Ομολογία

Ε’ Μέρος: περι της Ψευτομακεδονικης Εκκλησιας του  π. Θεοδ. Ζηση.

Μετά την απόφαση αυτή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις 9 Μαΐου, που αναγνωρίζει ευχαριστιακή κοινωνία, διερωτώμασταν όλοι τι θα κάνει η Εκκλησία της Σερβίας. Κι εγώ διερωτόμουν, τώρα δεν ήρθε σε δύσκολη θέση η Εκκλησία της Σερβίας; Τι θα κάνει; Τους παρεγνώρισε ο Πατριάρχης, δεν τους έδωσε σημασία. Κι αντί αυτοί πρώτα να έρθουν σε ευχαριστιακή κοινωνία, βιάστηκε ο Βαρθολομαίος, όπως έκανε στην Ουκρανία. Μήπως θα προχωρήσει και σε Αυτοκέφαλο ο Βαρθολομαίος όπως έκανε στην Ουκρανία; Διερωτόμασταν όλοι τι θα κάνει η Εκκλησία της Σερβίας. Και λέμε θα περιμένουμε. Η Εκκλησία της Σερβίας πήρε πολύ γρήγορα απόφαση, η οποία απόφαση της Εκκλησίας της Σερβίας μπορεί να ερμηνευθεί διπλά. 

Από τη μία πλευρά μπορεί να ερμηνευθεί ότι αναγκάστηκε, πιεζόμενη και από πολιτικούς και νεοταξικούς παράγοντες από την Ευρώπη, από την Αμερική. Άλλωστε γνωρίζαμε ότι και στο Κολυμπάρι της Κρήτης δεν ήθελε να πάει η Εκκλησία της Σερβίας και τελικώς πιεσθείσα πήγε στο Κολυμπάρι της Κρήτης. Μήπως λοιπόν και τώρα την πίεσαν τόσο πολύ, ώστε αναγκάστηκε, μετά από τον δρόμο που άνοιξε το Φανάρι (κακώς, αυτή έπρεπε να ανοίξει τον δρόμο); Μήπως αναγκάστηκε λοιπόν αυτή έτσι; Τόσο γρήγορα; Κι αν αναγκάστηκε, γιατί δεν το καθυστέρησε, γιατί δεν περίμενε; Μια άλλη ερμηνεία που θα μπορούσε να δοθεί είναι ότι κατά κάποιον τρόπο υπήρξε μια διπλωματία και εκ μέρους της Εκκλησίας της Σερβίας και ενδεχομένως και μία συνεννόηση. Μέσα στην οποία συνεννόηση και διπλωματία κράτησε η Εκκλησία της Σερβίας και κάποιες αποστάσεις από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αλλά δυστυχώς κράτησε και  αποστάσεις από εμάς τους Έλληνες, οι οποίοι Έλληνες συμπαρασταθήκαμε στην Εκκλησία της Σερβίας και στην Σερβία σε πολλές περιπτώσεις, όταν την βομβάρδιζαν οι Αμερικανοί με το ΝΑΤΟ. Τόνους, τόνους, τόνους, αυτοκίνητα, αυτοκίνητα, εφόδια κουβαλούσαμε στην πληγωμένη Σερβία. Και φαίνεται πως τότε, την περίοδο εκείνη που έλεγαν πως οι μόνοι οι οποίοι μας συμπαραστάθηκαν είναι οι Έλληνες. Έλεγαν οι Σέρβοι τότε, οι μόνοι που μας συμπαραστάθηκαν είναι οι Έλληνες. Τότε δεν επέτρεπαν στους Σκοπιανούς να χρησιμοποιήσουν το όρο Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία. Όχι. Μόνον Αρχιεπισκοπή Αχρίδος, γι’ αυτό και ναυάγησαν τότε το 2002. Το 2002 που ναυάγησαν, ήταν αμέσως μετά τον πόλεμο της Σερβίας και κατά κάποιο τρόπο, συναισθηματικά δεσμευόμενοι, από την μεγάλη συμπαράσταση, που τους βοηθήσαμε στον πόλεμο που τους έκανε το ΝΑΤΟ, είπαν όχι. Θα σκεφθούμε την ευαισθησία των ελληνόφωνων, αυτό που είπε και ο καθηγητής Τρίτος, ότι το 2002 και με τον Αλβανίας, τους είπαν μην χρησιμοποιείτε τον όρο Μακεδονία, Μακεδονική Εκκλησία, γιατί θα δυσαρεστήσετε τους Έλληνες, τις ελληνόφωνες Εκκλησίες. Ε τώρα δεν το τηρούν αυτό οι Σέρβοι. Κι έτσι, και απέναντι του Οικουμενικού Πατριαρχείου θα σας πω ότι δεν το αφήνουν να κάνει ό,τι έκανε. Διότι αυτοί είναι οι οποίοι στην συνέχεια, όπως θα δούμε, δίνουν Αυτοκέφαλο κι έδωσαν Αυτοκέφαλο, κι όχι ο Βαρθολομαίος. Ο Βαρθολομαίος απλώς μετά το κοινοποίησε στις άλλες Εκκλησίες. Αλλά δυστυχώς, έκαναν απλώς μια σύσταση που δεν τηρήθηκε. Έκαναν μια σύσταση στους Σκοπιανούς, Ε συνεννοηθείτε και με τους Έλληνες και με άλλες Εκκλησίες ενώνοντας τους Βουλγάρους. Γιατί κι οι Βούλγαροι αντιδρούν.

Σας διαβάζω λοιπόν, την ανακοίνωση τώρα της Σερβίας, η οποία έγινε στις 16. 

9 Μαΐου η απόφαση του Πατριαρχείου. Σε μια εβδομάδα, ταχύτατα, και η Εκκλησία της Σερβίας:

“Έχοντας λάβει την Πράξη της Ιεράς Συνόδου των Επισκόπων της Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – Αρχιεπισκοπή Οχρίδας”, δέχονται αυτήν την ονομασία, έχοντας λάβει την Πράξη της Ιεράς Συνόδου των Επισκόπων της Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – Αρχιεπισκοπή Αχρίδος. Και δεν το κάνουν μόνο τώρα που έτσι ονομάζονταν αυτοί, αλλά και μετά  εξακολουθούν. Μετά την οποίαν αποδέχεται το γενικό αναγνωρισμένο κανονικό καθεστώς που της παραχωρήθηκε το 1959 από την Ιερά Σύνοδο των Επισκόπων της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Λέει δηλαδή τώρα, αφού έχουμε ένα πρακτικό από τους Σκοπιανούς, από την Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία, με την οποία δέχεται εκείνο το οποίο δεν δέχθηκε τότε – της προτείναμε ένα καθεστώς και δεν το δέχτηκε, τώρα όμως το δέχεται – επομένως εμείς ελευθερωνόμαστε τώρα. Και ελπίζουμε ότι η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία θα επιλύσει το κανονικό καθεστώς, το οποίο θα πρέπει να ακολουθείται από Πανορθόδοξη συναίνεση. Να λοιπόν κι ένα «καρφί» τώρα εδώ, προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, συμπαριστάμενη και προς την Μόσχα, γιατί η Εκκλησία της Σερβίας γνωρίζουμε πως είναι πολύ φιλικά διακείμενη προς τη Μόσχα. Λέει, το καθεστώς που θα προκύψει θα πρέπει να ακολουθείται από Πανορθόδοξη συναίνεση και αποδοχή αυτού του καθεστώτος, να δεχθούν το καθεστώς αυτό όλοι οι Ορθόδοξοι, Πανορθόδοξη συναίνεση. Θα το δεχθεί η Βουλγαρία; Θα το δεχθεί η Ρωσία; Θα δούμε τώρα η Ρωσία τι στάση παίρνει. Πάντως βάζει ένα «καρφί» εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου η Σερβία και λέει ότι θα επιλύσει το κανονικό καθεστώς, το οποίο θα πρέπει να ακολουθείται από Πανορθόδοξη συναίνεση. Σωστά, πρέπει όλοι να συμφωνήσουν, όλες οι Εκκλησίες. Αποφασίσαμε λοιπόν με ευγνωμοσύνη στον Κύριο και με χαρά, η Σύνοδος χαιρετίζει την αποδοχή του γενικά αναγνωρισμένου καθεστώτος, που είναι το καθεστώς της ευρύτερης δυνατής αυτονομίας, δηλαδή της πλήρους εσωτερικής ανεξαρτησίας. Εμείς χαιρετίζουμε το ότι δέχεστε τώρα οι Σκοπιανοί, αυτό που σας δώσαμε τότε και δεν το δεχθήκατε και κάνατε σχίσμα. Εφόσον αυτό εξάλειψε τους λόγους της διακοπής της λειτουργικής και κανονικής κοινωνίας που προκλήθηκε από την μονομερή ανακήρυξη του Αυτοκεφάλου το ’67, τώρα λοιπόν αφού το δέχεστε εκείνο το καθεστώς, θεωρούμε πως η μονομερής σας ανακήρυξη του Αυτοκεφάλου απορρίπτεται και από εσάς και καθιερώνεται μια πλήρης λειτουργική και κανονική κοινωνία. Αφού λοιπόν δέχεστε να ενταχθείτε ξανά στην Σερβική Εκκλησία και να μην είστε Αυτοκέφαλοι, όπως μόνοι σας με το κεφάλι σας αποφασίσατε, εμείς σας δεχόμαστε σε λειτουργική και κανονική κοινωνία. Γιατί δεν το κάνατε αυτό πρώτοι, πριν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο κι αφήσατε τον Βαρθολομαίο να προηγηθεί; Εσείς έπρεπε να δεχθείτε, αφού έγιναν όλα αυτά και απέρριψαν το Αυτοκέφαλο το σχισματικό, έπρεπε εσείς πρώτοι να προχωρήσετε σε ευχαριστιακή κοινωνία. Με την εγκαθίδρυση ενότητας και υπό τις προϋποθέσεις ισχύος της κανονικής τάξης σε ολόκληρη την επικράτεια της Σερβικής Εκκλησίας, ο διάλογος για το μέλλον και το τελικό καθεστώς των Επισκοπών στη Βόρεια Μακεδονία είναι όχι μόνο δυνατός, αλλά σκόπιμος, θεμιτός και ρεαλιστικός. Θα δούμε λοιπόν πώς θα τα ρυθμίσουμε. Στον διάλογο για το μελλοντικό και ενδεχομένως τελικό κανονικό καθεστώς τους, η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία θα καθοδηγείται μόνο και αποκλειστικά από εκκλησιολογικές και ποιμαντικές αρχές, χωρίς να ενδιαφέρεται για γεωπολιτικά, εκκλησιαστικά, πολιτικά και άλλα δοσμένα ή για μονομερείς πρωτοβουλίες, που δεν υπόκεινται σε επιρροή ή πίεση κανενός. Εμείς λέει ό,τι θα αποφασίσουμε θα το κάνουμε με εκκλησιαστικά κριτήρια και όχι υποχωρώντας σε πιέσεις εδώ κι εκεί. Κι εδώ επίσης η Σερβική Εκκλησία πάλι έχει ένα «καρφί» για το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων δεν προτίθεται να εξαρτήσει την νέα αδελφή Εκκλησία με περιοριστικές ρήτρες σχετικά με το εύρος δικαιοδοσίας της στην πατρίδα και στην διασπορά. 

Στην απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, δεν σας το διάβασα, έλεγε ότι η δικαιοδοσία αυτής της νέας Εκκλησίας θα ισχύει μόνον εντός των ορίων της επικρατείας του κράτους της Βορείου Μακεδονίας. Δηλαδή, να μην έχετε αλυτρωτικές βλέψεις, όπως έχουνε το κράτος σας και θέλετε την δικαιοδοσία σας να την επεκτείνετε και στην Κορυτσά, και στην Καστοριά, και στα Γιαννιτσά, και στην Βέροια, και στη Νάουσα. Μακεδονία είστε μόνο μέσα στο κράτος, έλεγε το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Εδώ η Εκκλησία της Σερβίας λέει: “Εμείς δεν θα τους βάλουμε περιοριστικούς όρους, ρήτρες σχετικά με το εύρος της δικαιοδοσίας της στην πατρίδα και στην διασπορά, μετά την επίλυση του καθεστώτος της”, με τη σύσταση να επιλύσει το ζήτημα της επίσημης ονομασίας της με αδελφικό διάλογο με τις Ελληνικές και άλλες τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες. 

Αυτό είναι η αγνωμοσύνη των Σέρβων για μας. Κάνουμε μια απλή σύσταση, ότι εμείς θα προχωρήσουμε στην αναγνώριση και στο Αυτοκέφαλο καθεστώς, αλλά με τη σύσταση: “η ονομασία σας να προκύψει από αδελφικό διάλογο με τις Ελληνικές και με τις άλλες τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες”. Δεν ονομάζουν καν τις βουλγαρικές, λέει, με τις άλλες τοπικές. Αλλά έγινε αυτό; Έγινε διάλογος κι εμείς δεχθήκαμε να ονομάζονται Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία και Αχρίδος; Αυτή συνιστά ότι το ζήτημα της επίσημης ονομασίας να προκύψει από διάλογο με τις ελληνικές, δεν έγινε αυτός ο διάλογος. Κι εντούτοις βιάστηκε πάλι η Εκκλησία της Σερβίας, αφήνοντας κι εμάς μετέωρους, ελπίζοντας πως θα είχαν κι αυτοί ευαισθησία για την δική μας την ευαισθησία, όπως έχουμε εμείς ευαισθησία κι είχαμε ευαισθησία, όταν τους πολεμούσε το ΝΑΤΟ. Μας άφησε κι εμάς στα κρύα του λουτρού. 

Κι έχω εδώ διάφορες κρίσεις για τις αποφάσεις αυτές, και του Πατριαρχείου και των άλλων. Είναι μεγάλες, δεν θα τις διαβάσω όλες. Πάντως θα σας πω ότι δεν αρκέστηκε η Εκκλησία της Σερβίας στο να δεχθεί κι αυτή σε ευχαριστιακή κοινωνία τους δικούς της, ως Μητέρα Εκκλησία, αλλά προχθές, στις 24 του μηνός, παρουσία πλήθους πιστών, ο Πατριάρχης Σερβίας, που συλλειτούργησε με τον Επίσκοπο των σχισματικών, τον Αρχιεπίσκοπο τον Στέφανο, ανακοίνωσε μετά το πέρας. Λέει:

Μετά το πέρας της θείας Λειτουργίας, ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Σερβίας στην ομιλία του ανακοίνωσε ότι η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας – εγώ όταν το άκουσα, ότι μου είπε ο πατήρ Σεραφείμ, “πάτερ μου, λέει έχουμε δυστυχώς ακόμη και αναγνώριση Αυτοκεφάλου”, και λέω πότε έγινε κιόλας; Δηλαδή τους δεχθήκαμε σε ευχαριστιακή κοινωνία και αμέσως αναγνωρίσαμε και Αυτοκέφαλο; Πότε έγινε αυτό; Πότε έκανε Σύνοδο ο Πορφύριος και αναγνώρισε και Αυτοκέφαλο στην Εκκλησία; Το είχε κάνει ήδη, πριν συλλειτουργήσει με τον Πορφύριο, είχε πάρει απόφαση η Ιεραρχία της Σερβικής Εκκλησίας. Τι απόφαση; Ανταποκρίθηκε στο ομόφωνο αίτημά της, της λεγόμενης Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – Αρχιεπισκοπής Αχρίδος και αναγνώρισε το καθεστώς Αυτοκεφαλίας. Αναγνώρισε λοιπόν στα γρήγορα η Σερβική Εκκλησία καθεστώς Αυτοκεφαλίας, χωρίς συνεννόηση με Ελλάδα και με όλα αυτά και τα λοιπά. Και λέει ο Πατριάρχης Πορφύριος της Σερβίας:

“Πριν από λίγο είδα την χαρά και την αγάπη στα μάτια όλων σας. Νιώθω μια υποχρέωση και ένα καθήκον τόσο για εμένα, όσο και για τους Ιεράρχες της Εκκλησίας της Σερβίας, κι αυτό σημαίνει ότι ξεπεράσαμε τον πειρασμό κι είμαστε πλέον ένα. Τώρα θα ήθελα να σας μεταφέρω μία χαρμόσυνη είδηση. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Σερβίας ανταποκρίθηκε στο αίτημα της Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – Αρχιεπισκοπής Αχρίδος και αποφάσισε ομόφωνα να αναγνωρίσει το καθεστώς Αυτοκεφαλίας”, είπε ο Πορφύριος. Προχώρησε λοιπόν πολύ γρήγορα. Νωρίτερα είχαν συλλειτουργήσει και επάνω στο Βελιγράδι, λίγες μέρες ενωρίτερα. Και στο τέλος λέει ότι η Ιεραρχία της Σερβικής Εκκλησίας εξουσιοδότησε την Ιερά Σύνοδο να συνεργαστεί (ονομάζει πλέον) με την Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία – Αρχιεπισκοπή Αχρίδος, να επεξεργαστεί τις τεχνικές λεπτομέρειες και έπειτα θα ανακοινωθεί χαρμόσυνα απόφαση με το κατάλληλο κείμενο της Αυτοκεφαλίας και θα ενημερωθούν και θα καλεστούν οι υπόλοιπες τοπικές Εκκλησίες να δεχθούν την απόφαση. Προφανώς αυτή η απόφαση της Εκκλησίας θα σταλεί μετά στον Οικουμενικό Πατριάρχη που συντονίζει, κι ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα ανακοινώσει αυτή την απόφαση και στις άλλες Εκκλησίες.