Ομολογία

 

Οι Ορθόδοξες και οι Ληστρικές(αιρετικές) Σύνοδοι

Έρευνα: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου (χημικού)

ΜΕΡΟΣ-Α

Εισαγωγικά

Ό,τι είναι απαραίτητο για τη σωτηρία μας, έχει παραδοθεί στην Εκκλησία από τους θεωμένους διδασκάλους Της, δηλαδή τους αγίους Προφήτες, Πατριάρχες, Αποστόλους και Πατέρες και ευρίσκεται στην Αγία Γραφή, στις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων περί των δογμάτων («Όροι») και περί του βίου («ιεροί Κανόνες»), και στα έργα των Αγίων Πατέρων, ώστε να είναι εύληπτο και κατανοητό από τον απλό πιστό, με σκοπό από την Ορθοδοξία να περάσει στην ορθοπραξία, αποφεύγοντας το σκόπελο των αιρέσεων. Οι αιρέσεις μέσω της αλλοιωμένης πίστεως (αιρετικής πλάνης) καταστρέφουν την ορθοπραξία και απομακρύνουν «οντολογικώς» από το Σώμα του Χριστού την Εκκλησία.

 Το Συνοδικό σύστημα της Εκκλησίας

Ακρογωνιαίος λίθος και ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι το Συνοδικό σύστημα ή πιο απλά η συνοδικότητα. 

Οι απαρχές του Συνοδικού συστήματος εντοπίζονται στην Αποστολική Σύνοδο(Ιεροσόλυμα, 49 μ.Χ.), όπου ακριβώς ανευρίσκεται ο ορισμός, τα χαρακτηριστικά και η σημασία του. Οι πρώτοι χριστιανοί συγκροτήθηκαν ως σώμα με σκοπό την αντιμετώπιση ζητημάτων της εκκλησιαστικής κοινότητά τους, τα οποία απειλούσαν την ειρήνη στους κόλπους της και την ενότητά της. Η αγιογραφική μαρτυρία δεν αφήνει καμία αμφιβολία ότι επρόκειτο για συμμετοχική διαδικασία, στην οποία έλαβαν μέρος με την ιδιότητά τους ως μελών του σώματος της Εκκλησίας του Χριστού οι απόστολοι και οι πρεσβύτεροι (Πράξ. 15, 6-11), καθώς και το «πλήθος των αδελφών», δηλαδή «όλα τα μέλη της Εκκλησίας», όπως χαρακτηριστικά ερμηνεύουν οι Π. Τρεμπέλας [Υπόμνημα εις τας Πράξεις των Αποστόλων, εκδ. Ζωή, Αθήνα, 1955, σ. 426-427. (15, 12 και 22)] και Ν. Ματσούκας αντίστοιχα[ Παλαιάς και Καινής Διαθήκης Σημεία, νοήματα, αποτυπώματα, Εκδ. Π. Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 2002, σ. 447].

Απλά να σημειώσουμε ότι η Αποστολική Σύνοδος συνήλθε με αφορμή το γεγονός ότι οι εξ Ιουδαίων χριστιανοί δεν δέχονταν τους εξ εθνών χριστιανούς (πρώην ειδωλολάτρες που βαπτίστηκαν χριστιανοί), επειδή δεν είχαν περιτμηθεί. Απαραίτητη προϋπόθεση για να τους δεχτούν ήταν να τηρούν το Μωσαϊκό νόμο και κυρίως την περιτομή. Η Αποστολική Σύνοδος αποφάσισε ότι δεν είναι αναγκαίο οι εθνικοί που ασπάζονταν τον χριστιανισμό να υποστούν την περιτομή, παρά μόνο να τηρούν τα βασικά και να αποφεύγουν ορισμένα πράγματα, όπως τα ειδωλόθυτα, την πορνεία κ.α. Η Αποστολική Σύνοδος αποτέλεσε και αποτελεί Σύνοδο – πρότυπο.

Κατά το πρότυπο λοιπόν της Αποστολικής Συνόδου συγκλήθηκαν στη συνέχεια οι οικουμενικές, τοπικές και άλλες Σύνοδοι, για την επίλυση ζητημάτων πίστης, εκκλησιαστικής τάξης και ζωής, συνεχίζοντας την πρωτοχριστιανική παράδοση, εμπεδώνοντας το νόημα και το σκοπό της, αποκρυσταλλώνοντας τα Ορθόδοξα ήθη και εκφράζοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Ορθόδοξης εκκλησιολογίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι μια Σύνοδος αναγνωρίζεται ως Οικουμενική από μια επόμενη Σύνοδο.

Οι δε αποφάσεις των Συνόδων χωρίζονται σε: α) δόγματα και β) κανόνες. Τα δόγματα αφορούν θέματα πίστεως και οι κανόνες ρυθμίζουν θέματα ζωής και άλλα πρακτικά ζητήματα.

Έτσι έχουμε τις Αποστολικές, τις Οικουμενικές, τις Τοπικές και τις Πανορθόδοξες Συνόδους. Όλες αυτές έχουν την ίδια εγκυρότητα, αρκεί να τις αναγνωρίσει το Σώμα της Εκκλησίας ως έγκυρες.

Στο άρθρο αυτό, θα κάνουμε μια γνωριμία με τις  Συνόδους της Ορθόδοξης Εκκλησίας και τις ληστρικές συνόδους των αιρετικών. 

Οι Σύνοδοι και το αντικείμενό τους

Οικουμενικές Σύνοδοι

Από τη στιγμή που το Ρωμαϊκό κράτος αγκάλιασε την Εκκλησία, και οι Συνοδικοί της όροι έγιναν νόμοι του κράτους, απέκτησε νόημα η έννοια: "Οικουμενική Σύνοδος".

Οικουμενική Σύνοδος, είναι εκείνη που:

1. Συγκλήθηκε από Αυτοκράτορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με οικουμενική (παν-Ρωμαϊκή) εμβέλεια, αλλά φυσικά και πανχριστιανική.

2. Οι αποφάσεις της έγιναν αποδεκτές από ολόκληρη την ανά τον κόσμο Ορθόδοξη Εκκλησία, διαχρονικά.

3. Αποφάσεις της διατυπώθηκαν από Θεούμενο.

4. Οι αποφάσεις της υπεγράφησαν από τα Ρωμαϊκά Πατριαρχεία.

5. Ασχολήθηκε με σημαντικά Θεολογικά ζητήματα.

Οι 9 Οικουμενικές Σύνοδοι της Εκκλησίας είναι.

Εν Νικαία Α΄ (1η) Οικουμενική Σύνοδος, 325 μΧ
Συγκλήθηκε  από τον Μέγα Κωνσταντίνο. Έλαβαν μέρος 318 επίσκοποι
Καταδίκασε την βλασφημία του Αρείου ότι ο Υιός και Λόγος του Θεού είναι κτίσμα και όχι ομοούσιος του Πατρός. Κανόνισε και την ημερομηνία του εορτασμού του Πάσχα. Έγινε η πρώτη σύνταξη του Συμβόλου της Πίστεως (aka Σύμβολο της Νίκαιας ή «Πιστεύω»). Θέσπισε ιερούς Κανόνες

Εν Κωνσταντινουπόλει Β΄ (2α) Οικουμενική Σύνοδος, 381 μΧ
Συγκλήθηκε από τον Μέγα Θεοδόσιο. Έλαβαν μέρος 150 Ορθόδοξοι επίσκοποι και 36 Μακεδονιανοί (αιρετίζοντες Ορθόδοξοι). Προήδρευσε ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος
Καταδίκασε και πάλι τον Άρειο, και την αίρεση του Μακεδονίου, ο οποίος δίδασκε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι κτίσμα του Θεού, γι’ αυτό και ονομάστηκε “πνευματομάχος”. Καταδίκασε πολλές άλλες αιρέσεις. Όρισε τα 3 Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. Προεξέτεινε το Σύμβολο της Πίστεως. Θέσπισε ιερούς Κανόνες

Εν Εφέσω Γ΄ (3η) Οικουμενική Σύνοδος, 431 μΧ
Συγκλήθηκε από τον Θεοδόσιο τον Β΄. Έλαβαν μέρος 200 επίσκοποι
Δογμάτισε κατά του Νεστοριανισμού και καταδίκασε τον Νεστόριο. Δογμάτισε ότι μπορεί η Παναγία να ονομάζεται και Θεοτόκος. Ολοκλήρωσε και οριστικοποίησε το Σύμβολο της Πίστεως και απαγόρευσε δια παντός την αλλαγή του. Θέσπισε ιερούς Κανόνες

Εν Χαλκηδόνι Δ΄ (4η) Οικουμενική Σύνοδος, 451 μΧ
Συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Μαρκιανό και την αυτοκράτειρα Πουλχερία. Έλαβαν μέρος 630 επίσκοποι
Καταδίκασε την ληστρική Σύνοδο της Εφέσου του 449 μΧ. Καταδίκασε τον Μονοφυσιτισμό και τον Νεστοριανισμό. Αναγνώρισε τις προηγουμενες Συνόδους. Θέσπισε ιερούς Κανόνες

Εν Κωνσταντινουπόλει Ε΄ (5η) Οικουμενική Σύνοδος, 553 μΧ
Συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό και την αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Έλαβαν μέρος 165 Πατέρες
Καταδίκασε τον Μονοφυσιτισμό, τον Ωριγενισμό, τον Νεστοριανισμό, τον Αρειανισμό και άλλες αιρέσεις. Δεν θέσπισε ιερούς Κανόνες

Εν Κωνσταντινουπόλει ΣΤ΄ (6η) Οικουμενική Σύνοδος, 680 μΧ
Συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Πωγωνάτο. Παραβρέθηκαν από 150 – 289 επίσκοποι
Καταδίκασε την αίρεση του Μονοθελητισμού. Η Σύνοδος αυτή διατύπωσε ότι ο Χριστός έχει και Θεία και ανθρώπινη θέληση, η οποία υποτάσσεται στη Θεία. Δεν θέσπισε ιερούς Κανόνες

Εν Κωνσταντινουπόλει Πενθέκτη (εν Τρούλω) «Οικουμενική» Σύνοδος, 691 μΧ
Συγκλήθηκε από τον Ιουστινιανό τον Β. Δεν ήταν ανεξάρτητη Σύνοδος, αλλά συστηματοποίησε και ολοκλήρωσε το έργο των δύο προηγουμένων Συνόδων, της 5ης και της 6ης, γι’ αυτό, αν και Οικουμενική, ονομάσθηκε: «Πενθέκτη», ως τμήμα εκείνων των Συνόδων, και δεν αριθμήθηκε ως ξεχωριστή Οικουμενική Σύνοδος. Αναγνώρισε τις προηγούμενες Συνόδους και αναθεμάτισε όσους δεν τηρούν τις αποφάσεις των Συνόδων. Θέσπισε ιερούς Κανόνες

Εν Νικαία Ζ΄ (7η) Οικουμενική Σύνοδος, 787 μΧ
Συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο και τη μητέρα του Ειρήνη την Αθηναία. Παρεβρέθηκαν 367 Πατέρες

 Καταδίκασε την αιρετική Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης του 754 μΧ. Καταδίκασε την εικονομαχία και την εικονοκλασία και την ιδέα της σχηματοποίησης της αόρατης και άυλης Τριάδος. Θέσπισε την θεολογία περί της εικονογράφησης του Χριστού και των Αγίων ως κάτι που είδαμε

Εν Κωνσταντινουπόλει Η΄ (8η) Οικουμενική Σύνοδος, 879-880 μΧ
Συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Βασίλειο τον Μακεδόνα. Ηγήθηκαν ο Ορθόδοξος τότε Πάπας της Ρώμης Ιωάννης Η΄ (872-882) και ο Πατριάρχης της Κων/πόλεως Νέας Ρώμης Μεγάλος Φωτιος (858-867, 877-886)
Βασικά Σημεία: Επεκύρωσε τις αποφάσεις της 7ης Οικουμενικής Συνόδου. Καταδίκασε το την νέο-εμφανιζόμενη και εξαπλούμενη στην δυτική Ορθοδοξία αίρεση του Φιλιόκβε. Kαταδίκασε τις αιρετικές Συνόδους του Καρλομάγνου στη Φραγκφούρτη (794) και το Άαχεν (809) που ξεκίνησαν το σχίσμα των Παπικών, το οποίο και παγιώθηκε το 1054. Δυστυχώς, την καθόλα εγκυρότατη Οικουμενική Σύνοδο αυτή, καίτοι την αποδέχονται άπαντες οι Ορθόδοξοι, με πιέσεις των διαχρονικών φιλο-Ενωτικών, Οικουμενιστών σήμερα «Ορθοδόξων», αποφεύγουν να την αναγνωρίσουν επίσημα επειδή καταδίκασε, αφόρισε και αναθεμάτισε απερίφραστα τους Παπικούς όχι μόνο ως σχισματικούς, αλλά ως αιρετικούς. Είναι όμως βαθειά αναγνωρισμένη στην συνείδηση του παραδοσιακού Ορθοδόξου κλήρου και ποιμνίου

Εν Κωνσταντινουπόλει Θ΄ (9η) Οικουμενική Σύνοδος, 1341, 1349 & 1351 μΧ
Συγκλήθηκε από Αυτοκράτορα (Συνοδικός Τόμος του 1341) και συμμετείχε Θεούμενος (Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς). Θεωρούνται ως μία, επειδή ασχολήθηκαν με το ίδιο θέμα
Δογμάτισε για την άκτιστη Ουσία και την άκτιστη Ενέργεια του Θεού, καθώς επίσης και για τον Ησυχασμό, καταδικάζοντας τον αιρετικό Βαρλαάμ τον Καλαβρό. Καταδίκασε σωρεία Παπικών πλανών, όπως για παράδειγμα το ότι το Φώς είναι Κτιστό. Οι αποφάσεις της έγιναν δεκτές από ολόκληρη την Εκκλησία. Συνεπώς και η Σύνοδος αυτή έχει αξία Οικουμενικής Συνόδου. Για τους ίδιους λόγους με την 8η Οικουμενική Σύνοδο, οι Οικουμενιστές σήμερα αρνούνται να αναγνωρίσουν επίσημα και την 9η Οικουμενική Σύνοδο

Σημείωση: 8^η Οικουμενική Σύνοδος: 879-880 μ.Χ. Κωνσταντινούπολις. Συγκλήθηκε από τον αυτοκράτορα Βασίλειο τον Μακεδόνα. Ηγήθηκαν ο Ορθόδοξος τότε Πάπας της Ρώμης Ιωάννης Η΄ (872-882) και ο Πατριάρχης της Κων/πόλεως Νέας Ρώμης Μεγάλος Φωτιος (858-867, 877-886). Επεκύρωσε τις αποφάσεις της 7^ης Οικουμενικής Συνόδου, και καταδίκασε το Φιλιόκβε, που μόλις τότε είχε αρχίσει να επιβάλλεται. [Kαταδίκασε τις αιρετικές Συνόδους του Καρλομάγνου στη Φραγκφούρτη (794) και το Άαχεν (809)].

9^η Οικουμενική Σύνοδος: 1341 μ.Χ. Δογμάτισε για την άκτιστη Ουσία και την άκτιστη Ενέργεια του Θεού, καθώς επίσης και για τον Ησυχασμό, καταδικάζοντας τον αιρετικό Βαρλαάμ τον Καλαβρό. Έτσι η Σύνοδος αυτή ασχολήθηκε με θεολογικά ζητήματα, συγκλήθηκε από αυτοκράτορα, (Συνοδικός Τόμος του 1341) και συμμετείχε Θεούμενος (Άγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς), και οι αποφάσεις της έγιναν δεκτές από ολόκληρη την Εκκλησία. Συνεπώς και η Σύνοδος αυτή έχει αξία Οικουμενικής Συνόδου.

Οι ανωτέρω εννέα Οικουμενικές Σύνοδοι, δημοσιεύτηκαν ως ρωμαϊκοί νόμοι υπογεγραμμένοι από τον Αυτοκράτορα αφού προηγουμένως τα πρακτικά τους υπογράφτηκαν από τους πέντε Ρωμαίους Πατριάρχες, τους Μητροπολίτες και επισκόπους τους. Ο Αυτοκράτορας συγκαλούσε αυτές τις Οικουμενικές Συνόδους σε συνεργασία με τα Πέντε Ρωμαϊκά Πατριαρχεία της α) Πρεσβυτέρας Ρώμης, β) Κωνσταντινουπόλεως και Νέας Ρώμης, γ) Αλεξανδρείας, δ) Αντιοχείας, στα οποία προστέθηκε το 451 ε) των Ιεροσολύμων. Εξαιρείται η Ένατη Οικουμενική Σύνοδος του 1341 που τα πρακτικά της προσυπέγραψαν μόνο τέσσερις ρωμαίοι Πατριάρχες και επικύρωσε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας. Απουσίαζε τώρα το Πατριαρχείο της Πρεσβυτέρας Ρώμης που εν τω μεταξύ είχε καταληφθεί βίαια από τους Φράγκους, Λογγοβάρδους, και Γερμανούς με τη βοήθεια των Νορμανδών.

Μία σφοδρή επίθεση που ξεκίνησε το 983 και ολοκληρώθηκε το 1009 - 1046. Μετά το 1045 οι Πάπες της Ρώμης εκτός του Βενέδικτου του 10ου (1058-9), δεν ήσαν πλέον Ρωμαίοι αλλά μέλη της φραγκολατινικής αριστοκρατίας που είχε υποδουλώσει τον ρωμαϊκό πληθυσμό.

Μετά τη πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και του αυτοκράτορα, το 1453 τα τέσσερα ρωμαϊκά Πατριαρχεία της Κωνσταντινουπόλεως και Νέας Ρώμης, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων συνέχισαν να συγκαλούν Συνόδους με τις οποίες συνέχισαν τη παράδοση των Οικουμενικών Συνόδων. Ο μόνος λόγος που αυτές οι Σύνοδοι δεν ονομάστηκαν "Οικουμενικές" είναι απλά γιατί ο τίτλος αυτός σημαίνει "Αυτοκρατορικές" επειδή οι αποφάσεις αυτών των Συνόδων γίνονταν τμήμα του Ρωμαϊκού Δικαίου. Με άλλα λόγια οι αποφάσεις των ρωμαϊκών Συνόδων μετά το 1453 είναι τμήματα του Εκκλησιαστικού Δικαίου, αλλά όχι πλέον του αυτοκρατορικού Δικαίου. Δεν υπήρχε πλέον Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και Ρωμαίος αυτοκράτορας να εκδίδει ρωμαϊκούς Νόμους. Έτσι αυτές οι Εννέα Οικουμενικές Σύνοδοι ήταν ταυτόχρονα και εκκλησιαστικοί Νόμοι και ρωμαϊκοί Νόμοι. Οι Σύνοδοι που συνήλθαν μετά το 1453 είναι τμήματα του Εκκλησιαστικού Δικαίου με όχι μικρότερο κύρος από τις Οικουμενικές Συνόδους, εκτός από τη φαντασία των συγχρόνων Ορθοδόξων που έχουν εξαπατηθεί από την ρωσική Ορθοδοξία του Μέγα Πέτρου.

Έτσι υπάρχουν σήμερα Ορθόδοξοι που αυτοαποκαλούνται Εκκλησία των Επτά Οικουμενικών Συνόδων. Πολλοί Ορθόδοξοι αγνοούν την Όγδοη και την Ένατη Οικουμενική Σύνοδο. Η Όγδοη Οικουμενική Σύνοδος το 879 απλά καταδίκασε αυτούς που "προσθέτουν" ή "αφαιρούν" από το Σύμβολο του 381 καθώς και όσους δεν αποδέχονται τη διδασκαλία περί Εικόνων της Έβδομης Οικουμενικής Συνόδου. Οι Φράγκοι που καταδικάζονται, προς το παρόν δεν αναφέρονται καθαρά, με σκοπό να τους δοθεί η ευκαιρία να αναθεωρήσουν.

Η Ένατη Οικουμενική Σύνοδος το 1341 καταδίκασε το πλατωνικό μυστικισμό του Βαρλαάμ του Καλαβρού, ο οποίος είχε έρθει από τη Δύση ως προσήλυτος στην Ορθοδοξία. Φυσικά η απόρριψη του πλατωνικού τύπου μυστικισμού ήταν παραδοσιακή πρακτική των Πατέρων.

Συνεχίζεται…