Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος
Αθανασίου
Εισαγωγικά
Με αφορμή το άρθρο «Η ΑΡΧΙΕΡΩΣΥΝΗ ΚΑΙ Ο ΙΕ΄ ΚΑΝΟΝΑΣ
ΤΗΣ Α΄-Β΄ ΣΥΝΟΔΟΥ», (https://apotixisi.blogspot.com/2026/09/blog-post_95.html)
πραγματοποιήθηκε μια ενδιαφέρουσα διαδικτυακή συζήτηση. Λόγω της μεγάλης
έκτασης των σχολίων,οι αξιόλογες απόψεις των αναγνωστών δημοσιεύονται σε
αυτοτελή άρθρα για ευκολώτερη ανα΄γμωση. Ευχαριστούμε θερμά όλους όσους
συμμετείχαν στην συζήτηση με σοβαρότητα,
εκφράζοντας την αγωνία τους για την αποτείχιση και συμβάλλοντας στη διαλεύκανση των εκκλησιολογικών θεμάτων
του ΙΕ΄ κανόνα.
Η συζήτηση ανέδειξε μια κρίσιμη εκκλησιολογική
διαφωνία. Από τη μία πλευρά, η κανονική προσέγγιση θεωρεί ότι η ιερωσύνη των
αιρετικών διατηρείται μέχρι τη συνοδική καθαίρεση, βλέποντας την αποτείχιση ως
μέτρο αυτοπροστασίας. Από την άλλη, η ομολογιακή θέση υποστηρίζει ότι σε καιρό
γενικής αιρέσεως οι κανόνες δικαιοδοσίας παρακάμπτονται αναγκαία, καθώς η
καθαίρεση επέρχεται αυτόματα.
Παρά τις ακρότητες, ο διάλογος αυτός φωτίζει την
αγωνία της ορθόδοξης συνείδησης να ισορροπήσει ανάμεσα στον στενό νομικισμό και
την εκκλησιαστική αναρχία. Δείχνει πως κάθε γνήσια ομολογία οφείλει να
πορεύεται με εκκλησιαστική τάξη και προοπτική συνοδικότητας. Άλλωστε, η
ορθόδοξη αποτείχιση δεν εφαρμόζεται με συνθήματα και καταδικαστικά άρθρα.
Αντίθετα, στηρίζεται πρωτίστως στην ενημέρωση και την κατήχηση. Μόνο έτσι
ακολουθούμε τη γραμμή των Πατέρων και αποφεύγουμε τη δημιουργία ενός πρωτότυπου
προτεσταντισμού με ορθόδοξο κάλυμμα. Στώμεν καλώς.
π.Δ.Α
ΑΝΩΝΥΜΟΣ .Πώς εντάσσεται στα παραπάνω η περίπτωση
του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου; Απ' όσο γνωρίζω, ο Άγιος μετέβηκε στην
Κωνσταντινούπολη όσο Επίσκοπος εκεί ήταν ο αρειανός, αλλά μη καταδικασμένος
ακόμα, Δημόφιλος. Εκεί μετέτρεψε ένα σπίτι σε ναό της Αγίας Αναστασίας, όπου
λειτουργούσε και κήρυττε χωρίς, φυσικά, την άδεια του οικείου επισκόπου
Δημόφιλου.
Συμφωνώ, βέβαια, ότι χρειάζεται διάκριση και προσοχή, όμως δεν συμφωνώ με
κάποιες γενικόλογες διατυπώσεις του κειμένου, όπως: "Η μετατροπή ενός
ιδιωτικού χώρου σε ναό και η τέλεση μυστηρίων εν αγνοία του τοπικού Μητροπολίτη
συνιστά κλασική περίπτωση παρασυναγωγής και αυθαίρετης δημιουργίας «ανεξάρτητου
θυσιαστηρίου»" και "η αυθαίρετη ίδρυση παράλληλων ενοριών εντός ξένων
επαρχιών δεν αποτελεί θεραπεία, αλλά βαρύ εκκλησιαστικό νόσημα (παρασυναγωγή )
που υπονομεύει θεμελιωδώς την ενότητα του Σώματος του Χριστού."
Αν ίσχυαν αυτά ανεξαρτήτως συνθηκών και αιρέσεως, τότε θα έπρεπε να
χαρακτηρίσουμε και περιπτώσεις όπως του Αγίου Γρηγορίου ως παρασυναγωγές.
fdathanasiou-parakatathiki.blogspot.com
Ο Άγιος Γρηγόριος βρέθηκε αρχικά, τιμητικά και μόνο,
επίσκοπος της μικρής κωμόπολης Σασίμων στην Καππαδοκία. Στην πράξη, ωστόσο, δεν
λειτούργησε ποτέ αυτόνομα εκεί, καθώς αναγκάστηκε να συνδράμει ουσιαστικά τον
ηλικιωμένο πατέρα του στη γειτονική επισκοπή της Ναζιανζού. Μετά τον θάνατο του
πατέρα του το 374 μ.Χ., ο Γρηγόριος επέλεξε να αποσυρθεί εντελώς από τα
διοικητικά αξιώματα και τα εκκλησιαστικά αξιώματα, στρεφόμενος σε έναν αυστηρά
μοναστικό και ασκητικό βίο στη Σελεύκεια της Ισαυρίας. Η απομόνωσή του
διακόπηκε το 379 μ.Χ., όταν κλήθηκε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη. Η
μετάβασή του αυτή δεν είχε τον χαρακτήρα μιας απλής επίσκεψης· ο Γρηγόριος
ανέλαβε το τιτάνιο έργο να ποιμάνει την ορθόδοξη κοινότητα της πρωτεύουσας της
αυτοκρατορίας, η οποία βρισκόταν τότε σε κατάσταση πνευματικής ερήμωσης
εξαιτίας των θρησκευτικών συγκρούσεων και της επικράτησης των αιρέσεων. Η
ανάληψη αυτής της αποστολής συνοδεύτηκε από σοβαρά κανονικά ζητήματα. Σύμφωνα
με την εκκλησιαστική τάξη και τους κανόνες, ένας επίσκοπος δεν επιτρεπόταν να
εγκαταλείπει αυθαίρετα την επαρχία του (εν προκειμένω τα Σάσσιμα) για να
μετακινηθεί σε άλλη. Ωστόσο, η κρισιμότητα της κατάστασης στην
Κωνσταντινούπολη, και ειδικότερα η απειλή της τρομερής αίρεσης του Αρειανισμού,
οδήγησαν τη Σύνοδο στην αντιμετώπιση του θέματος μέσω της εκκλησιαστικής
«οικονομίας» (δηλαδή μιας κανονικής παρέκκλισης για λόγους υπέρτερης
πνευματικής ανάγκης). Η ανώτατη θεσμική επιβεβαίωση της παρουσίας του στον
θρόνο ήρθε αργότερα, το 381 μ.Χ., κατά τη διάρκεια της Β' Οικουμενικής Σύνοδος
που συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, αναγνωρίστηκε επίσημα ως Πατριάρχης
Κωνσταντινουπόλεως. Παρ' όλα αυτά, λίγο αργότερα ο Γρηγόριος οδηγήθηκε σε
παραίτηση από το αξίωμα, θέτοντας ως ύψιστη προτεραιότητα την αποκατάσταση της
ειρήνης στην Εκκλησία. Επομένως μια περίπτωση ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ δεν την κάνουμε ΚΑΝΟΝΑ
ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ.
Όσον αφορά την διατύπωση του κειμένου «"Η μετατροπή ενός ιδιωτικού χώρου
σε ναό και η τέλεση μυστηρίων εν αγνοία του τοπικού Μητροπολίτη συνιστά κλασική
περίπτωση παρασυναγωγής και αυθαίρετης δημιουργίας «ανεξάρτητου
θυσιαστηρίου»" και "η αυθαίρετη ίδρυση παράλληλων ενοριών εντός ξένων
επαρχιών δεν αποτελεί θεραπεία, αλλά βαρύ εκκλησιαστικό νόσημα (παρασυναγωγή )
που υπονομεύει θεμελιωδώς την ενότητα του Σώματος του Χριστού», αυτό ισχύει
δυστυχώς αν ο Μητροπολίτης ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΘΑΙΡΕΘΕΙ ΑΠΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΣΥΝΟΔΟ. Και ο
χαρακτηρισμός ΠΑΡΑΣΥΝΑΓΩΓΗ ερμηνεύεται με βάση τους κανόνες που ισχύουν ακόμα
και σε περίοδο που ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΙΡΕΣΗ (ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΗΡΥΧΘΕΙ ΕΠΙΣΗΜΑ) ΚΑΙ ΤΟΥΣ
ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΟΥΣ ΘΡΟΝΟΥΣ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ και υπάρχει ΠΟΙΜΝΙΟ ΠΟΥ
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Η Οικονομία ως Έκτακτη Εξαίρεση και Όχι ως Διαρκής
Κανόνας
------------------------------------------------------------------
Η εκκλησιαστική οικονομία ορίζεται ως προσωρινή, υπολογισμένη και περιπτωσιακή
υποστολή της ακρίβειας των κανόνων («πρόσκαιρος ὑποστολὴ / συγκατάβασις») από τα αρμόδια
συνοδικά όργανα για τη θεραπεία μιας εκτάκτου ανάγκης.
Όταν μια κατ' οικονομία παρέκκλιση επιχειρείται να επιβληθεί ως μόνιμο δίκαιο ή
γενικός κανόνας, καταλύεται η εκκλησιαστική πειθαρχία και ακυρώνεται η ίδια η
έννοια της κανονικής ακρίβειας.
Συνεπώς, η έκτακτη μετάβαση και ποιμαντορία του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου
στην Κωνσταντινούπολη —η οποία αναγνωρίστηκε συνοδικά λόγω της ολέθριας έξαρσης
του Αρειανισμού— αποτελεί πράξη οικονομίας και δεν μπορεί να μετατραπεί σε
γενικό κανόνα για αυθαίρετες μετακινήσεις ή εισπηδήσεις σε ξένες επαρχίες.
Εφόσον ο επίσκοπος δεν έχει καθαιρηθεί συνοδικά, η
αποτείχιση περιορίζεται αυστηρά στη διακοπή της μνημονεύσεως και της κοινωνίας.
Εάν ο αποτειχισμένος κληρικός υπερβεί το όριο αυτό και αναλάβει ρόλο «Συνόδου»
—δηλαδή ανακηρύσσει μόνος του τα μυστήρια του ακαθαιρέτου επισκόπου ως αυτόματα
«άκυρα/ανυπόστατα», ή μεταβαίνει αυθαίρετα σε ξένη επαρχία ιδρύοντας παράλληλες
ενορίες και «ίδιον θυσιαστήριον-καταχράται τις εξουσίες, τα προνόμια και τη
δικαιοδοσία της Εκκλησίας.
Σε αυτή την περίπτωση, η αυθαίρετη δημιουργία παράλληλων δομών εμπίπτει
πράγματι στον χαρακτηρισμό της παρασυναγωγής, διότι μετατρέπει το υγιές τμήμα
από ομολογιακό προμαχώνα σε αυτόνομη «ιδιωτική εκκλησία».
----------------------------------------------------------------------------------------
ΑΝΩΝΥΜΟΣ :Φυσικά, αποτελεί κατ' οικονομία πράξη, και
γι' αυτό συμφωνώ ότι δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετα και αδιάκριτα. Δεν γνωρίζω
ακριβώς σε ποιούς αποτειχισμένους ιερείς αναφέρεστε, όμως δεν μπορώ να δεχτώ
ότι κινήθηκαν όλοι αυθαίρετα και αδιάκριτα. Η οικονομία σαφώς δεν πρέπει να
γίνει κανόνας, αλλά ούτε και πρέπει να την απορρίπτουμε συλλήβδιν.
fdathanasiou-parakatathiki.blogspot.com.
Αναφέρομαι σε αυτούς που μετακόμισαν απο την επαρχία που ανήκαν (απο τον
επίσκοπο της οποίας αποτειχίστηκαν) και εγκαταστάθηκαν σε άλλη περιοχή,
λειτουργούν ναό για αποτειχισμένους και παρουσιάζονται στα ΜΜΕ ως σύγχρονοι
ομολογητές.
---------------------------------------------------------------------------------
Ανώνυμος.
Ο πολύς π.Θ.Ζήσης, ο οποίος είναι από τους πρώτους που βγήκε στην αποτείχιση,
δυστυχώς, δεν έχει δουλέψει προς την κατεύθυνση «πρόκλησης συγκρότησης
Συνόδου». Λόγω της ακαδημαϊκής του ιδιότητας και του κύρους που συνήθως αυτή
προσδίδει, θα μπορούσε να κάνει τα σχετικά διαβήματα σε ορθόδοξους επισκόπους,
προκειμένου να αποκηρύξουν επίσημα τη σύνοδο της Κρήτης, ώστε να υπάρχει
μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων.
Επίσης, θα περίμενε κανείς να γίνει και ο ίδιος επίσκοπος και να μη βαλτώσει
στην πρεσβυτεριανή κατάσταση. Πέρασαν 10 ολόκληρα χρόνια και δεν σημειώθηκε
καμία πρόοδος στην αποτείχιση. Αντίθετα έχει δίπλα του προβληματικές
περιπτώσεις κληρικών, που εμπίπτουν στα παραπάνω εκκλησιαστικά παραπτώματα και
οι οποίοι δεν εστιάζουν στην πρόοδο της αποτείχισης, αλλά στην προσωπική τους
προβολή και αναγόρευση σε μεγάλους και τρανούς ομολογητές. Είναι απορίας άξιον,
το γιατί δεν σχολιάζει την υπάρχουσα αντικανονική κατάσταση! Συμφωνεί;
Και κάτι ακόμη. Δεν βλέπω να δουλεύει για την ενότητα των αποτειχισμένων.
Αλληλολιβανίζονται μεταξύ τους οι Θεσσαλονικείς και ενώ θα έπρεπε να μπει
μπροστάρης στον αγώνα καλώντας όλους τους ιερείς να οργανωθούν, παραμένει
αδρανής σε ό,τι αφορά τη γενικότερη οργάνωση με προοπτική.
ΚΡΙΜΑ. Η πρακτική του, πλέον, απέχει πολύ από το ανατρεπτικό – αγωνιστικό:
ΑΔΕΙΑΣΤΕ ΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ το οποίο βροντοφώναξε στον άγιο Αντώνιο!!!
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου