Τα
προβληματικά σημεία του κειμένου της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου για τη νηστεία
και θεολογικός σχολιασμός
Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου.
αν και εμφανίζεται ως πατερικό και παραδοσιακό,
περιέχει σοβαρές αποκλίσεις από την αυστηρότητα των ιερών κανόνων και την
ασκητική παράδοση της Ορθοδοξίας. Παρακάτω εντοπίζουμε τα πλέον προβληματικά
σημεία του.
Πρώτο πρόβλημα: Η δικαιολόγηση της
χαλάρωσης μέσω της «οικονομίας»-αρθρο 7.
Το κείμενο αναφέρει:
|
Ἡ Ἐκκλησία ὅμως
ἔθετο ἅμα, κατά
ποιμαντικήν διάκρισιν, καί ὅρια
φιλανθρώπου οἰκονομίας τοῦ καθεστῶτος
τῆς νηστείας. Διό καί προέβλεψε τήν δι’ ἀσθένειαν
τοῦ σώματος ἤ δι’ ἀδήριτον
ἀνάγκην ἤ καί διά τήν
χαλεπότητα τῶν καιρῶν ἀνάλογον
ἐφαρμογήν τῆς ἀρχῆς
τῆς ἐκκλησιαστικῆς
οἰκονομίας κατά τήν ὑπεύθυνον
κρίσιν καί ποιμαντικήν μέριμναν τοῦ σώματος τῶν
ἐπισκόπων τῶν κατά τόπους Ἐκκλησιῶν. |
Σχόλιο:
Η οικονομία είναι θεσμός της Εκκλησίας, όταν εφαρμόζεται όμως με τόσο ευρεία
και αόριστη βάση, καταλήγει να νομιμοποιεί την αμέλεια. Το κείμενο ανοίγει την
πόρτα σε κάθε είδους δικαιολογία: ασθένεια, ανάγκη, «χαλεπότητα καιρών». Πού
σταματάει αυτό; Σήμερα ο καθένας βρίσκει μια δικαιολογία για να μη νηστεύει. Το
κείμενο δεν οριοθετεί σαφώς πότε η οικονομία γίνεται προφάσεις ευσεβείας.
Δεύτερο πρόβλημα: Η παραχώρηση εξουσίας
στις τοπικές Εκκλησίες-Άρθρο 8
|
«..ἐπαφίεται
εἰς τήν διάκρισιν τῶν
κατὰ τόπους Ὀρθοδόξων
Ἐκκλησιῶν
νά καθορίσουν τήν φιλάνθρωπον οἰκονομίαν καί ἐπιείκειαν,
ἀπαλύνουσαι, κατά τάς εἰδικὰς
ταύτας περιπτώσεις, τὸ τυχὸν
«στυφόν» τῶν ἱερῶν
νηστειῶν |
Σχόλιο:
Αυτό είναι σοβαρότατο. Η παράδοση της Εκκλησίας είναι ενιαία. Οι νηστείες δεν
είναι τοπικό έθιμο που αλλάζει ανάλογα με τη χώρα. Όταν η κάθε τοπική Εκκλησία
αποφασίζει μόνη της πόσο «στυφή» ή «γλυκειά» θα είναι η νηστεία, καταλύεται η
ενότητα της παραδόσεως. Αυτό οδηγεί στο φαινόμενο οι μεν να νηστεύουν αυστηρά
και οι δε να τρώνε κρέας «λόγω κλίματος». Πού είναι η ενότητα του σώματος της
Εκκλησίας;
Τρίτο πρόβλημα: Η κοσμικοποίηση της
νηστείας-Άρθρο 8
Το κείμενο αναφέρει:
|
Ὅθεν
διά τούς ἔχοντας δυσκολίαν εἰς τήν τήρησιν
τῶν ἰσχυουσῶν
περί νηστείας διατάξεων εἴτε ἐκ
λόγων ἀτομικῶν (ἀσθένεια,
στράτευσις, συνθῆκαι ἐργασίας κ.λπ.)
εἴτε γενικωτέρων (εἰδικαί συνθῆκαι
ἐπικρατοῦσαι εἴς
τινας χώρας ἀπό πλευρᾶς κλίματος,
καθώς καί κοινωνικο-οἰκονομικαί ἰδιαιτερότητες
τινῶν χωρῶν λ.χ. ἀδυναμία
εὑρέσεως νηστησίμων τροφῶν)
ἐπαφίεται εἰς τήν
διάκρισιν τῶν κατὰ τόπους Ὀρθοδόξων
Ἐκκλησιῶν νά
καθορίσουν τήν φιλάνθρωπον οἰκονομίαν καί ἐπιείκειαν,
ἀπαλύνουσαι, κατά τάς εἰδικὰς
ταύτας περιπτώσεις, τὸ τυχὸν «στυφόν» τῶν
ἱερῶν νηστειῶν.
Πάντα δέ ταῦτα ἐντός τῶν
πλαισίων τῶν ὡς ἄνω
λεχθέντων καί ἐπί τῷ σκοπῷ
νά μή ἀτονήσῃ ποσῶς
ὁ ἱερός θεσμός τῆς
νηστείας. |
Σχόλιο:
Εδώ το κείμενο υιοθετεί πλήρως κοσμικά κριτήρια. «Κοινωνικοοικονομικές
ιδιαιτερότητες» και «αδυναμία εύρεσης νηστίσιμων τροφών» παρουσιάζονται ως
νόμιμοι λόγοι χαλάρωσης. Αυτό είναι απαράδεκτο. Οι Άγιοι Πατέρες νήστευαν σε
ερήμους και σε πόλεις πολιορκημένες. Σήμερα υπάρχουν σούπερ μάρκετ σε κάθε
γωνία. Η έλλειψη νηστίσιμων τροφών είναι πρόφαση. Το κείμενο νομιμοποιεί την
τεμπελιά και την προσκόλληση στον κόσμο.
Τέταρτο πρόβλημα: Η απουσία σαφούς
καταδίκης της παραβάσεως
Το κείμενο λέει:
|
«Εἶναι
γεγονός, ὅτι σήμερον πολλοὶ πιστοὶ
δὲν τηροῦν ἁπάσας
τὰς περὶ νηστείας
διατάξεις, εἴτε ἐξ ὀλιγωρίας
εἴτε λόγῳ τῶν
ὑπαρχουσῶν συνθηκῶν
ζωῆς, οἱαιδήποτε κἂν
ὦσιν αὗται. Ἅπασαι
ὅμως αἱ περιπτώσεις αὗται
τῆς χαλαρώσεως τῶν περὶ
νηστείας ἱερῶν διατάξεων, εἴτε
εἶναι γενικώτεραι, εἴτε ἀτομικαί,
δέον ὅπως τυγχάνουν τῆς ποιμαντικῆς
μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Ἐκκλησίας». |
Σχόλιο:
Το κείμενο αναγνωρίζει ότι «πολλοὶ
πιστοὶ δὲν
τηροῦν» τη νηστεία, αλλά δεν τους
ελέγχει. Μιλά για «ποιμαντική μέριμνα» αντί για μετάνοια και επανόρθωση. Οι
Πατέρες της Εκκλησίας θα έλεγαν ότι όποιος περιφρονεί τη νηστεία περιφρονεί και
τον Θεό. Εδώ όμως η παραβίαση παρουσιάζεται ως πρόβλημα που χρειάζεται
«μέριμνα», σαν να είναι θέμα ψυχολογίας και όχι παρακοής θείας εντολής.
Το κείμενο παραθέτει:
|
«Καλὸν
τὸ νηστεύειν πᾶσαν ἡμέραν,
ἀλλ' ὁ μὴ
ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα
μὴ κρινέτω. Ἐν τοῖς
τοιούτοις οὐ νομοθετεῖν, οὐ
βιάζεσθαι, οὐκ ἀναγκαστικῶς
ἄγειν τὸ ἐγχειρισθὲν
προσήκει ποίμνιον, πειθοῖ δὲ
μᾶλλον, καὶ ἠπιότητι,
καὶ λόγῳ ἅλατι
ἠρτυμένῳ». |
Σχόλιο:
Από την αυστηρή ορθόδοξη σκοπιά, το κείμενο θεωρείται πολύ χαλαρό. Η νηστεία
και οι κανόνες της Εκκλησίας δεν είναι απλώς προσωπικές επιλογές για να κάνει
καθένας ό,τι θέλει, αλλά βασικοί νόμοι της πνευματικής ζωής. Η προτροπή να μην
κρίνουμε όσους δεν νηστεύουν φαίνεται εδώ σαν μια προσπάθεια να αγνοηθούν οι
παραδόσεις χάριν μιας εύκολης ειρήνης. Η υπερβολική έμφαση στην καλοσύνη, την
πειθώ και την «ηπιότητα» κινδυνεύει να μετατρέψει την Εκκλησία από χώρο
πνευματικού αγώνα σε έναν τόπο όπου όλα επιτρέπονται. Οι πολέμιοι αυτής της
στάσης πιστεύουν ότι χωρίς αυστηρούς κανόνες και πειθαρχία, ο πιστός χάνει τον
προσανατολισμό του και συμβιβάζεται με τις αδυναμίες του κόσμου.
Η σιωπή για τις αιρέσεις και τον
οικουμενισμό
Το κείμενο μιλά για νηστεία αλλά σιωπά για τον λόγο
που σήμερα χαλαρώνουν οι πιστοί: την πνευματική νωθρότητα που προκαλεί ο
οικουμενισμός. Όταν η Εκκλησία αντιμετωπίζει τους αιρετικούς ως «αδελφούς εν
Χριστῷ» και συμπροσεύχεται μαζί τους,
γιατί οι πιστοί να κοπιάσουν με τη νηστεία; Η νηστεία είναι όπλο κατά των παθών
και των δαιμόνων. Όταν όμως η Εκκλησία αποδυναμώνεται θεολογικά μέσω του
οικουμενισμού, η νηστεία φαίνεται «περιττή» στους πιστούς. Το κείμενο δεν τολμά
να συνδέσει τη χαλάρωση της νηστείας με τη χαλάρωση της ορθοδόξου ομολογίας.
Το κείμενο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου για τη
νηστεία, αντί να αφυπνίσει τους πιστούς, τους ναρκοθετεί. Αντί να επαναφέρει
την αυστηρότητα των ιερών κανόνων, νομιμοποιεί την οικονομία ως κανόνα. Αντί να
καταδικάσει τη χαλάρωση, την παρουσιάζει ως αναγκαιότητα. Αυτό είναι
χαρακτηριστικό του οικουμενιστικού πνεύματος: η αλήθεια δεν κηρύσσεται με
παρρησία, αλλά «αλαφιάζεται» για να μην ενοχληθούν οι αμελείς.
Οι πιστοί οφείλουν να γνωρίζουν ότι η νηστεία δεν
είναι προαιρετική άσκηση, αλλά θεία εντολή. Και η θεία εντολή δεν προσαρμόζεται
στα κλιματικά δεδομένα ούτε στα σούπερ μάρκετ. Η παράδοση των Αγίων Πατέρων
είναι μία και αδιαίρετη. Όποιος την παραβιάζει, όποιο κείμενο και αν υπογράφει,
δεν εκφράζει την αλήθεια της Ορθοδοξίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου