Απόψεις και σχόλια στο άρθρο του κ.Α.Βαβούσκου με θέμα: «Φανάρι – Μόσχα: Διάσταση απόψεων ή αγεφύρωτο χάσμα;

 

Ολόκληρο το άρθρο βρίσκεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση. https://www.romfea.gr/katigories/10-apopseis/74872-fanari-mosxa-diastasi-apopseon-i-agefyroto-xasma

Βασικά σημεία του άρθρου.(Συνοπτική παρουσίαση)

Η Κρίση

Στις 12 Ιανουαρίου 2026, η ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR) εξέδωσε πρωτοφανή ανακοίνωση κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη, χαρακτηρίζοντάς τον «αντίχριστο με ράσα» και «διάβολο εν σαρκί». Για πρώτη φορά κρατική — όχι εκκλησιαστική — αρχή παρεμβαίνει στις διορθόδοξες σχέσεις με τέτοιους όρους.

Η πολιτειακή παρέμβαση δεν επιλύει αλλά επιτείνει το χάσμα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία κινδυνεύει να διχαστεί σε δύο στρατόπεδα: αυτούς που αποδέχονται (4 Εκκλησίες) και αυτούς που απορρίπτουν (10 Εκκλησίες) την αυτοκεφαλία της Ουκρανίας.

Η Λύση

Άμεση σύγκληση Συνόδου Προκαθημένων — όχι Πανορθόδοξης Συνόδου λόγω χρονοβόρας διαδικασίας.

Τα 4 Θέματα προς Συζήτηση

1. Αναθεώρηση Κανονισμού Πανορθόδοξης Συνόδου — κατάργηση ομοφωνίας, απλοποίηση διαδικασίας
2. Το Ουκρανικό Ζήτημα — Η νομοκανονική διάσταση: Το περιβόητο «Ουκρανικό Ζήτημα» συνιστά μία μεγάλη «νομοκανονική» παρεξήγηση. Το Γράμμα Εκδόσεως του 1686 του τότε Οικουμενικού Πατριάρχη Διονυσίου Δ' του Μουσελίμη, το οποίο επικαλείται τόσο το Οικουμενικό Πατριαρχείο όσο και το Πατριαρχείο Ρωσίας, ως τέτοιο (δηλαδή Γράμμα Εκδόσεως) δεν μεταβιβάζει κανονική δικαιοδοσία αλλά μόνον εκχωρεί προσωρινώς και για συγκεκριμένη περίπτωση δικαίωμα χειροτονίας.
3. Ενορίες Ρωσίας στην Αλεξάνδρεια — κανονικό παράπτωμα εισπηδήσεως
4. Αυτοκεφαλία Σκοπίων από Σερβία — αμφισβήτηση του δικαιώματος του Οικουμενικού Πατριαρχείου

Πώς Συγκαλείται

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχει το δικαίωμα (όχι υποχρέωση, λόγω έκτακτου χαρακτήρα). Αν δεν πράξει, οι Εκκλησίες μπορούν με έγγραφο αίτημα να καταστήσουν υποχρεωτική τη σύγκληση.

Το Δίλημμα

Χωρίς άμεση σύγκληση Συνόδου, η διάσταση απόψεων θα μετατραπεί σε αγεφύρωτο χάσμα. Οι θεσμοί υπάρχουν — το ερώτημα είναι αν θα λειτουργήσουν.

-----------------------------------------------------------------------

 

ΣΧΟΛΙΑ

Α.Η  σημερινή κατάσταση στην Ορθοδοξία δεν είναι μια απλή «διαφορά απόψεων»(όπως γράφει ο κ.Β) , αλλά μια βαθιά και πραγματική ρήξη. Όταν Εκκλησίες δεν συλλειτουργούν, δεν μνημονεύουν η μία την άλλη και έχουν διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία, αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί απλή διαφωνία. Στην πράξη σημαίνει ότι η ενότητα έχει τραυματιστεί σοβαρά. Άρα, ο όρος «διάσταση απόψεων» εμφανίζεται ως υποβάθμιση της πραγματικής κατάστασης.

Β. Παραδοσιακά, στα μεγάλα πανορθόδοξα θέματα επιδιώκεται ομοφωνία, δηλαδή συμφωνία όλων των Τοπικών Εκκλησιών. Η πρόταση να αντικατασταθεί η ομοφωνία από την πλειοψηφία παρουσιάζεται ως αλλαγή των κανόνων. Η πλειοψηφία πράγματι εφαρμόζεται σε τοπικά ζητήματα, όμως για θέματα που αφορούν όλη την Ορθοδοξία θεωρείται ότι απαιτείται καθολική συναίνεση, ώστε να διασφαλίζεται η ενότητα.

Γ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο έγγραφο του 1686, με το οποίο ρυθμίστηκε το εκκλησιαστικό καθεστώς της Ουκρανίας. Η άποψη ότι τότε δεν μεταβιβάστηκε πλήρης εκκλησιαστική εξουσία, αλλά μόνο δικαίωμα χειροτονίας ΔΕΝ ΕΥΣΤΑΘΕΙ. Αν πράγματι επρόκειτο για προσωρινή ή περιορισμένη ρύθμιση, τίθεται το ερώτημα γιατί παρέμεινε σε ισχύ για περισσότερα από τριακόσια χρόνια χωρίς αμφισβήτηση. Αν ήταν «προσωρινό», γιατί κράτησε 338 χρόνια; Αν η Κωνσταντινούπολη είχε ακόμα εξουσία, γιατί χρειάστηκε να ακυρώσει το έγγραφο 1686 το 2018; Θα μπορούσε απλά να αποφασίσει. Η ίδια η Κωνσταντινούπολη είχε πει στο παρελθόν (1758, 1767, 1770) ότι η μεταβίβαση ήταν οριστική.

Δ. Ο κ.Βαβούσκος κάνει ότι δεν βλέπει τα λάθη του Φαναρίου Μιλάει για «αντικανονικές ενέργειες» της Ρωσίας και της Σερβίας, αλλά σιωπά για το Φανάρι που  έκανε εισπήδηση σε ξένη επικράτεια (χειροτόνησε επισκόπους στην Ουκρανία χωρίς άδεια), αναγνώρισε σχισματικούς χωρίς να μετανοήσουν, αποφάσισε μόνο του το 2019, χωρίς να ρωτήσει κανέναν .

Ε. Γράφει ο κ.Βαβούσκος.: «Αν οι εκκλησίες ζητήσουν σύνοδο, ο Πατριάρχης υποχρεώνεται» .Ποιες εκκλησίες; Οι 10 που διαφωνούν ή οι 4 που συμφωνούν; Αν ο Πατριάρχης πει απλά «όχι», ποιος θα του  το επιβάλει; Το Φανάρι έχει ήδη αρνηθεί συγκλήσεις όταν δεν το βολεύει (2016, 2022).

Ζ. Το 2018-2019, το Φανάρι αποφάσισε μόνο του για την Ουκρανία. Τώρα ο Βαβούσκος λέει «ας κάνουμε σύνοδο να το συζητήσουμε». Πρώτα έκανες την παράβαση, μετά ζητάς «συζήτηση» για να τη δικαιολογήσεις; Αυτό είναι παράταση του προβλήματος, όχι λύση.

Το άρθρο  είναι προσπάθεια να σωθεί το προφίλ του Φαναρίου, όχι να λυθεί το πρόβλημα.