Η Ορθόδοξη εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας και η εκκλησιολογία της Συνόδου της Κρήτης.

 

Έρευνα και σύνθεση κειμένων: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Σύντομα και απαραίτητα στοιχεία για την εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας

Το κείμενο του Συνοδικού της Ορθοδοξίας είναι απολογητική και δογματική ομολογία της Εκκλησίας. Δεν είναι απλώς μια πανηγυρική εορτή, αλλά σαφής καταδίκη κάθε ψευδούς γνώσης (Α΄ Τιμ. 6,20). Η Εκκλησία χαρακτηρίζει την ημέρα αυτή ως «οφειλόμενη ετήσια ευχαριστία προς τον Θεό», επειδή η νίκη της αλήθειας δεν επιτεύχθηκε με στρατιωτική δύναμη ή ανθρώπινη σοφία, αλλά με τη θεία ενέργεια, όπως αυτή φανερώθηκε στους Οσίους Πατέρες μας. Όπως διδάσκει ο Απόστολος Παύλος: «Στήκετε και κρατείτε τις παραδόσεις που διδαχθήκατε» (Β΄ Θεσσ. 2,15), έτσι και η Εκκλησία δεν προσθέτει ούτε αφαιρεί τίποτε, ούτε εισάγει καινοτομίες, αλλά διαφυλάσσει με ακρίβεια ό,τι παρέλαβε από τους Αποστόλους.

Η αναφορά στις «προφητικές ρήσεις», τις «αποστολικές παραινέσεις» και τις «ευαγγελικές ιστορίες» φανερώνει την αδιάσπαστη ενότητα της θείας Αποκαλύψεως. Ό,τι είδαν οι Προφήτες, ό,τι δίδαξαν οι Απόστολοι και ό,τι διατύπωσε δογματικά η Εκκλησία στις Οικουμενικές Συνόδους, είναι ένα και το αυτό. Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας διδάσκει ότι η Παράδοση της Εκκλησίας είναι «η ζωντανή φωνή της αποστολικής διδασκαλίας», ενώ ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος τονίζει ότι η αλήθεια δεν χρειάζεται βία, αλλά λάμπει από μόνη της και κατακαίει την πλάνη.

Κεντρικό σημείο του κειμένου είναι η ομολογία της ενανθρώπησης του Θεού Λόγου. Αφού «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας» (Ιω. 1,14), η απεικόνιση του Χριστού δεν είναι απλό σύμβολο, αλλά ομολογία της πραγματικής Του σάρκωσης. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός διδάσκει ότι «η τιμή της εικόνας μεταβαίνει στο πρωτότυπο», εξηγώντας τη διάκριση ανάμεσα στη λατρεία που ανήκει μόνο στον Θεό και την τιμητική προσκύνηση που αποδίδεται στους Αγίους. Αυτή η διάκριση κατοχυρώθηκε δογματικά από την Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία καταδίκασε όσους αρνούνται την προσκύνηση των Αγίων Εικόνων.

Η φράση «Οι προφήτες όπως είδαν, οι απόστολοι όπως δίδαξαν, η Εκκλησία όπως παρέλαβε, οι διδάσκαλοι όπως διατύπωσαν, η οικουμένη όπως συμφώνησε» εκφράζει την ενότητα του σχεδίου της σωτηρίας. Η χάρη φανερώθηκε, η αλήθεια αποδείχθηκε και το ψεύδος καταλύθηκε. Η Εκκλησία δεν δημιουργεί νέα πίστη, αλλά φυλάσσει την παρακαταθήκη (Α΄ Τιμ. 6,20) που στήριξε την οικουμένη. Όπως ομολογεί ο Απόστολος Παύλος: «Τον καλό αγώνα αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη διατήρησα» (Β΄ Τιμ. 4,7).

 

Αναθεματισμός των σημερινών αιρέσεων

Το κείμενο κορυφώνεται στη διακήρυξη: «Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων». Η Ορθοδοξία δεν είναι ανθρώπινη ιδεολογία, αλλά ζωντανή εμπειρία του Αγίου Πνεύματος που ενεργεί αδιάκοπα μέσα στην Εκκλησία.

Σε αντίθεση με αυτή την πίστη, αναθεματίζονται:

Πρώτον, τους Οικουμενιστές, που αρνούνται ότι η Εκκλησία είναι μία, αγία, καθολική και αποστολική. Αυτοί μπερδεύουν την αλήθεια με το ψέμα, λέγοντας ότι «όλες οι θρησκείες οδηγούν στον ίδιο Θεό». Έτσι αρνούνται τον μοναδικό Σωτήρα Ιησού Χριστό, που είπε: «Εγώ είμαι ο δρόμος και η αλήθεια και η ζωή· κανείς δεν έρχεται στον Πατέρα παρά μόνο από μένα» (Ιωάννης 14,6).

Δεύτερον, τους Καθολικούς (Παπικούς), που φέρνουν καινούργια πράγματα στην πίστη, βάζοντας το «Filioque» στο Σύμβολο της Πίστεως. Αρνούνται την ουσία του Θεού με τις δικές τους «άκτιστες ενέργειες» και δέχονται ότι ο Πάπας δεν κάνει λάθος. Αυτό είναι ύβρις εναντίον του Αγίου Πνεύματος, που είναι ο μόνος φύλακας της αλήθειας.

Τρίτον, τους Προτεστάντες, που αρνούνται την Παράδοση της Εκκλησίας, τις Άγιες Εικόνες, την μεσιτεία των Αγίων και την θεία Λειτουργία. Έχουν «μορφή ευσέβειας, αλλά αρνούνται την δύναμή της» (Β' Τιμοθέου 3,5). Η Σύνοδος της Κρήτης στήριξε την λειτουργική θεολογία, που είναι η καρδιά της Ορθόδοξης παράδοσης.

Τέταρτον, τους Μονοφυσίτες και Μονοθελήτες, που αρνούνται την τέλεια ανθρωπότητα του Χριστού.

Πέμπτον, όλες τις νέες αιρέσεις, που αρνούνται την άκτιστη θεία ενέργεια, που βλέπουν τον Θεό ως «ον» μεταφυσικό, και που κόβουν την θεολογία από την θέωση. Όπως ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς καταδίκασε τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, έτσι και εμείς.

Η Ορθόδοξη εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας και η εκκλησιολογία της Συνόδου της Κρήτης.

Α.Η άρνηση της μοναδικότητας της Εκκλησίας

Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας διακηρύττει: «Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων». Η Σύνοδος της Κρήτης αντίθετα μιλάει για «εκκλησίες» στον πληθυντικό, σαν η μία Εκκλησία να χωρίζεται σε «καθολικές ορθόδοξες εκκλησίες». Αυτοί αρνούνται το μυστήριο της ενότητας, όπως το δίδαξε ο Απόστολος Παύλος: «Ένα σώμα, ένα Πνεύμα» (Εφεσ. 4,4).

Η Σύνοδος της Κρήτης αντικατέστησε την εκκλησιολογία της κοινωνίας με την εκκλησιολογία της συνομιλίας, σαν η Εκκλησία να μην είναι σώμα του Χριστού, αλλά διακοινοβουλευτική ένωση θρησκευτικών ομάδων. Αυτό είναι ύβρις εναντίον του Πνεύματος, που ενώνει την Εκκλησία σε ένα σώμα.

Β.Η σύγχυση της αλήθειας με το ψέμα

Το Συνοδικό καταδικάζει όσους αρνούνται την προσκύνηση των Εικόνων, τους εικονομάχους, ως αρνητές της σάρκωσης. Η Σύνοδος της Κρήτης δεν καταδίκασε καμία αίρεση, αλλά κάλεσε σε «διάλογο» τους Παπικούς , τους Προτεστάντες, τους Μονοφυσίτες, σαν το ψέμα να μην είναι θανατηφόρο, αλλά άποψη που συζητιέται.

Η Σύνοδος δογμάτισε: «Οι ορθόδοξες εκκλησίες αναγνωρίζουν η μία την άλλη ως μέρη της μίας Εκκλησίας». Αυτό είναι ψέμα· η Εκκλησία δεν είναι συνομοσπονδία μερών, αλλά πλήρωμα του Χριστού. Όπως διδάσκει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «Η Εκκλησία είναι ο πλήρης Χριστός», όχι συνέλευση αυτονομημένων τοπικών ταυτοτήτων.

Γ.Η άρνηση της αποκλειστικότητας της σωτηρίας

Το Συνοδικό ομολογεί: «Τον αγώνα τον καλόν ηγωνίσμεθα, την πίστιν τετηρήκαμεν» (Β' Τιμ. 4,7). Η Σύνοδος της Κρήτης αρνήθηκε να ομολογήσει ότι «δεν υπάρχει άλλη σωτηρία παρά αυτήν που είναι στον Χριστό». Το κείμενο «Η αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας» μιλάει για «συνάντηση με άλλες χριστιανικές εκκλησίες», σαν οι αιρέσεις να μην αποκόπτονται από την ζωή, αλλά να «υστερούν στην πλήρωση».

Αυτό είναι νέα αίρεση, που προετοιμάζει την ένωση με τον Παπισμό μέσω της άρνησης της μοναδικότητας. Όπως η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος καταδίκασε όσους αρνούνται την προσκύνηση, έτσι και εμείς καταδικάζουμε όσους αρνούνται την μοναδικότητα της σωτηρίας μέσα στην Εκκλησία.

Δ. Τα κείμενα που υπογράφηκαν στα συνέδρια του Πουσάν (2013), του Τορόντο (2014), της Πόρτο Αλέγκρε (2015) και της Μπαλαμάντ (2016) αποτελούν προετοιμασία της Συνόδου της Κρήτης και αποκλίνουν από την εκκλησιολογία του Συνοδικού της Ορθοδοξίας. Παρακάτω αναλύουμε τις βασικές διαφορές.

Δ.1Η ενότητα της Εκκλησίας

Το Συνοδικό ομολογεί: «Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων». Μιλάει για μία Εκκλησία, ενιαία και αδιαίρετη.

Τα κείμενα Πουσάν-Τορόντο-Πόρτο Αλέγκρε-Μπαλαμάντ μιλάνε συνεχώς για «εκκλησίες» στον πληθυντικό. Χρησιμοποιούν όρους όπως «καθολικές ορθόδοξες εκκλησίες», «τοπικές εκκλησίες», «αυτοκέφαλες εκκλησίες». Αυτό δείχνει ότι έχουν χάσει την αίσθηση της μίας Εκκλησίας. Σαν να λένε ότι η Εκκλησία είναι συνομοσπονδία ανεξάρτητων ομάδων, όχι ένα σώμα με ένα κεφάλι, τον Χριστό.

Στο Πουσάν (2013) αναφέρεται ότι οι «ορθόδοξες εκκλησίες» είναι «μέρη της μίας Εκκλησίας». Αυτό είναι λάθος. Η Εκκλησία δεν χωρίζεται σε μέρη. Είναι πλήρωμα Χριστού, όπως λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής.

Δ.2.Η σχέση με τις αιρέσεις

Το Συνοδικό καταδικάζει σαφώς τις αιρέσεις. Αναθεματίζει τους εικονομάχους, τους αρνητές της σαρκώσεως. Δεν αφήνει κανένα περιθώριο συμβιβασμού με το ψέμα.

Τα κείμενα των συνεδρίων αποφεύγουν να μιλήσουν για αιρέσεις. Χρησιμοποιούν ευγενικούς όρους για τους Παπιστές και τους Προτεστάντες. Στο Τορόντο (2014) μιλάνε για «άλλες χριστιανικές κοινότητες» και «αδελφές εκκλησίες». Στο Πόρτο Αλέγκρε (2015) αναφέρονται σε «κοινή μαρτυρία» με αυτούς που δεν έχουν την ορθόδοξη πίστη.

Αυτό είναι πρόδοση της παράδοσης. Ο Χριστός είπε: «Εγώ είμαι ο δρόμος και η αλήθεια και η ζωή. Κανείς δεν έρχεται στον Πατέρα παρά μόνο από μένα» (Ιωάννης 14,6). Τα κείμενα αυτά σαν να λένε ότι υπάρχουν και άλλοι δρόμοι.

Δ.3.Η ιεραρχία και η συνοδικότητα

Το Συνοδικό αναγνωρίζει την Οικουμενική Σύνοδο ως ανώτατη αρχή. Οι αποφάσεις της είναι δεσμευτικές για όλους.

Τα κείμενα των συνεδρίων προωθούν μια νέα έννοια «συνοδικότητας». Λένε ότι όλες οι «τοπικές εκκλησίες» έχουν ίσα δικαιώματα. Στο Τορόντο αναφέρεται ότι «καμία εκκλησία δεν έχει δικαίωμα να επιβάλλει σε άλλη». Αυτό σημαίνει ότι καταργούν την κοινή πίστη. Κάθε «εκκλησία» μπορεί να κάνει ό,τι θέλει.

Αυτό είναι αναρχία, όχι εκκλησιαστική τάξη. Η Εκκλησία δεν είναι δημοκρατία όπου ψηφίζουμε την αλήθεια. Η αλήθεια αποκαλύπτεται από τον Θεό, όχι αποφασίζεται από πλειοψηφίες.

Δ.4.Η σωτηρία

Το Συνοδικό είναι σαφές: «Την πίστιν τετήρηκα» (Β' Τιμοθέου 4,7). Κρατάμε την πίστη που παραδόθηκε, χωρίς προσθήκες.

Τα κείμενα των συνεδρίων ανοίγουν την πόρτα στον συγκρητισμό. Στην Μπαλαμάντ μιλάνε για «διάλογο με άλλες θρησκείες» σαν να μην έχει σημασία αν κάποιος είναι χριστιανός ή όχι. Στο Πόρτο Αλέγκρε αναφέρονται σε «κοινές αξίες» με άθεους και ειδωλολάτρες. Αυτό είναι άρνηση του Χριστού. Ο Απόστολος Πέτρος είπε: «Δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, δοσμένο στους ανθρώπους, με το οποίο να σωθούμε» (Πράξεις 4,12). Τα κείμενα αυτά σαν να λένε ότι υπάρχουν και άλλα ονόματα.

Ε. ΤΟ Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και το Συνοδικό της Ορθοδοξίας

Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ) ήταν παρόν στην Σύνοδο της Κρήτης με παρατηρητές. Αυτό από μόνο του είναι σκάνδαλο. Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας δεν γνωρίζει «παρατηρητές» από αιρετικές ομάδες. Αναθεματίζει τις αιρέσεις, δεν τις καλεί να παρακολουθήσουν.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΠΣΕ, ο Όλαφ Φίκε Τβέιτ, παρευρέθηκε στις εργασίες. Το ΠΣΕ εκπροσωπεί 350 «εκκλησίες», συμπεριλαμβανομένων Προτεσταντών, Παπικών, Μονοφυσιτών, και ακόμη αιρετικών ομάδων που δεν αναγνωρίζουν την Αγία Τριάδα. Η παρουσία του ήταν βεβήλωση της συνόδου.

Η  Κολυμπάριος Σύνοδος 2016 αποδέχτηκε το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ) και τις αποφάσεις του.Συμπεριέλαβε στα θέματά της τη σχέση της Ορθοδόξου Εκκλησίας με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Στο κείμενο «Οι σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο», η Σύνοδος:

Επιβεβαίωσε τη συμμετοχή της Ορθοδόξου Εκκλησίας στο οικουμενικό κίνημα και ειδικότερα στο ΠΣΕ, βάσει της Δήλωσης του Τορόντο (1950)

Χαιρέτισε θερμά το έργο της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» (Faith and Order) του ΠΣΕ, σημειώνοντας ότι «παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη θεολογική της συνεισφορά μέχρι σήμερα»

Αναγνώρισε τη σημαντική συμμετοχή Ορθοδόξων θεολόγων στα θεολογικά κείμενα της Επιτροπής Πίστη και Τάξη

Ε.1.Η κοινή εκκλησιολογία ΠΣΕ και Συνόδου Κρήτης

Το ΠΣΕ βασίζεται σε μια συγκεκριμένη εκκλησιολογία: όλες οι «εκκλησίες» είναι μέρη μιας αόρατης ενότητας. Δεν υπάρχει μία αληθινή Εκκλησία, αλλά πολλές «εκκλησίες» που συμπληρώνουν η μία την άλλη.

Η Σύνοδος της Κρήτης υιοθέτησε αυτή την εκκλησιολογία. Μιλάει για «καθολικές ορθόδοξες εκκλησίες» στον πληθυντικό. Λέει ότι οι «ορθόδοξες εκκλησίες» αναγνωρίζουν η μία την άλλη ως «μέρη της μίας Εκκλησίας». Αυτό είναι η γλώσσα του ΠΣΕ, όχι του Συνοδικού.

Το Συνοδικό λέει: «Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων». Μία πίστη, μία Εκκλησία. Το ΠΣΕ και η Σύνοδος της Κρήτης λένε: πολλές πίστεις, πολλές εκκλησίες, που συναντιούνται σε κάποια κοινά σημεία.

Ε.2 Η άρνηση της μοναδικότητας

Το ΠΣΕ δεν πιστεύει ότι η Ορθοδοξία είναι η μόνη αληθινή Εκκλησία. Πιστεύει ότι όλες οι «εκκλησίες» έχουν κομμάτια της αλήθειας.

Η Σύνοδος της Κρήτης δεν τόλμησε να πει ότι η Ορθοδοξία είναι η μόνη σωτηρία. Το κείμενο «Η αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας» μιλάει για «διάλογο με άλλες χριστιανικές εκκλησίες». Σαν να λέει ότι οι Παπικοί και οι Προτεστάντες είναι «εκκλησίες» με κάποια σχέση με τον Χριστό.

Το Συνοδικό είναι σαφές: όσοι αρνούνται την πίστη των αποστόλων είναι έξω από την Εκκλησία. Ο Χριστός είπε: «Κανείς δεν έρχεται στον Πατέρα παρά μόνο από μένα» (Ιωάννης 14,6). Το ΠΣΕ και η Σύνοδος της Κρήτης λένε: πολλοί έρχονται στον Πατέρα με πολλούς τρόπους.

Ε.3.Η αντικατάσταση της ομολογίας με τον διάλογο

Το Συνοδικό είναι ομολογία. Ομολογούμε την πίστη, δεν διαπραγματευόμαστε.

Το ΠΣΕ βασίζεται στον διάλογο. Όλα συζητιούνται, τίποτα δεν είναι δεδομένο.

Η Σύνοδος της Κρήτης υιοθέτησε την λογική του διαλόγου. Δεν καταδίκασε καμία αίρεση. Δεν ομολόγησε την μοναδικότητα της Ορθοδοξίας. Αντίθετα, μιλάει για «κοινή μαρτυρία», «κοινή διακονία», «συνεργασία» με αυτούς που δεν πιστεύουν στην Ορθοδοξία.

Αυτό είναι ΠΡΟΔΟΣΙΑ. Οι άγιοι πατέρες δεν «συνεργάζονταν» με τους αιρετικούς. Τους καλούσαν σε μετάνοια. Η Σύνοδος της Κρήτης τους καλεί σε «διάλογο», σαν να είναι ισότιμοι.

Ε.4 .Η εκκοσμίκευση της Εκκλησίας.

Το ΠΣΕ ασχολείται κυρίως με κοινωνικά θέματα: φτώχεια, περιβάλλον, δικαιώματα, ειρήνη. Αυτά είναι καλά, αλλά δεν είναι το έργο της Εκκλησίας.

Η Σύνοδος της Κρήτης ακολούθησε αυτή την γραμμή. Τα κείμενά της μιλάνε πολύ για «κοινωνική δικαιοσύνη», «προστασία της δημιουργίας», «διαθρησκειακό διάλογο»

Το Συνοδικό τιμά τις Άγιες Εικόνες, την λατρεία, την ζωντανή παράδοση. Η Σύνοδος της Κρήτης, υπό την επιρροή του ΠΣΕ, μετέτρεψε την Εκκλησία σε Μη Κυβερνητική Οργάνωση.

 Επίλογος

Η Σύνοδος της Κρήτης, σύμφωνα με τους επικριτές της, εισήγαγε συνοδικώς την «Παναίρεση του Οικουμενισμού» μέσω των εξής κρίσιμων αποφάσεων:

Αναγνώριση αιρέσεων ως Εκκλησιών, παραβιάζοντας το άρθρο του Συμβόλου της Πίστεως «Εις Μίαν... Εκκλησίαν».

Αποδοχή του Παπισμού χωρίς απαίτηση μετανοίας για τα δογματικά αιρέσματα (filioque, πρωτείο).

Αναγνώριση του ΠΣΕ και της εκκλησιολογίας της «ισότητας των ομολογιών».

Αλλοίωση της έννοιας του βαπτίσματος, με την αναγνώριση της εγκυρότητας του βαπτίσματος αιρετικών.

Καταδίκη των αντιοικουμενιστών, στοχοποιώντας όσους αγωνίζονται για την προάσπιση της παραδόσεως.

Υιοθέτηση μεταπατερικής θεολογίας, απομακρυνόμενη από την ασκητική εμπειρία των Αγίων Πατέρων.

Η Επαρχία Ράσκας και Πριζρένης χαρακτηρίζει τη Σύνοδο ως «ληστρική» και τις αποφάσεις της ως «οικουμενιστικές και αιρετικές», οι οποίες παρουσιάστηκαν «εγκάρδια μόνο στους ρωμαιοκαθολικούς» . Ο Καθηγητής Κυριάκος Κυριαζόπουλος την χαρακτηρίζει «Ψευδο-Σύνοδο», η οποία «δεν είναι Ορθόδοξη Σύνοδος, αλλά είναι ακυρώσιμη» .

Η Σύνοδος της Κρήτης  φαίνεται να αποτελεί σημείο καμπής στην ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, με τις αποφάσεις της να προκαλούν βαθύτατες εκκλησιολογικές συγχύσεις και να απειλούν την ενότητα της Ορθοδοξίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αντίθετα με την  πατερική πίστη, όπως ομολογείται στο Συνοδικό της Ορθοδοξίας, καταδικάζουμε την εκκλησιολογία της λεγόμενης «Αγίας και Μεγάλης Συνόδου» της Κρήτης (2016), η οποία μπερδεύει την αλήθεια με το ψέμα και αθετεί την βασική διδασκαλία για την μία, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΠΗΓΗ.ΨΗΦΙΔΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΑΣ