Ομολογία

 

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

«Αρα οὖν, ἀδελφοί, στήκετε, καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε…» (Β΄ Θεσσ. 2.15)

Μετά από γνωριμία με την επόμενη κατά σειρά έκκληση του κυρίου Ντουμένκο είναι ανάγκη να επισημανθεί ότι κάθε λέξη που καλεί σε ειρήνη και ενότητα θα πρέπει να αντηχεί με χαρά στην καρδιά του χριστιανού, ενώ και αυτή τη φορά αισθανόμαστε πικρία.

Ένας πραγματικός διάλογος πάντοτε ξεκινά με σεβασμό στον πλησίον, με προθυμία μιας ειλικρινούς επικοινωνίας χωρίς να υπάρχουν απροκάλυπτες και κεκαλυμμένες απόπειρες πισώπλατης μαχαιριάς. Ωστόσο δυστυχώς αυτή η έκκληση αρχίζει με το αρνητικό, δηλαδή με επικόλληση ταμπελών. 

Για ένα πιστό τέκνο της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας ο ίδιος ο τίτλος «Έκκληση προς τους πιστούς...οι οποίοι τελούν σε εξάρτηση από τη θέση του Πατριαρχείου Ρωσίας» δεν αποτελεί ένα σφάλμα, αλλά μια απευθείας χειραγώγηση. Αυτή η ίδια η φράση «τελούν σε εξάρτηση» σύμφωνα με τα συμφραζόμενα μεταφράζει το εκκλησιαστικό ζήτημα στον τομέα πολιτικής και ιδεολογίας.

«Δεν τελούμε σε εξάρτηση», αλλά διατηρούμε την κανονική ενότητα και αφοσίωση στην Εκκλησία, όπου βαπτισθήκαμε και όπου εγώ ο αμαρτωλός επίσης έλαβα και την χάρη της αρχιερωσύνης. 

Επίσης, λείπει από τον τίτλο η επίσημη ονομασία της καθ’ημάς Εκκλησίας, δηλαδή «Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία». Αντί αυτού εφαρμόζεται ένας πολιτικός δείκτης «οι τελούντες σε εξάρτηση από τη θέση του Πατριαρχείου Ρωσίας».

Για ένα εξωτερικό ακροατήριο και μάλιστα σε συνθήκες πολέμου τούτο ακούγεται ως εξής: «Δεν είναι οι ημέτεροι, δεν είναι μερίδα της κοινωνίας μας».

Αυτή η ετικέτα απαξιώνει εκατομμύρια ανθρώπους, οι οποίοι θεωρούν τον εαυτό τους πολίτες του οικείου αυτών κράτους και πιστά τέκνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, με ολόκληρες γενιές των προγόνων τους να εκκλησιάζονταν σε αυτή. 

Αυτή η προσέγγιση θυμίζει τις εποχές των αρχαίων εκκλησιαστικών ταραχών όταν καταβάλλονταν προσπάθειες να αντικατασταθεί η αλήθεια με πολιτικές χειραγωγήσεις.

Εκτός τούτων, η εν λόγω έκκληση μοιάζει με μια καταγγελία. Είναι σαν να στιγματίσεις απευθείας εκείνον με τον οποίο θέλεις να έχεις ένα διάλογο.

«Κοιτάξτε να δείτε, του απλώνω χείρα, αλλά αυτός είναι ένας άθλιος παρίας, εχθρός, ο οποίος αξίζει την πλέον αυστηρή τιμωρία».

Αυτή είναι ακριβώς η λογική της εκκλήσεως της δομής υπό τον Ντουμένκο. Εδώ μπορούμε να κάνουμε ένα ιστορικό παραλληλισμό ως εξής: «νεωτεριστές» προτείνουν στην κανονική Εκκλησία να ανοίξει διάλογο, αλλά ταυτοχρόνως τονίζουν ότι αυτή ακολουθεί αντιεπαναστατικές και αντιμπολσεβικικές «θέσεις».

Τί νομίζετε θα έκανε το κουμμουνιστικό καθεστώς με την Εκκλησία μετά από μια τέτοια έκκληση; Η ερώτηση είναι φυσικά ρητορική. 

Περί τινος διαλόγου δύναται να μιλήσει κανείς εάν το ποίμνιο της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας σε αυτή την έκκληση εξαρχής εμφανίζεται ως «παρασυναγωγή πολιτικώς αντιφρονούντων» ή «αλλοτρίων».

Σε αυτό το πλαίσιο θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι δεν «εξαρτάται από θέσεις» η Εκκλησία του Χριστού, διότι βιώνει το Άγιο Πνεύμα και ακολουθεί την ιεροκανονική τάξη, η οποία ούτε εξαγοράζεται, αλλά ούτε και χορηγείται από κοσμικές Αρχές ή έγγραφα από εξωτερικό, αν και καλλιγραφημένα. 

Δυσκολεύομαι να φαντασθώ μια πρόσκληση σε διάλογο η οποία να ξεκινούσε με ωμή χειραγώγηση. Εάν επιθυμώ καταλλαγή με τον αδελφό μου, τον καλώ «αδελφό» χωρίς να υπονοώ ότι είναι «προδότης».

Ένας τέτοιος τίτλος του κειμένου κλείνει τις πόρτες του διαλόγου προτού αναγνωσθεί η πρώτη πρότασή του, μετατρέποντας έτσι το υπόλοιπο της εκκλήσεως σε «τελεσίγραφο για μεταπήδηση» και όχι σε μια πρόταση  για ενότητα.

Επίτηδες εδραιώνει την ανωτερότητα και υπεροχή των αποστολέων επί των παραληπτών: «Είμαστε ελεύθεροι ενώ σεις είσθε δούλοι». 

Επιχειρείται η επίκληση στους ιερούς κανόνες, αλλά το κανονικό δίκαιο δεν είναι μια ρομφαία που διχάζει, αλλά είναι ένας φραγμός για να προστατευθεί το ποίμνιο.

Ο πατέρας και προκαθήμενός μας είναι ο Μακαριώτατος μητροπολίτης Ονούφριος, η παράλειψη του ονόματος του οποίου από το κείμενο δεν έγινε για τυπικούς λόγους, αλλά αποδεικνύει την έλλειψη της επιθυμίας να μας αντιμετωπίζουν ως ισότιμους συνομιλητές.

Είναι αδύνατο να καλείς σε ενότητα και ταυτοχρόνως προσπαθείς να καταλύσεις την ιεραρχική δομή της οικίας του γείτονά σου.

Με θέρμη αναπολούμε την εποχή του αοιδίμου μητροπολίτη Βλαδιμήρου, τον οποίο επικαλούνται οι συντάκτες της εκκλήσεως.

Πάντοτε τόνιζε ότι το σχίσμα θεραπεύεται διά της μετάνοιας και αποκαταστάσεως της ιεροκανονικής τάξεως, και όχι διά της προσαρμογής στις πολιτικές συγκυριές.

Ιστορικά παραδείγματα όπως ή τραγική τύχη της ουνίας Φερράρο-Φλωρεντίας αποδεικνύουν ότι η ενότητα που επιβάλλεται «άνωθεν» χωρίς να την αποδεχθεί ο λαός της Εκκλησίας, δεν φέρνει ειρήνη, αλλά προκαλεί νέες ταλαιπωρίες.

Επιπλέον, η επίκληση του ονόματος του μητροπολίτη Βλαδιμήρου Σαμποντάν στο πλαίσιο της «μοσχοβίτικης αναμείξεως» εμφανίζεται ως απόπειρα να ξαναγραφεί η ιστορία παρουσία των αυτόπτων μαρτύρων.

Τα πιστά τέκνα της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας ενθυμούνται τον μακαριστό μητροπολίτη Βλαδίμηρο ως άνθρωπο της προσευχής και όχι ως πολιτικό παράγοντα, ο οποίος παρ’όλες τις δυσκολίες ακολουθούσε απαρεγκλίτως τους ιερούς κανόνες και διατηρούσε την ισορροπία.

Η εκμετάλλευση του ονόματός του για να νομιμοποιηθεί μια δομή που ξεφύτρωσε το 2018 εκλαμβάνεται από τους πιστούς ως απίστευτη έλλειψη ειλικρίνειας, αλλωστε όσο ζούσε ο μακαριστός οι ίδιοι παράγοντες πολλές φορές του ασκούσαν δριμύτατη κριτική.

Αγνοώντας το γεγονός της προ πολλού διαμορφωθείσας διοικητικής αυτοτέλειας οι συντάκτες δείχνουν ότι δεν τους ενδιαφέρει η πραγματική κατάσταση των πραγμάτων εντός της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Χρειάζονται μια βολική «εικόνα του εχθρού» για να δικαιολογήσουν τις ενέργειές τους λογοδοτώντας στους ανώτερους και για άλλη μια φορά να «φτύσουν στο πρόσωπο» των πιστών τέκνων της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, προκειμένου να «θάψουν» τον διάλογο πριν ακόμη ξεκινήσει. 

Μα, πώς μπορούμε να κάνουμε λόγο περί ενός «επικοδομητικού διαλόγου» τη στιγμή που οι ναοί μας αρπάζονται και οι κοινότητές μας πετάγονται στον δρόμο;

Μήπως η «φιλαδελφεία» εκφράζεται σε δικαστικές αγωγές και αντιπαραθέσεις βίας; Και αυτές δεν είναι συνθήκες, αλλά όπως συνηθίζουν να λένε σήμερα «πράξη καλής θελήσεως».

Η πραγματική ενότητα γύρω από το Ποτήρι του Χριστού είναι αδύνατη εκεί όπου λείπει μια στοιχειώδης ανθρώπινη δικαιοσύνη και σεβασμός της ελευθερίας του θρησκεύεσθαι. 

Δεν απορρίπτουμε διάλογο. Αλλά ο διάλογος δεν σημαίνει την αποδοχή των δικών σας όρων. Είναι μια κοινή πορεία προς την αλήθεια, όπου: 

1) Δέχονται την ισοτιμία όσων μετέχουν σε αυτό τον διάλογο (απομάκρυνση από την πολιτική και ιδεολογική διαίρεση των Ουκρανών σε «σωστούς» και «μη»). 

2) Σταματά η βία έναντι των ενοριών μας καθώς και κάθε άλλη καταπάτηση των δικαιωμάτων της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας. 

3) Κανονικά ζητήματα επιλύονται σύμφωνα με τη μακραίωνη παράδοση της Ορθοδοξίας και όχι με την ανάμειξη των κρατικών ή εξωτερικών δομών.

Διαπιστώσαμε την εφαρμογή αυτού του τρόπου κατά τη λύση της διαφοράς στο παράδειγμα των Εκκλησιών Βουλγαρίας, Μακεδονίας και Σερβίας. 

Δυστυχώς αυτή η έκκληση είναι κλασικό παράδειγμα χρήσεως της γλώσσας «γκεμπελίστικης προπαγάνδας» με σκοπό την απανθρωποποίησης του αντιπάλου.

Αντί να αναζητηθούν εκείνα τα οποία μας ενώνουν γύρω από τον Χριστό, υπογραμμίζονται εκείνα τα οποία μας χωρίζουν ως προς τα γεωπολιτικά. Δεόμεθα υπέρ ειρήνης στην ημετέρα Ουκρανία και υπέρ θεραπείας των εκκλησιαστικών σχισμάτων.

Αλλά αναμένουμε όχι διακηρύξεις, αλλά παύση της εχθρότητας και πραγματικές κινήσεις προσέγγισης (λ.χ. επαναφορά των παρανόμως κατασχεθέντων από την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία).

Μόνον τότε όταν οι παρανομίες θα αποτελούν πλέον παρελθόν, και το κυριώτερο, όταν θα υπάρξει ειλικρινή μετάνοια ενώπιον του Θεού, θα ξεκινήσει μια πραγματική πορεία προς διάλογο.