ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ.«Η Αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας εν τω σύγχρονω κόσμω».Θεολογικός σχολιασμός.

 

Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Προβληματικά άρθρα με σχολιασμό

1. Διαχριστιανική συνεργασία & κοινή βάση (Κεφάλαιο Α΄, παράγραφος 4)

Αυτούσιο απόσπασμα κειμένου:

«Ἐπ' αὐτῆς τῆς βάσεως εἶναι ἀπαραίτητον νά ἀναπτυχθῇ πρός ὅλας τάς κατευθύνσεις ἡ διαχριστιανική συνεργασία διά τήν προστασίαν τῆς ἀξίας τοῦ ἀνθρώπου, αὐτονοήτως δέ καί τοῦ ἀγαθοῦ τῆς εἰρήνης, οὕτως ὥστε αἱ εἰρηνευτικαί προσπάθειαι ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν Χριστιανῶν νά ἀποκτοῦν μεγαλύτερον βάρος καί δύναμιν. Ὡς προϋπόθεσις μιᾶς εὐρυτέρας ἐν προκειμένῳ συνεργασίας δύναται νά χρησιμεύσῃ ἡ κοινή ἀποδοχή τῆς ὑψίστης ἀξίας τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου.»

• Σχολιασμός: Η προτροπή για «διαχριστιανική συνεργασία προς όλες τις κατευθύνσεις» θεωρείται από τους επικριτές ότι αμβλύνει τα όρια μεταξύ της Ορθοδοξίας και των αιρετικών/ετερόδοξων ομολογιών. Υποστηρίζεται ότι η θεμελίωση συνεργασίας πάνω σε μια αόριστη «κοινή αποδοχή της αξίας του ανθρώπου» παράγει ανθρωπιστικό συγκρητισμό και παραμερίζει την ανάγκη για ορθή δογματική πίστη (Ορθοδοξία).

2. Διαθρησκειακή συνεννόηση & «Θεοῦ συνεργοί» (Κεφάλαιο Α΄, παράγραφοι 5 & 6)

Αυτούσιο απόσπασμα κειμένου:

«Αἱ κατά τόπους Ὀρθόδοξοι Ἐκκλησίαι εἶναι δυνατόν νά συμβάλουν εἰς τήν διαθρησκειακήν συνεννόησιν καί συνεργασίαν διά τήν εἰρηνικήν συνύπαρξιν καί κοινωνικήν συμβίωσιν τῶν λαῶν, χωρίς τοῦτο νά συνεπάγεται οἱονδήποτε θρησκευτικόν συγκρητισμόν. Ἔχομεν τήν πεποίθησιν ὅτι ὡς «Θεοῦ συνεργοί» (Α' Κορ. γ', 9), δυνάμεθα νά προχωρήσωμεν εἰς τήν διακονίαν ταύτην ἀπό κοινοῦ μεθ' ὅλων τῶν ἀνθρώπων καλῆς θελήσεως...»

 

• Σχολιασμός: Αν και εισάγεται η επιφύλαξη «χωρίς να συνεπάγεται συγκρητισμό», η χρήση του παύλειου όρου «Θεού συνεργοί» για κοινή δράση με αλλόθρησκους ή αθέους («μεθ' όλων των ανθρώπων») θεωρείται θεολογικά καταχρηστική. Οι αντι-οικουμενιστές υποστηρίζουν ότι ο όρος αυτός στην Καινή Διαθήκη αφορά αποκλειστικά τα μέλη του Σώματος του Χριστού και όχι μια διαθρησκειακή σύμπραξη.

3. Η έννοια της ειρήνης ως αφηρημένο ανθρωπιστικό αγαθό (Κεφάλαιο Γ΄, παράγραφοι 1 & 4)

«Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ καταδικάζει γενικῶς τόν πόλεμον, θεωροῦσα τοῦτον ἀποτέλεσμα τοῦ ἐν τῷ κόσμῳ κακοῦ καί τῆς ἁμαρτίας... Ἡ εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ εἶναι μυστικός καρπός τῆς ἐν αὐτῷ ἀνακαινίσεως τῶν πάντων... Παράλληλα, ἡ Ἐκκλησία θεωρεῖ χρέος της νά ἐνισχύσῃ πᾶν ὅτι συμβάλλει πράγματι εἰς τήν εἰρήνην (Ρωμ. ιδ', 19) καί ἀνοίγει τόν δρόμον πρός τήν δικαιοσύνην, τήν ἀδελφοσύνην, τήν ἀληθῆ ἐλευθερίαν καί τήν ἀμοιβαίαν ἀγάπην μεταξύ ὅλων τῶν τέκνων τοῦ ἑνός οὐρανίου Πατρός, ὡς καί μεταξύ ὅλων τῶν λαῶν, τῶν ἀποτελούντων τήν μίαν ἀνθρωπίνην οἰκογένειαν.»

 

• Σχολιασμός :Η αναφορά σε «μία ανθρώπινη οικογένεια» με «ένα ουράνιο Πατέρα» χωρίς τη σαφή προϋπόθεση της διά του Βαπτίσματος υιοθεσίας εν Χριστώ θεωρείται ότι εισάγει μια οικουμενιστική/παγκοσμιοποιημένη θεολογία. Επίσης, κατακρίνεται η ταύτιση της εσχατολογικής «ειρήνης του Χριστού» με την πολιτική/κοσμική ειρήνη που προωθούν διεθνείς οργανισμοί.

4. Η προσέγγιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Κεφάλαιο Ε΄, παράγραφοι 1 & 3)

Αυτούσιο απόσπασμα κειμένου:

«Ἡ Ἐκκλησία διακηρύσσει ὅτι τό ἀνθρώπινον πρόσωπον εἶναι ὑπερωκεάνειον ἀγαθόν... Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἀπευθύνεται πρός τόν σύγχρονον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος διεκδικεῖ τά δικαιώματά του, διά νά ὑπομνήσῃ ὅτι τά δικαιώματα ταῦτα ἀποκτοῦν τό πλήρες αὐτῶν νόημα καί τήν ἀληθῆ θεμελίωσιν μόνον ἐν τῇ προοπτικῇ τῆς ἐν Χριστῷ ἐλευθερίας...»

 

• Σχολιασμός: Παραδοσιακοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι το κείμενο επιχειρεί να «βαπτίσει» θεολογικά τη νεωτερική ιδεολογία των «Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων». Κατ' αυτούς, η εκλησιαστική παράδοση εστιάζει στην άσκηση, τη μετάνοια, την ταπείνωση και τις εντολές του Θεού (καθήκοντα) και όχι στη δικαιωματική/ατομικιστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων του εκπεσκότος ανθρώπου.

5. Εκκοσμικευμένος λόγος & Οικολογική/Κοινωνική ηθική (Κεφάλαιο ΣΤ΄, παράγραφος 5)

Αυτούσιο απόσπασμα κειμένου:

«Ἡ σημερινή οἰκολογική κρίσις συνδέεται μέ τάς κοινωνικάς, οικονομικάς καί πολιτικάς αἰτίας... Η Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία προτείνει μίαν εγκράτειαν, μίαν ασκητικήν στάσιν απέναντι εις την κτίσιν, η οποία περιλαμβάνει την υπεύθυνον διαχείρισιν των φυσικών πόρων...»

 

• Σχολιασμός: Αν και η ασκητική στάση είναι πατεριακή, η κριτική εστιάζει στο ότι το κείμενο υιοθετεί την ατζέντα και την ορολογία της κοσμικής «οικολογικής ευαισθητοποίησης». Θεωρείται ότι η αμαρτία επαναορίζεται κυρίως ως «οικολογικό έγκλημα» ή «κοινωνική αδικία», υποβαθμίζοντας την πνευματική και σωτηριολογική της διάσταση (απομάκρυνση από τον Θεό).
• Συνοπτικά

Η Ιερά Κοινότητα Αγίου Όρους, η Εκκλησία της Βουλγαρίας, της Γεωργίας, της Ρωσίας και μεμονωμένοι Ιεράρχες  υποστήριξαν ότι τα παραπάνω άρθρα:

1. Χρησιμοποιούν αμφίσημη (διφορούμενη) γλώσσα που επιτρέπει οικουμενιστικές ερμηνείες.
2. Εξισώνουν την Ορθόδοξη Εκκλησία με άλλες ομολογίες ή θρησκείες στο πεδίο της κοινωνικής δράσης.
3. Υποκαθιστούν τη σωτηριολογία (μετάνοια, θέωση) με μια κοινωνική και ανθρωπιστική ηθική (ειρήνη, οικολογία, ατομικά δικαιώματα).