Ομολογία

O AΓΙΟΣ ΝΕΟΦΥΤΟΣ Ο ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΣ

Σήμερα, 28 Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία της Κύπρου τιμά τη μνήμη του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλείστου.

Αξίζει όμως σήμερα να θυμηθούμε τι ακριβώς δίδασκε ο ίδιος ο Άγιος Νεόφυτος για τους Λατίνους.

Ο Άγιος Νεόφυτος δεν αντιμετωπίζει τις λατινικές καινοτομίες ως απλές «διαφορετικές παραδόσεις». Διακρίνει σαφώς το σχίσμα από την αίρεση και χαρακτηρίζει ευθέως αιρετική τη λατινική διδασκαλία περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος:

«Πενταχῶς διαφερόμενοι πρὸς τὴν Ὀρθοδοξίαν, κατὰ μὲν τὰς ἄλλας διαφορὰς σχισματικοί, κατὰ δὲ τὴν μόνην τὴν τοῦ Πνεύματος καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπόρευσιν αἱρετικοί εἰσιν, αὐτοί τε καὶ οἱ τὰ αὐτὰ φρονοῦντες Λουθηροκαλβίνοι.»

Η διάκριση είναι ξεκάθαρη:

Στις άλλες διαφορές, σχισματικοί. Στο Filioque, αιρετικοί.

Και όταν εξετάζει το λατινικό φρόνημα περί Θεού, γράφει:

«τὸ τῶν Λατίνων περὶ Θεοῦ φρόνημα, εἴτ’ οὖν δόγμα, αἱρετικὸν ὂν, καὶ σύνοδοι ἤλεγξαν…»

Δεν το χαρακτηρίζει απλώς διαφορετική άποψη. Το χαρακτηρίζει «αιρετικόν».

Ακόμη βαρύτερη είναι η διατύπωση όταν αναφέρεται στη συνοδική αντιμετώπιση:

«ἀποτεμοῦσαν τῆς τῶν Ὀρθοδόξων ὁλομελείας καὶ ἀποκηρύκτους τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας τοὺς Λατίνους ποιησαμένην»

Δηλαδή, τους παρουσιάζει ως αποκομμένους από την ολομέλεια των Ορθοδόξων και αποκηρυγμένους από την Εκκλησία του Θεού.

Ο Άγιος Νεόφυτος δεν περιορίζεται μόνο στο Filioque. Καταγράφει σειρά λατινικών διαφορών και καινοτομιών, μεταξύ των οποίων τα άζυμα, διαφορετικές λειτουργικές πρακτικές, ζητήματα νηστείας, βαπτίσματος και γενικότερα αποκλίσεις από την εκκλησιαστική παράδοση.

Για τον Άγιο, λοιπόν, το ζήτημα δεν είναι μια απλή διαφορά εθίμου. Το κρίσιμο είναι εάν αλλοιώνεται η πίστη περί του Θεού και η παράδοση της Εκκλησίας.

Και εδώ γεννιέται ένα οδυνηρό ερώτημα της σημερινής ημέρας.

Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος βρέθηκε σήμερα στη Μονή του Αγίου Νεοφύτου, στον τόπο του μεγάλου αυτού ασκητή και πολεμίου των λατινικών καινοτομιών, για να τελέσει τη Θεία Λειτουργία.

Και την ίδια ώρα είναι γνωστό ότι ο ίδιος έχει δηλώσει πως θα συνεχιστεί η συνεργασία με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, ότι οι δύο Εκκλησίες θα συνεχίσουν τον διάλογο και ότι θα προσκαλέσει επίσημα τον νέο Πάπα στην Κύπρο.

Έτσι, την ώρα που τιμάται ο Άγιος Νεόφυτος μέσα στο ίδιο του το μοναστήρι, δεν μπορεί παρά να έρχεται στη σκέψη μας η τεράστια απόσταση ανάμεσα στη δική του γλώσσα για τις λατινικές δογματικές καινοτομίες και στη σημερινή γλώσσα περί συνεργασίας, διαλόγου και ενότητας με τη Ρώμη.

Ο Άγιος Νεόφυτος δεν μίλησε για το Filioque ως μια ασήμαντη θεολογική λεπτομέρεια.

Το χαρακτήρισε αίρεση.

Δεν μίλησε για τους Λατίνους απλώς ως «αδελφούς μιας άλλης παράδοσης».

Έγραψε:

«αἱρετικοί εἰσιν»

Και όταν βλέπει κανείς σήμερα τον Αρχιεπίσκοπο να βρίσκεται στο μοναστήρι αυτού του Αγίου και παράλληλα να προετοιμάζεται για συνάντηση με τον Πάπα στο Βατικανό και να δηλώνει ότι θα τον προσκαλέσει στην Κύπρο, το ερώτημα τίθεται από μόνο του:

Τι θα έλεγε άραγε ο ίδιος ο Άγιος Νεόφυτος;

Σήκω, Άγιε Νεόφυτε.

Σήκω από το σπήλαιό σου και σκούπισε.

Όχι από τους ανθρώπους.

Αλλά από τη λήθη.

Από τη λήθη της διδασκαλίας σου.

Από τη λήθη της παραδόσεως που υπερασπίστηκες.

Από τη λήθη εκείνων των λόγων που σήμερα, μέσα στο ίδιο σου το μοναστήρι, μοιάζουν πιο επίκαιροι από ποτέ:

«τὸ τῶν Λατίνων περὶ Θεοῦ φρόνημα… αἱρετικὸν ὂν»

Και το ερώτημα σήμερα είναι απλό:

Όταν τιμούμε έναν Άγιο, τιμούμε μόνο τη μνήμη του ή ακούμε και τη διδασκαλία του;

Ο Άγιος Νεόφυτος μίλησε.

Ας ακούσουμε λοιπόν τι πραγματικά είπε.

Ομάδα Ιερέων και Θεολόγων Κύπρου