Ο «Οικουμενισμός του Αίματος» και η Ορθόδοξη Μαρτυρία: Μεταξύ Σεβασμού και Δογματικής Ακρίβειας

 

Του Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Εισαγωγικά

Η παρουσίαση πρόσφατα  από διάφορα ιστολόγια της περίπτωσης του Ρωμαιοκαθολικού Πακιστανού υπουργού  Σαχμπάζ Μπάτι (Shahbaz Bhatti) που δολοφονήθηκε το 2011, μας θέτει το θέμα του ΟΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ.

Ο Σαχμπάζ Μπάτι, ο μοναδικός Χριστιανός υπουργός στην κυβέρνηση του Πακιστάν, αναδείχθηκε σε παγκόσμιο σύμβολο αυταπάρνησης μέσα από τον ανυποχώρητο αγώνα του για τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Σε ένα περιβάλλον έντονων θρησκευτικών διώξεων, ο Μπάτι ύψωσε το ανάστημά του ενάντια στους σκληρούς νόμους περί βλασφημίας που στοχοποιούσαν αθώους, επιλέγοντας συνειδητά τον δρόμο της δικαιοσύνης παρά τις συνεχείς απειλές κατά της ζωής του. Η ακλόνητη πίστη του στον Χριστό, την οποία επιβεβαίωσε με προφητικό βιντεοσκοπημένο μήνυμα λίγο πριν τη δολοφονία του, υπήρξε η κινητήριος δύναμη πίσω από τη δράση του. Η βίαιη εξόντωσή του από ένοπλους το 2011 όχι μόνο συγκλόνισε τη διεθνή κοινή γνώμη, αλλά ανέδειξε με δραματικό τρόπο το κόστος της θρησκευτικής ελευθερίας. Σήμερα, η παρακαταθήκη του παραμένει μια ζωντανή υπενθύμιση ότι η αληθινή πίστη δοκιμάζεται στην πράξη και ότι το θάρρος απέναντι στην αδικία μπορεί να εμπνεύσει ολόκληρες γενιές, αποτελώντας φάρο ελπίδας σε έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις.

Οικουμενισμός του Αίματος» (Ecumenism of Blood)

Στη σύγχρονη εποχή, όπου οι διωγμοί των Χριστιανών παγκοσμίως εντείνονται, ο όρος «Οικουμενισμός του Αίματος» (Ecumenism of Blood) κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος. Η κεντρική ιδέα είναι συγκλονιστική: για τους διώκτες του Χριστιανισμού, το δόγμα δεν έχει σημασία. Οι σφαίρες και τα μαχαίρια εξτρεμιστικών οργανώσεων (όπως το ISIS ή η Μπόκο Χαράμ) δεν διακρίνουν Ορθοδόξους, Καθολικούς, Κόπτες ή Διαμαρτυρόμενους. Το μόνο κριτήριο για τη στοχοποίησή τους είναι η ομολογία του ονόματος του Χριστού.

Η Παγίδα και η Πραγματικότητα του Όρου

Ο όρος, που χρησιμοποιήθηκε ευρέως από τον Πάπα Φραγκίσκο, περιγράφει μια «ενότητα» που επιτυγχάνεται όχι μέσα από θεολογικά συνέδρια, αλλά μέσα από το κοινό μαρτύριο. Το αίμα που χύνεται θεωρείται ότι «ποτίζει» το δέντρο της Χριστιανοσύνης συνολικά, δημιουργώντας έναν δεσμό αδελφοσύνης που υπερβαίνει τις επίγειες διαιρέσεις.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν:

• Οι 21 Μάρτυρες στη Λιβύη (2015): Ανάμεσα στους Κόπτες που εκτελέστηκαν, υπήρχε και ένας άνδρας από το Γκάνα (πιθανώς καθολικός), οι οποίοι πέθαναν ψιθυρίζοντας «Κύριε Ιησού Χριστέ».
• Ο Σαχμπάζ Μπάτι (Shahbaz Bhatti): Ο Ρωμαιοκαθολικός Υπουργός Μειονοτήτων στο Πακιστάν, που δολοφονήθηκε το 2011 επειδή υπερασπίστηκε τα δικαιώματα όλων των μειονοτήτων ενάντια στους νόμους περί βλασφημίας. Η στάση του, γεμάτη πνευματική γαλήνη, αποτελεί ύψιστη απόδειξη αγάπης.

Η Θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Εδώ γεννάται το κρίσιμο ερώτημα: Τιμώνται αυτοί οι μάρτυρες ως Άγιοι από την Ορθόδοξη Εκκλησία; Η απάντηση απαιτεί μια λεπτή αλλά σαφή διάκριση μεταξύ του ανθρώπινου σεβασμού και της επίσημης εκκλησιολογικής αναγνώρισης.

1. Δογματικά και κανονικά, η Ορθόδοξη Εκκλησία ανακηρύσσει επισήμως ως Αγίους και Μάρτυρες μόνο εκείνους που ήταν βαπτισμένα μέλη της και μετείχαν στην ορθή πίστη. Επομένως, πρόσωπα όπως ο Σαχμπάζ Μπάτι ή οι Κόπτες της Λιβύης δεν εγγράφονται στο επίσημο Ορθόδοξο Εορτολόγιο, ούτε χτίζονται ναοί στο όνομά τους από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η αγιοκατάταξη δεν είναι μια ηθική επιβράβευση, αλλά βεβαίωση ότι η πίστη του προσώπου ήταν ταυτόσημη με εκείνη της Εκκλησίας.

2. Η  Ορθόδοξη Εκκλησία τρέφει βαθύτατο σεβασμό για το αίμα που χύνεται για τον Χριστό. Πολλοί   αποκαλούν αυτούς τους ανθρώπους «μάρτυρες του Χριστού» με την έννοια της ομολογίας. Στην παράδοση υπάρχει η έννοια του «Βαπτίσματος του Αίματος», που ιστορικά αφορούσε ακόμα και αβαπτίστους που πίστεψαν τη στιγμή του μαρτυρίου.

Ο «Οικουμενισμός του Αίματος» μπορεί να θεωρηθεί μια ακόμη παγίδα αν χρησιμοποιηθεί για να εξαλείψει τις δογματικές διαφορές με τρόπο τεχνητό. Ωστόσο, παραμένει μια υπενθύμιση ότι ο πόνος και η θυσία για την Αλήθεια είναι μια γλώσσα που την καταλαβαίνουν όλοι.

Ενώ η Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει αυστηρή στα θέματα της «κοινωνίας των αγίων» για λόγους δογματικής ακρίβειας —καθώς μάρτυρες που δεν είναι Ορθόδοξοι δεν τιμώνται λειτουργικά ως Άγιοι— τους τιμάμε ως αδελφούς εν Χριστώ που σήκωσαν έναν Σταυρό πέρα από τις δικές μας δυνάμεις.