Ο Άγιος Ιουστίνος του Τσέλιε (Πόποβιτς) περί της διακοπής της λειτουργικής κοινωνίας με τους πατριάρχες – οικουμενιστές

 Περιληπτική αναδημοσίευση και σχολιααμός  παλιότερου άρθρου

Εισαγωγικά

Στην ηλεκτρονική διεύθυνση  https://www.eparhija-prizren.org/horepiskop-maksim-sveti-justin-celijski-o-prekidu-liturgijskog-ostenja-sa-patrijarsima-ekumenistima/ δημοσιεύεται  το άρθρο που έχει τίτλο «Ο Άγιος Ιουστίνος του Τσέλιε  περί της διακοπής της λειτουργικής κοινωνίας με τους πατριάρχες – οικουμενιστές» και είναι γραμμένο από τον Χωρεπίσκοπο Νοβόμπρντο  και Παννονίας + Μάξιμο

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στις 16 Αυγούστου 2021.Εστιάζει σε μια πτυχή της εκκλησιολογίας του Οσίου Ιουστίνου που παραμένει επίκαιρη και διχαστική: τη στάση του απέναντι σε εκείνους Ορθοδόξους Προκαθημένους και ιεράρχες που, κατά την κρίση του, είχαν παρεκκλίνει της ορθοδόξου πίστεως μέσω της οικουμενιστικής δράσεως. Η ανάδειξη της 70ής Επιστολής προς τον ιερομόναχο Αμφιλόχιο, καθώς και η σύνδεση της πατερικής παραδόσεως με τη μεταγενέστερη πορεία του Επισκόπου Αρτεμίου, στοχεύουν στην επιβεβαίωση μιας συγκεκριμένης ερμηνείας της εκκλησιαστικής ευθύνης: όταν η Σύνοδος ολόκληρη παρεκκλίνει, ο επίσκοπος καλείται να διατηρήσει την ακεραιότητα της Εκκλησίας, έστω και με τη διακοπή της λειτουργικής κοινωνίας.

Το άρθρο δεν αποτελεί απλή ιστορική ανασκόπηση, αλλά θεολογική παρέμβαση στο σύγχρονο εκκλησιαστικό γίγνεσθαι, επικαλούμενο τον Άγιο Ιουστίνο ως πνευματικό πατέρα και μάρτυρα της ορθοδόξου στάσεως. Η γλώσσα του είναι ασυμβίβαστη, οι χαρακτηρισμοί αυστηροί, και η διάκριση μεταξύ «αληθινών Ορθοδόξων» και «οικουμενιστών» απόλυτη. Ο αναγνώστης καλείται να προσεγγίσει το κείμενο συνειδητοποιώντας ότι αντικατοπτρίζει όχι μόνο την προσωπικότητα ενός ασκητή που έζησε υπό κομμουνιστικό καθεστώς, αλλά και μια συγκεκριμένη εκκλησιαστική γραμμή που διεκδικεί την αυθεντία της πατερικής παραδόσεως ενάντια σε κάθε μορφή συγκρητισμού ή εκκοσμίκευσης.

 

Περιεχόμενα του Άρθρου

1. Η Ευλογία του Αγίου Ιουστίνου προς τον Επίσκοπο Αρτέμιο

Ο συγγραφέας αναφέρεται στην προφορική παράδοση που μετέδωσε ο μακαριστός Επίσκοπος Αρτέμιος: όταν τον ρώτησε αν θα αποδεχόταν τον επισκοπικό βαθμό, ο Άγιος Ιουστίνος απάντησε: «Ναι! Διότι εάν ολόκληρη η Σύνοδος στην Εκκλησία παρεκκλίνει από την οδό της πίστης, ο επίσκοπος έχει την εξουσία να χωρίσει την επισκοπή του και έτσι να σώσει και να διατηρήσει την Εκκλησία».

2. Η 70ή Επιστολή του Αγίου Ιουστίνου

Απόσπασμα από την επιστολή που απευθυνόταν στον ιερομόναχο Αμφιλόχιο (μετέπειτα Μητροπολίτη Μαυροβουνίου), στην οποία ο Άγιος Ιουστίνος:

• Επαινεί τον Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως Αμβρόσιο για τη διακοπή μνημοσύνου του Πατριάρχη Αθηναγόρα
• Χαρακτηρίζει τους Πατριάρχες Αθηναγόρα και Αλέξιο ως «δύο άθλιους Ορθόδοξους πατριάρχες» που «ανταγωνίζονται στη φρίκη και τον τρόμο του ουρανού και της γης στην εβραϊκή τους προδοσία»
• Καλεί την Ορθόδοξη Ελληνική Εκκλησία να οργανώσει συνοδική αντίσταση

3. Θεολογική Κριτική του Οικουμενισμού

Ο Άγιος Ιουστίνος χαρακτηρίζει τον οικουμενισμό:

• «Παναίρεση» και «ψευδόχριστους» = ψευδομεσσίες, ψευδοπροφήτες
• Κίνημα με «καθαρά κοσμικά, πολιτικά» προβλήματα, που αναγάγονται σε «κομμουνιστικό-παπικό»
• Απουσία του Θεανθρώπινου κέντρου και των ευαγγελικών προβλημάτων
• Εισχώρηση «μισητής του Θεού ανθρωπιστικής προβληματικής» στην Εκκλησία

4. Ιστορικό Πλαίσιο

Ο συγγραφέας αναφέρεται σε συγκεκριμένους ιεράρχες που θεωρούνται οικουμενιστές:

• Νικόδημο Ροτόφ (κρυπτοκαθολικός, πέθανε στα πόδια του Πάπα)
• Αλέξιο Α΄ (Πατριάρχης Μόσχας)
• Αθηναγόρα (Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως)
• Γερμανό (Πατριάρχης Σερβίας)
• Και σύγχρονους: Αμφιλόχιο, Αθανάσιο Γέβτιτς, Ειρηναίο Μπούλοβιτς, Πατριάρχη Πορφύριο

5. Θέση για τη Σερβική Εκκλησία

Το άρθρο υποστηρίζει ότι ο μόνος δρόμος της Σερβικής Εκκλησίας είναι ο δρόμος του Αγίου Ιουστίνου, και παραθέτει τη φράση του Αγίου Αθανασίου για τον Ιουλιανό τον Παραβάτη: «Ένα μικρό σύννεφο – θα περάσει!»

 Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ: ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΗ

 Η πιο αμφιλεγόμενη πτυχή του άρθρου είναι η ευλογία προς τον Επίσκοπο Αρτέμιο: «Εάν ολόκληρη η Σύνοδος στην Εκκλησία παρεκκλίνει από την οδό της πίστεως, ο επίσκοπος έχει την εξουσία να χωρίσει την επισκοπή του και έτσι να σώσει και να διατηρήσει την Εκκλησία». Αυτή η θέση χρειάζεται προσεκτική ανάλυση, γιατί αγγίζει ευαίσθητα κανονιστικά και εκκλησιολογικά ζητήματα.

 Το κανονιστικό υπόβαθρο είναι σαφές. Οι Αποστολικοί Κανόνες (15ος, 16ος) προβλέπουν διακοπή κοινωνίας για αίρεση. Οι Κανόνες των Αγίων Αποστόλων (31ος, 32ος) προστατεύουν την επισκοπική αυτονομία. Η παράδοση των Αγίων Πατέρων επιβεβαιώνει τη στάση αυτή: ο Άγιος Αθανάσιος ο Μέγας απομακρύνθηκε από την Αλεξάνδρεια για να διαφυλάξει την ορθοδοξία, ο Άγιος Μάξιμος Ομολογητής αρνήθηκε τη Σύνοδο που είχε συγκληθεί εναντίον του, ο Άγιος Μάρκος Ευγενικός αρνήθηκε τη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας.

Η θεολογική λογική είναι εξίσου σαφής. Ο επίσκοπος είναι «τύπος Χριστού» στην επισκοπή του — όχι γραφειοκρατικός υπάλληλος, αλλά εικόνα του Χριστού. Η ευθύνη του δεν είναι διοικητική, αλλά σωτηριολογική: καλείται να σώσει ψυχές, όχι να διατηρήσει ισορροπίες. Η Σύνοδος δεν είναι άμοιρη αμαρτίας — οι Σύνοδοι μπορεί να πλανηθούν, όπως απέδειξε η Σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας (1439), που υπέγραψε την ένωση με τη Ρώμη και απορρίφθηκε από τον λαό του Θεού.

Ο Άγιος Ιουστίνος, ως θεματοφύλαξ της παραδόσεως και μάρτυρας της ομολογίας, καλεί τον σύγχρονο Ορθόδοξο να μην εφησυχάζει. Η Εκκλησία είναι το Θεανθρώπινο σώμα, όχι ανθρώπινος οργανισμός. Η ενότητα δεν είναι προϊόν διαπραγμάτευσης, αλλά δώρο του Θεανθρώπου. Η αλήθεια δεν είναι σχετική, αλλά απόλυτη — όχι γιατί η Εκκλησία είναι αυταρχική, αλλά γιατί ο Χριστός είναι η Αλήθεια. Αυτή η θεολογική στάση, όσο και αν σοκάρει τον σύγχρονο κόσμο της σχετικότητας και του συμβιβασμού, είναι η κληρονομιά των Αγίων Πατέρων και η πρόκληση για κάθε γενιά Ορθοδόξων.

Πηγή

Το άρθρο βασίζεται στις Επιστολές του Οσίου Ιουστίνου (Βιβλίο 2, Βελιγράδι 2020), σελ. 173-174 και 185, με υποσημειώσεις του Επισκόπου Μαξίμου.