Tο Παπικό πρωτείο (εκλαϊκευμένη εκκλησιολογική και ιστορική προσέγγιση)-τελευταίο.
Έρευνα:πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου
Εισαγωγικά
Στο τελικό επίσημο κείμενο της 14ης Ολομέλειας της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής του Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ Ορθοδόξων και Παπικών , που συνήλθε από 16 έως 22-9-2016 στο Κιέτι της Ιταλίας, με τίτλο «Συνοδικότητα και Πρωτείο κατά την πρώτη χιλιετία : καθ'οδόν προς μια κοινή κατανόηση στην υπηρεσία της ενότητος της Εκκλησίας», περιέχονται θέσεις, που δεν απηχούν την Ορθόδοξη πίστη, ζωή, παράδοση και θεολογία. Το κείμενο είναι διαποτισμένο από την αιρετική, οικουμενιστική, Ζηζιούλεια «θεολογία». Γι’αυτό και είναι απορριπτέο. Σημειωτέον ότι το Κείμενο του Κιέτι 2016 υιοθετήθηκε από όλους τους εκπροσώπους των Τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών, εκτός του Πατριαρχείου της Βουλγαρίας, που δεν έστειλε καν αντιπροσωπεία στον Διάλογο, και των εκπροσώπων του Πατριαρχείου της Γεωργίας, οι οποίοι κατέθεσαν την αντίθεσή τους σε κάποιες παραγράφους του κειμένου, οι οποίες καταγράφτηκαν ως υποσημείωση στο τελικό επίσημο κείμενο.
Πρωτείο - Συνοδικότητα - Διακονία
Στην §4 γράφεται : «Ο όρος πρωτείο αναφέρεται σε αυτόν, που είναι πρώτος (primus, πρώτος). Στην Εκκλησία, το πρωτείο ανήκει στην Κεφαλή της - τον Ιησού Χριστό, «ος εστίν αρχή, πρωτότοκος εκ των νεκρών, ίνα γένηται εν πάσιν αυτός πρωτεύων» (Κολ 1:18).
Παρεμφερής είναι και η §20, η οποία λέει : « Καθ' όλη την πρώτη χιλιετία, η Εκκλησία, στην Ανατολή και στη Δύση, ήταν ενωμένη με την διατήρηση της αποστολικής πίστεως, την διατήρηση της αποστολικής διαδοχής των επισκόπων, την ανάπτυξη των δομών συνοδικότητας, άρρηκτα συνδεδεμένες με το πρωτείο, και στην κατανόηση της αυθεντίας ως διακονίας της αγάπης».
Τέλος, στην §7 γράφεται : «Η σχέση μεταξύ συνοδικότητας και πρωτείου έλαβε διάφορες μορφές, που μπορεί να προσφέρουν μια ζωτικής σημασίας καθοδήγηση σε Ορθοδόξους και Ρωμαιοκαθολικούς στην προσπάθειά τους για αποκατάσταση της πλήρους κοινωνίας σήμερα».
ΣχόλιαΗ χριστιανική παράδοση διευκρινίζει σαφέστερα ότι, κατά την διάρκεια της συνοδικής ζωής της Εκκλησίας σε διάφορα επίπεδα, ο επίσκοπος αναγνωρίζεται ως ο "πρώτος". Ο Ιησούς Χριστός συνδυάζει το «πρωτείο» με την «διακονία»: «ει τις θέλει πρώτος είναι, έσται πάντων έσχατος και πάντων διάκονος» (Μκ 9:35)».
Το χωρίο από την προς Κολασσαείς επιστολή παρερμηνεύεται και εμφανίζεται ο Χριστός να έχει πρωτείο εξουσίας, σαν του Πάπα. Όμως, στο εν λόγω χωρίο ο Χριστός λέγεται αρχή και πρώτος όχι μόνο κατά την άνω εκ του Πατρός γέννηση και κατά την κάτω εκ της Παρθένου, αλλά και κατά την εκ νεκρών ανάσταση. Γι' αυτό και δικαίως λέγεται ότι είναι και πρωτότοκος εκ νεκρών. Ο Χριστός αναστήθηκε πρώτος από τους νεκρούς ως απαρχή τους, για να γίνει πρώτος σε όλα τα περί αυτόν δημιουργικώς θεωρούμενα, γι'αυτό και πριν απ' όλα τα κτίσματα γεννήθηκε από τον Πατέρα κατά την Θεότητα. Είναι πρώτος όλων των ανθρώπων κατά την ανθρωπότητα, ως κεφαλή της Εκκλησίας. Και πρώτος όλων αναστήθηκε και πλέον δεν πέθανε, χαρίζοντας σε όλους τους ανθρώπους την ανάσταση και την αφθαρσία ως απαρχή της αναστάσεως .
Κατά την Ορθόδοξη Εκκλησιολογία δεν νοείται «Πρώτος» γενικά και αόριστα χωρίς την παρουσία της συγκεκριμένης συνόδου μιας επαρχίας. Ο θεσμός των πρεσβείων τιμής (αυτός είναι ο όρος, που χρησιμοποιεί η ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση σε αντίθεση με τον μεταγενέστερο όρο «πρωτείον», που χρησιμοποιούν οι παπικοί) εκφράζει και διασφαλίζει την ενότητα και την συνοδικότητα της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας. Η πενταρχία των πατριαρχικών θρόνων είναι η μορφή, την οποία η Εκκλησία έδωσε στον θεσμό των πρεσβείων τιμής κατά την πρώτη χιλιετία. Η εξουσία του «πρώτου», η οποία απορρέει από τα πρεσβεία τιμής,είναι καρπός της συνοδικότητας, ενώ η εξουσία, που άρχισε να οικειοποιείται ο επίσκοπος της Ρώμης ήδη από την πρώτη χιλιετία είναι αποτέλεσμα της καταλύσεως του συνοδικού πολιτεύματος της Εκκλησίας. Στην Εκκλησία της α΄ χιλιετίας δεν υφίστατο «θείω δικαίω» παπικό πρωτείο δικαιοδοσίας και εξουσίας εφ' όλης της Εκκλησίας, αλλά η Εκκλησία είχε το δικαίωμα να αποφασίζει τα της διοικήσεώς της και χωρίς τον πάπα και ακόμα περισσότερο και παρά τη δική του έντονη αντίθεση και οι αποφάσεις της αυτές είχαν καθολική ισχύ .
Επίσης, στις ανωτέρω παραγράφους το θέμα του πρωτείου τίθεται με τη μάσκα και το προσωπείο της διακονίας. Ο μακαριστός προηγούμενος της Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, Αρχιμανδρίτης κυρός Γεώργιος Γρηγοριάτης (Καψάνης) εξέφρασε τον προβληματισμό του για την πορεία του Θεολογικού Διαλόγου Ορθοδόξων και Παπικών, για την οποία προέβλεπε ότι, με τον ανορθόδοξο τρόπο, που διεξάγεται, θα οδηγούσε στην αναγνώριση του αιρεσιάρχου «πάπα» ως καθολικής κεφαλής της Εκκλησίας με αποστολή διακονίας. Η αναγνώριση ενός παπικού Πρωτείου δικαιοδοσίας (έστω και υπό την μορφή ενός λειτουργήματος διακονίας) εφ’ όλης της Εκκλησίας είναι η βεβαία κατάληξη. Η γραμμή του Βατικανού θα επιβληθεί με την αναγνώριση στον Πάπα της Ρώμης ενός είδους παγκοσμίου πρωτείου, ίσως υπό την δελεαστική μορφή (εν «υποχριστιανίζοντι κωδίω», κατά Μελέτιο Πηγά), της διακονίας της καθόλου Εκκλησίας, αλλά πάντως αγνώστου και απαραδέκτου στην αρχαία Εκκλησία. Διαφαίνεται η τάση να αντιμετωπισθεί το ζήτημα του παπικού Πρωτείου ως «διακανονισμός» των παπικών προνομίων και όχι ως βαθύ θεολογικό πρόβλημα, που αφορά αυτό τούτο το μυστήριο του Χριστού. Η παραδοχή πρωτείου δικαιοδοσίας επί της καθόλου Εκκλησίας, δηλαδή το να είναι ένας επίσκοπος κεφαλή και αρχή όλης της Εκκλησίας, έστω επιφορτισμένος με ένα ρόλο διακονίας, είναι βλασφημία κατά του Προσώπου του Χριστού ως μοναδικής Κεφαλής του σώματος της Εκκλησίας. Το πρωτείο δικαιοδοσίας συνιστά ανατροπή της Ορθοδόξου Εκκλησιολογίας, σύμφωνα με την οποία υπεράνω πάντων των επισκόπων είναι η Οικουμενική Σύνοδος.
Εξ αιτίας της παποκεντρικής ερμηνείας του πρωτείου, ο Πάπας περιεβλήθη εντελώς απαράδεκτα προνόμια, χωρίς την συγκατάθεση των λοιπών Εκκλησιών της αρχαίας πενταρχίας και μάλλον εις ανατροπή της κανονικής (συνοδικώς βεβαιωμένης) τάξεως της αρχαίας Εκκλησίας. Ένα από αυτά είναι το να είναι ο Πάπας η καθολική κεφαλή της Εκκλησίας με αποστολή διακονίας. Αυτό είναι ένα σημείο, στο οποίο επενδύει η ρωμαιοκαθολική πλευρά και σήμερα, αν θυμηθούμε την περίφημη έκφρασι ότι ο Πάπας είναι «δούλος των δούλων του Θεού»!
Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Μελέτιος ο Πηγάς, γράφει μεταξύ άλλων επ’ αυτού : «Αλλά, λέγουν, πρέπει κάποιος από τους επισκόπους και μεταξύ των επισκόπων να υπερέχη. Μάλιστα αυτόν τον ονομάζουν διακονική κεφαλή ... Αλλά όλων αυτών των επισκόπων μόνον ο Χριστός είναι η αρχή και η κεφαλή ... Αυτοί [σ.σ. οι Λατίνοι] παραχωρούν στην διακονική αυτή κεφαλή απεριόριστη εξουσία και επί της πίστεως και επί της Εκκλησίας ... Ενώ δείχνουν ένα προσωπείο διακονικής κεφαλής, συμπεριφέρονται με μία τυραννία πιο αυταρχική από κάθε αυταρχική εξουσία» ( ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΠΗΓΑΣ, «Κατά τῆς ἀρχῆς τοῦ Πάπα», ἐν ΔΟΣΙΘΕΟΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ, Τόμος Χαρᾶς, ἔκδ. Ρηγόπουλος, Θεσ/κη 1985, σσ. 493-497).
Βιβλιογραφία
Για την συγγραφή των άρθρων σχετικά με το Παπικό πρωτείο χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω πηγές;
1 http://www.imconstantias.org.cy/2954.html
2 Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὀμολογητοῦ, Μυσταγωγία, PG 91, 663D.
3 9-7-2016 ΣΕΒ. ΜΗΤΡ. ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ κ. ΙΕΡΟΘΕΟΣ : Λίγο μετά τήν «Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο», http://aktines.blogspot.gr/2016/07/blog-post_14.html
4 https://www.holycouncil.org/-/encyclical-holy-council?inheritRedirect=true&redirect=%2F&_101_INSTANCE_VA0WE2pZ4Y0I_languageId=el_GR
5 . Μεταλληνός Δ. Γεώργιος, «Πηγές Εκκλησιαστικής Ιστορίας», Αρμός, Αθήνα 1989, σελ. 23.
6 Παπικό πρωτείο εξουσίας: μια φαντασίωση που έγινε δόγμα Τού Papyrus 52 (ο.ο.δ.ε)
7 ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ, «Ὁ Οἰκουμενισμὸς στὴν πράξη, ἤτοι τὴν θεολογία καὶ τὴν ἄσκηση», στὸ Οἰκουμενισμός, Γένεση-Προσδοκίες-Διαψεύσεις, ἐκδ. Θεοδρομία, τ. Β, σελ. 787, ὁμοίως καὶ ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΩΜΑΝΙΔΗΣ, «Ὀρθόδοξος καὶ Βατικάνειος Συμφωνία περὶ Οὐνίας, BALAMAND, Λίβανος 1993»,
8. ΣΥΝΑΞΙΣ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ, Οὐκ ἐσμέν τῶν Πατέρων σοφότεροι, 17-10-2011, http://www.theodromia.gr/92BD47EB.el.aspx
9. 20-9-2011 «Ἑνότητα στήν ποικιλομορφία», http://redskywarning.blogspot.gr/2011/09/blog-post_5959.html
10 . Ξεξάκης Νικόλαος, «Πτυχαί τινες της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησιολογίας εξ απόψεως Ορθοδόξου», ΕΕΘΣΑ, τμήμα Θεολογίας, τόμ. 29, Αθήνα 1994, σελ. 380.
11. Καρμίρης Ιωάννης, «Τα δογματικά και συμβολικά μνημεία της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας», τόμ. Α', 2η έκδ., Αθήνα 1960, σελ. 125.
12 ΙΕΡΑ ΚΟΙΝΟΤΗΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ, «Ὑπόμνημα περί τῆς συμμετοχῆς τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στό «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν», 18-2-2007, Θεοδρομία Ι2 (Ἀπρίλιος - Ἰούνιος 2008) 207-272, http://www.impantokratoros.gr/EAFE2AB9.print.el.aspx
13 Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἑρμηνεία εἰς Ψαλμούς, 149, PG 55, 493.
14 . «Πρακτικά των Αγίων και Οικουμενικών Συνόδων», τομ. Γ΄, έκδ. Καλύβης Τιμίου Προδρόμου Ιεράς Σκήτης Αγίας Άννης, Άγιον Όρος 1986, σελ. 141β.
15 ΣΕΒ. ΜΗΤΡ. ΠΕΙΡΑΙΩΣ κ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ἀνακοινωθέν γιά τήν ἡμερίδα γιά τήν Β΄ Βατικανή Σύνοδο, 5-11-2013, http://www.impantokratoros.gr/BC5632ED.el.aspx.
16 ΟΣΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ, Ἑρμηνεία εἰς τάς ΙΔ΄ ἐπιστολάς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, τ. Β΄, ἐκδ. Ὀρθόδοξος Κυψέλη, Θεσσαλονίκη 1990, σσ. 645-646.
17 Πορίσματα Ἡμερίδος Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πειραιῶς μέ θέμα : ‘’Πρωτεῖον’’, Συνοδικότης καί Ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας», Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, 28 Ἀπριλίου 2010, http://paterikiorthodoxia.pblogs.gr/2010/05/ta-porismata-ths-hmeridas-i-mhtropolews-peiraiws.html
18 ΑΡΧΙΜ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΨΑΝΗΣ, Τό κείμενο τῆς Ραβέννας καί τό πρωτεῖο τοῦ Πάπα, Ἅγιον Ὄρος, 30 Δεκεμβρίου 2007, Ἐν Συνειδήσει. Οἰκουμενισμός. Ἱστορική καί κριτική προσέγγιση, ἔκδ. Ἱ. Μ. Μ. Μετεώρου, Ἅγια Μετέωρα, Ἰούνιος 2009, σσ. 90-99, http://aktines.blogspot.gr/2013/08/blog-post_663.html.
19 ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΠΗΓΑΣ, «Κατά τῆς ἀρχῆς τοῦ Πάπα», ἐν ΔΟΣΙΘΕΟΣ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ, Τόμος Χαρᾶς, ἔκδ. Ρηγόπουλος, Θεσ/κη 1985, σσ. 493-497 (ἡ μετάφρασις ἰδική μας).
20 .Σ. Παπαδόπουλος, «Πατρολογία», Β', ό.π., σελ. 409-410.
21 https://www.holycouncil.org/-/rest-of-christian-world?inheritRedirect=true&redirect=%2F&_101_INSTANCE_VA0WE2pZ4Y0I_languageId=el_GR
22 Ἁγ. Ἰγνατίου Ἀντιοχείας, Ἐπιστολή πρός Σμυρναίους, 8.
23 Ἑβρ. 13, 17. Σχ. βλ. ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒ. π. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΖΗΣΗΣ, Κακή ὑπακοή καί καλή ἀνυπακοή, ἐκδ. Βρυέννιος, Σειρά ‘’Φίλη Ὀρθοδοξία’’ 11, Θεσσαλονίκη 2006.
24 ΟΣΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ, Πηδάλιον, ἐκδ. Β. Ρηγόπουλος, Θεσσαλονίκη 2033, σσ. 36-38.
25 βλ. Ζ' Οικουμενική Σύνοδο (Νίκαια ΙΙ, 787), J.D.MANSI., Sacrorum conciliorum nova et amplissima collectio, XIII, 208D-209C.
26 Σχ. βλ. Κείμενο «Σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρός τόν λοιπόν χριστιανικόν κόσμον», §22, https://www.holycouncil.org/-/rest-of-christian-world?inheritRedirect=true&redirect=%2F&_101_INSTANCE_VA0WE2pZ4Y0I_languageId=el_GR
27. Φειδάς Ιω. Βλάσιος, «Ο θεσμός της Πενταρχίας των Πατριαρχών», τόμ. Α΄, Αθήναι 1977, σελ. 107.
29. ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΚΙΕΤΙ-Πρωτ. Άγγελος Αγγελακόπουλος
30.Ανακοινώσεις του Γραφείου αιρέσεων Ι.Μ.Πειραιώς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου