Ομολογία

Μάρκου ευαγγελιστού Α΄ Πε 5,6—14


Ο ευαγγελιστής Μάρκος


του αρχιμανδρίτου Αθανασίου Σιαμάκη


Η περικοπή επιλέχτηκε να διαβάζεται στη σημερινή γιορτή της μνήμης του ευαγγελιστού Μάρκου επειδή, όπως θα δούμε πιο κάτω, αναφέρεται σ’ αυτήν το όνομά του.
Με την περικοπή αυτή ο απόστολος Πέτρος τελειώνει την πρώτη του Επιστολή, τονίζοντας την αξία της ταπεινοφροσύνης.

Ο Θεός, λέει, πηγαίνει κόντρα στους υπερήφανους, ενώ στους ταπεινούς δίνει χάρη.
Αφού λοιπόν ο Θεός ευλογεί τους ταπεινούς, ο Απόστολος μιλώντας σε Χριστιανούς της Μ. Ασίας, λέει·
Σας συνιστώ να ταπεινωθείτε κάτω από το δυνατό χέρι του Θεού.
Το χέρι του όχι μόνο θα σας προστατέψει από τους κακούς, αλλά και θα σας δοξάσει στον κατάλληλο καιρό.
Όλη την εναγώνια φροντίδα σας για το τι κακό ενδεχομένως πρόκειται να συναντήσετε στο εγγύς και στο μακρινό μέλλον εμπιστευθείτε την πάνω του, πάνω στα δυνατά χέρια του, διότι αυτός νοιάζεται για σας.
Σας παρακολουθεί με πατρικό ενδιαφέρον και την κατάλληλη στιγμή θα σας υποστηρίξει, για να νικήσετε.
Ο Θεός έχει αναλάβει τη φροντίδα αυτή.
Εσείς όμως να μην είστε αδιάφοροι και αδρανείς περιμένοντας μοιρολατρικά τη βοήθειά του, αλλά ξυπνήστε.
Μείνετε άγρυπνοι.
Ο αντίδικός σας διάβολος, που σας διαβάλλει και σας συκοφαντεί στο Θεό, για να τον θέσει, ει δυνατόν, στη δυσμένειά σας και να τον κάνει να σας παρατήσει, ώστε στη συνέχεια να σας βάλει αυτός εύκολα στο δικό του κακούργο χέρι, γυρίζει πέρα δώθε σαν πεινασμένο και άγριο λιοντάρι, ζητώντας ποιον πρώτα να καταπιεί.
Και ο Θεός μεν δεν μεταπείθεται, αλλά και σεις να έχετε θάρρος και να μην φοβάστε τον αντίδικό σας και δειλιάζετε.
Να αντιστέκεστε.
Αντισταθείτε σ’ αυτόν τον μονίμως εξαγριωμένο αντίπαλό σας παραμένοντας στερεοί στην πίστη.
Μην ξεχνάτε ότι τα ίδια παθήματα συμβαίνουν στην απανταχού αδελφότητα (= εκκλησία) που ζει μέσα στον άπιστο κόσμο.
Αλλ’ ο δωρεοδότης Θεός που μέσω του Γιου του Ιησού Χριστού σας κάλεσε στην αιώνια δόξα του, για τα λίγα παθήματα που υποστήκατε, δεν θα σας εγκαταλείψει, αλλά θα σας καταρτίσει στην τέχνη της αντιστάσεως, θα σας δυναμώσει στον αγώνα κατά του πονηρού και θα σας ριζώσει γερά στην εκκλησία του.
Σ’ αυτόν ανήκει η δόξα και η δύναμη σ’ όλους τους αιώνες. Αμήν.

Και συνεχίζει.

Με τη βοήθεια του Σιλουανού, που είναι, νομίζω, πιστός αδελφός, σας έγραψα σύντομα, προτρέποντας και επιβεβαιώνοντας ότι η αληθινή χάρη του Θεού είναι αυτή, στην οποία στέκεστε.
Σας χαιρετά η ομόλογη και ομόφρων εκκλησία του Καΐρου της Αιγύπτου (= Βαβυλώνος), η διαλεγμένη και αυτή από το Θεό, όπως κι εσείς.
Σας χαιρετά επίσης ο πνευματικός μου γιος Μάρκος.
Ασπασθείτε ο ένας τον άλλο με φίλημα αληθινής αγάπης.

Αυτά λέει ο απόστολος Πέτρος στην περικοπή μας.
Αυτά λέει ο απόστολος Πέτρος στην περικοπή.
Τρία σχόλια.
Ένα για το Σιλουανό, ένα για τη Βαβυλώνα και ένα για το Μάρκο.

Ο Σιλουανός ή Σίλλας είναι ένας από τους τέσσερις πιο πιστούς μαθητάς του αποστόλου Παύλου.
Οι άλλοι τρεις είναι ο Τιμόθεος, ο Λουκάς και ο Τίτος.
Πως όμως τώρα βρέθηκε κοντά στον απόστολο Πέτρο και μάλιστα στη Βαβυλώνα της Αιγύπτου, το σημερινό Κάϊρο;
Προφανώς βρέθηκε σταλμένος από τον απόστολο Παύλο λίγο πριν ν’ αποκεφαλιστεί, για να τον παρακαλέσει εκ μέρους του ν’ ασχοληθεί με την καταπολέμηση των νικολαϊτών που έκαναν θραύση στις εκκλησίες της Μ. Ασίας.
Οι Νικολαΐτες ήταν δυσκολοπολέμητοι και επικίνδυνοι αιρετικοί και μόνο ένας που διέθετε το κύρος του αποστόλου Πέτρου θα μπορούσε να φέρει αποτέλεσμα.
Έτσι ο Σίλλας βρέθηκε κοντά στον Πέτρο και συνετέλεσε αποτελεσματικά στη σύνταξη της Επιστολής, όπως ομολογεί εδώ ο απόστολος Πέτρος και στην καταπολέμηση των αιρετικών. Τα ελληνικά του Πέτρου, παρόλο που τα μιλούσε καλά, στο γραπτό λόγο ήταν ανεπαρκή.
Ο Σίλλας έκανε το αναγκαίο ραφινάρισμα.

Ως Βαβυλών κακώς θεωρήθηκε η Ρώμη.
Σύμφωνα με τεκμηριωμένη έρευνα ο απόστολος Πέτρος εδώ δεν εννοεί τη Ρώμη, αλλά τη Βαβυλώνα της Αιγύπτου ή Μέμφιδα ή Κάϊρο.
Ούτε η Αποκάλυψη του Ιωάννου ως Βαβυλώνα εννοεί τη Ρώμη, αλλά την κατεστραμμένη στην εποχή του Βαβυλώνα του Ναβουχοδονόσορ, που βρίσκεται στην εκβολή του Τίγρητος και του Ευφράτου.
Ο Ιωάννης στην Αποκάλυψη την αναφέρει πάντοτε ως «Βαβυλώνα μεγάλην» σε αντιδιαστολή προς τη Βαβυλώνα τη μικρή της Αιγύπτου.
Την αναφέρει δε και σαν παράδειγμα καταρρεύσεως λόγω της αμαρτίας και αποστασίας.
Το μπέρδεμα να θεωρείται στον Πέτρο και στον Ιωάννη ως Βαβυλών η Ρώμη έγινε από ιουδαΐζοντα αιρετικό σε ραββινικό απόκρυφο σύγγραμμά του που το έγραψε γύρω στο 165 μετά Χριστόν.
Ενώ ο απόστολος Πέτρος γράφει το 64—67 μ.Χ. και ο Ιωάννης την Αποκάλυψη το 68-70 μ.Χ. Αυτός ο αιρετικός αναφέρει τη Ρώμη ως Βαβυλώνα στο όψιμο και αιρετικό αυτό σύγγραμμά του πολλές φορές, και έτσι δημιουργήθηκε η παρεξήγηση ότι ο Πέτρος γράφει από τη Ρώμη.
Δυστυχώς την αιρετική αυτή ερμηνευτική την επωφελήθηκαν οι παπικοί, για να παρουσιάσουν τη Ρώμη ως τόπο συγγραφής των Επιστολών του αποστόλου Πέτρου και τον Πέτρο ως πρώτο επίσκοπο της Ρώμης, και για να θεμελιώσουν στη συνέχεια το επάρατο πρωτείο του πάπα της Ρώμης, και να ταλαιπωρούν από τότε μέχρι σήμερα την Εκκλησία του Χριστού.
Ο Πέτρος δεν πήγε στη Ρώμη ποτέ.
Την ίδια ερμηνευτική αποδέχτηκε από αμέλεια και ο σύγχρονος του ραββινιστού Ειρηναίος (145-202).
Και από αυτόν πήραν την εσφαλμένη πληροφορία πολλοί άλλοι μεταγενέστεροι της ορθόδοξης ανατολικής εκκλησίας, και το κακό ρίζωσε για καλά προς χαράν των παπικών. Πλην όμως δεν παύει, όπως είπαμε, να είναι λαθεμένη και αιρετική άποψη (Βλ. Κ. Σιαμάκη, Δοσιθέου Τόμος χαράς, σ. 307-310).

Και ένα σχόλιο για τον ευαγγελιστή Μάρκο.
Ο Ιωάννης Μάρκος, όπως είναι ολόκληρο το όνομά του, ήταν Εβραίος στην καταγωγή και Ρωμαίος πολίτης. Επειδή ο θείος του Βαρνάβας ήταν λευΐτης, πιθανόν να ήταν και αυτός.
Η μητέρα του λεγόταν Μαρία.
Ο πατέρας του πέθανε νωρίς. Στο σπίτι της Μαρίας είχε γίνει η προσευχή των πιστών για την αποφυλάκιση του Πέτρου.
Το μεγάλο σπίτι, η αγορά της ιδιότητος του Ρωμαίου πολίτου, και το ότι ήξερε γράμματα ο Μάρκος δείχνουν ότι καταγόταν από σχετικά πλούσια οικογένεια.
Το σπίτι του κατά κάποιο τρόπο ήταν το χριστιανικό κέντρο των Ιεροσολύμων, το επισκοπείο.
Ο Μάρκος μέσω του θείου του Βαρνάβα γνωρίστηκε με τον απόστολο Παύλο, αλλά στην Πέργη της Παμφυλίας δεν τον ακολούθησε και γύρισε στα Ιεροσόλυμα.
Έγινε δε και αιτία να διακοπεί η συνεργασία Παύλου και Βαρνάβα.
Πιθανώς ο Μάρκος σαν πρώην λευΐτης να μην ήθελε το χριστιανικό κήρυγμα να κηρύσσεται στα έθνη, γι’ αυτό και δεν ακολούθησε τον Παύλο.
Όλα δείχνουν πως ο Μάρκος ήταν ένας από τους ιουδαΐζοντας εκείνους που πίεσαν τους στύλους της Εκκλησίας Πέτρο και Ιωάννη και Ιάκωβο να εξετάσουν το θέμα αυτό στην αποστολική σύνοδο, η οποία όμως τελικά δικαίωσε τον Παύλο που κήρυττε στα έθνη.
Τόσο η απόφαση της αποστολικής συνόδου όσο και άλλα συνταρακτικά γεγονότα προφανώς έκαναν το Μάρκο ν’ αλλάξει.
Και όταν πέθανε ο θείος του Βαρνάβας γύρισε πίσω σ τον απόστολο Παύλο.
Όταν από τη φυλακή της Ρώμης ο απόστολος Παύλος στέλνει Επιστολές στις Εκκλησίες της Μ. Ασίας, γράφει χαιρετισμούς και από το Μάρκο, τον ανεψιό του Βαρνάβα, όπως τον λέει, και τους συνιστά να τον καλοδεχτούν, προφανώς διότι δεν είχαν μάθει την αλλαγή του και δεν τους ήταν συμπαθής.
Λίγο πριν το θάνατό του ο Παύλος ζητάει κοντά του τον Τιμόθεο και τον παρακαλεί να πάρει μαζί του και το Μάρκο.
Μετά το μαρτύριο του αποστόλου Παύλου ο Μάρκος πηγαίνει κοντά στον απόστολο Πέτρο, που τότε βρισκόταν στη Βαβυλώνα της Αιγύπτου, το Κάϊρο, μαζί με άλλους επίσημους Χριστιανούς των Ιεροσολύμων, για να γλυτώσουν από το μαχαίρι του Ηρώδου.
Γι’ αυτό και ο Πέτρος στην πρώτη του Επιστολή προς τις εκκλησίες της Μ. Ασίας, της οποίας ένα κομμάτι είναι και η περικοπή μας, τους στέλνει χαιρετισμούς από το Μάρκο, που τον είχαν φιλοξενήσει και αγαπήσει τότε σαν αδελφό τους και διδάσκαλό τους, και τον αποκαλεί πνευματικό του γιο.
Στο διάστημα αυτό που βρίσκεται στην Αίγυπτο ο Μάρκος, όπως αναφέρει και ο Ιωάννης Χρυσόστομος, γράφει και το Ευαγγέλιό του (64-68).

Αυτή είναι σε συντόμευση η ιστορία του ευαγγελιστού Μάρκου, αγαπητού συνεργάτου των αποστόλων Παύλου και Πέτρου, του οποίου τη μνήμη τιμά η Εκκλησία στις 25 Απριλίου.