Ομολογία

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΛΟΓΟΥ

του αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη


(Το άρθρο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά ως ομιλία σε γιορτή επί τη λήξει της σειράς των φετινών κηρυγμάτων).

Λάθη και αλάθητος

Συνάντησις με ένα άγιο χριστιανό δίνει την ευκαιρία να πληροφορηθή κανείς, τι ζυγίζει περισσότερο στη ζωή και πώς αξίζει να πορευθή, για να μη χάση την αιώνια πατρίδα. Συνάντησαν, λοιπόν, έναν άγιο, που είχε την αληθινή σφραγίδα της αγιότητος, την ταπείνωσι, και τον ρώτησαν:

- Τι είναι η ζωή του ανθρώπου, του ατελούς και μικρού;

Και εκείνος απάντησε:

-Είναι ιστορία λαθών και παθών.

Και ύστερα τον ξαναρώτησαν:

- Και ο λόγος του Θεού τι είναι;

Και εκείνος, καρπός κι ο ίδιος του λόγου του Θεού, απάντησε:

- Είναι η ρίζα της αγάπης, είναι το θεμέλιο της αγιότητας, είναι η βόμβα της ευλογημένης ανατροπής.

● Εξομολογητικό κάπως είναι το άρθρο αυτό. Χρόνια πολλά τώρα δημοσιοποιώ το λόγο μου, είτε στον άμβωνα είτε στο χαρτί, είτε με το στόμα είτε με το μελάνι.

Δεν επιτρέπεται να μη βλέπουμε, ως χριστιανοί, και μάλιστα ως διάκονοι του λόγου της ελπίδας, ότι η δύσις της ζωής μας της επίγειας (φυσικά και της δικής μας) πλησιάζει.

● Όλοι έχουμε ως μέλη της Εκκλησίας, αλλά και ως υπόλογοι στη φιλανθρωπία του Θεού, κάποια μικρή ιστορία και κάποιο λόγο. Όχι με την έννοια του λόγου υπάρξεως, αλλά με την έννοια  του λόγου της μαρτυρίας (Πράξ. ιδ’3) και του κηρυττομένου λόγου της αλήθειας (Β΄Κορ.στ΄7).

Μακάρι να είχαμε πιστεύσει εκείνο, που με συναίσθησι λέει ο πιστός ιερουργός των μυστηρίων του Θεού: «Οὐκ ἐποιήσαμέν τι ἀγαθόν ἐπί τῆς γῆς»!

● Η ιστορία μας είναι γεμάτη λάθη και πάθη. Αλλ’ εν προκειμένω οφείλει να είναι και γεμάτη από αγάπη στο λόγο του Θεού, που κάθε κήρυκας επιζητεί και επιδιώκει να «ἐνοικῇ πλουσίως» (Γαλ.γ΄16) στις καρδιές «πάντων ανθρώπων, μάλιστα δε πιστών».

Εργάτες του λόγου

Λαθέψαμε σε πράξεις, μα πιστέψαμε στον ουράνιο λόγο. Ισχύει και εδώ το «Σοί μόνῳ ἁμαρτάνομεν, ἀλλά καί Σοί μόνῳ πιστεύομεν». Οι άνθρωποι της Εκκλησίας κάνουν και λάθη. Μα το πιο μεγάλο λάθος είναι, ότι δεν φύτεψαν τον αλάθητο λόγο στις ψυχές των ανθρώπων.

● Στη ζωή του ο εργάτης του Χριστού και της Εκκλησίας δεν επιζητεί τίποτε. Λέει ο μεγάλος θηρευτής των ψυχών, ο  απ. Παύλος: «Οὐ ζητῶ τά ὑμῶν, αλλά ὑμᾶς» (Β΄Κορ.ιβ΄14).

Αν φάνηκα σε μερικούς, ότι δεν επεδίωξα κοσμικά μεγαλεία, όμως δεν αρνούμαι, ότι ένα το επεζήτησα και το ζήλεψα: Θέλησα να γίνω διάκονος του λόγου, διάκονος του  Ευαγγελίου (Εφεσ.γ΄7).

● Με αξίωσε ο Θεός, να περάσω από πολλά εργαστήρια. Να δουλέψω πολλά επαγγέλματα, χειρωνακτικά και πνευματικά.

Κανένας βέβαια δεν φτάνει τον απόστολο Παύλο, που τα χέρια του δεν ήσαν μόνο ματωμένα από τις αλυσίδες, μα ήσαν και ροζιασμένα από τη σκληρή δουλειά του σκηνοποιού (Πράξ. κ΄34. Α΄Κορ. δ΄12). Όχι μόνο μισθό δεν διεκδικούσε, αλλά και δεν δεχόταν για τον εαυτό του (Α΄Θεσ. β΄9) ούτε λίγη τροφή και λίγο ψωμί από τον κύκλο των χριστιανών, από το ταμείο της αγάπης της Εκκλησίας.

Μακάρι να τον είχαμε μιμηθή όλοι οι εκκλησιαστικοί ! Με άλλη παρρησία οπωσδήποτε θα μιλάγαμε. Και διαφορετικές θα ήσαν οι εντυπώσεις και οι καρποφορίες.

● Η αναφορά μας στα εργαστήρια που βρέθηκα, είναι διότι συμβαίνει, να έχουν όλα κάποια σχέσι με το λόγο του Θεού και την τέχνη Του. Και ο λόγος είναι το πρώτιστο έργο του κληρικού. Λέει ο ἱερός Χρυσόστομος: «Αὕτη μοι ἱερωσύνη, τό κηρύττειν καί καταγγέλλειν∙ ταύτης προσφέρω τήν θυσίαν… Ἡ γάρ μάχαιρα το εὐαγγέλιον, ὁ τοῦ κηρύγματος λόγος» Ε.Π.Ε. 17,644). Μετάφρασις: Αυτό είναι για μένα η ιερωσύνη, το να κηρύττω και να παρουσιάζω τα μεγαλεία του Θεού. Αυτή είναι η θυσία που προσφέρω… Διότι το ισχυρό όπλο είναι το κήρυγμα, η μάχαιρα του πνεύματος, ο λόγος του κηρύγματος.

Ξυλουργικό  εργαστήρι

Α. Τα παιδικά και εφηβικά και νεανικά μου χρόνια τα πέρασα σε ξυλουργικό εργαστήρι.

Το ξύλο κούτσουρο το παίρνουμε και το κάνουμε έπιπλο.

Κάτι τέτοιο κάνει ο λόγος του ευαγγελίου, ο «τομώτερος ὑπέρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον» (Εβρ.δ΄12).

● Χωρίς το λόγο του Θεού παραμένουν οι άνθρωποι κούτσουρα, στραβόξυλα, ακατέργαστοι τύποι. Και όσο παραμένουμε κούτσουρα, τη μόνη προσφορά που κάνουμε, είναι να πλουτίζουμε και να πυρακτώνουμε περισσότερο τη φωτιά της κολάσεως.

● Με το λόγο του Ευαγγελίου όχι μόνο ο άνθρωπος δεν παραμένει κούτσουρο, αλλά και γίνεται έπιπλο για το σαλόνι του Ουρανού.

● Οι άγιοι τι είναι; Τα εκμαγεία της χάριτος. Αριστουργήματα τέχνης, έπιπλα λουστραρισμένα. Και αν κάποτε ξεθωριάζη το λούστρο, που λέγεται μετάνοια, κάθε τόσο το ανανεώνεις.

Κάθε φορά που ο μάστορας του λόγου του Θεού, με τα εργαλεία της χάριτος, προσπαθεί και βγάζει τους ρόζους του δύστροπου χαρακτήρα ή κόβει με το πριόνι τα κλαριά τα άχρηστα και τα αγκάθια, κοιτάζει ύστερα το έπιπλο που έφτιαξε, δηλαδή, τον ακροατή που πίστεψε και συγκινήθηκε, και το στέλνει στο λουστραδόρο, στον πνευματικό. Πεντακάθαρη και γυαλιστερή γίνεται η ψυχή.

Τυπογραφική τέχνη

Πέτυχα με το πρώτο επάγγελμα; Ως συνεχιστής της παραδόσεως του ξυλουργείου της Ναζαρέτ, ως μάστορας του λόγου, προετοίμασα ψυχές για την καλλιτεχνική επέμβασι της χάριτος; Δεν το γνωρίζω.

Β. Στα κατοπινά χρόνια καταπιάστηκα με ένα άλλο επάγγελμα. Έγινα τυπογράφος. Χρειάστηκε να περάσω από όλα τα στάδια της τυπογραφικής τέχνης, από τα στοιχεία της κάσας και τη λινοτυπία, μέχρι τη φωτοσύνθεσι και τα κομπιούτερς. Πόσο με ωφέλησαν οι τυπογραφικές «παράμετροι» στο έργο του λόγου!

● Πάντα με συγκινούσε ο λόγος του Παύλου. Παιδιά μου, λέει στους Γαλάτες, πασχίζω, να τυπωθή στις καρδιές σας η μορφή του Χριστού. «Ἄχρις οὖ μορφωθῇ Χριστός ἐν ὑμῖν» (Γαλ.δ΄19).

● Το τύπωμα στο χαρτί γίνεται πάνω στο πιεστήριο. Μα ο λόγος της Εκκλησίας δεν έχει πιεστήριο. Έχει πειστήριο. Δεν χωράνε η βία και τα χαστούκια. Ζητείται υπομονή και τέχνη και πειθώ, για ν’ αποτυπωθή με ανεξίτηλα γράμματα και χρώματα ο πανέμορφος Ιησούς Χριστός.

Γ. Στα δυο χειρωνακτικά επαγγέλματα (ξυλουργός και τυπογράφος) μεγάλη συμβολή είχα από μια, σπάνια δυστυχώς στις μέρες μας, πραγματικότητα. Την ζήσαμε όλοι σχεδόν οι άνθρωποι της γενιάς μου. Πρόκειται για τη σκληραγωγία.

Σκληραγωγημένους, κοντά στα άλλα, μας έκανε και η πείνα. Την ζήσαμε τότε, στη Γερμανική κατοχή, τετράχρονα παιδιά. Γι’ αυτό και δεν θα ήθελα να την ζήσουν άλλοι.

● Ο λόγος του Θεού γίνεται ζητιάνος  να χορτάσουν οι πεινασμένοι της γης, οι πραγματικά πεινασμένοι.  Υπήρξαμε σαν κήρυκες του λόγου του Θεού ενοχλητικοί, για να ανοίξουν τις τσέπες τους οι χριστιανοί και να ανακουφίσουν την υλική φτώχεια. Έτσι μας διδάσκει το πρότυπό μας στο κήρυγμα, ο ἱερός Χρυσόστομος: «Δότε τοῖς δεομένοις, καί οὐ παύσομαι τοῦτο λέγων, καί μή διδόντων ἔσομαι χαλεπός κατήγορος» (Ε.Π.Ε.18^α,722). Μετάφρασις: Δώστε στους φτωχούς! Δεν θα σταματήσω να σας το λέω. Και αν δεν δίνετε, θα συνεχίσω να είμαι για σας σκληρός κατήγορος.

● Μα πιο πολύ ο λόγος του Θεού δεν μπορεί, δεν ανέχεται, να είναι πεινασμένοι πνευματικά οι άνθρωποι. Υπάρχει ψωμί και οι πολλοί τρέφονται με κοπριές. Υπάρχει Χριστός, η τροφή του κόσμου, και οι πολλοί συντηρούνται με ιδεολογικές κονσέρβες, που έχουν μάλιστα ημερομηνία λήξεως.

Η χειρότερη τιμωρία στον άνθρωπο είναι αυτή που ακούγεται από τον Θεό με τα λόγια του Προφήτη: «Δώσω αὐτοῖς οὐ λιμόν ἄρτου, οὐδέ δίψαν ὕδατος, ἀλλά λιμόν τοῦ ακοῦσαι λόγον Κυρίου»(Αμώς η΄11).

Δ. Πίστεψα και πιστεύω, ότι κάθε τεχνολογικό εργαλείο μπορεί να δουλέψη «εἰς ὑπακοήν τοῦ Χριστοῦ» (Β΄Κορ.ι΄5). Γι’ αυτό τα τελευταία χρόνια «μυήθηκα» λίγο και στη δουλειά του ηλεκτρονικού.

Πληροφορική λέγεται η νέα ενασχόλησις της αγοράς! Και κάθε αναμεταδότης του λόγου του  Χριστού, κήρυκας του ευαγγελίου, αναρωτιέται:

Γιατί να μη πληροφορήται ο κόσμος τα μηνύματα του Ουρανού; Και γιατί να μη μάθη ο κόσμος να χρησιμοποιή το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το email;

● Του Θεού τα μηνύματα τα παίρνεις με το λόγο της αγίας Γραφής, όπως επεξηγείται από τους τεχνίτες της Γραφής, τους αγίους Πατέρες.

● Και τα δικά σου μηνύματα τα στέλνεις με την προσευχή.

Χαλάνε βέβαια και οι υπολογιστές. Παρεμβαίνουν καταστρεπτικοί αόρατοι «ιοί» .Έτσι και το επικοινωνιακό με τον Θεό, μπορεί να υποστή βλάβη (προσοχή, να έχης έγκαιρα αποθηκεύσει τις σωτήριες πληροφορίες!).

Λες κάποτε: Του έστειλα το μήνυμα, απάντησι δεν πήρα. Γιατί; Να ρωτήσης τον ειδικό τεχνικό. Σου εξηγεί: «Αίτεῖτε καί οὐ λαμβάνετε, διότι κακῶς αἰτεῖσθε» (Ιακ.δ΄2).

Πνευματικά εργαστήρια

Ε. Τα επαγγέλματα, που ανέφερα και που βρέθηκα να «δουλεύω», με βοήθησαν για το κύριο έργο μου το λόγο του Ευαγγελίου (Α΄Κορ.θ΄16-18).

Μα πιο πολύ στην επιμελέστερη και προσφορότερη απόδοσι στο έργο του λόγου με βοήθησαν δυο εργαστήρια. Σ’ αυτά με έστειλε, με την προτροπή και το παράδειγμά του, ὁ μεγάλος ἱεροκήρυκας τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνος, ὁ πατήρ Αὐγουστῖνος Καντιώτης. Κυριολεκτικά μας χειραγώγησε προς τα δυο θεολογικά εργαστήρια:

● Το ένα είναι του Παύλου.

● Το άλλο είναι του Χρυσοστόμου.

● Όποιος μαθητεύση στον απόστολο Παύλο, μαθαίνει δυο πράγματα: Την αγάπη και το θάρρος.

Θες, δεν θες, κοντά στον Παύλο, αγαπάς τον Χριστό, κολλάς λίγο από την αγία «τρέλλα του», που είναι η Αγάπη (Α΄Κορ.β΄2).

Και παίρνεις θάρρος. Ακούς τη φωνή του Θεού, που ενισχύει τον κήρυκα του ευαγγελίου, τον Παύλο, και ενισχύεσαι και συ: «Θάρσει, Παῦλε! Μή φοβοῦ. Λάλει καί μή σιωπήσῃς» (Πράξ.ιη΄9).

● Στο δικό του εργαστήρι ο Χρυσόστομος πήρε τον Παύλο στην αγκάλη της διανοίας του και στο φίλτρο της καρδιάς του. Τον ανέδειξε, τον ανέλυσε, τον ερμήνευσε και τον προέβαλε.

Μόλις μπήκα κι εγώ στο Χρυσοστομικό εργαστήρι, κυριολεκτικά θαμπώθηκα. Και από τότε δεν ξαναβγήκα. Εκεί μέσα δουλεύω. Εκεί θέλω να βρίσκωμαι μέχρι να πεθάνω.

Το κέρδος;

Δεν ξέρω τι κέρδισα με τα τόσα επαγγέλματα, που καταπιάστηκα. Ένα παρακαλώ τον Κύριο και παρακαλώ και τους φίλους αναγνώστες και ακροατές να παρακαλούν και αυτοί:

Ο σπόρος του λόγου να μην πάη χαμένος. Και αν τώρα είναι κρυμμένος, και αν αργή να ξεπροβάλη, κάποτε να φανερωθή. Να έρθη η ανάστασις. Κάθε σπόρος, και καρπός. Κάθε ακροατής, και ποιητής του λόγου. Κάθε πιστός, και ομολογητής.

● Ο κόσμος στερείται λόγου Θεού. Λόγια ακούει∙ λόγο δεν έχει.

● Ο κόσμος δεν ανήκει σε κάποιο κόμμα. Ανήκει στο Σώμα, 

 στου Χριστού το σώμα.

● Η σκόνη του δρόμου δεν είναι επικίνδυνη, μα η ομίχλη της αθεΐας είναι πολύ επικίνδυνη. Έχει καλύψει το φως του Χριστού.

Και σεις, ακροατές και αναγνώστες του λόγου του Θεού, εραστές της θείας αποκαλύψεως, δοξολογήστε τον Κύριο.

● Σας οδηγεί στη σκάλα της δόξας, όπως ο ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος (Ε.Π.Ε.30,386) την παρουσιάζει:

Γίναμε, λέει:

«Ὄχι μόνον ἐλεύθεροι, ἀλλά καί ἅγιοι.

Ὄχι μόνον ἅγιοι, ἀλλά καί δίκαιοι.

Ὄχι μόνον δίκαιοι, ἀλλά καί υἱοί.

Ὄχι μόνον υἱοί, ἀλλά καί κληρονόμοι.

Ὄχι μόνον κληρονόμοι, ἀλλά καί ἀδελφοί τοῦ Χριστοῦ.

Ὄχι μόνον ἀδελφοί τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά καί συγκληρονόμοι.

Ὄχι μόνο συγκληρονόμοι, ἀλλά μέλη.

Ὄχι μόνο μέλη, αλλά καί ναός.

Ὄχι μόνο ναός, αλλά καί ὄργανα τοῦ Πνεύματος.

Εὐλογητός ὁ Θεός ὁ ποιῶν θαυμάσια μόνος».