Ομολογία

 

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΣΙΔΩΡΟΣ Ο ΠΗΛΟΥΣΙΩΤΗΣ

Η ομολογία στα συναξάρια των αναχωρητών και των ηγουμένων κοινοβιατών Αγίων.

Στις 4 Φεβρουαρίου η Εκκλησία μας τιμά την μνήμη του Αγίου Ισιδώρου του Πηλουσιώτη. Γεννήθηκε στην Αίγυπτο περί το 360 μ.Χ. από γονείς ευσεβείς και ενάρετους. Από την νεαρή ηλικία έλαβε πλούσια μόρφωση τόσο θεολογική όσο και φιλοσοφική [1].

Αρχικά εργάστηκε ως δάσκαλος και κατηχητής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Ο πόθος της ησυχίας όμως τον οδήγησε σε μοναστήρι κοντά στο Πηλούσιο Όρος. Εκεί θα μπορούσε να αφιερωθεί απρόσκοπτα στην κάθαρση της ψυχής του αλλά και να μελετάει τις Γραφές όπως επιθυμούσε.

Κάποια χρόνια μετά, ο Άγιος χειροτονήθηκε ιερέας και μετέπειτα εκλέχτηκε ηγούμενος στην Μονή του. Ως ηγούμενος βοηθούσε πλήθος μοναχών και των γύρω περιοχών και αποτελούσε πρότυπο ασκητή. Αργότερα που αποσύρθηκε πιο βαθιά στην έρημο για περισσότερη ησυχία, επικοινωνούσε με τους υποτακτικούς του και όσους τον συμβουλεύονταν μέσω επιστολών. Σώζονται 2.012 επιστολές ενώ ο Άγιος συνέγραψε και αξιόλογες πραγματείες. Σημαντικός ήταν και ο ρόλος του κατά την Γ’ Οικουμενική σύνοδο (της Εφέσου) το 431 μ.Χ. επί Αυτοκράτορος Θεοδοσίου Β’ του Μικρού. Κοιμήθηκε ειρηνικά το έτος 440 μ.Χ.

Σπουδαίο είναι το αντιαιρετικό έργο του Αγίου καθώς στα έργα του προστάτεψε την αλήθεια της Ορθοδοξίας τόσο από την απειλή των αιρέσεων όσο και από τις πλάνες των Ελλήνων/ειδωλολατρών σε καιρό που «η θνήσκουσα τότε ελληνική φιλοσοφία, επιχειρούσε να νοθεύσει την αλήθεια της Εκκλησίας» [2].

Ειδικότερα στο έργο του «Λόγος προς Έλληνας» υπερασπίζεται την διδασκαλία της Εκκλησίας περί της Θείας Πρόνοιας, ενώ στο έργο του «Περί του μη είναι ειμαρμένην» αποδεικνύει την σαθρότητα της πλάνης της μοιρολατρίας [3].

Παράλληλα στο «σύγγραμμά του “Γράμμασι της θείας σοφίας και της έξω εξησκημένος” ελέγχει με σφοδρότητα την αίρεση του Νεστορίου και άλλων αιρετικών».

Σε επιστολή του Αγίου Ισιδώρου προς τον επίσκοπο Αντώνιο, αναλύει τις αιτίες δημιουργίας των αιρέσεων. Ο διάβολος «επιβουλεύτηκε την ροπή των ανθρώπων προς το καλό και προσπάθησε μέσω των αιρέσεων “εἰς τὸ τῆς ἀπωλείας μεθ’ ἑαυτοῦ καταποντίσαι πέλαγος”».

Σε άλλη επιστολή του προς τον Σχολαστικό Πέτρο αναφέρει πως επιπλέον αιτίες δημιουργίας των αιρέσεων είναι δυο μεγάλα πάθη αυτά της φυλαρχίας και της προκαταλήψεως. Ειδικότερα τονίζει «ἢ ἐκ φυλαρχίας, οἶμαι, ἢ ἐκ προλήψεως, δύο δυσκαταγώνιστων παθῶν, τὰς αἱρέσεις τέταχθαι. Οἱ μὲν γὰρ ἐν τοῖς ὑπηκόοις μὴ ἀξιώσαντες εἶναι, μηδὲ καταδεξάμενοι, νεωτέρας διδασκαλίας σπέρμα καταβεβλήκασι, τοῖς καθεστῶσιν ἐμμένειν μὴ καταξιώσαντες».

Οι αιρέσεις στις οποίες αντέκρουσε ο Άγιος Ισίδωρος είναι πολλές. Αντιτάχθηκε στους αρειανιστές και τους ευνομιανούς (θεωρούσαν τον Υιό ως δούλο του Πατρός ενώ οι αρειανιστές ως κτίσμα) για τους οποίους έλεγε πως συναγωνίζονται ο ένας τον άλλον στις βλασφημίες. Επιπλέον, αντιπαρατάχθηκε στους θεοπασχίτες/μονοφυσίτες, στους σαβελλιανούς, στους πνεύματομαχους, στους νεστοριανούς, στους ναυατιανούς, στους Μοντανό και Μαρκίωνα. Τέλος, αντιτάχθηκε όπως αναφέραμε παραπάνω, και στους εθνικούς/ειδωλολάτρες.

Βλέπουμε εναργέστατα πως και ο Άγιος Ισίδωρος παρότι δεν χαρακτηρίστηκε από την Εκκλησία μας ως Ομολογητής, εντούτοις είχε σπουδαίο αντιαιρετικό/ομολογιακό έργο. Συνέβαλε σε αυτό και η βαθιά θεολογική του κατάρτιση. Η μοναχική του ιδιότητα δεν τον εμπόδισε από την ομολογία και τον έλεγχο των αιρετικών όπως υπαινίσσονται σήμερα περί του αντιθέτου για τους μοναχούς.

Οι ελεγκτικές επιστολές, οι «τῶν λόγων ἀστραπαῖς» [4], του Αγίου Ισιδώρου, έρχονται ως ράπισμα στην σημερινή κατρακύλα των Ορθοδόξων κληρικών και μοναχών. Την στάση που πρέπει να κρατά κάθε πιστός την δίνουν οι άγιοι καθότι τιμή Αγίου-μίμηση Αγίου.

Τις πρεσβείες του Αγίου Ισιδώρου του Πηλουσιώτη να έχουμε!

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. δ’

Ἐν σοί Πάτερ ἀκριβῶς διεσώθη τό κατ᾽ εἰκόνα· λαβών γάρ τόν σταυρόν, ἠκολούθησας τῷ Χριστῷ, καί πράττων ἐδίδασκες, ὑπερορᾷν μέν σαρκός, παρέρχεται γάρ· ἐπιμελεῖσθαι δέ ψυχῆς, πράγματος ἀθανάτoυ· διό καί μετά Ἀγγέλων συναγάλλεται, Ὅσιε Ἰσίδωρε τό πνεῦμά σου.

• [1] Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Μήνας Ιανουάριος
• [2] Κουκολη Παναγιωτά, Οι επιστολές του Ισίδωρου Πηλουσιώτη. Η βασική θεματολογία και οι επιστολές στο πάθος και την Ανάσταση του Χριστού, Θεσσαλονίκη 2010
• [3] https://www.romfea.gr
• [4] Κοντάκιο Αγίου Ισιδώρου
• 
  
• Ε.Ζ.