Ομολογία

Eθνομαρτυρας ΝΑΙ, Αγιος ΟΧΙ

  ================= 

H ΘΕΣIΣ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς αποκατάσταση της αλήθειας



Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΣ
ΚΑΝΤΙΩΤΗΣ ΔΕΝ ΑΓΝΟHΣΕ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ
ΗΡΘΑΝ ΣΤΟ ΦΩΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑ
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ ΣΜΥΡΝΗΣ


ΟΡΑΤΗ είναι η μεταβολή της θέσεώς του
επί του ζητήματος της αγιοποιήσεως του
Χρυσοστόμου Σμύρνης. Και η μεταβολή δεν
συνέβη χωρίς σοβαρά αιτία· συνέβη μετά
τις συνταρακτικές αποκαλύψεις περί της
μασονικής ιδιότητος του Χρυσοστόμου,
ανεξαρτήτως της ληφθείσης σχετικής
αποφάσεως της Ι. Συνόδου της Eκκλησίας
της Eλλάδος του Iουλίου 1993. Είναι δε η
μεταβολή αυτή απολύτως συνεπής με τον
χαρακτήρα του γέροντος επισκόπου, ο
οποίος ρύθμιζε πάντοτε τη ζωή του με
γνώμονα την αλήθεια, χάριν της οποίας δεν
δίσταζε και να τροποποιεί την στάση του.
Αυτή γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στην
ομιλία του κατά την πανήγυρη του ιερού
ναού Αγίων Νεομαρτύρων Πτολεμαΐδος της
10-9-1995. Η μεταβολή δηλαδή έχει γίνει
αρκετά εγκαίρως.
Παραθέτουμε απομαγνητοφωνημένη την αρχή
της ομιλίας αυτής του Γέροντος στους
Νεομάρτυρες της Μικράς Aσίας και του
Πόντου, στην Πτολεμαϊδα στις 10-9-1995, την
ημέρα της μνήμης του Χρυσοστόμου Σμύρνης
και μετά την αγιοποίησή του.


«Σήμερον, ευσεβές εκκλησίασμα, η αγία μας
Eκκλησία και το ημέτερον έθνος εορτάζει
μια από τας θλιβεράς επετείους της ζωής
της. Σήμερον συμπληρώνονται 73 χρόνια, από
την ημέρα που η Ελλάς υπέστη μίαν ήτταν
εις την Μικρά Aσίαν. Την εορτάζουμε την
ημέραν αυτήν. Προπαντός εορτάζουν την
ημέραν αυτήν οι Χριστιανοί που
κατάγονται από την Μικράν Aσίαν, από την
Πόντον και από την Θράκην, γιατί αυτούς
έπληξε περισσότερο η συμφορά αυτή. Ποία η
συμφορά;
Ότι το έθνος μας και ο στρατός μας,
αγωνιζόμενος επί δέκα συνεχή έτη
εναντίον των εχθρών Τούρκων, πέρασε τον
Σαγγάριο και έφτασε στο Καλέ-Γκρότο. Και
από εκεί το σύνταγμα του Πλαστήρα έβλεπε
με τα κιάλια την Άγκυρα, και από ώρα σε
ώρα η Άγκυρα θα έπεφτε στα χέρια των
Ελλήνων. Αλλά δυστυχώς δεν έγινε αυτό...».
Παρατηρούμε, ότι ο Γέροντας δεν λέει
ούτε κάν ότι την ημέρα αυτή εορτάζει ο
Χρυσόστομος Σμύρνης, παρ’ όλο που είχε
ήδη επισήμως αγιοποιηθεί. Μιλά για άλλα
πράγματα, για την εορτή του Χρυσοστόμου
Σμύρνης ούτε λέξι. Δεν κάνει εντύπωσι
αυτό;
 

Εν συνεχεία κάνει μια σύντομη ιστορική
αναδρομή στά γεγονότα. Εκεί αναφέρει και
το όνομα του Χρυσοστόμου, όχι όμως
θριαμβευτικά ως αγίου·
«...Αντιθέτως, ο στρατός μας ωπισθοχώρησε
και έφθασε μέχρι της Σμύρνης. Εκεί όλοι
έφευγον· και η προκυμαία της Σμύρνης
γέμισε από πτώματα, και εβάφη και η
θάλασσα ακόμη. Μητροπολίτης ήτο ο
αείμνηστος Χρυσόστομος Καλαφάτης...
Φρικτό το τέλος του, νεομάρτυς της
πίστεώς μας, όπως και τόσοι άλλοι
κληρικοί και λαϊκοί».
Παρατηρούμε, ότι η αναφορά στην ιστορία
και τη θυσία του Χρυσοστόμου γίνεται με
δύο λόγια, σύντομα και απλά. Νεομάρτυς
λέγεται με τη γενική έννοια, όχι την
ειδική αγιολογική, όπως δείχνει η από
κοινού συμπερίληψίς του μαζί με τόσους
άλλους. Δεν τον χαρακτηρίζει άγιο, αλλά
αείμνηστο, όπως και κάθε κεκοιμημένο.
Λέει δε και το επιθετό του, Καλαφάτης,
πράγμα που δεν συνηθίζεται στούς αγίους.

 

Στο τέλος της λειτουργίας της 10-9-1995, πριν
από το «Δι’ ευχών», το εκκλησίασμα
τραγουδά, όπως πάντα, κατά επιθυμίαν του
Γέροντος, το άσμα «Όλα μας τα καράβια…»
και ο π. Αυγουστίνος συγκινημένος
δευτερολογεί μιλώντας για το καράβι της
ελπίδος του ξαναγυρισμού, και λέει·
«Όλα τα χάσαμε, ένα δεν χάσαμε· την
ελπίδα στον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν
και στους αγίους και μάρτυρας, οι οποίοι
μαρτύρησαν υπέρ της μικράς μας
πατρίδος...
Όλα τα χάσαμε, την ελπίδα δεν χάνουμε, ότι
μιά μέρα και η Τουρκία θα γίνει
χριστιανική και στην Αγκυρα θα κυματίσει
η Ελληνική σημαία».
Παρατηρούμε, ότι ούτε και εδώ λέει κάτι
για τον Χρυσόστομο Σμύρνης, που την ημέρα
αυτή εορτάζει. Φαίνεται καθαρά, ότι κάτι
τον έχει επηρεάσει, άλλαξε θέσι ως προς
την αγιοποίησί του, την οποία προσπερνά
πλέον, εν αντιθέσει με το παρελθόν. Μετά
τα 1995 δεν μιλάει πλέον για αγιοποίηση του
Χρυσοστόμου.

 

Ως πρός την αλλαγή του Γέροντος, τούτο
δεν τον μειώνει. Και τον θεοκίνητο
απόστολο Παύλο θέλησαν κάποτε να
κατηγορήσουν για κάποια ενέργειά του επί
«ελαφρία» και παλινωδία, ότι λέει άλλοτε
«ναι» και άλλοτε «ού» (βλ. Β΄ Κορ. 1,17). Ο
Γέροντας πάντως δεν διεκδίκησε ποτέ για
τον εαυτό του το αλάθητο. Ο ίδιος, σε
κάποια άλλη ομιλία του, το λέει·
«...Αλάθητος δεν είμαι, πάπας δεν είμαι,
άνθρωπος είμαι κ’ εγώ.... Γι’ αυτό θα
γράψω βιβλίο, για να πω τα σφάλματά μου.
Ανθρώπινο είναι το σφάλλειν. Ένας δεν
έσφαλε· ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.
Αλλά ομολογώ, όπου έσφαλα, δεν το έκανα
από μια κακία, αλλά από μία κακή εκτίμηση
πραγμάτων, και συνεπώς δεν διστάζω να πω
τα σφάλματά μου...» (κασσέττα υπ’ αριθμ.
132, με θέμα «Τρελλός;»).



[από την «Χριστ. Σπίθα» φ. 648/Φεβρ. 2007, σσ.
13-15]

Απάντηση της «Σπίθας» και των
πνευματικών παιδιών αυτού εξ αφορμής
επιστολής που έλαβε ο Γέροντας για το
θέμα αυτό.

ΟΤΑΝ λάβαμε το ανωτέρω γράμμα με τις
παρατηρήσεις του αγαπητού αδελφού στο
σχόλιο της «Σπίθας» του Σεπτεμβρίου 2006
για τoν Χρυσόστομο Σμύρνης, δεν σπεύσαμε
να απαντήσουμε αμέσως. Θελήσαμε να
αφήσουμε λίγο τoν χρόνο να ησυχάσει την
ταραγμένη, όπως φαίνεται από την
επιστολή, ψυχή του, για να μπορέσει να
διακρίνει καλύτερα και ψυχραιμότερα την
ουσία των πραγμάτων.
Όπως παρατηρεί πιστεύουμε κάθε νηφάλιος
αναγνώστης, στο σχόλιο της «Σπίθας»,
στόχος μας δεν ήταν η «ξεαγιοποίηση»
κάποιου συγκεκριμένου προσώπου, αλλά η
διατήρηση την κριτηρίων αναδείξεως
αγίων τα οποία ανέκαθεν ίσχυαν στην
Ορθόδοξο Εκκλησία.
Επί της ουσίας λοιπόν:

 

α΄. Η Εκκλησία δεν ανεγνώριζε ως αγίους
ούτε τους μάρτυρας, εάν δεν είχαν
ορθόδοξο πίστη και εάν το μαρτύριό τους
δεν ήταν απόλυτα συνυφασμένο με την δια
Χριστόν ομολογία τους. Γι’ αυτό και δεν
τιμώνται ως άγιοι όσοι έπεσαν στους
εθνικούς αγώνες, έστω και εάν αυτοί οι
εθνικοί αγώνες είναι συνδεδεμένοι στενά
―όπως το 1821― με τον αγώνα για «του
Χριστού την πίστη την αγία». Ο καθηγητής
της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.
Θεσσαλονίκης πρωτοπρ. Θεόδωρος Ζήσης στη
μελέτη του για την «Ηρωϊκή αρχιερατεία
του Μητροπολίτου Σμύρνης Χρυσοστόμου
στην Δράμα», πού περιλαμβάνεται στον
«Χαριστήριο Τόμο εις τον Γέροντα
Μητροπολίτην πρ. Φλωρίνης Πρεσπών &
Εορδαίας κ. Αυγουστίνον Ν. Καντιώτην»
(Φλώρινα 2004, σ. 517), σημειώνει τα εξής
σχετικά: «Η ανακήρυξη πάντως σε αγίους
αγωνιστών των εθνικών μας αγώνων δεν
στηρίζεται σε ορθά εκκλησιολογικά και
πνευματικά κριτήρια, και για αυτό έχουν
δικαιολογημένα εκφρασθεί σοβαρότατες
επιφυλάξεις… Πολύ καλά κατοχυρωμένη
είναι η κριτική για την ανακήρυξη του
Χρυσοστόμου Σμύρνης σε άγιο πού ασκεί ο
ιερομόναχος Ευθύμιος Τρικαμηνάς στο
βιβλίο του: Ο εθνομάρτυς Χρυσόστομος
Σμύρνης. Αναίρεσης της παρανόμου
αγιοποιήσεώς του και δογματική
προσέγγισις αυτής, εκδ. «Ορθοδοξία»,
Λάρισα 2002. Μεγάλος ήρωας και εθνομάρτυς,
ομηρική όντως μορφή, αξία επαίνων και
θαυμασμού για την εθνική του προσφορά.
Για την συμπερίληψή του όμως μεταξύ την
αγίων απαιτούνται άλλα κριτήρια.
Διολισθαίνουμε σε εθνοφυλετισμό και σε
παπική μεθοδολογία ανακηρύξεως αγίων».

 

β´. Ούτε βέβαια ανακηρύσσονται άγιοι
όσοι είχαν αιρετικά φρονήματα, έστω και
εάν μαρτύρησαν για τον Χριστό. Η Εκκλησία
είναι πολ ὺ ευαίσθητη και ακριβής στα
θέματα της πίστεως. Οι άγιοι πρέπει να
διακρίνωνται για την ακεραιότητά τους
στην Ορθοδοξία. Τυχόν παρέκκλισή τους
απ᾽ αυτήν συνιστά λόγο αναιρέσεως της
τιμής τους ως αγίων. Σχετικώς αναφέρεται,
ότι μέχρι και την εποχή του Μ. Φωτίου
ετιμάτο ως άγιος και ο Κλήμης
Αλεξανδρείας, ο διδάσκαλος του
Ωριγένους. Ο Μ. Φώτιος όμως εντόπισε στα
συγγράμματά του σοβαρές κακοδοξίες. Γι᾽
αυτό έκτοτε έπαυσε να τιμάται ως άγιος
καί παρέμεινε ως απλός εκκλησιαστικός
συγγραφεύς.

 

γ´. Η Εκκλησία κάνει αναγνωρίσεις αγιότητος όχι μαζικώς αλλά
συγκεκριμένων προσώπων. Ακόμη και στις
ομάδες αγίων μαρτύρων, είναι
συγκεκριμένη: αναφέρεται σε
συγκεκριμένο μαρτύριο. Γι’ αυτό και δεν
θα μπορούσαμε να ανακηρύξουμε αγίους
όσους π.χ. δολοφονήθηκαν από τους
Τούρκους κατά την μικρασιατική
καταστροφή. Διότι δεν γνωρίζουμε εάν
όλοι αγίασαν. Ο Θεός γνωρίζει ποιοί από
αυτούς πραγματικά αγίασαν και έπεσαν ως
Χριστομάρτυρες και Εκείνος θα τους
αναδείξει στον κατάλληλο καιρό.
 

δ´. Η Εκκλησία δεν αγιοποιεί, ούτε
«ξεαγιοποιεί». Η Εκκλησία αναγνωρίζει
αυτούς που ο Θεός φανερώνει ως αγίους δια
των θαυμάτων. Γι’ αυτό και δεν έχει
ανάγκη ούτε από «advocatus diaboli», ούτε από
συνηγόρους των αγίων, όπως ο παπισμός.
Υπάρχουν δε περιπτώσεις όπου, και για
τους μάρτυρες ακόμη, η Εκκλησία περίμενε
την πραγματοποίηση σημείων και θαυμάτων,
για να έχει πλήρη βεβαιότητα για την
αγιότητά τους, όπως έχει δηλώσει κατά το
παρελθὸν ο αρμόδιος καθηγητής της
Θεολογικής Σχολής του Κ.Π. Αθηνών,
πρωτοπρ. Γεώργιος Μεταλληνός. Και στην
περίπτωση του Χρυσοστόμου Σμύρνης θα
έπρεπε να περιμένουμε την μαρτυρία του
ουρανού, που θα είναι «πάσης ἀντιλογίας
πέρας». Το γράψαμε και στο
αμφισβητούμενο σχόλιο: «Ας περιμένουμε
την κρίση του ουρανού, όπου υπάρχουν
αμφιβολίες, διότι βιαστικές
αγιοποιήσεις θα δημιουργήσουν
μελλοντικά πολύ περισσότερα
προβλήματα».
 

ε´. Ο ίδιος ο π. Αυγουστίνος, ναι μεν
επρότεινε την αναγνώριση του
Χρυσοστόμου Σμύρνης ως αγίου, αλλ’ αυτό
το έκανε καλή τη πίστει και επί τη βάσει
όσων εγνώριζε έως τότε. Εγνώριζε λ.χ. και
επαινεί την ορθόδοξη θέση του
Χρυσοστόμου έναντι του παπισμού, την
οποία παραθέτει ευφήμως στο άρθρο της
«Σπίθας» «Προς ψευδοένωσιν;» (φ. 406/ 1980),
διότι έτσι έγραφε ο Χρυσόστομος ως
νεαρός διάκονος και φοιτητής τότε της
Χάλκης. Έπειτα, ως επίσκοπος, άλλαξε και
ονομάζει τον πάπα «υπάτην κορυφήν της
εκκλησίας». Το στοιχείο αυτό, άγνωστο
στον π. Αυγουστίνο τότε, έγινε γνωστό
κατόπιν. Η έλλειψις λοιπόν πληροφοριών
για τον Χρυσόστομο Σμύρνης έκανε τον π.
Αυγουστίνο αρχικά να προτείνει την
αγιοποίησή του. Σ’ αυτό συνέβαλαν και οι
ανεξίτηλες παιδικές του αναμνήσεις των
ευλαβεστάτων ρακενδύτων προσφύγων που
απεβιβάζοντο στην Ελλάδα με τις ιερές
εικόνες στα χέρια. Τον εξετίμησε επίσης,
καθώς έβλεπε άλλους μητροπολίτες της
Ελλάδος να εγκαταλείπουν τα ποίμνιά τους
και να διάγουν διαρκώς μέσα στην Αθήνα,
ενώ εκείνος παρέμεινε μέχρι τέλους κοντά
στο ποίμνιό του. Όταν, πάντως, διεπίστωσε
ότι υπάρχουν βάσιμες αμφιβολίες για
κρίσιμα ζητήματα, ζητήματα πίστεως,
ανέκοψε τις ενέργειές του. Αυτό δεν το
λέμε εμείς· το πιστοποιεί η ακολουθία
των γεγονότων, η οποία είναι η εξής.
 

Η Διαρκής Ι. Σύνοδος της περιόδου 1992-93
προχωρεί στο θέμα της αγιοποιήσεως. Τότε
ο αείμνηστος Νικόλαος Ψαρουδάκης γράφει
στον «Ορθόδοξο Τύπο» και αποκαλύπτει τα
περί της μασονικής ιδιότητος του
Χρυσοστόμου. Από εκεί τα πληροφορείται
και ο π. Αυγουστίνος, και τα προσέχει. Η
Σύνοδος δεν τα λαμβάνει υπ’ όψην και τον
Ιούλιο του 1993 αγιοποιεί τον Χρυσόστομο.
Τον Σεπτέμβριο έρχεται η ημέρα του
πρώτου εορτασμού της μνήμης του μετά την
συνοδική απόφαση. Πως θα εορτάσει τώρα
τον Χρυσόστομο ο π. Αυγουστίνος; Θα
περίμενε κανείς να πανηγυρίσει και να
εκφράσει την ικανοποίησή του. Δεν
παρατηρούμε όμως κάτι τέτοιο. Έρχεται
μεν και παρίσταται στον πανηγυρίζοντα ι.
Ναό των Αγίων Νεομαρτύρων Πτολεμαΐδος,
αλλά με ολιγώτερο ζήλο και ενθουσιασμό.
 

Στον Απολογισμό της 7ης 4ετίας ως θέμα του
κηρύγματός του την 12-9-1993 ἀναγράφεται
λιτά «Περί του Χρυσοστόμου Σμύρνης». Στο
πανηγύρι του 1994 δεν παρίσταται καθόλου –
ενώ δύναται να παραστεί, αφού τα
καθήκοντά του στην Διαρκή Ι. Σύνοδο (της
οποίας είναι μέλος) έχουν τελειώσει. Το
1995 παρίσταται και ομιλεί αλλά με θέμα
«Θ’ ανατείλουν καλύτερες ημέρες»,
ρίχνοντας αλλού πλέον το κέντρο του
βάρους. Τούτη η στάση δείχνει ότι στο
εξής ενεργεί πολύ προσεκτικά. Δεν θέλει
να σκανδαλίσει το ποίμνιο, κρατάει όμως
κάποια απόσταση· την απόσταση που
κρατούν ήδη πολλοί στην Εκκλησία. Αν
ἀκούσουμε τις μαγνητοφωνημένες εκείνες
ομιλίες, αυτὸ είναι εμφανές. 

Ας σημειωθεί δε, ότι τότε που έκανε την
πρότασή του δεν είχαν δημοσιοποιηθεί
όλες οι σχετικές αντιρρήσεις που είδαν
το φως της δημοσιότητος τα τελευταία
χρόνια. Και εδώ είναι το ουσιώδες σημείο
για τον π. Αυγουστίνο, ο οποίος ήξερε να
ακούει όλους και δεν περιφρονούσε τις
ενστάσεις κανενός, και μάλιστα σε
ζητήματα πίστεως.
Δυστυχώς η Ι. Σύνοδος δεν έδωσε
ικανοποιητικές απαντήσεις σ᾽ αυτές τις
ενστάσεις, αλλά αρκέσθηκε σε επιζήμιες
για την ίδια και αυταρχικές
καρατομήσεις, που αν μη τι άλλο
φανερώνουν απουσία τεκμηριωμένου λόγου
εκ μέρους της.
Με τον ίδιο περίπου τρόπο αντιμετωπίζει
και ο φίλος επιστολογράφος την
τεκμηριωμένη άποψη του π. Ευθυμίου
Τρικαμηνά, ο οποίος ασχολήθηκε
επισταμένως με το ζήτημα και συνέγραψε
ειδική μελέτη.

 

Δεν είναι ορθό να κατατάσσεται ο π.
Ευθύμιος Τρικαμηνάς μαζὶ με την όντως
αγιομάχο Μαγδαληνή εξ αιτίας του βιβλίου
του «Ο εθνομάρτυς Χρυσόστομος Σμύρνης.
Αναίρεσις της παρανόμου αγιοποιήσεώς
του και δογματική προσέγγισις αυτής»
(εκδ. «Ορθοδοξία», Λάρισα 2002, σσ. 348). Τον
ερωτούμε καλόπιστα, μελέτησε το έργο
αυτό; Όποιος κάνει τον κόπο να το
μελετήση, βλέπει ότι δεν γράφει
προχείρως ούτε εμπαθώς. Έχει ερευνήσει
με προσοχή και εντοπίζει πολλά σημαντικά
στοιχεία. Αυτά δεν μας ενδιαφέρουν;
Έχουμε πάντως την πληροφορία ότι, όταν
είχε αγιοποιηθεί ο Χρυσόστομος Σμύρνης,
ο π. Ευθύμιος, ως κληρικός τότε της ι.
Μητροπόλεως Δημητριάδος με προϊστάμενο
μητροπολίτη του τον μακ. αρχιεπίσκοπο,
Χριστόδουλο τα ανέφερε αυτά, και εκείνος
δεν τα αμφισβήτησε· τα παρέτρεξε όμως.
Αντί να τα προσέξει, τα παραμέρισε
λέγοντας· Τόσες προσπάθειες έκανα εγώ
για να αγιοποιηθεί ο Χρυσόστομος, και
τώρα να τις ανατρέψω;
 

Μετά από αυτά ελπίζουμε ότι ο
επιστολογράφος θα αντιλήφθηκε, ότι δεν
επιζητούμε τον τίτλο του «νεόκοπου
αγιομάχου», αλλά προσπαθούμε να
αγωνιζώμεθα εν Χριστώ για την διατήρησι
της ακεραιότητος της πίστεως και της
ορθοδόξου πράξεως της Εκκλησίας. Οι
επιφυλάξεις και αντιρρήσεις για την
αγιοποίηση του Χρυσοστόμου δεν ήλθαν
πρώτα από την «Σπίθα». Πριν από την
«Σπίθα» αρνητική στάση ετήρησε το
Οικουμενικό Πατριαρχείο και το Αγιο
Ορος. Ή μήπως σφάλλουμε; Είναι γνωστό, ότι
οι ανακηρύξεις των αγίων γίνονται από το
Πατριαρχείο· γιατί στην περίπτωσι του
Χρυσοστόμου η αγιοποίησις έγινε από την
Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος; Τί
σημαίνει αυτό;
 

Η συντακτική επιτροπή της μικρής αυτής
εφημερίδος ―με το έλεος του Θεού― ούτε
εξαπατούμε τον γέροντα π. Αυγουστίνο
ούτε παραφθείρουμε την συνέχεια της
«ιστορικής» «Σπίθας», η οποία ανέκαθεν,
ακόμη και τότε που ο ίδιος ο Γέροντας την
συνέτασσε εξ ολοκλήρου, αγωνιζόταν για
την τήρηση της Ορθοδόξου πίστεως και των
παραδόσεων, έστω και αν επρόκειτο να
δεχθεί την χλεύη και την ύβρι.
Είθε δε ο Κύριος να δώσει πληροφορία στο
πλήρωμα της Εκκλησίας για το ζήτημα της
αγιότητος του Χρυσοστόμου Σμύρνης, ώστε
όλοι μαζί εν ενί στόματι και μιά καρδία
να δοξολογούμε τους πραγματικούς αγίους
του Θεού.