Μια αξιόλογη διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Πότε η αποτείχιση διολισθαίνει σε παρασυναγωγή και σχίσμα». ΔΕΥΤΕ ΔΙΑΛΕΧΘΩΜΕΝ(Γ).

 

MEΡΟΣ Γ

ΣΧΟΛΙΟ. Δημήτριος Χατζηνικολάου

Πάτερ Δημήτριε, μπερδεύετε αὐτό πού ἔγραψα (ὅτι δέν εἶναι κανονικοί ἐπίσκοποι οἱ Οἰκουμενισταί) μέ πολλά ἄλλα θέματα, πού ἐγώ οὐδέποτε ἀρνήθηκα (ὅπως π.χ. τό ἐνυπόστατον τῆς ἱερωσύνης τῶν μή κεκριμένων αἱρετικῶν καί ἡ ἐγκυρότης τῶν μυστηρίων πού αὐτοί τελοῦν, χάριν τῆς σωτηρίας τῶν ἁπλοϊκῶν, μέχρις ὅτου καθαιρεθοῦν). Ἐπ' αὐτῶν πού διαφωνοῦμε γράφετε:

1. «Πότε ισχυρίστηκα ότι οι ψευδοεπίσκοποι και ψευδιδιδάσκαλοι είναι ΚΑΝΟΝΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;»
Ἀπάντησις: Καί ὅμως, αὐτό ἰσχυρίζεσθε, ἐφόσον τούς ἀναγνωρίζετε ὡς «ἐπισκόπους» μέ «διοικητικήν και ποιμαντικήν εξουσίαν» στά ὅρια τῆς «δικαιοδοσίας» των, ὅτι δέν «απογυμνώνεται ο ακατάκριτος αιρετικός αυτόματα και από τη θεσμική/κανονική ιδιότητα του επισκόπου προ της συνοδικής δίκης» κ.λπ. Ἐφόσον λοιπόν κατ' ἐσᾶς δέν ἀπογυμνώνεται ὁ ψευδεπίσκοπος ἀπό τήν «θεσμική/κανονική ιδιότητα του επισκόπου»,
ἕπεται ὅτι ὅποιος «παραβιάζει» τά ὅρια τῆς «δικαιοδοσίας» του, σύμφωνα μέ τούς ἱ. Κανόνας πού παραθέτετε -- οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἀναφέρονται εἰς ἀληθινούς Ἐπισκόπους καί ὄχι εἰς ψευδεπισκόπους -- «σφετερίζεται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Εκκλησίας και ασκεί 'υπερ-μητροπολιτική' εξουσία»!!! Ἐάν ἴσχυαν αὐτά, πάτερ μου, τότε οἱ Ἅγιοι πού τελοῦσαν «παρά κανόνας» καί «παρ' ἐνορίαν» χειροτονίες ἐντός τῆς «δικαιοδοσίας» τοῦ ψευδεπισκόπου διέπραττον τό ἀδίκημα τῆς εἰσπηδήσεως!!! Ὅπως τονίζει ὁ Δοσίθεος, ὅμως, «Οὐ μήν ὁ Κανών ἐμποδίζει καί τά οἰκονομικῶς καί ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐκκλησίας γινόμενα» (καί πάλιν σᾶς παραπέμπω στο προαναφερθέν ἄρθρον μου).

2. Γιατί περιορίζετε ΑΥΘΑΙΡΕΤΩΣ τήν ἐφαρμογήν τοῦ χωρίου «ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται» (Ἑβρ. 7:12) στό θέμα τῆς ἀποτειχίσεως; Καί τί οὐσιαστικόν προσθέτουν τά ἐπιπλέον πού γράψατε εἰς συνάφειαν μέ αὐτό τό χωρίον εἰς τήν προσπάθειάν σας ν' ἀποδομήσετε τό ἐπιχείρημά μου; Ἀπολύτως τίποτε! Ὁπότε, ΓΙΑΤΙ τά γράψατε;

3. Μ' ἐρωτᾶτε: «Εσείς σήμερα πιστεύετε η όχι ότι στην παγκόσμια ορθοδοξία υπάρχουν ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;»
Ἀπάντησις: Δέν γνωρίζω κανένα, ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν. Γιατί τό ρωτᾶτε αὐτό;

4. Γράφετε: «Η κατηγορία περί «Θεοδωροπουλείου» γραμμής ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ ΚΑΙ ΔΕΝ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΜΟΥ αλλά είναι δικό σου συμπέρασμα ... ΑΥΤΑ ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΤΑ ΕΓΡΑΨΑ;»
Ἀπάντησις: Δέν εἶπα ὅτι τά γράψατε ἔτσι «ἀτόφια», ἀλλ' ὅτι τά γραφόμενά σας ΘΥΜΙΖΟΥΝ τήν (αἱρετικήν) Θεοδωροπούλειον ἐκκλησιολογίαν. Καί ἐπιμένω σ' αὐτό.

5. Αὐτά πού γράφετε γιά τόν Ἅγιον Θεόδωρον Στουδίτην δέν νομίζω ὅτι ἀναιροῦν κάτι ἀπό αὐτά πού ἔγραψα. Δέν μοῦ εἶναι γνωστόν εἰς ποίαν αἵρεσιν ἀναφέρονται (τήν «μοιχιανικήν» ἤ τήν εἰκονομαχικήν;), εἰς ποίαν ἔκτασιν ἦτο τότε διαδεδομένη αὐτή ἡ αἵρεσις κ.λπ., ἄρα δέν γνωρίζω ἄν οἱ συμβουλές του μποροῦν νά ἐφαρμοσθοῦν κατά γράμμα εἰς τήν σημερινήν παναίρεσιν τοῦ Οἰκουμενισμοῦ/Πανθρησκείαν, ὅπου ὅλοι (; ) οἱ ἀνά τήν Οἰκουμένην ἐπισκοπικοί θρόνοι εἶναι κατειλημμένοι ἀπό ψευδεπισκόπους. Ἐνῷ τά παραδείγματα τῶν «παρά κανόνας» καί «παρ' ἐνορίαν» πράξεων τῶν Ἁγίων πού ἐπικαλοῦμαι ἀναφέρονται στήν ἐποχήν ὅπου ἐπεκράτει σχεδόν παντοῦ ἡ αἵρεσις τοῦ Ἀρείου, ὁπότε οἱ συγκρίσεις πού κάμνω εἶναι εὔλογες.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ.fdathanasiou
Κύριε Δ.Χ συνεχίζετε να επιμένετε στην αλλοίωση των γραπτών μου φτιάχνοντας ένα μοντέλο αποτείχισης με βάση την δική σας λογική και όχι των ιερών κανόνων. Υπενθυμίζω ότι η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΠΟΤΕΙΧΙΣΗ είναι ΙΕΡΟΚΑΝΟΝΙΚΗ δηλ.σέβεται και εφαρμόζει τους ιερούς κανόνες. Το ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΑΥΤΟΙ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΙΣΧΥΕΙ δεν θα αποφασίσει κάθε λαϊκός ή κληρικός κατά βούληση αλλά ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ. Εσείς πήρατε αρμοδιότητες Συνόδου και αποφασίσατε ότι δεν ισχύουν γιατί τους επισκοπικούς θρόνους κατέχουν αιρετικοί μεν αλλά ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΙΖΕΣΘΕ ΟΤΙ ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΤΙΠΟΤΑ. ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΑΡΑΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ;
Η Θεμελιώδης Διάκριση: Επίσκοπος και Πρεσβύτερος.
Το επιχείρημα ότι "αν ίσχυαν αυτά, τότε οι Άγιοι (Μ. Αθανασιος, Ι. Χρυσόστομος, Ευσέβιος Σαμοσάτων) που ενεργούσαν 'παρ' ενορίαν' θα διέπρατταν εισπήδηση" παραβλέπει μια ουσιώδη εκκλησιολογική διαφορά:
Οι Άγιοι Πατέρες ενήργησαν ως ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ. Ο Μέγας Αθανάσιος, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Άγιος Ευσέβιος Σαμοσάτων κατείχαν το πλήρωμα της Αρχιερωσύνης (τριπλό αξίωμα). Ως επίσκοποι της Καθολικής Εκκλησίας, σε περιόδους κατάρρευσης λόγω της Αρειανικής αιρέσεως, είχαν τη θεία εξουσία και το καθήκον να ασκήσουν έκτακτη επισκοπική κηδεμονία για να χειροτονήσουν ορθοδόξους επισκόπους και ιερείς, ώστε να μην μείνει το ποίμνιο χωρίς ποιμένες.
Ο Πρεσβύτερος ΔΕΝ είναι Επίσκοπος. Ο πρεσβύτερος δεν κατέχει το αρχιερατικό αξίωμα, δεν χειροτονεί, ούτε διαθέτει αυτοτελή ή «υπερ-μητροπολιτική» εξουσία. Όταν ένας πρεσβύτερος αποφασίζει μόνος του να αγνοήσει τα γεωγραφικά όρια, να εισέρχεται σε αλλότριες Μητροπόλεις και να τελεί ακολουθίες σε παράλληλες συνάξεις, δεν ενεργεί ως Μέγας Αθανάσιος, αλλά σφετερίζεται την επισκοπική εξουσία και υποπίπτει στα κανονικά παραπτώματα της εισπήδησης (35ος Αποστολικός Κανόνας) και της συστάσεως παρασυναγωγής (31ος Αποστολικός, 6ος Γάγγρα).
Τι Εννοεί ο Πατριάρχης Δοσίθεος με την «Εκκλησιαστική Οικονομία»
Η αναφορά του Πατριάρχου Δοσιθέου Ιεροσολύμων («Οὐ μήν ὁ Κανών ἐμποδίζει καί τά οἰκονομικῶς καί ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐκκλησίας γινόμενα») ερμηνεύεται αυστηρά εντός των πατερικών πλαισίων.
Η Οικονομία είναι Αρμοδιότητα Επισκόπων και Συνόδων. Όπως ορίζει ο Μέγας Φώτιος, ο Άγιος Ευλόγιος Αλεξανδρείας και ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, η εκκλησιαστική οικονομία είναι θεσμική συγκατάβαση που ασκείται αποκλειστικά από τους «οικονόμους των του Θεού μυστηρίων» (δηλαδή Επισκόπους και Συνόδους).
Ο Ιερέας δεν Νομοθετεί Οικονομία. Ο μεμονωμένος ιερέας δεν έχει δικαίωμα να αυτοαναγορεύεται σε «κριτή των κανόνων» και να εφαρμόζει ατομικές «οικονομίες» καταργώντας τα διοικητικά όρια. Όπως προειδοποιεί ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, όταν η οικονομία ασκείται αυθαίρετα εκτός των εκκλησιαστικών θεσμών, «αντί οικονομίας παράβασιν τελέσας» και καταντά «εν παρανομία και ψεύδει το καθόλου».

Η Θεσμική Υπόσταση του «Ψευδεπισκόπου» προ της Συνοδικής Καθαιρέσεως
Ο χαρακτηρισμός «ψευδεπίσκοπος και ψευδοδιδάσκαλος» στον 15ο Ιερό Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου αποδίδεται στον κηρύσσοντα αίρεση διότι διδάσκει ψευδή διδασκαλία. Δεν σημαίνει όμως ότι απογυμνώθηκε αυτόματα από το ενυπόστατο της ιερωσύνης του προ της Συνόδου για το οποίο ΣΥΜΦΩΝΕΙΤΕ ΜΕΝ,  ΔΕΝ ΜΑΣ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΤΕ ΟΜΩΣ ΤΙΣ ΑΡΜΟΣΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΕ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ.
Ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου θεσπίστηκε ακριβώς για να δώσει τη νόμιμη και ασφαλή διέξοδο στο πλήρωμα. Επιτρέπει (και καθιστά σωτηριολογικά υποχρεωτική) τη διακοπή μνημοσύνου και εκκλησιαστικής κοινωνίας («αυτόν αποτειχίζει») από τον αιρετίζοντα επίσκοπο, για να μην μολυνθεί ο πιστός από την αίρεση («ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω»).
Δεν επιτρέπει τη δημιουργία παράλληλων αυτόνομων δικαιοδοσιών, την αυθαίρετη μετακίνηση ιερέων σε ξένες Μητροπόλεις και τη συγκρότηση παρασυναγωγών.
Η πατερική αποτείχιση είναι τείχος οχύρωσης εν αναμονή Συνόδου. Προστατεύει τον πιστό από τον πνευματικό συμμολυσμό της αιρέσεως, χωρίς να διολισθαίνει στην εκκλησιαστική αναρχία.
Η εφαρμογή του παύλειου λόγου «μετατιθεμένης γὰρ τῆς ἱερωσύνης, ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται» (Εβρ. 7:12) στο θέμα της αποτείχισης δεν περιορίζεται αυθαιρέτως, αλλά οριοθετείται με βάση την αγιοπατερική ερμηνεία και το Κανονικό Δίκαιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Τα ουσιαστικά στοιχεία που προκύπτουν από αυτή τη θεολογική συνάφεια εξηγούνται αναλυτικά παρακάτω:
1. Ποια είναι η πραγματική «ανάγκη» και ποια η «μετάθεσις νόμου»
 Στο πλαίσιο των εκκλησιαστικών κρίσεων (όπως μετά τη Σύνοδο της Κρήτης), η «ανάγκη» είναι σωτηριολογική. Συνίσταται στην άμεση ανάγκη του πιστού να προστατεύσει την ψυχή του από τον πνευματικό συμμολυσμό της κακοδοξίας.
Η «μετάθεσις» (αναστολή) του κανόνα που επιτάσσει την κανονική υπακοή και τη μνημόνευση του οικείου επισκόπου είναι αυτή ακριβώς που θεσμοθετείται στο 2ο μέρος του 15ου Ιερού Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου. Ο Κανόνας αναστέλλει νόμιμα τη μνημόνευση «προ συνοδικής διαγνώσεως» όταν ο επίσκοπος κηρύσσει δημοσία αίρεση, απαλλάσσοντας τον αποτειχιζόμενο από κάθε κανονική ποινή.
2. Γιατί η «Ανάγκη» ΔΕΝ συνεπάγεται Κατάργηση των Πάντων
Η επίκληση της «εκτάκτου ανάγκης» δεν αποτελεί «λευκή επιταγή» για την κατάργηση όλων των Ιερών Κανόνων της Εκκλησίας.
 Εάν η «ανάγκη» σήμαινε ότι κάθε κληρικός ή λαϊκός μπορεί να καταργεί αυθαίρετα τα γεωγραφικά όρια των Μητροπόλεων, να εισπηδά σε αλλότριες επαρχίες (35ος Αποστολικός Κανόνας) και να ιδρύει παράλληλες αυτόνομες συνάξεις (31ος Αποστολικός Κανόνας), τότε η Εκκλησία θα διολισθούσε στην εκκλησιαστική αναρχία και τον υποκειμενισμό.
Όπως υπογραμμίζει ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, η εκκλησιαστική συγκατάβαση ή η αντιμετώπιση μιας εκτάκτου ανάγκης ισχύει μόνο όταν δεν καταλύονται οι θεμελιώδεις θεσμοί της Εκκλησίας. Όταν η επίκληση της ανάγκης οδηγεί στην κατάργηση των κανόνων, «αντί οικονομίας παράβασιν τελέσας» και καταντά «ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».

3. Τι προσθέτει ουσιαστικά αυτή η διάκριση
Τα επιπλέον στοιχεία γράφτηκαν διότι αναδεικνύουν μια θεμελιώδη εκκλησιολογική διάκριση:
1. Διάκριση Αποτείχισης και Παρασυναγωγής: Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης που διασώζει την ενότητα της Εκκλησίας από το σχίσμα του αιρετικού. Αντίθετα, η αυθαίρετη άσκηση «υπερ-μητροπολιτικών» καθηκόντων από πρεσβυτέρους μετατρέπει την αποτείχιση σε σχίσμα και παρασυναγωγή.
2. Διάκριση Επισκόπου και Πρεσβυτέρου. Οι Άγιοι Πατέρες (Μ. Αθανάσιος, Ι. Χρυσόστομος) που ενήργησαν εκτάκτως «παρ' ενορίαν» ενήργησαν ως Επίσκοποι έχοντας το πλήρωμα της Αρχιερωσύνης, ενώ ο πρεσβύτερος δεν κατέχει αρχιερατική εξουσία ώστε να ενεργεί αυτόνομα σε ξένες δικαιοδοσίες.
Συνεπώς, η οριοθέτηση αυτή δεν αποδομεί το επιχείρημά σας αυθαίρετα, αλλά περιφρουρεί την πατερική αποτείχιση από την διολίσθηση στην αντικανονικότητα.
Στην ερώτησή μου αν πιστεύετε ότι στην Παγκόσμιο Ορθοδοξία υπάρχουν  ορθόδοξοι επίσκοποι  δηλώσατε ότι  «Δέν γνωρίζω κανένα, ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν»

Όταν κάποιος δηλώνει ότι «δεν γνωρίζει κανέναν Ορθόδοξο Επίσκοπο σήμερα , ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν» η  απάντησή σας μπορεί να ερμηνευθεί και ως εξής: Ότι η Χάρις εξαφανίστηκε εντελώς από το επισκοπικό σώμα προ της συνοδικής καθαιρέσεως, συνεπώς δεν υπάρχει πλέον ορατή Εκκλησία. Ότι μεμονωμένοι πρεσβύτεροι ή λαϊκοί μπορούν να αυτοαναγορεύονται σε «αυτόνομη Εκκλησία». Όπως επισημαίνεται, όταν μια ομάδα αποτειχισμένων αρνείται όλο το επισκοπάτο, «από τμήμα της Εκκλησίας, ξαφνικά μετατρέπεται σε Εκκλησία», πήζοντας ίδιο θυσιαστήριο και σφετεριζόμενη επισκοπικά δικαιώματα.

Κατά τις περιόδους των μεγάλων αιρέσεων (όπως ο Αρειανισμός, όπου ο Άγιος Ιερώνυμος έγραφε ότι «όλη η οικουμένη στέναξε διαπιστώνοντας ότι έγινε αρειανή»), η Εκκλησία δεν εξαφανίστηκε. Ο Μέγας Βασίλειος εξηγεί ότι σε καιρούς δογματικής κρίσης, η Εκκλησία διαιρείται στο «νοσοῦν μέρος» (τους αιρετίζοντες επισκόπους) και στο «ὑγιαῖνον μέρος» (τους Ορθοδόξους Επισκόπους, κληρικούς και λαϊκούς που διακρατούν την Αλήθεια). Ο αποτειχιζόμενος κληρικός ή λαϊκός διακόπτει την κοινωνία από τον αιρετίζοντα επίσκοπο όχι για να αρνηθεί την Επισκοπική εξουσία, αλλά για να συνδεθεί με το «υγιαίνον μέρος» της Επισκοπής και να προσδοκά τη σύγκληση Συνόδου από τους Ορθοδόξους Επισκόπους.
Το ερώτημα αυτό τίθεται διότι αποκαλύπτει αν η αποτείχιση βιώνεται ως πατερικό αμυντικό τείχος οχύρωσης εντός της Μιάς Εκκλησίας ή αν έχει διολισθήσει σε εκκλησιολογική αναρχία, όπου ο καθένας καθίσταται ατομικός κριτής και «επίσκοπος» του εαυτού του.
Δεν απαντάτε όμως στα σχετικά με τον ισχυρισμό σας για την Θεοδωροπούλειο γραμμή για την οποία προσωπικά σας απάντησα.
Τα ζητήματα που θέτετε σχετικά με το ιστορικό πλαίσιο της δράσεως του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου και τη σύγκριση με την Αρειανική κρίση είναι καίρια για την κατανόηση της πατερικής στάσεως.
Ο Όσιος Θεόδωρος έζησε, αγωνίστηκε και διατύπωσε τις ποιμαντικές και κανονικές του οδηγίες κατά τη διάρκεια δύο μεγάλων και χαλεπών αιρέσεων: της Μοιχειανικής έριδος και της Εικονομαχίας.
Τις αιρέσεις αυτές ο ίδιος ο Όσιος δεν τις θεωρούσε ασήμαντες, αλλά τις χαρακτήριζε ως «χαλεπωτάτην αἵρεσιν», «καινοτομίαν τῆς πίστεως» και «ἀντιχριστικήν προδρομίαν».
Κατά τις περιόδους αυτές, η κρατική εξουσία και η συντριπτική πλειονότητα των επισκοπικών θρόνων στην Αυτοκρατορία είχαν καταληφθεί από εικονομάχους ή συμβιβασμένους επισκόπους. Οι Ορθόδοξοι υφίσταντο άγριους διωγμούς, φυλακίσεις και εξορίες, ενώ τα ορθόδοξα μοναστήρια έκλειναν. Συνεπώς, οι συμβουλές του Οσίου Θεοδώρου διατυπώθηκαν ακριβώς μέσα στο περιβάλλον μιας γενικευμένης επικράτησης της κακοδοξίας, πράγμα που τις καθιστά απόλυτα επίκαιρες και εφαρμόσιμες.
Τα αμετακίνητα όρια για τους πρεσβυτέρους
Ακόμη και υπό αυτές τις δραματικές συνθήκες γενικευμένης αιρέσεως, ο Όσιος Θεόδωρος όρισε ότι τα αδιαπραγμάτευτα όρια για έναν ορθόδοξο ιερέα είναι συγκεκριμένα. Να μην μνημονεύει αιρετικό επίσκοπο, να μην συλλειτουργεί με αιρετικό κληρικό και να μην μεταδίδει τα Άγια Μυστήρια σε αιρετικό.
Ο Όσιος απαγόρευσε αυστηρά στους πρεσβυτέρους να υπερβαίνουν την αρμοδιότητά τους, να περιέρχονται αυθαίρετα ξένες επισκοπές ή να σφετερίζονται επισκοπικές εξουσίες, τονίζοντας ότι η υπέρβαση των ορίων αυτών συνιστά «ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».
Το Αυτούσιο Πρωτότυπο Κείμενο του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου
Από την 24η Επιστολή («Θεοκτίστῳ Μαγίστρῳ») (Patrologia Graeca 99, 984):

«Τὸ δὲ μεῖζον τούτου, οὐκέτι, σύγγνωθι, οἰκονομίας τρόπος, ἀλλὰ παρανομίας καὶ παραβάσεως τῶν θείων κανόνων ὄφλημα. Οἰκονομίας γὰρ ὅρος, ὡς οἶσθα, μήτε τι τῶν κειμένων ἀθετεῖν καθόλου, μήτε ἐφ’ ᾧ οἷον τε μικρὸν ὑφεῖναι κατὰ καιρὸν καὶ λόγον· ὡς ἐντεῦθεν εὑρεῖν τὸ ζητούμενον ἀτεχνῶς· πρὸς τὸ σφοδρότερον ὑπάγεσθαι τῷ πράγματι, καὶ ζημιοῦσθαι τὰ τελεώτερα. Οὕτως τι ἐκ τοῦ αἰῶνος οἰκονομῶν, οὐ διέσφαλται τοῦ καλοῦ· θᾶττον γὰρ ἐπεδράξατο ὃ μικρὸν ἐνέλιπεν. Ὡς ἐπὶ οἰακοστρόφου, ὑπανέντος μικρὸν τὸ πηδάλιον, διὰ τὴν ἀντιπνεύσασαν καταιγίδα. Ἑτέρως δὲ διενεχθεὶς διήμαρτε τοῦ σκοποῦ· ἀντὶ οἰκονομίας παράβασιν τελέσας».

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Το δε περισσότερο από αυτό, δεν είναι πλέον, συχώρα με, τρόπος οικονομίας [παραχώρησης/διακριτικής μεταχείρισης], αλλά χρέος  παρανομίας και παράβασης των θείων κανόνων. Διότι ο ορισμός της οικονομίας, όπως γνωρίζεις, είναι ούτε να καταργεί κανείς τίποτα από τα κείμενα [τους κανόνες] καθόλου, ούτε σε αυτό που είναι δυνατόν να υποχωρήσει λίγο ανάλογα με τον καιρό και τον λόγο· ώστε έτσι να βρεθεί ακριβώς το ζητούμενο: να υποτάσσεται κανείς πιο έντονα στο πράγμα και να ζημιώνονται τα τελειότερα [τα υψηλότερα ιδεώδη].
Όποιος εφαρμόζει έτσι την οικονομία από καταβολής κόσμου, δεν αστοχεί από το καλό· διότι αμέσως αδράξε αυτό που λίγο είχε ελλείψει. Όπως συμβαίνει με τον τιμονιέρη, που χαλαρώνει λίγο το πηδάλιο εξαιτίας της θύελλας που φύσηξε αντίθετα. Αν όμως συμπεριφερθεί διαφορετικά, αστόχησε από τον σκοπό· έχοντας τελέσει παράβαση αντί για οικονομία»
Και στη συνέχεια της ίδιας θεολογικής συνάφειας (όπως διασώζεται και στην Επιστολή 142, Patrologia Graeca 99, 1088):

«Τοιοῦτον μὲν τὸ πρὸς καιρὸν οἰκονομεῖν τοὺς λόγους καὶ τοὺς τρόπους ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ· ἀλλ’ οὐκ ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου».

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Τέτοιου είδους είναι το να οικονομεί [να προσαρμόζει διακριτικά] κανείς προσωρινά τους λόγους και τους τρόπους με κρίση, αλήθεια και νόμο· και όχι με παρανομία και ψεύδος εντελώς [σε καμία περίπτωση]

Συναφές Πρωτότυπο Χωρίο για τα Όρια της Οικονομίας (Επιστολή 174, «Φιλοθέῳ Κτήτορι», Patrologia Graeca 99, 1544-1545):

«Ποῦ ταύτην τὴν ἄτοπον οἰκονομίαν ἐξεῦρες τὴν οὐκ ἐλαφρύνουσαν τὸ βάρος τοῦ ἁμαρτήματος ἀλλὰ βαρύτερον αὐτὸ ποιοῦσαν; τὴν μὴ σώζουσαν, ἀλλὰ τῇ ἀπωλείᾳ παραδιδοῦσαν; τὴν μὴ καθαίρουσαν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον τὸν ῥύπον προστιθεῖσαν; Τίς ποτε τοιαύτην οἰκονομίαν ἄχρι τοῦ νῦν ἔγνω; Οἰκονομία μὲν γὰρ σωτηριώδης ἐστὶ συγκατάβασις, σώζουσα τὸν ἡμαρτηκότα, χεῖρα βοηθείας ὀρέγουσα καὶ ἀνιστῶσα τοῦ πτώματος τὸν πεσόντα, οὐχὶ τῷ πτώματι ἐπιτρέπουσα κεῖσθαι, μᾶλλον δὲ πρὸς ἐλεεινὸν βάραθρον συνωθοῦσα...».

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Πού ανακάλυψες αυτή την άτοπη [παράλογη] οικονομία, η οποία δεν ελαφρύνει το βάρος της αμαρτίας αλλά το κάνει βαρύτερο; Που δεν σώζει, αλλά παραδίδει στην απώλεια; Που δεν καθαρίζει, αλλά προσθέτει ακόμα περισσότερο ρύπο; Ποιος γνώρισε ποτέ μέχρι τώρα τέτοιου είδους οικονομία; Διότι η σωτήρια οικονομία είναι συγκατάβαση, που σώζει αυτόν που αμάρτησε, απλώνοντας χείρα βοηθείας και ανασηκώνοντας από την πτώση αυτόν που έπεσε, όχι επιτρέποντας να κείτεται στην πτώση, ή μάλλον συνωθώντας τον προς ελεεινό βάραθρο..

Η φράση «ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου» σημαίνει κατά λέξη:
«Εξ ολοκλήρου (απολύτως) μέσα στην παρανομία και το ψεύδος».
________________________________________
Αναλυτική λεξιλογική απόδοση:
• «ἐν παρανομίᾳ»: Μέσα στην παρανομία / με παράνομο τρόπο.
• «καὶ ψεύδει»: Και στο ψεύδος / με ψεύτικα μέσα.
• «τὸ καθόλου»: Παντελώς / εξ ολοκλήρου / απολύτως.
________________________________________
Τι σημαίνει στο εκκλησιολογικό πλαίσιο του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου:
Ο Όσιος Θεόδωρος (Επιστολή 24 προς Θεόκτιστον Μάγιστρον) χρησιμοποιεί αυτή τη φράση για να ξεκαθαρίσει ότι:
• Η γνήσια οικονομία είναι μια προσωρινή, σοφή συγκατάβαση που γίνεται «ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ» (με σύνεση, αλήθεια και σεβασμό στον νόμο).
• Όταν όμως επικαλούμαστε την «οικονομία» ή την «έκτακτη ανάγκη» ως πρόσχημα για να παραβούμε τους Ιερούς Κανόνες (όπως με αυθαίρετες μετακινήσεις ιερέων σε ξένες επισκοπές ή παράλληλες συνάξεις), τότε η πράξη αυτή δεν είναι οικονομία, αλλά καταντά εξ ολοκλήρου παράνομη και ψεύτικη («ἀντὶ οἰκονομίας παράβασιν τελέσας»).

ΣΧΟΛΙΟ-ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ:
1. «Το ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΑΥΤΟΙ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΙΣΧΥΕΙ δεν θα αποφασίσει κάθε λαϊκός ή κληρικός κατά βούληση αλλά ΣΥΝΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ. Εσείς πήρατε αρμοδιότητες Συνόδου και αποφασίσατε ότι δεν ισχύν γιατί τους επισκοπικούς θρόνους κατέχουν αιρετικοί μεν αλλά ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΙΣΧΥΡΙΖΕΣΘΕ ΟΤΙ ΠΛΕΟΝ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΤΙΠΟΤΑ.»
Ἀπάντησις: Ἐγώ δέν ἐσφετερίσθην τήν ἁρμοδιότητα οὐδενός! Σᾶς λέγω μόνον τί λέγει ὁ Ἀπ. Παῦλος γιά τήν μετάθεσιν τοῦ νόμου ἐν καιρῷ ἀνάγκης καί τί ἔπραξαν οἱ Ἅγιοι εἰς ἀναλόγους περιστάσεις. Ὁ καθένας ἄς βγάλει τά συμπεράσματά του.

2. «ΔΕΝ ΜΑΣ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΤΕ ΟΜΩΣ ΤΙΣ ΑΡΜΟΣΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΚΑΤΑΚΡΙΤΟΥ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΕ ΙΕΡΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ.»
Ἀπάντησις: Ἐφόσον ἡ Ζ' Οἰκ. Σύνοδος δέν ἀναγνωρίζει κανονικήν ἱερωσύνην εἰς τούς αἱρετικούς («λεγόμενοι ἱερεῖς μή ὄντες δέ») καί ἡ ΑΒ' τούς ὀνομάζει «ψευδεπισκόπους», χωρίς ὅμως νά ὁμιλοῦν γιά «ἄκυρα μυστήρια», αὐτά πού ἔγραψα εἶναι νομίζω ὑπερ-αρκετά, ὅτι δηλαδή οἱ ψευδεπίσκοποι ΔΕΝ ἔχουν τό δικαίωμα νά διαφεντεύουν στήν Μητρόπολίν των, οὔτε νά συγκροτοῦν Συνόδους καί ν' ἀποφασίζουν γιά τήν πίστιν καί τήν εὐταξίαν τῆς Ἐκκλησίας. Καί ἐφόσον ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΟΥΘΕΝΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗ ΝΑ ΒΑΛΕΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΘΕΣΙΝ ΤΩΝ, ἀσφαλῶς οἱ Ὀρθόδοξοι Ἐπίσκοποι καί Ἱερεῖς κέκτηνται ὄχι μόνον δικαίωμα ἀλλά καί χρέος νά δράσουν ὁπουδήποτε, κατά τίς δυνατότητες πού τούς παρέχουν οἱ ἱεροί Κανόνες βεβαίως. (Σημ. Οὐδείς εἶπε ποτέ ὅτι οἱ πρεσβύτεροι μποροῦν νά χειροτονοῦν ἐν καιρῶ ἀνάγκης, ἐσεῖς τά προσθέτετε αὐτά, ὑπονοῶν ὅτι τά ὑποστηρίζω ἐγώ!) Μήν περιμένετε περαιτέρω λεπτομέρειες ἀπό ἐμένα, δέν προτίθεμαι νά ξαναγράψω τό Κανονικόν Δίκαιον, ἁπλῶς γράφω τά αὐτονόητα. Προσέξτε, ὅμως, μήπως τό ξαναγράφετε ἐσεῖς μέ τούς περιορισμούς πού βάζετε, θεωρῶν τούς ψευδεπισκόπους οὐσιαστικῶς ὡς θεσμικῶς κανονικούς, μέ ποιμαντικά καί διοικητικά δικαιώματα! Καί πάλιν, αὐτή εἶναι ἡ Θεοδωροπούλειος ἐκκλησιολογία πού συνετέλεσε τά μέγιστα εἰς τήν διάλυσιν τῆς Ἐκκλησίας.

3. «Όταν κάποιος δηλώνει ότι 'δεν γνωρίζει κανέναν Ορθόδοξο Επίσκοπο σήμερα , ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν.'
Η απάντησή σας μπορεί να ερμηνευθεί και ως εξής: Ότι η Χάρις εξαφανίστηκε εντελώς από το επισκοπικό σώμα προ της συνοδικής καθαιρέσεως, συνεπώς δεν υπάρχει πλέον ορατή Εκκλησία.»
Ἀπάντησις: Ὄχι, δέν μπορεῖ νά ἑρμηνευθῇ ἔτσι! Τό «δέν γνωρίζω, ἀλλά δέν ἀποκλείω νά ὑπάρχουν» σημαίνει αὐτό καί τίποτε ἄλλο!

4. Ὁ Ἅγιος Θεόδωρος Στουδίτης ἔδρασε στήν μετά τήν Ζ' Οἰκ. (787) περίοδον. Μέ τήν εἰκονομαχίαν νά ἔχῃ ἤδη καταδικασθῆ καί τούς εἰκονομάχους ἐπισκόπους νά ζητοῦν τό ἔλεος τῆς Ζ' Οἰκ., δέν νομίζω νά εἶχε τότε λάβει μεγάλες διαστάσεις, ὅπως ὁ Οἰκουμενισμός σήμερα, γιά νά εἶναι συγκρίσιμα τά μεγέθη. Τό γράφω αὐτό παρά τό γεγονός ὅτι ὑπῆρξε καί δευτέρα εἰκονομαχική «σύνοδος» τό 815. Οὔτε γιά τήν ἔκτασιν πού ἔλαβε ἡ μοιχιανική αἵρεσις γνωρίζω κάτι, ἁπλῶς εἰκάζω ὅτι ἦτο μικρή, διότι δέν συνεκροτήθη Σύνοδος γιά νά τήν καταδικάσῃ.
ΤΕΛΟΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ.fdathanasiou

Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης. Ο αποτειχισμένος κληρικός ή λαϊκός:
Αποστηρίζεται από την κοινωνία της αιρέσεως για να μην μολυνθεί.
Δεν αυτοανακηρύσσεται «Εκκλησία», ούτε υποκαθιστά τη Σύνοδο.
Προσδοκά και διεκδικεί τη σύγκληση Ορθοδόξου Συνόδου, η οποία είναι η μόνη αρμόδια να εξετάσει την κατηγορία, να απευθύνει τις τρεις κλήσεις σε απολογία (74ος Αποστολικός) και να εκδώσει την τελεσίδικη καθαίρεση ή να δεχθεί τη μετάνοια των εγκαλουμένων.
Σχετικά με τη φράση της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου περί «λεγόμενων ιερών μη όντων δε» και τον όρο «ψευδεπίσκοπος» του 15ου Κανόνα:
Ο 15ος Κανόνας ονομάζει τον αιρετίζοντα επίσκοπο «ψευδεπίσκοπον» για να δηλώσει ότι έχασε την πνευματική/διδασκαλική του αυθεντία και δεν είναι πλέον αληθής ποιμένας του Χριστού.
Τα Πρακτικά της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου αποδεικνύουν ότι όταν οι Εικονομάχοι Επίσκοποι προσήλθαν σε μετάνοια, η Σύνοδος δεν τους αναχειροτόνησε, αλλά τους δέχθηκε «εις τους βαθμούς και τας καθέδρας αυτών». Όπως παρατηρεί ο Άγιος Ταράσιος, το ίδιο έπραξε και η ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία δέχθηκε τους χειροτονηθέντες από τους Μονοθελήτες Πατριάρχες (Σέργιο, Πύρρο, Παύλο, Πέτρο).
Γιατί συνέβη αυτό: Διότι , προ της ζώσης συνοδικής καθαιρέσεως («προ συνοδικής διαγνώσεως»), ο αιρετίζων επίσκοπος δεν απογυμνώνεται αυτόματα από το ενυπόστατο της ιερωσύνης του. Εάν είχε απογυμνωθεί πλήρως, οι χειροτονίες του θα ήταν ανυπόστατες και η Σύνοδος θα έπρεπε να τον χειροτονήσει εκ νέου.
Στο επιχείρημα ότι "εφόσον δεν υπάρχει Ορθόδοξος Σύνοδος, οι Ορθόδοξοι Ιερείς έχουν χρέος να δράσουν οποπουδήποτε"σημειώνω τα εξής:
Ο αποτειχισμένος ιερέας ή λαϊκός πράττει το καθήκον του διακόπτοντας το μνημόσυνο και την εκκλησιαστική κοινωνία.Δεν παρέχεται υπερ-μητροπολιτική δικαιοδοσία. Η απουσία Συνόδου δεν καταργεί τους Ιερούς Κανόνες που απαγορεύουν την εισπήδηση (35ος Αποστολικός Κανόνας) και τη σύσταση παρασυναγωγών (31ος Αποστολικός, 11ος Καρθαγένης). Η αποτείχιση είναι αμυντικό τείχος οχύρωσης για τη διαφύλαξη της Πίστεως. Δεν μετατρέπει τον μεμονωμένο πρεσβύτερο σε «υπερ-επίσκοπο» που αυτονομείται διοικητικά, διότι τότε ο αγώνας κατά της αιρέσεως διολισθαίνει στην εκκλησιαστική αναρχία.
Είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι η θέση που εκφράζω στα γραπτάμου βρίσκεται στον αντίποδα της «Θεοδωροπουλείου» εκκλησιολογίας: Ο π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος: Ισχυρίστηκε ότι ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου (2ο μέρος) είναι αμιγώς δυνητικός/προαιρετικός και ότι ο πιστός μπορεί να παραμένει σε εκκλησιαστική κοινωνία και μνημόσυνο με ακατάκριτο αιρετικό επίσκοπο χωρίς να υφίσταται καμία πνευματική βλάβη. Οι θέσεις είναι ότι ο 15ος Κανόνας είναι σωτηριολογικά υποχρεωτικός. Η «εν γνώσει» μνημόνευση και κοινωνία με ακατάκριτο αιρετικό επιφέρει πνευματικό συμμολυσμό, διότι ο πιστός καθίσταται συγκοινωνός στην ασεβεία του ποιμένα («ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ ἀκοινώνητος ἔστω»).
Αν και ο Οικουμενισμός χαρακτηρίζεται από τους συγχρόνους Αγίους ως «παναίρεση» λόγω της παγκόσμιας δικτυώσεώς του, η Εικονομαχία την εποχή του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου είχε επιβάλει μια σχεδόν ολοκληρωτική θεσμική επικράτηση σε ολόκληρη την Ανατολική Εκκλησία.
Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι κανονικές και εκκλησιολογικές αρχές που διατύπωσε ο Όσιος Θεόδωρος (αποτείχιση, ακοινωνησία με την αίρεση, τήρηση των κανονικών ορίων χωρίς παρασυναγωγή) διαμορφώθηκαν μέσα στην καμίνι μιας γενικευμένης και καθολικής κρίσεως, πράγμα που τις καθιστά την πλέον ασφαλή πυξίδα για την Εκκλησία σε κάθε ανάλογη περίοδο.
Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης αγωνίστηκε σε περιόδους όπου η κακοδοξία είχε καταλάβει τους επισκοπικούς θρόνους και την κρατική εξουσία. Παρά τη γενικευμένη αυτή πίεση και τους διωγμούς, ο Όσιος τήρησε την αποτείχιση ως αμυντικό τείχος και ακοινωνησία από τον συμμολυσμό, χωρίς όμως να παραβιάσει τους Ιερούς Κανόνες (όπως τον 35ο Αποστολικό περί εισπήδησης) ή να διολισθήσει σε εκκλησιαστική αναρχία.