκιμαστούν και γίνουν δεκτές από την εκκλησιαστική συνείδηση του συνολικού πληρώματος (κλήρου και λαού), το οποίο αποτελεί τον αδιάψευστο φύλακα της Ορθοδοξίας.

Η σχέση μεταξύ Αποτείχισης (διακοπής εκκλησιαστικής κοινωνίας/μνημοσύνου) και Σύγκλησης Μείζονος ή Πανορθοδόξου Συνόδου αποτελεί θεμελιώδη άξονα της Ορθοδόξου Εκκλησιολογίας. Οι δύο αυτές έννοιες δεν είναι αντιτιθέμενες, αλλά συνιστούν δύο συμπληρωματικά και αλληλένδετα στάδια του ίδιου εκκλησιαστικού αγώνα για την περιφρούρηση της Πίστεως:

 

ΠΗΓΗ.ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ