Η Χρυσοστομική Εκκλησιολογία έναντι των Οικουμενιστικών Παρερμηνειών.

 

Έρευνα; Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

 

1,Εισαγωγικά.

Στη σύγχρονη εκκλησιαστική αρθρογραφία γύρω από τον Οικουμενισμό και την αποτείχιση (15ος Κανόνας), συνηθίζεται η επιλεκτική χρήση αποσπασμάτων του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, εκτός συγκειμένου, με στόχο την επιβολή τυφλής υπακοής στη διοικούσα ιεραρχία και την καταδίκη της διακοπής μνημοσύνου. Στο άρθρο μας αποδομούνται αυτές οι συμβιβαστικές παρερμηνείες, αντιπαραβάλλοντας την αυθεντική αγιοπατερική ερμηνεία, τη συνοδική πράξη και τη διαχρονική συμφωνία των Αγίων Πατέρων.

 

2. Ανασκευή του Ψευδο-Αποφθέγματος «Μετά της Εκκλησίας, έστω και πλανωμένης»

Η Οικουμενιστική Θέση

Στη σύγχρονη οικουμενιστική  επιχειρηματολογία προβάλλεται εντόνως η φράση:

«κρεῖττον πλανώμενος μετὰ τῆς Ἐκκλησίας παρὰ ὀρθοτομῶν ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας» ή η παραλλαγή «καὶ λάθος ἀκόμη νὰ κάνει ἡ Ἐκκλησία, νὰ ἀκολουθοῦμε τὸ λάθος καὶ ὄχι τὴν κατὰ τὴ γνώμη μας ἀκρίβεια».

 

Υποστηρίζεται ότι ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος δίδαξε δήθεν την υποχρέωση των πιστών να ακολουθούν τις επιλογές της Ιεραρχίας ακόμη κι αν αυτές συνεπάγονται πλάνη.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Η επίκληση του Ιερού Χρυσοστόμου για τη δικαιολόγηση της συμπόρευσης με τη δογματική πλάνη συνιστά ευθεία παραποίηση του πατερικού κειμένου.

Το επίμαχο χωρίο προέρχεται από τον 3ο Λόγο του Χρυσοστόμου «Κατά Ιουδαίων» (Εἰς τοὺς τὰ πρῶτα Πάσχα νηστεύοντας). Αφορμή για την ομιλία στάθηκε η στάση των Τεσσαρασκαιδεκατιτών, οι οποίοι αρνούνταν να συμμορφωθούν με την απόφαση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας (325 μ.Χ.) για τον κοινό συνεορτασμό του Πάσχα, επιμένοντας να εορτάζουν μαζί με τους Ιουδαίους στις 14 Νισάν.

Ο Χρυσόστομος υπογραμμίζει ότι ο υπολογισμός της ημερομηνίας του Πάσχα είναι θέμα εκκλησιαστικής τάξεως, ειρήνης και εορτολογικού τυπικού, και όχι δόγμα πίστεως. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρει:

«Εἰ γὰρ καὶ ἐσφάλλετο ἡ Ἐκκλησία, οὐ τοσοῦτον κατόρθωμα ἀπὸ τῆς τῶν χρόνων ἀκριβείας ἦν, ὅσον ἔγκλημα ἀπὸ τῆς διαιρέσεως καὶ τοῦ σχίσματος τούτου».

Δηλαδή, ακόμη κι αν η Εκκλησία είχε κάνει κάποιο υπολογιστικό σφάλμα στον προσδιορισμό του χρόνου της εορτής, η επιμονή στην ατομική ημερολογιακή «ακρίβεια» δεν προσφέρει τόση ωφέλεια όσο μεγάλη ζημία και έγκλημα προκαλεί η διάσπαση της εκκλησιαστικής κοινωνίας.

Ο Ιερός Χρυσόστομος ουδέποτε δέχθηκε ότι η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού μπορεί να πλανηθεί σε θέματα Δόγματος και Πίστεως. Η Εκκλησία είναι «στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας» (Α΄ Τιμ. 3:15). Όπως επισημαίνει η ορθόδοξη εκκλησιολογία, η Εκκλησία δεν πλανάται ποτέ. Μπορεί να πλανηθούν Πατριάρχες, Επίσκοποι, Σύνοδοι ή ολόκληρη η Διοικούσα Ιεραρχία, αλλά όχι η Εκκλησία.

Στην περίπτωση αυτή, «μετά της Εκκλησίας» παραμένει εκείνος που κρατεί την Πατερική Αλήθεια και αρνείται να ακολουθήσει τους πλανωμένους ποιμένες, ενώ όποιος συμπορεύεται με την κακοδοξία αποκόπτεται στην πραγματικότητα από το Σώμα του Χριστού.

---

3. Η Παρερμηνεία του «Οὐ δύναται ἡ Ἐκκλησία ἄνευ ἐπισκόπου εἶναι» και το Σχίσμα των Ιωαννιτών

Η Οικουμενιστική Θέση.

Προβάλλεται η σύσταση που έδωσε ο Χρυσόστομος προς τους 40 συνεπισκόπους του και τις διακόνισσες λίγο πριν την απομάκρυνσή του από τον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως, ισχυριζόμενοι ότι ο Άγιος απαγόρευσε τη διακοπή κοινωνίας λέγοντας ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να μείνει «ανεπίσκοπος».

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Η αρχική παράκληση του Χρυσοστόμου προς τους επισκόπους να επιδείξουν υπομονή και να μην εγκαταλείψουν τους ναούς αφορούσε προσωπική αδικία, αντικανονική δίκη και διοικητικό διωγμό από τη ληστρική Σύνοδο επί Δρυν (403 μ.Χ.), και όχι κήρυξη δογματικής αιρέσεως.

Όταν οι αντικανονικοί διάδοχοι του Χρυσοστόμου (Αρσάκιος και Αττικός) εδραίωσαν την παρανομία με την κάλυψη της πολιτικής εξουσίας και εξαπέλυσαν άγριους διωγμούς, το υγιαίνον πλήρωμα (κλήρος και λαός, αποκαλούμενοι «Ιωαννίτες») διέκοψε αμέσως κάθε εκκλησιαστική κοινωνία μαζί τους.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μέσα από τις επιστολές του από την εξορία του στην Κουκουσό, επαινούσε και δικαίωνε απόλυτα τους Ιωαννίτες, χαρακτηρίζοντάς τους «κατὰ πρόθεση μάρτυρες» επειδή αρνήθηκαν να κοινωνήσουν με τους προβατόσχημους λύκους και σφετεριστές του θρόνου.

Η φράση ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς επίσκοπο ισχύει ασφαλώς για τον Ορθόδοξο και κανονικό επίσκοπο. Σε περιόδους εκκλησιαστικής αποστασίας και κακοδοξίας, τη διαποίμανση του ποιμνίου αναλαμβάνει ο ίδιος ο Χριστός, ο Οποίος καθιστά τα πρόβατα ποιμένες και περιφρουρεί το υγιαίνον πλήρωμα.

4. Η Διαστολή «Πίστεως Ένεκεν» και «Βίου Ένεκεν» στην Εκκλησιαστική Υπακοή

Η Οικουμενιστική Θέση

Χρησιμοποιούνται οι ομιλίες του Χρυσοστόμου περί υπακοής στους επισκόπους για να επιβληθεί η τυφλή υποταγή του ποιμνίου ακόμη κι όταν οι προεστώτες συνδιαλέγονται ή συμπροσεύχονται με ετεροδόξους.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Ερμηνεύοντας το αποστολικό χωρίο «Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε» (Εβρ. 13:17), ο Ιερός Χρυσόστομος θέτει τη θεμελιώδη διάκριση. Ο πιστός πρέπει να μην περιεργάζεται τα αμαρτήματα του ποιμένα ούτε να αποσχίζεται, διότι η Χάρις του Αγίου Πνεύματος ενεργεί στα Μυστήρια δια των χειρών ακόμη και αναξίων λειτουργών.

Αν όμως ο επίσκοπος κατέχει «δόγμα διεστραμμένον», ο Χρυσόστομος προστάζει κατηγορηματικά: «Φεῦγε αὐτὸν καὶ παραίτησαι, μὴ μόνον ἂν ἄνθρωπος ᾖ, ἀλλὰ κἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ κατιών».

Στα θέματα της Πίστεως δεν χωρεί ούτε συγκατάβαση ούτε επίκληση «αγάπης». Όπως διακηρύσσει: «Μηδὲν νόθον δόγμα τῇ τῆς ἀγάπης προσχήματι παραδέχεσθε».

---

5. Ορισμός του Εκκλησιαστικού Σχίσματος και ο Υπαίτιος της Διασπάσεως

Η Οικουμενιστική Θέση

Επικαλούνται τη χρυσοστομική ρήση «τοῦ εἰς αἵρεσιν ἐμπεσεῖν τὸ τὴν Ἐκκλησίαν σχίσαι οὐκ ἔλαττόν ἐστι κακόν» (Ομιλία 11 Εἰς Ἐφεσίους), προκειμένου να κατηγορήσουν όσους αποτειχίζονται από την αίρεση ότι διαπράττουν σχίσμα.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Σύμφωνα με  τον Ιερό Χρυσόστομο, σε κατάσταση σχίσματος βρίσκονται όσοι περιφρονούν την κανονική τάξη και εισάγουν αλλότριες διδασκαλίες —ακόμη κι αν κατέχουν θεσμικά τους επισκοπικούς θρόνους με την κάλυψη της πολιτικής εξουσίας.

Ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου επιβεβαιώνει απόλυτα τη χρυσοστομική αυτή αρχή, ορίζοντας ότι οι αποτειχιζόμενοι προ συνοδικής διαγνώσεως δι' αίρεσιν «οὐ σχίσματι τὴν ἕνωσιν τῆς Ἐκκλησίας κατέτεμον, ἀλλὰ σχισμάτων καὶ μερισμῶν τὴν Ἐκκλησίαν ἐσπούδασαν ρύσασθαι».

Ερμηνεύοντας την προς Εφεσίους Επιστολή, ο Χρυσόστομος εξηγεί ότι το Σώμα της Εκκλησίας δεν διασπάται στην ουσία του, αλλά υφίσταται «διαίρεσις ἀπὸ τοῦ σώματος» από εκείνους που τολμούν ανήκουστες παρανομίες πάνω στην Πίστη. Ο κακόδοξος επίσκοπος αποκόπτει τον εαυτό του από την Αληθινή Κεφαλή (τον Χριστό) και καθίσταται υπαίτιος του σχίσματος.

---

6. Η Διδασκαλία «Διά πάντων ενεργεί ο Θεός» και ο Πνευματικός Συμμολυσμός

Η Οικουμενιστική Θέση.

Επικαλούνται τη διδασκαλία του Χρυσοστόμου ότι ο Θεός ενεργεί στα Μυστήρια ακόμη και δια των αναξίων (όπως ενήργησε δια του Βαλαάμ ή του Ιούδα), ισχυριζόμενοι ότι η συμμετοχή στα Μυστήρια αιρετιζόντων επισκόπων είναι ακίνδυνη.

Η Αυθεντική Χρυσοστομική Διδασκαλία

Όπως αποδεικνύει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης αναλύοντας τη χρυσοστομική γραμματεία, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διακήρυξε με «μεγάλη και πολλή φωνή»:

«Ἐχθροὺς γὰρ τοῦ Θεοῦ ὁ Χρυσόστομος οὐ μόνον τοὺς αἱρετικούς, ἀλλὰ καὶ τοὺς τοῖς τοιούτοις κοινωνοῦντας, μεγάλῃ καὶ πολλῇ τῇ φωνῇ ἀπεφήνατο».

Ο Χρυσόστομος δίδαξε ότι η «εν γνώσει» εκκλησιαστική κοινωνία με ακατάκριτους κακοδόξους μεταδίδει τον πνευματικό συμμολυσμό. Ο ορθόδοξος στο φρόνημα που κοινωνεί ή μνημονεύει αιρετίζοντα επίσκοπο καθίσταται μέτοχος της ασεβείας του και η Θεία Μετάληψη μετατρέπεται γι' αυτόν σε κρίμα και κατάκριμα.

8. Συμπεράσματα

Η χρυσοστομική εκκλησιολογία αποτελεί αδιάψευστη πυξίδα κανονικής ακρίβειας και ορθοδόξου ομολογίας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος:

1. Απέρριψε κατηγορηματικά κάθε «ψευδο-ειρήνη» και «αγάπη» που θυσιάζει τη Δογματική Αλήθεια.
2. Επέβαλε την άμεση ακοινωνία και αποτείχιση από ποιμένες που διδάσκουν κακοδοξίες.
3. Δικαίωσε ιστορικά το ορθόδοξο πλήρωμα (τους «Ιωαννίτες») που αρνήθηκε να υποταχθεί σε αντικανονικούς και κακόδοξους εκκλησιαστικούς ηγέτες.

Επομένως, οι απόπειρες οικουμενιστικής αξιοποίησης των κειμένων του συνιστούν διαστρέβλωση της πατερικής αλήθειας και ακυρώνονται πλήρως από το σύνολο του έργου και της βιοτής του Ιερού Χρυσοστόμου.