Ωφέλησε αυτή η Σύναξη την Εκκλησία;

 

Γραμμένο από Ειδικό Συνεργάτη 

Το επετειακό συνέδριο των δέκα ετών από τη σύγκληση  της Μεγάλης Συνόδου  ολοκληρώθηκε. Οι σύνεδροι επέστρεψαν στις έδρες τους, οι ομιλίες δημοσιεύονται και οι αναμνηστικές φωτογραφίες καταγράφουν πλέον μια ακόμη επετειακή διοργάνωση.

 Τώρα, όμως, αρχίζει η ουσιαστική συζήτηση: ωφέλησε αυτή η σύναξη την Εκκλησία; Δικαιολόγησε τις δαπάνες της; Έφερε τις Ορθόδοξες Εκκλησίες πιο κοντά;

Μια Εκκλησία που τιμά τη συνοδικότητα και απαιτεί την τήρηση της εκκλησιαστικής τάξεως οφείλει να αντέχει και τον έλεγχο.

Και μια διοργάνωση που υποσχέθηκε αποτίμηση οφείλει, μετά την ολοκλήρωσή της, να αποτιμηθεί και η ίδια.

Το διεθνές επιστημονικό συνέδριο για τη δεκαετία από την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης πραγματοποιήθηκε από τις 5 έως τις 8 Οκτωβρίου στο Chantilly, στα περίχωρα του Παρισιού, με πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και κεντρικό οργανωτικό ρόλο του Μητροπολίτη Γέροντος Χαλκηδόνος Εμμανουήλ, πρώην Γαλλίας. Η δημοσιευμένη καταληκτήρια ομιλία του επιβεβαιώνει την ολοκλήρωση των εργασιών.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον τι περιμέναμε από αυτή τη διοργάνωση. Είναι τι απέδωσε.

Επίσημες αντιπροσωπείες ή προσκεκλημένοι ομιλητές;

Πρώτα χρειάζεται να ξεκαθαριστεί ένα ουσιώδες ζήτημα: με ποια ιδιότητα συμμετείχαν όσοι προέρχονταν από άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες;

Η παρουσία του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Ιωάννη είχε αυτονόητο θεσμικό βάρος, καθώς παρέστη ο ίδιος ως Προκαθήμενος. Η αρχική ανακοίνωση του Πατριαρχείου ανέφερε, πάντως, ότι η συμμετοχή του έγινε κατόπιν προσωπικής επιθυμίας του. Το δημοσιευμένο πρόγραμμα κατέγραφε επίσης εισηγητές με εκκλησιαστική προέλευση από άλλες δικαιοδοσίες. Η αναγραφή αυτής της προέλευσης δεν τεκμηριώνει από μόνη της επίσημη εντολή εκπροσώπησης.   Τουλάχιστον εμείς δεν είδαμε πουθενά δημοσιευμένο κάτι αυτοτελώς κάτι που να παρουσιάζει τους επισήμους του συνεδρίου. 

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί χωρίς υπεκφυγές: όσοι συμμετείχαν από την Αλεξάνδρεια, την Αντιόχεια, τη Σερβία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ελλάδα, την Φιλανδία  ή άλλες Εκκλησίες —στο μέτρο που επιβεβαιώνεται η παρουσία τους— εκπροσωπούσαν επισήμως τις Εκκλησίες τους ή είχαν προσκληθεί ως εισηγητές,σύνεδροι, επιστήμονες και συνομιλητές;

Ποιες Εκκλησίες προσκλήθηκαν επισήμως; 

Ποιες ανταποκρίθηκαν με εξουσιοδοτημένους εκπροσώπους;

Ποιες δεν ανταποκρίθηκαν;

Ακούστηκαν οι επιφυλάξεις τους;

Υπήρξε κάποια νέα δυνατότητα προσέγγισης;

Αυτά είναι τα στοιχεία που θα δείξουν αν το συνέδριο υπηρέτησε τη διορθόδοξη συνεννόηση ή παρέμεινε κυρίως μια συνάντηση προσκεκλημένων γύρω από την ήδη διαμορφωμένη αντίληψη των διοργανωτών.

Ωφέλησε τελικά η σύναξη;

Δεν θα ήταν δίκαιο να απαξιωθούν συλλήβδην οι εισηγήσεις και η εργασία των συμμετεχόντων. Ένα επιστημονικό συνέδριο μπορεί να προσφέρει γνώση, να αναδείξει εκκρεμότητες,, να επισημάνει λάθη ή παραλείψεις  και να δημιουργήσει χρήσιμες επαφές.

Όμως η επιστημονική αξία χρειάζεται συνέχεια για να μετατραπεί σε εκκλησιαστικό όφελος.

Ποια συμπεράσματα προέκυψαν;

Ποιες προτάσεις θα διαβιβαστούν στις κατά τόπους Εκκλησίες; 

Ποιος θα αναλάβει την επεξεργασία τους; 

Ποια ζητήματα απέκτησαν σαφέστερη προοπτική αντιμετώπισης;

Δεν απαιτούμε από ένα συνέδριο να λύσει σε τέσσερις ημέρες τα προβλήματα της Ορθοδοξίας. Απαιτούμε, όμως, να εξηγήσει τι πρόσθεσε στη συζήτηση και ποια συνέχεια προτείνει.

Ο ίδιος ο Μητροπολίτης Χαλκηδόνος, στην καταληκτήρια ομιλία του, αναγνώρισε ότι λίγοι πιστοί έχουν διαβάσει τα κείμενα της Κρήτης και έθεσε ως προτεραιότητα να φτάσουν στους κληρικούς, στους κατηχητές και στους νέους σε κατανοητή μορφή. Πρόκειται για ουσιαστική παραδοχή και χρήσιμη κατεύθυνση και μάτι να υλοποιηθεί! 

Γιατί περίμεναν να περάσουν δέκα χρόνια για για το κάνουν;

Γιατί δέκα χρόνια μετά, η παραδοχή αυτή γεννά απορίες. 

Γιατί η διάδοση και η ποιμαντική αξιοποίηση των συνοδικών κειμένων παραμένουν ακόμη ζητούμενο;

Ποιος θα αναλάβει τώρα αυτό το έργο; 

Με ποιο σχέδιο και ποιο χρονοδιάγραμμα; 

Θα υπάρξει υλικό για τις ενορίες και την κατήχηση ή θα ανανεωθεί απλώς η υπόσχεση μέχρι την επόμενη επέτειο;

Η εκκλησιαστική καρποφορία απαιτεί χρόνο. Η οργανωτική ευθύνη, όμως, απαιτεί συγκεκριμένες ενέργειες.

Άξιζε τις δαπάνες φιλοξενίας και διοργάνωσης;

Μετά την ολοκλήρωση του συνεδρίου, το οικονομικό ερώτημα έγινε ακόμη πιο συγκεκριμένο.

Πόσο κόστισαν συνολικά η φιλοξενία, οι μετακινήσεις, οι συνεδριακοί χώροι και οι υπόλοιπες οργανωτικές ανάγκες; Ποιο μέρος καλύφθηκε από ίδιους πόρους του Πατριαρχείου  και ποιο από πρόσθετες συνεισφορές; Και ποιο ήταν το όφελος που δικαιολόγησε αυτή τη δαπάνη;

Μήπως θα ήταν προτιμότερο αντί του συνεδρίου στην Γαλλία θα ήταν προτιμότερο τα χρήματα που δαπανήθηκαν να πήγαιναν σε τρόπους διοχέτευσης των συμπερασμάτων της Συνόδου προς το χριστεπώνυμο πλήρωμα; 

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του κ.Θεοδώρου Καλμούκου στον «Εθνικό Κήρυκα», στις 6 Οκτωβρίου, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ζήτησε, μέσω του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου, οικονομική ενίσχυση από τις Μητροπόλεις της Αρχιεπισκοπής Αμερικής για την κάλυψη των εξόδων του συνεδρίου. Κατά το ίδιο ρεπορτάζ, δεν καθορίστηκε συγκεκριμένο ποσό, αλλά η συνεισφορά αφέθηκε στην προαίρεση κάθε Μητρόπολης. 

Η πληροφορία αποδίδεται σε αξιόπιστη πηγή της εφημερίδας. Δεν υποκαθιστά έναν επίσημο οικονομικό απολογισμό. Καθιστά, όμως, την ανάγκη δημοσιοποίησής του ακόμη πιο επιτακτική.

Άξιζε αυτή η διοργάνωση την πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση των εκκλησιαστικών επαρχιών της Αμερικής; 

Είχαν εξεταστεί οικονομικότερες επιλογές; Υπήρχε εξαρχής εξασφαλισμένη χρηματοδότηση; Αν όχι, γιατί επιλέχθηκε αυτή η μορφή φιλοξενίας;

Δεν διαθέτουμε το συνολικό κόστος και δεν μπορούμε να χαρακτηρίσουμε τη διοργάνωση σπάταλη χωρίς στοιχεία. Μπορούμε, όμως, να ζητήσουμε τα στοιχεία που θα επιτρέψουν να κριθεί.

Η ενίσχυση της Μητέρας Εκκλησίας αποτελεί πράξη ευθύνης. Και η διαχείριση αυτής της ενίσχυσης αποτελεί επίσης πράξη ευθύνης.

Οι πιστοί και οι εκκλησιαστικές επαρχίες που συνεισφέρουν δικαιούνται να γνωρίζουν πού πήγαν τα χρήματά τους και ποια ανάγκη υπηρετήθηκε.

Ποιος εξέθεσε τον Πατριάρχη σε αυτή τη συζήτηση;

Η δημοσιοποίηση του αιτήματος οικονομικής ενίσχυσης έφερε αναπόφευκτα και τον ίδιο τον Πατριάρχη στο επίκεντρο μιας δυσάρεστης συζήτησης.

Όταν μια επετειακή διοργάνωση συνδέεται στη δημόσια εικόνα της με αναζήτηση χρημάτων για την κάλυψη των εξόδων της, δημιουργείται εύλογο ζήτημα για τον σχεδιασμό της. Και όσοι ανέλαβαν την προετοιμασία της οφείλουν να εξηγήσουν πώς προστάτευσαν το κύρος του θεσμού και κυρίως του Πατριάρχη.

Δεν αρκεί να διαβεβαιώνουν τον Πατριάρχη ότι όλα έγιναν θαυμάσια. Χρειάζεται να απαντήσουν αν είχαν εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους, αν είχαν σταθμίσει τη δαπάνη και αν το αποτέλεσμα ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες.

Το ερώτημα είναι απλό και αυστηρό: η σύναξη απέδωσε αρκετά ώστε να δικαιολογούνται τόσο το κόστος της όσο και η δυσμενής συζήτηση που προκάλεσε το δημοσιοποιημένο αίτημα χρηματοδότησης;

Την εικόνα του Φαναρίου προστατεύουν η προνοητικότητα, η διαφάνεια και η σοβαρή προετοιμασία. Οι φιλοφρονήσεις δεν καλύπτουν οργανωτικές αδυναμίες.

Γιατί στο Chantilly;

Η επιλογή του τόπου παραμένει μέρος του απολογισμού.

Ποιο συγκεκριμένο πλεονέκτημα προσέφερε το Chantilly για αυτή τη συνάντηση; Η προηγούμενη διακονία του Μητροπολίτη Χαλκηδόνος στη Γαλλία είναι ένας λόγος που θα μπορούσε να διευκολύνει τις οργανωτικές επαφές. Αυτό, όμως, δεν αρκεί ως απάντηση για τη συνολική επιλογή. Υπήρχαν επιστημονικοί, οργανωτικοί ή οικονομικοί λόγοι που το καθιστούσαν καταλληλότερο; Εξετάστηκε η Κρήτη, όπου πραγματοποιήθηκε η Σύνοδος, ή κάποια άλλη διαθέσιμη εκκλησιαστική υποδομή με χαμηλότερο κόστος;Μήπως και πάλι καλό θα ήταν ο απολογισμός να γίνει στο Κολυμπάρι ή μετά τον τρόπο που φέρθηκαν στον Μητροπολίτη Κισσάμου κ. Αμφιλόχιο( δύο φορές) δεν έχουν μούτρα πια να του χτυπήσουν την θύρα;

Δέκα χρόνια μετά, τι έφτασε στον πιστό;

Η Σύνοδος της Κρήτης υπήρξε σημαντικό εκκλησιαστικό γεγονός. Η αποτίμησή της, όμως, οφείλει να εξετάζει τόσο τη συνεισφορά της όσο και τις εκκρεμότητες που τη συνοδεύουν.

Τι έφτασε στις ενορίες; Τι βοήθησε τους ιερείς στην καθημερινή διακονία τους; Ποιες αποφάσεις αξιοποιήθηκαν στην ποιμαντική πράξη; Ποιες δυσκολίες καταγράφηκαν και ποιες παραμένουν;

Η αναγνώριση της ιστορικής σημασίας μιας Συνόδου δεν απαλλάσσει από την εξέταση της εφαρμογής των αποφάσεών της.

Ούτε η επανάληψη της λέξης «ενότητα» αποδεικνύει ότι η ενότητα προχώρησε. Χρειάζεται να φαίνεται ποιοι δίαυλοι επικοινωνίας άνοιξαν, ποιες αποστάσεις μειώθηκαν και ποια βήματα συμφωνήθηκαν.

Ένας σοβαρός απολογισμός χωρά επιτεύγματα, αδυναμίες και αποτυχίες. Επιτρέπει τον αντίλογο και εξετάζει όσα δυσκολεύουν την επίσημη αφήγηση.

Αν κάθε επέτειος επιβεβαιώνει απλώς ότι όλα έγιναν σωστά, τότε ο απολογισμός χάνει το νόημά του. Και ο αυτοθαυμασμός, ακόμη και όταν εκφράζεται με θεολογική ορολογία, παραμένει αυτοθαυμασμός.

Τώρα χρειάζονται απαντήσεις

Το συνέδριο τελείωσε. Η ευθύνη των διοργανωτών συνεχίζεται.

Χρειάζεται σαφής ενημέρωση για τις επίσημες εκκλησιαστικές εκπροσωπήσεις, συγκροτημένη παρουσίαση των συμπερασμάτων, σχέδιο αξιοποίησης των εργασιών και οικονομικός απολογισμός των δαπανών και των συνεισφορών.

Δεν προδικάζουμε ότι η συνάντηση δεν πρόσφερε τίποτε. Ζητούμε να φανεί τι πρόσφερε, σε ποιους και με ποια συνέχεια.

Το κύρος του Οικουμενικού Θρόνου συνεπάγεται ευθύνη. Δεν παρέχει ασυλία στην κριτική.

Η ιστορία δεν θα μετρήσει τα χειροκροτήματα, τις φωτογραφίες και τις φιλοφρονήσεις. Θα εξετάσει αν αυτή η διοργάνωση βοήθησε την Εκκλησία να κατανοήσει τις εκκρεμότητές της και να εργαστεί ουσιαστικότερα για την ενότητά της.

Και το Φανάρι οφείλει να απαντήσει: άξιζε η σύναξη αυτή όσα δαπανήθηκαν και όσα ζητήθηκαν από άλλους για να πραγματοποιηθεί; Υπήρξε πραγματικό εκκλησιαστικό κέρδος;

Το τελικό ερώτημα παραμένει: όλα αυτά έγιναν προς δόξαν Θεού ή προς δόξαν και προσωπική ικανοποίηση εκείνων που τα διοργάνωσαν;

Η απάντηση θα δοθεί από τη συνέχεια του έργου τους. Αν το μόνο που απομείνει είναι οι έπαινοι και οι φιλοφρονήσεις  που αντάλλαξαν μεταξύ τους, τότε οφείλουν να αναρωτηθούν ποιον τελικά τίμησαν: τη Σύνοδο ή τον εαυτό τους;

ΠΗΓΗ. EXAPSALMOS

-----------------------------------------------------------------------