Χωρίς ενότητα στην Ορθόδοξη πίστη, δεν υπάρχει κοινωνία του Αγίου Πνεύματος

 

Χωρεπίσκοπος  Νόβομπρντο και  Παννονίας Μάξιμος (Επισκοπή Ράσκας-Προζρένης στην εξορία)

 

12 Αυγούστου 2023

 

Η προειδοποίηση των αγίων αποστόλων κατά των ψευδοδιδασκάλων

Υπήρχαν όμως και ψευδοπροφήτες ανάμεσα στον λαό, όπως θα υπάρξουν και ανάμεσά σας ψευδοδιδάσκαλοι, οι οποίοι θα εισαγάγουν καταστροφικές αιρέσεις, αρνούμενοι ακόμη και τον Κύριο που τους αγόρασε, και θα φέρουν πάνω τους γρήγορη καταστροφή. Και πολλοί θα ακολουθήσουν τις ακαθαρσίες τους, εξαιτίας των οποίων η οδός της αλήθειας θα βλασφημηθεί. Και μέσα στην πλεονεξία τους θα σας εκμεταλλευτούν με απατηλά λόγια, των οποίων η κρίση δεν αργεί πολύ, και η καταστροφή τους δεν κοιμάται. (Β΄ Πέτρου 2:1-3)

Όσο τρομακτικά κι αν ακούγονται αυτά τα λόγια του αγίου αποστόλου, είναι εξίσου νουθεσίες, μας αφυπνίζουν και μας καλούν να είμαστε σε εγρήγορση, ώστε να αναγνωρίζουμε τέτοιους ψευδοδιδασκάλους σήμερα και σε όλες τις εποχές και να αποφεύγουμε τις ψευδείς διδασκαλίες τους που διαδίδουν. Η αλλαγή της Ορθόδοξης πίστης και η απομάκρυνση από την πατερική παράδοση είναι και θα είναι πάντα το χειρότερο πρόβλημα για την Εκκλησία, οι άγιοι απόστολοι και οι άγιοι πατέρες ονόμασαν αυτούς τους ψευδοδιδασκάλους στην πίστη τους μεγαλύτερους εχθρούς της Εκκλησίας και της σωτηρίας μας σε αυτήν, και ένας άλλος άγιος απόστολος λέει για αυτούς: ο λόγος τους θα διαβρώσει σαν ζωντανή πληγή (Β' Τιμ. 2:17). Ο λόγος τέτοιων ανθρώπων διαβρώνει την αλήθεια της Ορθόδοξης πίστης, στην οποία περιέχεται το μυστικό της σωτηρίας μας και χωρίς την οποία δεν υπάρχει σωτηρία, ούτε της Εκκλησίας του Θεού, μαζί με αυτό ο αιρετικός τους λόγος διαβρώνει την Εκκλησία και την καθολικότητά της, την ενότητα, την ειρήνη και την τάξη, αφού όλα στην Εκκλησία βασίζονται στην θεο-αποκαλυπτόμενη, θεόδοτη, αποστολική, πατερική αλήθεια της αγίας Ορθόδοξης πίστης μας, και είναι όλα όσα αναφέραμε παραπάνω, μόνο αν είναι αμετάβλητα, αναλλοίωτα, αμετάβλητα.

 

Η σύγχρονη συκοφαντία και η τρομερή αλήθεια που κρύβεται πίσω της

Ένας από αυτούς τους ψευδοδιδασκάλους σήμερα συκοφαντεί τον Παναγιώτατο Επίσκοπο Αρτέμιο και το ποίμνιό του ότι δεν έχουν την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, αποκρύπτοντας με αυτή τη συκοφαντία μια τρομερή αλήθεια, και αυτή είναι ότι στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και όχι μόνο σήμερα δεν υπάρχει κύρια προϋπόθεση για την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, και αυτή είναι η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΠΙΣΤΗΣ, δηλαδή η ενότητα στην Ορθόδοξη πίστη. Αυτή η προϋπόθεση έχει καταστραφεί από την οικουμενική αίρεση και άλλες καινοτομίες στην πίστη που τη συνοδεύουν. Ο ψευδοδιδάσκαλος και οι ψευδοδιδάσκαλοι το μαρτυρούν με τον πιο πειστικό τρόπο, κηρύττοντας αναισχύντα και συνεχώς την πίστη σύμφωνα με τις δικές τους προσωπικές ιδιοτροπίες και αυθαίρετη συλλογιστική και φαντασία, και όχι σύμφωνα με τους αγίους πατέρες. Χωρίς πραγματική ενότητα στην καθαρή και αμετάβλητη Ορθόδοξη πίστη, και όχι κάποια αξιολύπητη, διοικητική-τυπική ενότητα με τον μη Ορθόδοξο πατριάρχη και τους επισκόπους, δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για κοινωνία ως Εκκλησία, ειδικά όχι για την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος. Δεν είναι καινούργιο ότι ο ψευδοδιδάσκαλος και οι όμοιοί του απορρίπτουν την πατερική παράδοση, λειτουργική και δογματική, δηλαδή αλλάζουν τόσο την lex orandi όσο και την lex credendi, δηλαδή τόσο τον κανόνα της προσευχής όσο και τον κανόνα της πίστης, αυτοί οι δύο κανόνες είναι ένας και αχώριστοι. Δεν είναι καινούργιο ότι παίρνουν μόνο ορισμένα μέρη από αυτήν την παράδοση, αποσπώντας τα βίαια από το πατερικό νόημα, την κατανόηση και το πλαίσιο, παραβιάζοντας έτσι την αλήθεια και την ιερή, ουσιαστική ακεραιότητά της.

 

Η διάκριση μεταξύ αληθινής και ψευδούς ενότητας

Σε κάθε περίπτωση, τόσο τα νέα όσο και τα παλιά ψέματα πρέπει πάντα να απαντώνται με σύγχρονη, ζωντανή, ζωτική και επίκαιρη ευαγγελική και πατερική αλήθεια, και απαντάμε στην προαναφερθείσα συκοφαντία με ορθόδοξη αλήθεια που εκφράζεται συνοπτικά στην πατερική ερμηνεία της θείας λειτουργίας ενός Αγιορείτη, και συγκεκριμένα σε εκείνο το μέρος της λειτουργίας στο οποίο περιέχονται οι λέξεις ενότητα πίστεως και κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, όπως ερμηνεύονται λανθασμένα και συκοφαντικά από τον ψευδοδιδάσκαλο. Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε τους ψευδοδιδασκάλους (δεν έχει σημασία αν ονομάζονται Ιούδας ή Άρειος — είναι η ίδια λεγεώνα εχθρών του Θεού), θα φανούν και θα φανούν, όπως και πριν, θα αυτοπροσδιορίζονται συνεχίζοντας να φυτεύουν τους δικούς τους — ψευδείς, καινοτόμους, συκοφαντώντας τον Θεό και τους δούλους Του, αντί των διδασκαλιών των Αγίων Πατέρων.

 

Η πατερική ερμηνεία της θείας λειτουργίας — «Ενότητα πίστεως και κοινωνία του Αγίου Πνεύματος»

Οι ακόλουθες γραμμές παρουσιάζουν σύντομα, αλλά περιεκτικά, την Ορθόδοξη ερμηνεία των προαναφερθέντων προσευχητικών, μεσιτικών, λειτουργικών λόγων.

« Αφού προσευχηθήκαμε για την ενότητα της πίστης και την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, ας παραδώσουμε τον εαυτό μας και ο ένας τον άλλον, και ολόκληρη τη ζωή μας, στον Χριστό τον Θεό μας.» [1]

Λαός: Σε σένα, Κύριε.

Η ενότητα της πίστης είναι προϋπόθεση για να γίνουμε δεκτοί στην ενότητα της θείας Ευχαριστίας. Γι' αυτό, πριν πλησιάσουμε το ποτήριο της Ζωής, ζητάμε από τον Κύριο να μας κρατήσει στην ενότητα της πίστης. Η Εκκλησία είναι ένα Σώμα Χριστού. Επομένως, πρέπει να έχει μία ψυχή, μία καρδιά και ένα στόμα. «Γιατί αυτή είναι η ενότητα της πίστης: όταν όλοι είμαστε ένα, όταν όλοι βιώνουμε εξίσου τον βαθύ δεσμό» [2] της πίστης και της αγάπης.

 

Η μία πίστη και ο ένας Άρτος της ζωής

Η μία πίστη μας επιτρέπει να τρεφόμαστε από τον ένα Άρτο της ζωής. Ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος γράφει: «Συγκεντωθείτε με μία πίστη και στο όνομα του Ιησού Χριστού... διακονώντας έναν Άρτο, που είναι το φάρμακο της αθανασίας». [3] Έχοντας λάβει αυτή τη μία, αγία και αποστολική πίστη, η Εκκλησία «διατηρεί προσεκτικά... Πιστεύει σε αυτήν σαν να είχε μία ψυχή και μία καρδιά. Κηρύττει, διδάσκει και διαδίδει την πίστη με τέτοια συμφωνία σαν να είχε ένα στόμα... Όπως ο ήλιος, αυτό το δημιούργημα του Θεού, είναι ένα και το αυτό για ολόκληρο τον κόσμο, έτσι και η διδασκαλία της αλήθειας λάμπει παντού και φωτίζει όλους τους ανθρώπους που θέλουν να έρθουν στη γνώση της» (Άγιος Ειρηναίος [4]).

Στην Εκκλησία όλα είναι κοινά: η πίστη μας είναι κοινή, η ελπίδα μας είναι κοινή και η αγάπη μας είναι κοινή. Η Αγία Εκκλησία, γράφει ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής, είναι η αντανάκλαση και η εικόνα του Θεού. Όπως Αυτός, ως Δημιουργός, με την άπειρη δύναμη και σοφία Του διατηρεί ενωμένα όλα όσα έχει δημιουργήσει, έτσι και η Εκκλησία διατηρεί τους πιστούς σε μια αδιάλυτη ενότητα [5] με τη χάρη και το κάλεσμα της πίστης. [6]

 

Η Εκκλησία ως εικόνα του Θεού και η αδιάλυτη ενότητα

Δηλαδή, όπως ακριβώς ο Θεός ενώνει τα πάντα εν Εαυτώ, όλη την κτίση, ως Δημιουργός της, όπως λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, έτσι και εμείς οι Ορθόδοξοι στην Εκκλησία είμαστε όλοι ενωμένοι από τη μία και την αυτή πίστη στον Ένα και τον Αυτόν Θεό. Αυτή η πίστη, η ευαγγελική, η αποστολική και η πατερική, ενώνει τα πάντα στην Εκκλησία, με τον δεσμό της χάριτος, και είναι η κύρια προϋπόθεση για μια τέτοια ιερή, γεμάτη χάρη ενότητα μας στην Εκκλησία. Αυτή η αμετάβλητη πίστη ενώνει τα πάντα στην Εκκλησία σε ένα Σώμα Χριστού, δηλαδή την Εκκλησία, μικρή και μεγάλη και γέρουσα και νέα, όλα τα έθνη και οι φυλές των ανθρώπων, που ομολογούν αυτή την πίστη, την Ορθόδοξη πίστη, βαπτίζονται σε αυτήν την πίστη και ζουν

[5]  (+ εππ. Μάξιμος).

[6] Πρβλ. Μυσταγωγία 24, PG 91, 705B.

 

Τα μυστήρια ως δεσμοί ενότητας και η άρνηση κοινωνίας στους εκτός πίστεως

Ο ισχυρός δεσμός μεταξύ των πιστών γεννιέται από το άγιο Βάπτισμα, αγιάζεται με το άγιο Χρίσμα και τρέφεται και ενισχύεται από τη θεία Κοινωνία. Επομένως, μόνο όσοι ανήκουν στην ενότητα της πίστης μπορούν να παραστούν στον Μυστικό Δείπνο. Η Εκκλησία αρνείται στους αβάπτιστους την τροφή της αφθαρσίας, επειδή γνωρίζει ότι αν κάποιος τέτοιος κοινωνήσει κρυφά, θα φάει αιώνια κρίση για τη δική του καταδίκη. [7] Όσοι δεν μετέχουν στην Αλήθεια δεν μπορούν να έχουν την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος. Όσοι δεν ανήκουν στην ενότητα της πίστης δεν μπορούν να έχουν την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος. Το κοινό Ποτήριο έχει την κοινή πίστη ως προϋπόθεση.

[7] Πρβλ. Αποστολικοί Θεσμοί, 7, 25, PG 1, 1017B.

 

Η άρνηση λειτουργικής κοινωνίας με αιρετικούς και η μητρική αγάπη της Εκκλησίας

Η Αγία Εκκλησία αρνείται στους αιρετικούς την πρόσβαση στην Αγία Κοινωνία. Αρνείται επίσης τη λειτουργική κοινωνία με τους μη πιστούς, δηλαδή την προσευχή μαζί τους. Κάποιοι βλέπουν σε αυτό ένα είδος στενοκεφαλιάς και δεν κατανοούν την αγάπη της Μητέρας Εκκλησίας. [8] Αλλά προσεύχεται θερμά να μεταστραφεί κάθε άνθρωπος σε μετάνοια, γιατί γνωρίζει καλά ότι μια φαινομενική «κοινωνία» θα έβλαπτε τους ίδιους τους άπιστους και θα οδηγούσε επίσης σε αποδυνάμωση της πίστης ορισμένων πιστών. Όλοι όσοι ζουν στην ενότητα της πίστης αισθάνονται την αγάπη της ανθρωπότητας της Μητέρας Εκκλησίας. Ακούν πώς χτυπά οδυνηρά η μητρική της καρδιά, θλιμμένη για κάθε άνθρωπο, βλέπουν πώς καίγεται από αγάπη για όλους: για τους άπιστους και για τους διακηρυγμένους, για όσους βρίσκονται μακριά από την πίστη και για όσους βρίσκονται κοντά σε αυτήν.» [9]

 

[1] Λιτανεία προσευχών κατά τη Θεία Λειτουργία.

[2] Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Περί της Επιστολής προς Εφεσίους 11, 3, PG 62, 83.

[3] Εφεσίους 20, Β 2, 268.

[4] Κατά των Αιρέσεων 1, 10, 2, SC 264, 159–160

[5] Δηλαδή, όπως ακριβώς ο Θεός ενώνει τα πάντα εν Εαυτώ, όλη την κτίση, ως Δημιουργός της, όπως λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, έτσι και εμείς οι Ορθόδοξοι στην Εκκλησία είμαστε όλοι ενωμένοι από τη μία και την αυτή πίστη στον Ένα και τον Αυτόν Θεό. Αυτή η πίστη, η ευαγγελική, η αποστολική και η πατερική, ενώνει τα πάντα στην Εκκλησία, με τον δεσμό της χάριτος, και είναι η κύρια προϋπόθεση για μια τέτοια ιερή, γεμάτη χάρη ενότητα μας στην Εκκλησία. Αυτή η αμετάβλητη πίστη ενώνει τα πάντα στην Εκκλησία σε ένα Σώμα Χριστού, δηλαδή την Εκκλησία, μικρή και μεγάλη και γέρουσα και νέα, όλα τα έθνη και οι φυλές των ανθρώπων, που ομολογούν αυτή την πίστη, την Ορθόδοξη πίστη, βαπτίζονται σε αυτήν την πίστη και ζουν (+ εππ. Μάξιμος).

[6] Πρβλ. Μυσταγωγία 24, PG 91, 705B.

[7] Πρβλ. Αποστολικοί Θεσμοί, 7, 25, PG 1, 1017B.

[8] Η υπογράμμισή μας, +βοηθός. Μαξίμ.

[9] Blessed is the Kingdom of the Father and the Son and the Holy Spirit , 2007. (Πηγή: ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑ Β. Η. ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ), Belgrade, Obraz Svetački.

 

---

Πηγή: Περιοδικό «Sveti Knez Lazar», έτος 2019, τεύχος 35-36 (101-102), σσ. 31-33

https://www.eparhija-prizren.org

Επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου