ΠΟΙΑ Η ΘΕΣΙ
ΤΩΝ ΤΙΤΟΥΛΑΡΙΩΝ
ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ;
Το παρακάτω κείμενο, προσφέρω προς προβληματισμό στον Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη, τον θεωρητικό του επισκοπικού λειτουργήματος.
Ο κύριος Ζηζιούλας, από τότε που εξελέγη αρχιεπίσκοπος ο κ. Ιερώνυμος, φαίνεται ότι διαδραματίζει έναν εξέχοντα ρόλο, στα εκκλησιαστικά δρώμμενα της Ελλάδος.
Οι κακές γλώσσες λένε, ότι τηλεκατευθύνεται ψηλά από το Βόσπορο.
Τον μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα δεν τον συνάντησα ποτέ στη ζωή μου.
Μία φορά και μόνον, που επισκέφθηκα κάποιον τέως αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος στο σπίτι του στην Κηφισιά, για να του επιδώσω έναν φάκελλο προερχόμενο από τον μακαριστό μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως Αμβρόσιο, άκουσα να ακούγωνται από την βεράντα δύο …..γλυκερές φωνούλες!!!
Όπως μόνος του μου αποκάλυψε στη συνέχεια, ο …μακαριώτατος, ήταν κάποιος γιατρός και ο …κύριος Ζηζιούλας!
Ίσως να ενθυμείται εκείνη τη συνάντησι ο….κύριος Ζηζιούλας….
«Υπάρχουν τιτουλάριοι επίσκοποι οι οποίοι ουδέποτε υπήρξαν ποιμένες… ποιμαντικά εντελώς άκαπνοι,
που εκτός του ότι διατυπώνουν βαθυστόχαστες απόψεις για το λειτούργημα του επισκόπου,
με τις οποίες προσπαθούν να ενισχύσουν την παπική εξουσία και το γόητρο του επισκόπου,
δηλ. να δικαιολογήσουν την κραυγαλέα ασυνέπεια μεταξύ των λόγων τους και των πράξεών τους,
ισχυρίζονται ότι η επί ένα αιώνα ανύπαρκτη πάλαι ποτε διαλάμψασα επισκοπή τους είναι εμπερίστατος.
Δηλ. είναι σαν να λέη κάποιος ότι είναι πατέρας επειδή,
αν και δεν γέννησε ή δεν ανέθρεψε κανένα παιδί,
με κάποια παρακμιακή διαδικασία υιοθέτησε το προ αιώνος εκλιπόν τέκνο κάποιου άλλου.
Οι εν λόγω επίσκοποι προφανώς πιστεύουν ότι εκείνοι στους οποίους απευθύνονται είτε είναι ηλίθιοι,
είτε δεν έχουν το σθένος να αντιδράσουν όταν αντιμετωπίζονται ως ηλίθιοι»
Η Εκκλησία ως σκάνδαλο κα ως σωτηρία, Φ.Φ., σελ. 125.
Μια από τις πολλές παρεκκλίσεις του Παπισμού, από την Ορθόδοξη Παράδοση, η οποία έχει παρεισφρήσει και στην καθ' ημάς Ανατολή, είναι και ο θεσμός των τιτουλαρίων Επισκόπων ή και βοηθών Επισκόπων.
ΑπάντησηΔιαγραφήΗ δυτική αντίληψη, ότι μια κοινότητα μπορεί να είναι εκκλησιαστική, χωρίς τον Επίσκοπό της και ένας κληρικός μπορεί να είναι κληρικός χωρίς να προΐσταται εκκλησιαστικής κοινότητας, πέρασε από τη Δύση και στην Ανατολή και έτσι από τα μέσα του 17ου αιώνα, τα Ορθόδοξα Πατριαρχεία και οι αυτοκέφαλες Εκκλησίες, δίχως επιφυλάξεις και δισταγμούς, υιοθέτησαν τη βατικάνεια πρακτική να χειροτονούν τιτουλάριους επισκόπους, δηλ. «με γυμνή ονομασία επισκοπής». Αυτό όμως αντίκειται στο Κανονικό Δίκαιο της Εκκλησίας, που θέλει τον Επίσκοπο, ως Επίσκοπο μιας πόλης και της γύρω αυτής περιοχής, η οποία βεβαίως έχει ποίμνιο και δεν είναι κατ’ όνομα μόνον Επίσκοπος.
Στους τιτουλάριους Επισκόπους αποδίδεται ο τίτλος του Επισκόπου (πατρός και κεφαλής) ανύπαρκτης τοπικής Εκκλησίας «πάλαι ποτέ διαλαμψάσης» και στην πραγματικότητα είναι Επίσκοποι χωρίς Επισκοπή (δηλ. νομάρχες χωρίς νομαρχία). Το επισκοπικό τους λειτούργημα είναι μόνο διοικητικό-υπαλληλικό αξίωμα στα πλαίσια των ευθυνών και των αναγκών της Εκκλησίας.
Η εξέλιξη αυτή στη συνέχεια πέρασε στο στάδιο της διαστροφής και έτσι τον 19ο αιώνα εμφανίζονται και ιεραρχικές διαβαθμίσεις των τιτουλαρίων. Δημιουργείται ο θεσμός του τιτουλαρίου «Μητροπολίτη» και του ακόμα ανώτερου ιεραρχικά «εν ενεργεία» (τιτουλάριου πάντοτε, χωρίς Μητρόπολη) Μητροπολίτη! Έτσι, με απόλυτη πιστότητα στη βατικάνεια εκκλησιολογία, παγιώνονται και στον ορθόδοξο χώρο οι Episcopi titulares, με τις προϋποθέσεις που ακριβώς ορίζει το παπικό Δίκαιο.
Τέτοιος θεσμός λοιπόν είναι ανύπαρκτος και δεν υφίσταται σε κανένα κανόνα καμιάς Συνόδου της Εκκλησίας. Προς το τέλος του 2ου αιώνα άρχισε η ανάπτυξη των ενοριών, στις οποίες ποίμαναν Πρεσβύτεροι με εντολή του Επισκόπου. Όταν αναπτύχθηκαν χριστιανικές κοινότητες πλησίον των πόλεων, όπου ποίμαναν Επίσκοποι, αυτοί μπορούσαν να χειροτονήσουν Επισκόπους υπαγόμενους σε αυτούς, χωρίς καμιά άλλη αυτονόμησή τους (Χωροεπίσκοποι).
Περί των Χωροεπισκόπων διαλαμβάνει ο ι΄ κανόνας της Συνόδου της Αντιόχειας, όπου οι Χωροεπίσκοποι είναι Επίσκοποι χωριών ή μικρών πόλεων με καθορισμένα όρια, υπαγόμενοι στον Επίσκοπο μιας ευρύτερης περιοχής και χωρίς δικαιοδοσία χειροτονίας Πρεσβυτέρου ή Διακόνου, χωρίς την άδεια του οικείου Επισκόπου, παρά μόνον χειροθεσία Υποδιακόνου και Αναγνώστου. Ο θεσμός των Χωροεπισκόπων λοιπόν προϋποθέτει ποίμνιο, υπάρχει δε σε ορισμένες Εκκλησίες, όπως π.χ. στην Εκκλησία της Κύπρου.
Έτσι, στο κανονικό δίκαιο της Εκκλησίας υπάρχει ο βαθμός του Επισκόπου και οι τίτλοι του Χωρεπισκόπου, Αρχιεπισκόπου, Μητροπολίτη, ως προϊσταμένου Επισκόπων και Αρχιεπισκόπων και του Πατριάρχη, ως προϊσταμένου Μητροπολιτών. Όλες αυτές οι διαβαθμίσεις των Επισκόπων προϋποθέτουν ποίμνιο. Επίσκοπος άνευ ποιμνίου (τιτουλάριος ή βοηθός) είναι θεσμός αδιανόητος στην Εκκλησία.
Ως εκ των ανωτέρω συμπεραίνεται, ότι ο Παπισμός εδώ και αιώνες έχει κάνει πολύ καλή δουλειά, διειδύοντας ως Δούρειος Ίππος στην καθ' ημάς Ανατολή και εμείς περί άλλα τυρβάζουμε και ψάχνουμε να βρούμε αν έχουμε ενωθεί με τη Δύση και πότε, αν κάνουμε συμπροσευχές κ.ά. Όχι ότι αυτά δεν είναι σημαντικά, αλλά υπάρχουν ένα σωρό άλλα ζητήματα, που έχουν παρεισφρήσει στην Εκκλησία από τον Παπισμό και δεν τα έχουμε πάρει είδηση ή δεν μας απασχολούν (γάμος με αιρετικό, ψυχοχάρτια, Μαριολατρεία, εικονογραφία, ναοδομία, εθνοφυλετισμός, ενδημούσες σύνοδοι, ικανοποίηση θ. δικαιοσύνης, προπατορικό αμάρτημα, μουσική στη λατρεία, πολυφωνικές χορωδίες, θρησκευτικός συναισθηματισμός, θρησκειοποίηση εκκλησιαστικού γεγονότος κ.ά.).
Αιρετικός