Ο Άγιος Χαράλαμπος και ο σύγχρονος Οικουμενισμός (Υπό το φως της πατερικής και εκκλησιολογικής παραδόσεως)

 

 

Ο Άγιος Χαράλαμπος, ιερομάρτυρας της Ορθόδοξης Εκκλησίας, (που γιορτάζει στις 10 Φεβρουαρίου) ανήκει σ’ εκείνη τη χορεία των Αγίων που δεν μαρτύρησαν απλώς από αρετή ή θάρρος, αλλά για την ακέραιη ομολογία της αποκεκαλυμμένης αλήθειας του Χριστού. Το μαρτύριό του δεν ήταν μόνο προσωπικό κατόρθωμα· είναι ένα εκκλησιολογικό γεγονός, δείχνει με σαφήνεια ότι η αλήθεια της Εκκλησίας δεν είναι διαπραγματεύσιμη και δεν υπόκειται σε ιστορικούς ή κοινωνικούς συμβιβασμούς.

 Η εποχή του Αγίου Χαραλάμπους ήταν γεμάτη θρησκευτικό πλουραλισμό και συγκρητισμό. Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία  ανεχόταν την πολυθρησκεία, αρκεί να κρατιόταν μια εξωτερική ενότητα. Όμως η απαίτηση να προσφέρουν οι Χριστιανοί θυσία στα είδωλα ισοδυναμούσε με άρνηση της μοναδικότητας της αλήθειας του Χριστού. Ο Άγιος Χαράλαμπος αρνήθηκε κάθε τέτοιο συμβιβασμό, ακολουθώντας το πατερικό ήθος της ομολογίας: «Ου δύναται η Εκκλησία ψεύσασθαι», όπως επισημαίνει και ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής.

 Αυτή η στάση φωτίζει θεολογικά, και με κάποιο τρόπο πρακτικά, το ζήτημα του σύγχρονου Οικουμενισμού. Όταν ο Οικουμενισμός νοείται απλώς ως αναζήτηση ενότητας ανεξάρτητα από την κοινή πίστη, τότε κινδυνεύει να γίνει εκκλησιολογική πλάνη. Η πατερική παράδοση είναι ξεκάθαρη: η ενότητα της Εκκλησίας ταυτίζεται με την ενότητα στην αλήθεια. Ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων το λέει απλά: «μία εστίν η πίστις, καθώς εις εστίν ο Κύριος». Δεν υπάρχουν πολλές «εκκλησιαστικές αλήθειες», υπάρχει μία αλήθεια, που φυλάσσεται εντός του σώματος της Εκκλησίας.

 Σημαντική είναι και η μαρτυρία του Αγίου Μάρκου Ευγενικού, ο οποίος στη Σύνοδο Φερράρας, Φλωρεντίας αρνήθηκε κάθε ένωση χωρίς ορθόδοξη πίστη και μίλησε καθαρά ότι «ουδέν ούτως εχθρόν τη Εκκλησία ως η αίρεσις». Η στάση του δεν είναι ιστορική ιδιορρυθμία· είναι συνέχεια του πνεύματος των Μαρτύρων, όπως του Αγίου Χαραλάμπους. Και οι δύο δείχνουν ότι η αγάπη χωρίς αλήθεια οδηγεί σε ψευδο-ενότητα, όχι, δεν το συζητάμε, είναι κρίσιμο.

 Ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς φτάνει να χαρακτηρίσει τον Οικουμενισμό «παναίρεση», όταν αυτός εξισώνει την αλήθεια με την πλάνη και υποκαθιστά τη σωτηρία με διαθρησκειακό συμβιβασμό. Με αυτή την οπτική, το μαρτύριο του Αγίου Χαραλάμπους λειτουργεί σαν προφητική καταγγελία κάθε προσπάθειας συγχώνευσης της Εκκλησίας με το πνεύμα του κόσμου. Δεν απορρίπτει ο Άγιος τον διάλογο αλλά μαρτύρησε την αλήθεια μέχρι θανάτου, αποδεικνύοντας ότι ο αληθινός διάλογος προϋποθέτει ομολογία.

 Κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, «ου πάντων η θεολογία». Η Εκκλησία δεν καλείται να αλλάξει ή να προσαρμόσει το δόγμα της για να γίνει αποδεκτή, αλλά να το διαφυλάξει ως φάρμακο αθανασίας. Ο Άγιος Χαράλαμπος, ως ιερομάρτυρας, εκφράζει αυτήν ακριβώς τη συνείδηση: ότι η αλήθεια δεν σώζει όταν κρύβεται, αλλά όταν ομολογείται, και με αγάπη, ναι, αλλά χωρίς εκπτώσεις.

 Ο Άγιος Χαράλαμπος λοιπόν λειτουργεί σαν αυθεντικό πατερικό κριτήριο για την εκτίμηση του σύγχρονου Οικουμενισμού. Η μαρτυρία του υπενθυμίζει ότι η ενότητα χωρίς ορθόδοξη πίστη δεν είναι αληθινή εκκλησιαστική ενότητα αλλά πνευματική σύγχυση. Η Εκκλησία καλείται να μείνει πιστή στην παράδοση των Μαρτύρων και των Πατέρων, να μαρτυρεί την αλήθεια «εν αγάπη», αλλά χωρίς εκπτώσεις, έως τη συντέλεια των αιώνων.

ΠΗΓΗ.ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ