Όσιος Ιωάννης ο Σιναΐτης Περί απροσπαθείας.
2. Περί απροσπαθείας
1. Εκείνος που αγάπησε πραγματικά τον Κύριο και επιζήτησε αληθινά να κερδίσει την μέλλουσα βασιλεία, εκείνος πού απέκτησε πραγματικό πόνο για τα αμαρτήματα του και ζωντανή ενθύμηση της κολάσεως και της αιωνίου κρίσεως, εκείνος που ξύπνησε αληθινά μέσα του τον φόβο του θανάτου του, δεν θα αγαπήσει πλέον ούτε θα ενδιαφερθεί ούτε θα μεριμνήσει καθόλου, για χρήματα, ή για κτήματα, ή για τους γονείς του, ή για επίγεια δόξα, ή για φίλους, ή για αδελφούς, ή για τίποτε το γήινο.
Αλλά αφού αποτινάξει από επάνω του και μισήσει κάθε επαφή και κάθε φροντίδα για όλα αυτά, επί πλέον δε και πριν απ’ όλα αφού μισήσει και την ίδια την σάρκα του, ακολουθεί τον Χριστό γυμνός και αμέριμνος και ακούραστος, ατενίζοντας πάντοτε στον ουρανό και αναμένοντας την εξ ύψους βοήθεια, καθώς το είπε ένας Άγιος: «Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου» (Ψαλμ. ξβ΄ 9).
Και καθώς το είπε πάλι ο αείμνηστος εκείνος Προφήτης: «Ἐγὼ δὲ οὐκ ἐκοπίασα κατακολουθῶν σοι, καὶ ἡμέραν ἢ ἀνάπαυσιν ἀνθρώπου οὐκ ἐπεθύμησα, Κύριε» (Ιερεμ. ιζ΄ 16).
2. Είναι μεγάλη ντροπή, αφού εγκαταλείψαμε όλα τα προηγούμενα, μετά την κλήση που μας έκανε ο Κύριος και όχι κανείς άνθρωπος, να φροντίζουμε για κάτι άλλο, το οποίο δεν μπορεί να μας φανεί χρήσιμο την ώρα της μεγάλης μας ανάγκης, δηλαδή του θανάτου μας.
Αυτό εννοούσε ο Κύριος, όταν μίλησε για τον άνθρωπο που «ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω καὶ οὐκ εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» (Λουκ. θ΄ 62).
3. Ο Κύριος, επειδή γνωρίζει πόσο εύκολα γλιστράμε εμείς οι αρχάριοι και επιστρέφουμε στον κόσμο, εάν συναναστρεφόμαστε ή έστω συναντιόμαστε με κοσμικούς, απάντησε σ’ αυτόν που του είπε, «ἐπίτρεψόν μοι πρῶτον ἀπελθεῖν καὶ θάψαι τὸν πατέρα μου»: «Ἄφες τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς» (Ματθ. η΄ 22).
4. Μετά την αποταγή μας, οι δαίμονες μάς παρακινούν να μακαρίζουμε τους κοσμικούς πού τυχόν είναι ελεήμονες και εύσπλαχνοι, και να ελεεινολογούμε τον εαυτό μας, διότι δήθεν τον στερήσαμε από αυτήν την αρετή.
Ο δε σκοπός των εχθρών μας είναι, με αυτήν την νόθα ταπείνωση να μας ξαναφέρουν στον κόσμο ή, αν παραμείνουμε μοναχοί, να μας κατακρημνίσουν στην απόγνωση.
5. Είναι δυνατόν να εξευτελίζουμε τους κοσμικούς από οίηση, όπως επίσης να τους εξουθενώνουμε απόντες, για να πολεμούμε την απόγνωση και να αποκτούμε περισσότερο θάρρος και ελπίδα.
6. Ας ακούσουμε τι είπε ο Κύριος στον νέο εκείνο πού είχε τηρήσει όλες σχεδόν τις εντολές: «Ένα σου λείπει, να πωλήσεις τα υπάρχοντά σου, να τα δώσεις στους φτωχούς και να γίνεις εσύ φτωχός πού θα δέχεται ελεημοσύνες» (πρβλ. Ματθ. ι΄ 21).
7. Όσοι επιθυμούμε να τρέχουμε με ταχύτητα (στον δρόμο της ασκήσεως), ας στοχασθούμε καλά, ότι ο Κύριος όσους ζουν στον κόσμο τους έκρινε και τους χαρακτήρισε σαν ζωντανούς νεκρούς, λέγοντας σε κάποιον: «Άφησε τους νεκρούς του κόσμου, να θάψουν τους νεκρούς κατά το σώμα» (πρβλ. Ματθ. η΄ 22).
8. Σε τίποτε δεν εμπόδισε ο πλούτος εκείνον «τόν πλούσιον νεανίσκον» να προσέλθει στο βάπτισμα. Πλανώνται λοιπόν μερικοί πού ισχυρίζονται ότι χάριν του βαπτίσματος ο Κύριος τον διέταξε να πωλήσει τον πλούτο του. Η μαρτυρία αυτή ας είναι αρκετή για μας, σαν μεγίστη απόδειξη της δόξας της μοναχικής μας πολιτείας.
9. Εκείνοι που ζουν στον κόσμο και λιώνουν στις αγρυπνίες, τις νηστείες, τους κόπους και τις κακουχίες, όταν αναχωρήσουν από τους ανθρώπους προς την μοναχική ζωή, σαν σε κάποιο δοκιμαστήριο ή στάδιο, όλη αυτή την προηγούμενη άσκηση τους, την νοθευμένη και επιφανειακή, δεν την συνεχίζουν πλέον [1].
10. Έχω δει πολλά και διάφορα φυτά αρετών, φυτεμένα μέσα στον κόσμο, που ποτίζονταν από τον βόρβορο του υπονόμου της κενοδοξίας και σκαλίζονταν από το πνεύμα της επιδείξεως και λιπαίνονταν με το λίπασμα των επαίνων. Τα ίδια όμως αυτά φυτά, όταν μεταφυτεύθηκαν σε γη έρημο και άβατο από κοσμικούς, και άνυδρο, χωρίς το βρωμερό νερό της κενοδοξίας, αμέσως ξεράθηκαν. Διότι δεν ήταν δυνατόν αυτά τα υδροχαρή φυτά να καρποφορήσουν σε σκληρά και άνυδρα γυμναστήρια.
11. Όποιος μίσησε τον κόσμο, αυτός γλύτωσε από την λύπη. Ενώ εκείνος πού έχει «προσπάθεια*» σε κάποιο από τα υλικά και ορατά, δεν έχει λυτρωθεί ακόμη από την λύπη. Διότι πως να μη λυπηθεί, όταν στερηθεί εκείνο που αγαπά;
* προσπάθεια, η μετά πάθους προσκόλληση, η δέσμευση του συναισθήματος σε κάτι. (αντίθετο: «απροσπάθεια»).
12. Σε όλα μας χρειάζεται πολλή νήψη. Ιδιαίτερα δε ας δοθεί μεγάλη προσοχή στην επομένη περίπτωση: Είδα πολλούς μέσα στον κόσμο, οι οποίο με τις βιοτικές μέριμνες, φροντίδες, συζητήσεις, έρευνες και αγρυπνίες γλύτωσαν από την μανία της σαρκικής επιθυμίας. Όταν όμως, απαλλαγμένοι από κάθε μέριμνα, έγιναν μοναχοί, μολύνθηκαν ελεεινά από τις ορμές και τα κινήματα της σαρκός.
13. Ας προσέχουμε καλά τον εαυτό μας, μήπως πλανηθούμε και ενώ πιστεύουμε ότι βαδίζουμε την στενή και τεθλιμμένη οδό, εν τούτοις βρισκόμαστε στην πλατιά και ευρύχωρη.
Τα σημεία πού θα σου δείχνουν ότι βαδίζεις την στενή οδό είναι: Η θλίψη της κοιλίας, η ολονύχτια στάση στην προσευχή, το μετρημένο νερό, το λιγοστό ψωμί, το καθαρτικό ποτό της ατιμίας, οι χλευασμοί, οι περιγέλωτες, οι εμπαιγμοί, η εκκοπή του ιδίου θελήματος, η υπομονή στις συγκρούσεις με τους άλλους, το να μη γογγύζεις όταν σε περιφρονούν, να βιάζεις τον εαυτό σου να υπομένει τις ύβρεις, να υπομένεις γενναία όταν οι άλλοι σε αδικούν, να μην αγανακτείς όταν καταλαλούν εις βάρος σου, να μην οργίζεσαι όταν σε εξευτελίζουν, να ταπεινώνεσαι όταν σε κατακρίνουν. Μακάριοι όσοι βαδίζουν την προηγούμενη οδό, «ὅτι αὐτῶν ἐστίν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. ε΄ 3).
14. Κανείς δεν θα εισέλθει στεφανωμένος στον ουράνιο νυμφώνα, εάν δεν έχει κάνει την πρώτη, την δεύτερη και την τρίτη αποταγή. Την αποταγή δηλαδή πρώτον όλων των πραγμάτων και των ανθρώπων και αυτών των γονέων του, δεύτερον την εκκοπή του ιδίου θελήματος, και τρίτον την αποταγή της κενοδοξίας που επακολουθεί την υπακοή.
15. «Ἐξέλθετε ἐκ μέσου αὐτῶν, καὶ ἀφορίσθητε, καὶ ἀκαθαρσίας κόσμου μὴ ἅπτεσθε, λέγει Κύριος» (πρβλ. Ησ. νβ΄ 11). Διότι ποιος από αυτούς έκανε ποτέ θαύματα; ποιος ανέστησε νεκρούς; ποιος εξεδίωξε δαίμονες; Κανείς! Όλα αυτά είναι των μοναχών βραβεία, πού δεν μπορεί να τα επιτύχει ο κόσμος. Διότι αν μπορούσε, τότε θα ήταν περιττή η άσκηση, δηλαδή η αναχώρηση από τον κόσμο.
16. Όταν μετά την αποταγή μας, οι δαίμονες μάς φλογίζουν την καρδιά με την ενθύμηση των γονέων και των αδελφών μας, τότε εμείς ας οπλισθούμε εναντίον τους με την προσευχή, και ας πυρώσουμε τον εαυτό μας, με τη σκέψη του αιωνίου πυρός, ώστε με την ενθύμηση αυτού να κατασβέσουμε την παράκαιρη φλόγα της καρδιάς μας.
Εκείνος που νομίζει ότι έχει «απροσπάθεια*» για ένα οποιοδήποτε πράγμα, αισθάνεται όμως λύπη στην καρδιά του όταν το στερηθεί, αυτός απατάται τελείως.
* απροσπάθεια, η απαλλαγή από την «προσπάθεια».
17. Όσοι νέοι έχουν μανιώδη ροπή στους σαρκικούς έρωτες και την τρυφή, και επιθυμούν ν΄ ακολουθήσουν την μοναχική πολιτεία, ας φροντίσουν να γυμνασθούν με πολλή νήψη και προσοχή, και να μάθουν να απέχουν από κάθε τρυφή και κακία, μήπως γίνουν σ΄ αυτούς «τὰ ἔσχατα χείρονα τῶν πρώτων» (Ματθ. ιβ΄ 45).
18. Το λιμάνι μπορεί να γίνει εξ ίσου αιτία και σωτηρίας και κινδύνων. Αυτό το γνωρίζουν όσοι διαπλέουν την νοητή θάλασσα του μοναχικού βίου. Θα είναι δε ελεεινό το θέαμα να δει κανείς αυτούς που σώθηκαν από το πέλαγος, να ναυαγήσουν μέσα στο λιμάνι!
Βαθμίδα δευτέρα! Συ πού τρέχεις να σωθείς, μιμήσου τον Λώτ και όχι την γυναίκα του, και φεύγε!
[1] Γιατί η προηγούμενη άσκηση τους, χαρακτηρίζεται νοθευμένη και επιφανειακή; Διότι δεν είχε τα στοιχεία της γνησιότητας, δεν είχε εγκριθεί από έμπειρους πνευματικούς Πατέρες, αλλά προερχόταν και σχετιζόταν με την αυτοϊκανοποίηση, το «ίδιον θέλημα», το κρυφό πάθος της κενοδοξίας, την επιθυμία του ανθρωπίνου επαίνου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου