Ἡ «Σύνοδος» τῆς Κρήτης καί ἡ ἀναδυόµενη Νέα Ἐκκλησιολογία: Μία Ὀρθόδοξη Ἀνάλυση (Γ)

 

Τοῦ π.Π Heers

(Holy Trinity Orthodox Seminary), Jordanville, Νέα Ὑόρκη.

ΜΕΡΟΣ -Γ

1.              Μιά ἔκφραση τῆς Νέας Ἐκκλησιολογίας πού ἤδη ἔγινε ἀποδεκτή

 

Δέν εἶναι ἡ πρώτη φορά πού ἐµφανίζεται στήν Ὀρθοδοξη ἱεραρχία αὐτή ἡ διχοτόµηση τῆς Ἐκκλησίας σέ ὀντολογικῶς ἑνωµένη Ἐκκλησία στόν οὐρανό ἔξω ἀπό τόν χρόνο καί σέ διαιρεµένη Ἐκκλησία στή γῆ , ἐν χρόνῳ. Ἐδῶ βλέπουµε πῶς ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολοµαῖος ἐξέφρασε αὐτό σέ ὁµιλία του στόν Πανάγιο Τάφο στά Ἱεροσόλυµα τό 2014:

Ἡ Μία, Ἁγία, Καθολική καί Ἀποστολική Ἐκκλησία, ἡ ἱδρυθεῖσα ὑπό τοῦ ἐν “ἀρχῇ Λόγου”, τοῦ “ὄντος πρός τόν Θεόν”, καί “Θεοῦ ὄντος” Λόγου, κατά τόν εὐαγγελιστήν τῆς ἀγάπης, δυστυχῶς κατά τήν ἐπί γῆς στρατείαν αὐτῆς, λόγῳ τῆς ὑπερισχύσεως τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναµίας καί τοῦ πεπερασµένου θελήµατος τοῦ ἀνθρωπίνου νοός, διεσπάσθη ἐν χρόνῳ. Οὕτω διεµορφώθησαν καταστάσεις καί ὁµάδες ποικίλαι, ἐκ τῶν ὁποίων ἑκάστη διεκδικεῖ “αὐθεντίαν” καί “ἀλήθειαν”. Ἡ Ἀλήθεια ὅµως εἶναι Μία, ὁ Χριστός, καί ἡ ἱδρυθεῖσα ὑπ᾿ Αὐτοῦ Μία Ἐκκλησία».

« Ἡ ἁγία Ὀρθόδοξος ἡµῶν Ἐκκλησία κατέβαλε πρό τοῦ µεγάλου Σχίσµατος τοῦ 1054 µεταξύ Ἀνατολῆς καί Δύσεως, ἀλλά καί µετ΄αὐτό, προσπαθείας πρός ὑπέρβασιν τῶν διαφορῶν προερχοµένων ἐν ἀρχῇ καί ἐν πολλοῖς ἐξ ἀλλοτρίων τοῦ περιβόλου τῆς Ἐκκλησίας παραγόντων. Ἀτυχῶς, ὑπερίσχυσεν ὁ ἀνθρώπινος παράγων, καί διά τῆς συσσωρεύσεως προσθηκῶν “θεολογικῶν”, “πρακτικῶν” καί “κοινωνικῶν” αἱ κατά τόπους Ἐκκλησίαι ὡδήγηθησαν εἰς διάσπασιν τῆς ἑνότητος τῆς πίστεως, εἰς ἀποµόνωσιν, ἐξελιχθεῖσαν ἐνίοτε εἰς ἐχθρικήν πολεµικήν».

Ἡ ὁµοιότητα τῆς θεωρίας περί ἀοράτου Ἐκκλησίας πού ἔχει καταδικασθεῖ ἀπό τήν Ἐκκλησία µέ τά λόγια αὐτά τοῦ Πατριάρχου γίνεται φανερή στήν ὀξεῖα ἀντίθεση τῆς ὀντολογικῶς ἑνωµένης ἐν οὐρανοῖς Ἐκκλησίας καί τῆς ὑποθετικά διεσπασµένης ἐπίγειας Ἐκκλησίας. Αὐτή [ἡ ἀντίθεση] ἀντικατοπτρίζει τήν «Νεστοριανή» διαίρεση τῶν δύο φύσεων τῆς θείας καί τῆς ἀνθρωπίνης στό Σῶµα τοῦ Χριστοῦ. Αὐτή ἡ ἄποψη ἐν τούτοις εἶναι, ὄχι ἀπρόσµενα, σέ ἁρµονία µέ τή νέα ἐκκλησιολογία πού ἀναπτύχθηκε στή Δευτέρα Βατικανή Σύνοδο, ἡ ὁποία κάνει λόγο γιά µιά ἐπίγεια ἐκκλησία µέ µεγαλύτερες ἤ µικρότερες διαβαθµίσεις πληρότητος [17], πού ὀφείλεται, στά, ὅπως τά ὀνοµάζει,

«µπερδέµατα τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας» [18].

 

Αὐτές οἱ ἀπόψεις περί Ἐκκλησίας συνεπάγονται τήν ταύτιση τῆς Ἐκκλησίας µέ τήν αἵρεση, τῶν ἁγίων µέ τά πεπτωκότα καί γήϊνα. Μέ πόνο καρδιᾶς ἔρχονται στό νοῦ µας οἱ λόγοι τοῦ Ἁγίου Ταρασίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ὅταν ἐπέπληξε τούς εἰκονοκλάστες γιά τίς ἀποφάσεις τῆς ψευδο-συνόδου τους στήν Ἱέρεια :

 

Ὤ τῆς παραφροσύνης καί τῆς συγχύσεως αὐτῶν! Δέν διέκριναν µεταξύ βεβήλου καί ἁγίου καί, ὅπως οἱ κάπηλοι ἀνακατεύουν τό κρασί µέ τό νερό, αὐτοί ἀνέµιξαν τόν ἀληθινό λόγο µέ τόν διεστραµµένο, τήν ἀλήθεια µέ τό ψεῦδος, σάν νά ἀνακάτευαν τό δηλητήριο µέ τό µέλι. Σ’ αὐτούς ὁ Χριστός καί Θεός µας ἀπευθύνεται διά τοῦ προφήτου : «καί οἱ ἱερεῖς ... ἠθέτησαν νόµον µου καί ἐβεβήλουν τά ἅγιά µου. ἀναµέσον βεβήλου καί ἁγίου οὐ διέστελλον» (Ἰεζ. ΚΒ΄ 26).

 

Εἶναι σαφές ὅτι ἡ ἐπιθετική αὐτή φράση µέ τήν αἱρετική της ἐκκλησιολογία πρέπει νά ἀπορριφθεῖ ἀπό τήν Ἐκκλησία (ἀπό κάθε Τοπική Ἐκκλησία χωριστά καί ἔπειτα σέ µιά µελλοντική Σύνοδο) καί νά ἀντικατασταθεῖ, γιατί ἀλλιῶς θά γίνει ἀναµφίβολα ἡ πηγή µιᾶς ἐκπτώσεως καί ἀποµακρύνσεως ἀπό τήν Ὀρθοδοξία.

 

Ὑπάρχει ἀκόµη χρόνος νά διορθώσουµε καί νά θεραπεύσουµε τό τραῦµα πού ἔχει ἤδη προκληθεῖ στήν Ἐκκλησία. Μία πρακτική λύση, πού δόθηκε ἀπό τόν Μητροπολίτη Ἱερόθεο, καί ἡ ὁποία θά βοηθοῦσε καί θά διευκόλυνε τήν ἀποκατάσταση τῆς Ὀρθοδοξίας, εἶναι µιά µελλοντική Σύνοδος νά διορθώσει τά σφάλµατα καί νά ἐκδώσει ἕνα νέο ὀρθόδοξο κείµενο. Ὑπάρχει τώρα ὑποστήριξη γι΄ αὐτό ( ἀπό τά Πατριαρχεῖα Ἀντιοχείας, Σερβίας, Ρωσίας, Γεωργίας, Βουλγαρίας καί τῆς Ρουµανίας, καθώς ἐπίσης καί ἱστορικό προηγούµενο ( οἱ συνεδριάσεις τῶν Οἰκουµενικῶν Συνόδων ἐκτείνονταν σέ µῆνες καί χρόνια, ἡ Πενθέκτη Σύνοδος συµπλήρωσε τήν 5η καί τήν 6η Σύνοδο καί ἡ Ἐννάτη Οἰκουµενική Σύνοδος ἦταν στήν πραγµατικότητα τέσσερεις ξεχωριστές Σύνοδοι).

Ἄς ἐλπίσουµε ὅτι οἱ ἁπανταχοῦ ἐπίσκοποι θά κάνουν βήµατα πρός αὐτή τήν κατεύθυνση. Τό ζήτηµα εἶναι ἐξαιρετικά ἐπεῖγον γιά ἐκεῖνες τίς Ἐκκλησίες πού ἔχουν ἀποδεχθεῖ τό κείµενο καί τη Σύνοδο.

1.   Τά ἐπακόλουθα καί οἱ συνέπειες τῆς «Συνόδου» τῆς Κρήτης

 

Α. Οἱ ἀντιδράσεις τῶν τοπικῶν ἐκκλησιῶν

 

Ἄς στραφοῦµε τώρα ἐν συντοµίᾳ στά ἐπακόλουθα τῆς Συνόδου καί τή σηµερινή κατάσταση.

 

Ἐν πρώτοις µεταξύ ἐκείνων πού συµµετεῖχαν στή Σύνοδο, ὑπῆρξαν περίπου 30 ἐπίσκοποι, οἱ ὁποῖοι ἀρνήθηκαν νά ὑπογράψουν τό τελικό κείµενο γιά τούς Ἑτεροδόξους καί τόν Οἰκουµενισµό. Μεταξύ αὐτῶν εἶναι καί οἱ εὐρέως γνωστοί ἐπίσκοποι, Μητροπολίτης Ἱερόθεος(Βλάχος), Ἀθανάσιος Λεµεσοῦ(Κύπρος), Νεόφυτος Μόρφου (Κύπρος), Ἀµφιλόχιος τοῦ Μοντενέγκρο (Σερβία) καί Εἰρηναῖος Μπάτσκας(Σερβία).

 

Ὁ ἐπίσκοπος Μπάτσκας Εἰρηναῖος συνόψισε τή στάση πολλῶν µετά τή Σύνοδο :

 

«Ὄσον ἀφορᾶ στήν προσφάτως ὁλοκληρωθεῖσα θριαµβευτικά ὄχι ἀκόµη ὅµως τελείως πειστικά «Μεγάλη καί Ἁγία Σύνοδο» τῆς Ἐκκλησίας µας στό Κολυµπάρι τῆς Κρήτης : Αὐτή ἤδη δέν ἔχει ἀναγνωρισθεῖ ὡς τέτοια ἀπό τίς Ἐκκλησίες πού ἦσαν άποῦσες. Τήν χαρακτήρισαν ὡς µία Σύναξη(συνάντηση) στήν Κρήτη, ἐνῷ ἐπίσης ἀµφισβητεῖται ἀπό πάρα πολλούς ἀπό τούς συµµετέχοντες ἱεράρχες».

 

Οἱ ὑποστηρικτές καί οἱ συµπαθοῦντες τῆς Συνόδου ἐπικαλοῦνται τήν Δευτέρα Οἰκουµενική Σύνοδο ὡς προηγούµενο, ὡς ἕνα παράδειγµα µιᾶς συνόδου στήν ὁποία κάποιες Τοπικές Ἐκκλησίες ἦσαν ἀποῦσες (δηλαδή ἡ Ρώµη καί ἡ Ἀλεξάνδρεια). Ἐκεῖνο ὅµως τό ὁποῖο δέν λένε εἶναι ὅτι ἡ Δευτέρα Οἰκουµενική Σύνοδος δέν συνεκλήθη ὡς µία Οἰκουµενική ἤ Πανορθόδοξος Σύνοδος, ἀλλά µᾶλλον σάν µία ἀπό τίς πολλές Τοπικές Συνόδους τῆς Ἀνατολικῆς Αὐτοκρατορίας. Καί ἐξαιτίας τῶν Ὀρθοδόξων ἀποφάσεών της πού ἐλήφθησαν ἐκεῖ, ἔγινε ἀργότερα ἀποδεκτή ἀπό ὅλες τίς Τοπικές Ἐκκλησίες ὡς Οἰκουµενική.

 

Στήν Κρήτη, στήν πραγµατικότητα ἔχουµε τό ἀντίθετο : Αὐτή συνεκλήθη ὡς Πανορθόδοξη, καί τέσσερα Πατριαρχεῖα ἀρνήθηκαν νά συµµετάσχουν. Ἐπιπλέον, καί αὐτό εἶναι πάρα πολύ σηµαντικό, ἔχουν ἐπίσης ἀρνηθεῖ νά τήν ἀναγνωρίσουν ὡς Σύνοδο ἀκόµη καί µετά.

Τό Πατριαρχεῖο Ἀντοχείας στήν ἀπόφαση του τῆς 27ης Ἰουνίου τοῦ περασµένου ἔτους, δήλωσε ὅτι θεωρεῖ τήν συνάντηση στήν Κρήτη ὡς «µία προπαρασκευαστική συνάντηση πρός τήν Πανορθόδοξο Σύνοδο» καί ὅτι «ἀρνεῖται νά προσδώσει συνοδικό χαρακτήρα σέ ὁποιαδήποτε ὀρθόδοξη συνάντηση, ἡ ὁποία δέν περιλαµβάνει ὅλες τίς Ὀρθόδοξες Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες» καί συνεπῶς «ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀντιοχείας ἀρνεῖται νά ἀποδεχθεῖ νά ὀνοµάζεται ἡ συνάντηση στήν Κρήτη µία «Μεγάλη Ὀρθόδοξος Σύνοδος»ἤ µία «Μεγάλη καί Ἁγία Σύνοδος».

 

Τό Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας (στήν ἀπόφαση τῆς Ἱερᾶς Συνόδου του στίς 15 Ἰουλίου 2016) δήλωσε ὅτι «ἡ Σύνοδος πού ἔλαβε χώρα στήν Κρήτη δέν µπορεῖ νά θεωρηθεῖ Πανορθόδοξη οὔτε µποροῦν τά κείµενα πού ἐνέκρινε νά ἀποτελέσουν τήν ἔκφραση µιᾶς Πανορθοδόξου συµφωνίας (consensus)».

 

Τό Πατριαρχεῖο Βουλγαρίας (στήν ἀπόφασή του µέ ἡµεροµηνία 15 Νοεµβρίου 2016) δήλωσε σέ µία συνεδρίαση ὅλης τῆς Ἱεραρχίας του ὅτι «ἡ Σύνοδος τῆς Κρήτης δέν εἶναι οὔτε µεγάλη, οὔτε ἁγία οὔτε Πανορθόδοξος. Αὐτό ὀφείλεται στή µή συµµετοχή ἑνός ἀριθµοῦ Τοπικῶν αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν καθώς καί στά ὀργανωτικά καί θεολογικά λάθη πού ἔγιναν ἀποδεκτά. Προσεκτική µελέτη τῶν κειµένων πού υἱοθετήθηκαν στή Σύνοδο τῆς Κρήτης, µᾶς ὁδηγεῖ στό συµπέρασµα ὅτι κάποια ἀπό αὐτά περιέχουν ἀποκλίσεις ἀπό τήν Ὀρθόδοξη ἐκκλησιαστική διδασκαλία, ἀπό τή δογµατική καί κανονική Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καί τό πνεῦµα καί τό γράµµα τῶν Οἰκουµενικῶν καί Τοπικῶν Συνόδων. Τά κείµενα πού υἱοθετήθηκαν στήν Κρήτη πρέπει νά ὑποβληθοῦν σέ περαιτέρω θεολογική µελέτη µέ στόχο νά τροποποιηθοῦν, νά ὑποστοῦν ἐπεξεργασία, νά διορθωθοῦν ἤ νά ἀντικατασταθοῦν µέ ἄλλα (νέα κείµενα) στό πνεῦµα καί τήν Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας».

 

Ἡ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου Γεωργίας συνεκλήθη τόν Δεκέµβριο τοῦ περασµένου χρόνου καί ἐξέδωσε µιά τελική ἀπόφαση γιά τή Σύνοδο τῆς Κρήτης. Μ’ αὐτήν δήλωσε ὅτι αὐτή δέν εἶναι Πανορθόδοξος Σύνοδος, ὅτι κατήργησε τήν ἀρχή τῆς ὁµοφωνίας (consensus) καί ὅτι οἱ ἀποφάσεις της δέν εἶναι ὑποχρεωτικές γιά τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Γεωργίας. Ἐπιπλέον τά κείµενα πού ἐξεδόθησαν ἀπό τή Σύνοδο τῆς Κρήτης δέν λαµβάνουν ὑπ’ὄψιν τους τίς σπουδαῖες κριτικές πού ἔγιναν ἀπό τίς Τοπικές Ἐκκλησίες καί ἔχουν ἀνάγκη διορθώσεως. Εἶναι ἀνάγκη νά συγκροτηθεῖ µιά ἀληθινά Μεγάλη καί Ἁγία Σύνοδος. Ἡ Γεωργιανή Ἐκκλησία εἶναι πεπεισµένη ὅτι µιά τέτοια Σύνοδος θά πραγµατοποιηθεῖ στό µέλλον καί θά λάβει ἀποφάσεις µέ ὁµοφωνία (Consensus) βασισµένες στή διδασκαλία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Γιά τόν σκοπό αὐτό ἡ Ἱερά Σύνοδος ἔχει συστήσει µιά θεολογική ἐπιτροπή γιά νά ἐξετάσει τά κείµενα πού ἔγιναν ἀποδεκτά στήν Κρήτη καί νά τά προετοιµάσει γιά µιά µελλοντική Σύνοδο πού θά εἶναι Πανορθόδοξος.

Τό Πατριαρχεῖο Ρουµανίας, τό ὁποῖο συµµετεῖχε στή Σύνοδο, ἀργότερα δήλωσε ὅτι «τά κείµενα µποροῦν νά ἐξηγηθοῦν, νά τροποποιηθοῦν ἐν µέρει ἤ νά ἀναπτυχθοῦν περαιτέρω ἀπό µιά µελλοντική Μεγάλη καί Ἁγία Σύνοδο τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Παρά ταῦτα ἡ ἑρµηνεία τους καί τά προσχέδια τῶν νέων κειµένων πάνω σέ µιά ποικιλία θεµάτων δέν πρέπει νά γίνει ἐσπευσµένα ἤ χωρίς πανορθόδοξη συµφωνία, ἀλλιῶς θά πρέπει νά καθυστερήσουν καί νά τελειοποιηθοῦν µέχρι νά µπορέσει νά ἐπιτευχθεῖ συµφωνία».

 

Ἡ Αὐτοκέφαλος Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ δέν ἀποφάσισε καταφατικά ὑπέρ τῶν τελικῶν ἀποφάσεων τῆς Συνόδου, ἔχει ἐκδώσει µία Ἐγκύκλιο πού ἐµφανίζει τήν Σύνοδο ὡς µία Ὀρθόδοξη Σύνοδο. Πολλοί ἔχουν συµπεράνει ὅτι αὐτή ἡ στάση σηµαίνει συµφωνία, ἄν καί µεταξύ τῆς Ἱεραρχίας ὑπάρχουν ἐπίσκοποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀπορρίψει κάθετα καί ἔχουν καταδικάσει τή «Σύνοδο». Αὐτή ἡ σύγχυση ἔχει προκαλέσει ἀποστροφή σέ ἕνα µέρος τῶν πιστῶν.

 

Β. Οἱ µετά τήν Κρήτη ἐξελίξεις στήν Ἑλλάδα καί τή Ρουµανία

 

Πρίν κλείσω πιστεύω ὅτι εἶναι ἐπίσης σπουδαῖο νά σᾶς πληροφορήσω γιά τίς τελευταῖες ἐξελίξεις ὅσον ἀφορᾶ στήν ἀποδοχή ἤ ἀπόρριψη τῆς «Συνόδου»τῆς Κρήτης ἀπό τόν λαό τοῦ Θεοῦ.

 

Ὑπάρχουν θετικές ἀναφορές, εἰδικά µεταξύ τῶν ἐπισήµων ὀργάνων τῶν Ἐκκλησιῶν πού συµµετεῖχαν, οἱ ὁποῖες πῆραν τή µορφή διαλέξεων καί µικρῶν συνεδρίων πάνω στή σηµασία τῆς «Συνόδου», µερικές φορές συµπεριλαµβάνοντας καί Ἑτεροδόξους. Μπορεῖ ἐπίσης κάποιος νά παρατηρήσει µιά ἐκπληκτική δυσαρέσκεια µεταξύ τῶν ὑποστηρικτῶν ὅτι ἡ «Σύνοδος» δέν ἔκανε ἀρκετά ἤ δέν προχώρησε στήν ἀναγνώριση τῶν Ἑτεροδόξων ἤ σέ ὅτι ἀφορᾶ ἄλλα «καυτά» ζητήµατα κυρίως γιά τούς Ὀρθοδόξους ἀκαδηµαϊκούς στή Δύση. Δέν ὑπάρχει ἀµφιβολία ὅτι θά συνεχισθεῖ ἡ προσπάθεια γιά νά ἐπηρεάσουν τούς πιστούς ὑπέρ τῆς «Συνόδου»-ἕνα σκληρό καθῆκον, δεδοµένου ὅτι οἱ περισσότεροι δέν αἰσθάνθηκαν ὅτι ἡ «Σύνοδος» τούς ἀφοροῦσε.

 

Παρά τήν ἐπίσηµη, θετική ἀποδοχή τῆς «Συνόδου» ἀπό τήν Ἑλλάδα καί τή Ρουµανία, ἡ συντριπτική πλειοψηφία µεταξύ τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ ἀνταποκρίθηκε ἀρνητικά. Οἱ ἐπιπτώσεις τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης εἶναι ἐκτεταµένες γιά πολλούς σέ ἐκεῖνες τίς τοπικές Ἐκκλησίες, οἱ ὁποῖες ἔχουν ἀποδεχθεῖ τή Σύνοδο. Ἡ ἀντίδραση πολλῶν κληρικῶν, µοναχῶν καί θεολόγων στήν εὐνοϊκή ἀποδοχή πού δόθηκε στή «Σύνοδο» τῆς Κρήτης ἀπό τήν Ἱεραρχία τους κυµαίνεται ἀπό γραπτή καί προφορική ἀπόρριψη ἐκ µέρους γνωστῶν θεολόγων µέχρι τήν βαριά ἀπόφαση νά παύσουν τήν µνηµόνευση τῶν σφαλέντων(πλανηθέντων) ἐπισκόπων ἀπό µοναχούς καί ποιµένες.

Ἡ παύση τῆς µνηµονεύσεως τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως ἡ ὁποία ἄρχισε στό Ἅγιον Ὄρος τό φθινόπωρο τοῦ περασµένου ἔτους µέ τή συµµετοχή περίπου 100 µοναχῶν, ἔχει ἐξαπλωθεῖ τώρα σέ πολλές ἐπισκοπές στήν Ἐκκλησία τῆς Ελλάδος καί ἐπίσης στή Ρουµανία, ὅπου διάφορα µοναστήρια καί κληρικοί ἔπαυσαν τή µνηµόνευση τῶν ἐπισκόπων τους.

Μία ἀπό τίς πιό σηµαντικές ἐξελίξεις συνέβησαν ἀκριβῶς πρίν δύο ἑβδοµάδες. Ὁ ἐξέχων Καθηγητής τῆς Πατρολογίας Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης ἀνήγγειλε τήν Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας ὅτι ἔπαυε τήν µνηµόνευση τοῦ ἐπισκόπου του, τοῦ Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης Ἀνθίµου ἐξαιτίας τῆς ἐνθουσιαστικῆς ἐκ µέρους του ἀποδοχῆς τῆς «Συνόδου» τῆς Κρήτης καί τῶν κειµένων της. Ἐξ αἰτίας τοῦ πνευµατικοῦ του ἀναστήµατος καί τοῦ γεγονότος ὅτι εἶναι γνωστός( ἦταν διδάσκαλος πολλῶν ἀπό τούς σηµερινούς ἐπισκόπους τῆς Ελλάδος), αὐτή ἡ ἀπόφαση ἔχει ἐπηρεάσει καί ἄλλους καί ἔχει ἀναστατώσει τήν ἐκκλησιαστική κατάσταση (status quo) στήν Ἑλλάδα. Αὐτόν τόν δρόµο ἀκολούθησαν τέσσερεις κληρικοί ἀπό τό νησί τῆς Κρήτης, τρία µοναστήρια στή Μητρόπολη Φλωρίνης, κλῆρος καί µοναχοί στίς Μητροπόλεις Θεσσαλονίκης, Κεφαλληνίας, Σύρου καί Ἄνδρου καί ἀλλοῦ.

Ἐπιπλέον, λίγες ἡµέρες πρίν, ὁ Ἀρχιµανδρίτης Χρυσόστοµος, Καθηγούµενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ζωοδόχου Πηγῆς στήν Πάρο (ὅπου ὁ Ἅγιος Γέροντας Φιλόθεος Ζερβάκος ἔλαµψε µέ τόν ἀσκητικό του βίο), ὑπέβαλε στήν Ἱερά Σύνοδο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος µιά ἱστορική ἐπίσηµη µήνυση γιά αἵρεση ἐναντίον τοῦ Πατριάρχου Βαρθολοµαίου. Ὁ καθηγούµενος Χρυσόστοµος ἔχει ζητήσει ἀπό τήν Ἱερά Σύνοδο νά ἀναγνωρίσει, νά ἀποκηρύξει καί νά καταδικάσει τήν «ἑτεροδιδασκαλία» τοῦ Πατριάρχου, ὡς ἀντίθετη στήν ὀρθή διδασκαλία τῆς Μιᾶς Ἁγίας Καθολικῆς και Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ἔγραψε πρός τήν Ἱερά Σύνοδο:

 

«Διὰ τῆς παρούσης καταθέτω ἐνώπιόν σας, ἐνώπιον τοῦ σεπτοῦ Σώµατος τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος τὸν σκανδαλισµὸν ἐµοῦ προσωπικῶς, τῆς συνοδείας µου, κληρικῶν, µοναχῶν καὶ πλήθους κόσµου, ὁ ὁποῖος κλυδωνίζεται ταρασσόµενος ὡς ὑπὸ κυµάτων πολλῶν λόγῳ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἑτεροδιδασκαλιῶν, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν κατὰ καιροὺς ὑπὸ τοῦ Παναγιωτάτου Οἰκουµενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολοµαίου µὲ ἀποκορύφωµα τὴν Ἁγίαν καὶ Μεγάλην Σύνοδον (ΑκΜΣ) τοῦ Κολυµπαρίου τῆς Κρήτης».

 

Ἡ ἐπίσηµη αὐτή αἴτηση προβάλλει 12 δείγµατα ἑτεροδόξων διδασκαλιῶν πού ἐδῶ καί πολλές δεκαετίες διαδίδει ὁ Πατριάρχης, καθώς ἐπίσης καί 9 σχετικούς Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας. Καταλήγει µέ ἕναν κατάλογο 13 ἐπισκόπων, 14 ἡγουµένων καί κληρικῶν και 9 θεολόγων, τούς ὁποίους ὁ ἡγούµενος προτείνει νά κληθοῦν ὡς µάρτυρες γιά νά τόν ὑποστηρίξουν ἐνώπιον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ὅταν κληθεῖ ἐπισήµως νά ὑπερασπίσει τίς αἰτιάσεις [κατά τοῦ Πατριάρχου].

Σεβασµιώτατοι, Θεοφιλέστατοι καί σεβαστοί πατέρες

Αὐτές καί ἄλλες παρόµοιες ἐξελίξεις στήν Οὐκρανία, Μολδαβία καί Ρουµανία χρησιµεύουν γιά νά ὑπογραµµίσουµε τήν αὐξανόµενη πίεση πού ἀσκεῖται στούς ποιµένες τῆς Ἐκκλησίας γιά νά ἀντιδράσουν µέ πατερικό τρόπο στόν κίνδυνο, ἀπό τόν ὁποῖο ἀπειλεῖται ἡ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας ἐξ αἰτίας τῆς κακοσχεδιασµένης, κακο-εκτελεσµένης καί τελικά ἀντορθόδοξης «Συνόδου» τῆς Κρήτης.

Ἡ ἐκκλησιαστική ἱστορία µᾶς πληροφορεῖ ὅτι αὐτή ἡ ἀνεκτίµητη ἑνότης ἐν Χριστῷ ὑπάρχει καί ἀνθίζει µόνο ὅταν ὅλοι εἶναι «ἐν τῷ αὐτῷ νοΐ» καί ὁµολογοῦν τήν ἴδια πίστη στήν Μία Ἐκκλησία. Ἐπιπλέον ἡ πρόσφατη ἱστορία µᾶς διδάσκει ἐπίσης ὅτι ὁ συµβιβασµός ἤ ἡ ἀδιαφορία σέ µιά νέα, καινοτόµο ἐκκλησιολογία, ὅπως αὐτή ἐκφράσθηκε ἔργῳ καί λόγῳ στήν Κρήτη, δέν εἶναι µιά ἐπιλογή καί τό µόνο πού θά κάνει εἶναι νά µᾶς ὁδηγήσει σέ πόλωση καί ναυάγιο καί πρός τά ἀριστερά καί πρός τά δεξιά τῆς Βασιλικῆς Ὁδοῦ. Αὐτή η Ὁδός βρίσκεται σέ µιά πνευµατική θάλασσα µέ πολλούς βράχους, στήν ὁποία ἡ ἐπιδεξιότητα τοῦ πνευµατικοῦ ὁδηγοῦ δοκιµάζεται καί ἐπιβεβαιώνεται, φανερώνοντας ὅτι αὐτός ὄχι µόνο γνωρίζει τήν Ἀλήθεια ἀλλά εἶναι ἐπίσης ἐκπαιδευµένος στόν ΤΡΟΠΟ µέ τόν ὁποῖο θά µπορέσει νά ὁδηγήσει ὅλους νά φθάσουν ἐκεῖ µέ ἀσφάλεια.

 Κατά Θεία Πρόνοια, ἡ Ὑπερόριος Ρωσική Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία συνεχίζει νά κατέχει µιά µοναδική θέση στήν Ὀρθόδοξο Ἐκκλησία, ἀπό τήν ὁποία [θέση] µπορεῖ νά κηρύξει ἐλεύθερα καί προφητικά τόν λόγο τῆς Ἀληθείας -ἑναν λόγο, ὁ ὁποῖος ἑνώνει τούς πιστούς, θεραπεύοντας παλαιά σχίσµατα καί ἀποτρέποντας νέα. Ἡ Καθολική Ἐκκλησία ἔχει ἀνάγκη ἀπό αὐτό σέ αὐτά τά δύσκολα χρόνια.

Δι΄ εὐχῶν τῶν ἁγίων Πατέρων µας καί ἰδίως τῶν ἁγίων νέων µαρτύρων καί ὁµολογητῶν καί µέ τήν σοφή καθοδήγηση τῶν ἐπικεφαλῆς Ποιµένων µας µποροῦµε ὅλοι ἐµεῖς νά συνεχίσουµε τήν σώζουσα ὁµολογία τῆς πίστεως στήν Μία Ἐκκλησία, ἡ ὁποία εἶναι ἡ συνέχεια τῆς Ἐνσαρκώσεως. Πάνω σ΄αὐτήν οἰκοδοµεῖται ἡ Ἐκκλησία.

 

Εὐχαριστῶ ὅλους γιά τήν προσοχή καί τήν εὐγένειά σας νά µέ ἀκούσετε σήµερα καί εὔχοµαι σέ ὅλους σας ἕνα λαµπρό καί φωτεινό Πάσχα!

 

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

Γκοτσόπουλος Ἀναστάσιος, Πρωτοπρεσβύτερος, «Πῶς δ΄αὖθις Ἁγία καί Μεγάλη, ἥν οὔτε...οὔτε...οὔτε...;», Πάτρα, 10 Δεκεµβρίου 2016

Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου, Παρέµβαση καί κείµενο στήν Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (Νοέµβριος 2016) http://www.parembasis.gr/index.php/el/mitropolitis-3/ni-various-articles/278 keimena-agia-megali-synodos/4707-2016-11-24

Σηµειώσεις

[1]    Σηµ. Μεταφραστοῦ : Σύµφωνα µέ δηµοσιογραφικές πληροφορίες ὁ Ἀρχιεπίσκοπος καί ἡ συνοδεία του - πλήν τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου - ψήφισαν τήν ἐν λόγῳ τροποποίηση κατόπιν ἀφορήτων πιέσεων.

[1]. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου, Παρέµβαση καί κείµενο στήν Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (Νοέµβριος 2016) http://www.parembasis.gr/index.php/el/mitropolitis-3/ni-various-articles/278 keimena-agia-megali-synodos/4707-2016-11-24

[2]   Aὐτό ἦταν µία µόνο ἀπό τίς ποικίλες ἀνησυχητικές ἐκκλησιολογικές καινοτοµίες πού εἰσήχθησαν στήν Κρήτη καί τή διαδέχθηκε σέ βαρύτητα  µόνο ἡ ἀποδοχή τῆς αὐτοαναιρουµένης φράσεως

«ἑτερόδοξες Ἐκκλησίες». Ἐν τούτοις ἦταν ἡ προηγούµενη-ἡ κατάργηση τῆς συνοδικότητος-πού ἔκανε δυνατή τήν τελευταία-τήν ἀποδοχή τῆς ἀντιφάσεως, γιά νά µήν ποῦµε τοῦ τερατουργήµατος, δηλαδή τῶν «ἑτεροδόξων Ἐκκλησιῶν». Αὐτό ἀληθεύει σἐ περισσότερες ἀπό µία περιπτώσεις. Ἄν ὅλοι οἱ ἐπίσκοποι εἶχαν ἀπό µία ψῆφο καί ὄχι µόνο οἱ Προκαθήµενοι, εἶναι ἀπίθανο τό ἀπαράδεκτο κείµενο γιά τούς Ἑτεροδόξους νά εἶχε γίνει ἀποδεκτό. Εἶναι ἐπίσης γεγονός ὅτι ἄν ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν εἶχε σεβασθεῖ τήν καθαρή συνοδική ἐξουσιοδότηση πού τοῦ δόθηκε ἀπό τήν Ἱεραρχία του, ἡ ὁποία ψήφισε ὁµοφώνως τήν ἄρνηση ἀποδοχῆς τοῦ ὅρου «ἐκκλησία» γιά τούς ἑτεροδόξους, δέν θά εἶχε ἀποδεχθεῖ τήν ἀληθοφανῆ καί ἀπερίσκεπτη «διόρθωση».

[3]   Βλ. From the Second Vatican Council (1965) to the Pan-Orthodox Council (2016): Signposts on the Way to Crete: https://orthodoxethos.com/post/from-the-second-vatican-council-1965-to-the-pan-orthodox-council-2016-signposts-on-the-way-to-crete.

[4]    Σέ κάποιο ἄρθρο δηµοσιευµένο στό περιοδικό The National Catholic Reporter ὁ Οἰκουµενικός Πατριάρχης Βαρολοµαῖος, ὄταν ἦταν ἀκόµη Μητροπολίτης, ἔγραψε τά ἀκόλουθα ἀποκαλύπτοντας τίς προθέσεις του γιά τήν Πανορθόδοξο Σύνοδο : «Οἱ στόχοι µας εἶναι ἴδιοι µέ αὐτούς τοῦ Πάπα Ἰωάννου(XXIII) : νά ἐκσυγχρονίσουµε τήν Ἐκκλησία καί νά προωθήσουµε τήν Χριστιανική ἑνότητα...Ἡ Σύνοδος ἐπίσης θά σηµατοδοτήσει τό ἄνοιγµα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στίς µή Χριστιανικές θρησκεῖες, στήν ἀνθρωπότητα ὡς ὅλον. Αὐτό σηµαίνει µιά νέα στάση ἀπέναντι στό Ἰσλάµ, στόν Βουδισµό, στόν σύσύγχρονο σύγχρονο σΣύΣύγχρονο πολιτισµσύγχρονο πολιτισµό, στίς προσδοκίες γιά ἀδελφοσύνη ἐλεύθερη ἀπό φυλετικές διακρίσεις...µέ ἄλλα λόγια, αὐτή θά σηµάνει τό σύγχρονο πολιτισµό, στίς προσδοκίες γιά ἀδελφοσύνη ἐλεύθερη ἀπό φυλετικές τἐλος

σύγχρονο πολιτισµό, στίς προσδοκίες γιά ἀδελφοσύνη ἐλεύθερη ἀπό φυλετικές διακρίσεις...µέ ἄλλα λόγια, αὐτό θά σηµάνει τό τέλος δώδεκα αἰώνων ἀποµονώσεως τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας» Βλ. “ Council Coming for Orthodox", interview by Desmond O'Grady, The National Catholic Reporter, in the January 21, 1977 edition. See also:http://orthodoxinfo.com/ecumenism/towards.aspx.

[5]   Στά κείµενα τῆς Δευτέρας Βατικανῆς Συνόδου τά πράγµατα εἶναι ἐλαφρῶς καλλίτερα. Στό κείµενο Lumen Gentium ὁ διάβολος ἀναφέρεται τέσσερεις φορές, ἄν καί στό κείµενο Unitatis Redintegratio δέν ἀναφέρεται.

[6]    Ἡ µόνη έξαίρεση στήν τελευταία περίπτωση εἶναι ὅταν ἡ ἐκκλησιολογική αἵρεση τοῦ φυλετισµοῦ ἀναφέρεται στήν Ἐγκύκλιο τῶν Προκαθηµένων, πρᾶγµα πού εἶναι ἐνδεικτικό τῶν προτεραιοτήτων τῆς Συνάξεως.

[7]           See: J. S. Romanides, “The Ecclesiology of St. Ignatius of Antioch,” The Greek Orthodox Theological Review 7:1 and 2 (1961–62), 53–77.

[8]   http://orthodoxinfo.com/ecumenism/encyc_1848.aspx.

[9]   http://www.parembasis.gr/index.php/menu-prosfata-a...

[10]   http://www.romfea.gr/epikairotita-xronika/9264-mpa...

[11]    Αὐτό τό τµῆµα τῆς διαλέξεώς µου βασίζεται στήν ἐξαιρετική ἔρευνα καί ἐργασία πού ἔκανε ὁ π. Ἀναστάσιος Γκοτσόπουλος, ἐφηµέριος τοῦ Ἱ. Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Νικολάου τῆς Μητροπόλεως Πατρῶν, στήν Ἑλλάδα, µέ τήν ἄδειά του.

[12]    Ἐξ αἰτίας τῆς σπουδαιότητος καί τῆς φύσεως τοῦ ὑπό συζήτησιν θέµατος µιά ἀνάλυση αὐτοῦ τοῦ τοῦ κειµένου θά πρέπει νά γίνει σέ µιά ξεχωριστή ἐργασία.

[13] Βλέπε : http://www.pravoslavie.ru/english/90489.htm

[14]    Ἡ ἀνάλυσή µου θά ἀκολουθήσει, καί σέ µεγάλο βαθµό θά βασισθεῖ, σ΄ αὐτήν τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ἱεροθέου (Βλάχου).

[15]   Συνοδικά, ΙΧ, σ. 107, Γραµµατεία Προπαρασκευῆς τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, Διορθόδοξος Προπαρασκευαστική Ἐπιτροπή τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου 16-28 Ἰουλίου 1971, ἐκδ. Ὀρθόδοξο Κέντρο Οικουµενικοῦ Πατριαρχείου Chambesy Γενεύης 1973, σ. 143, καί Γραµµατεία Προπαρασκευῆς τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, Πρός τήν Μεγάλην Σύνοδον, 1, Εἰσηγήσεις, τῆς Διορθοδόξου Προπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπί τῶν ἕξ θεµάτων τοῦ πρώτου σταδίου, ἐκδ. Ὀρθόδοξο Κέντρο Οἰκουµενικοῦ Πατριαρχείου Chambesy Γενεύης 1971, σ. 63.

[16]       Ἡ ἐπίσηµη ἀγγλική µετάφραση λέει «µή Ὀρθόδοξες», ἐνῷ τό ἑλληνικό πρωτότυπο λέει

«ἑτερόδοξες».

[17] «Mπορεῖ κάποιος νά θεωρήσει τήν παγκόσµια Ἐκκλησία σάν µία κοινωνία µέ πολλά ἐπίπεδα πληρότητος, σωµάτων πού εἶναι περισσότερο ἤ λιγότερο πλήρεις ἐκκλησίες....Εἶναι µιά πραγµατική κοινωνία πού πραγµατώνεται σέ ποικίλες διαβαθµίσεις πυκνότητος ἤ πληρότητος, σωµάτων, τά ὁποῖα, ὅλα, ἄν καί κάποια εἶναι περισσότερο πλήρη ἀπό κάποια ἄλλα, ἔχουν ἕναν ἀληθινά ἐκκλησιακό χαρακτήρα». (Francis A. Sullivan, S.J., “The Significance of the Vatican II Declaration that the Church of Christ ‘Subsists in’ the Roman Catholic Church,” in René Latourelle, ed., Vatican II: Assessment and Perspectives, Twenty-five Years After (1962–1987) (New York: Paulist Press, 1989), 283).

[18] Joseph Ratzinger, “The Ecclesiology of Vatican II,” a talk given at the Pastoral Congress of the Diocese of Aversa (Italy), Sept. 15, 2001, http://www.ewtn.com/library/CURIA/CDFECCV2.HTM.