Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026

Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης και η Αποτείχιση (+11 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ)

 


Θεολογική, Κανονική και Ιστορική Θεώρηση

Επιμέλεια έρευνας:  πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

1. Το Ιστορικό και Εκκλησιολογικό Πλαίσιο της Στουδιτικής Ομολογίας

Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (759–826 μ.Χ.) δεσπόζει στην εκκλησιαστική ιστορία της Βυζαντινής περιόδου ως η πλέον εμβληματική μορφή ομολογιακού σθένους, μοναστικής αναμορφώσεως και κανονικής ακρίβειας. Η δράση και η θεολογική του παρακαταθήκη διαμορφώθηκαν μέσα από τις συμπληγάδες δύο μεγάλων εκκλησιολογικών και δογματικών κρίσεων που συντάραξαν την Αυτοκρατορία κατά τον 8ο και 9ο αιώνα: τη Μοιχειανική έριδα (806–811 μ.Χ.) και τη δευτέρα φάση της Εικονομαχίας (815–843 μ.Χ.).

Στη Μοιχειανική έριδα, ο Όσιος Θεόδωρος, μαζί με τον γέροντά του Όσιο Πλάτωνα και τη στουδιτική αδελφότητα, ορθώθηκε απέναντι στην αντικανονική ανοχή και συνοδική αμνήστευση του παρανόμου γάμου του αυτοκράτορος Κωνσταντίνου ΣΤ΄ με τη Θεοδότην από τον ιερουργήσαντα πρεσβύτερο Ιωσήφ (τον επικληθέντα «μοιχοζεύκτη»). Όταν η τοπική Σύνοδος του 809 μ.Χ. αποκατέστησε τον Ιωσήφ και αναθεμάτισε όσους δεν δέχονταν την εκκλησιαστική οικονομία επί του ζητήματος, ο Όσιος Θεόδωρος διέκοψε αμέσως την εκκλησιαστική κοινωνία και το μνημόσυνο του Πατριάρχου Αγίου Νικηφόρου και των συν αυτώ επισκόπων, θεωρώντας ότι η σχετικοποίηση των Θείων Εντολών χάριν της πολιτικής εξουσίας συνιστά αλλοτρίωση του ήθους και της Πίστεως της Εκκλησίας.

Στη δεύτερη φάση της Εικονομαχίας, υπό τον αυτοκράτορα Λέοντα Ε΄ τον Αρμένιο (815 μ.Χ.), ο Όσιος Θεόδωρος ηγήθηκε του ανταιρετικού αγώνος, όταν η ψευδοσύνοδος της Αγίας Σοφίας αποκήρυξε την Αγία Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο (787 μ.Χ.) και επανέφερε την εικονομαχική κακοδοξία. Ευρισκόμενος σε συνεχείς εξορίες, φυλακίσεις και σκληρούς δαρμούς, ο Όσιος ανέπτυξε μέσω των περίφημων Επιστολών του ένα πλήρες, οργανωμένο και θεολογικά θεμελιωμένο σύστημα κανονικής αποτείχισης, λειτουργικής διαποίμανσης και ομολογίας Πίστεως.

 

2. Η Θεολογία του Μολυσμού από την μνημόνευση.

Στον πυρήνα της στουδιτικής εκκλησιολογίας βρίσκεται η διδασκαλία για τον πνευματικό μολυσμό (συμμολυσμό) που προκαλείται στον πιστό από την εκκλησιαστική κοινωνία και τη μνημόνευση αιρετιζόντων ή συμβιβαζομένων ποιμένων. Ο Όσιος Θεόδωρος διατυπώνει με απόλυτη σαφήνεια την πατερική θεμελίωση της αποτείχισης, συμπυκνώνοντας τη διδασκαλία του στη χαρακτηριστική ρήση:

«Πλὴν μολυσμὸν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν αὐτῷ, κἂν ὀρθόδοξος εἴη ὁ ἀναφέρων»

Σύμφωνα με τον Στουδίτη Πατέρα, η αναφορά του ονόματος του Επισκόπου κατά τη Θεία Λειτουργία (στα Ιερά Δίπτυχα) δεν αποτελεί μια τυπική διοικητική πράξη ή μια ουδέτερη ευχή. Όπως ερμηνεύει ο Θεόδωρος Ανδίδων και υιοθετούν οι Αγιορείτες Πατέρες του 13ου αιώνα στη δογματική επιστολή τους προς τον λατινόφρονα αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο, η μνημόνευση του Αρχιερέως επί των Αδύτων σημαίνει ότι ο λειτουργός και οι προσερχόμενοι πιστοί αποδέχονται την «τελείαν συγκοινωνίαν» και μετέχουν πλήρως στην πίστη του μνημονευομένου.

Αρχή των Συγκοινωνούντων Δοχείων

Ο Όσιος Θεόδωρος εξηγεί ότι όταν ο Επίσκοπος κηρύσσει δημοσίως κακοδοξία ή κοινωνεί με αιρετικούς, η μνημόνευσή του μεταδίδει τον μολυσμό αλυσιδωτά σε όσους κοινωνούν μαζί του εν γνώσει. Η πνευματική αυτή μεταδοτικότητα διέπεται από τις εξής κανονικές παραδοχές:

  • Ο μνημονεύων ταυτίζεται λειτουργικά και δογματικά με τον μνημονευόμενο. Εάν ο Προεστώς έχει αποκλίνει από την Ορθόδοξο Πίστη, ο λειτουργός που τον μνημονεύει καθίσταται συνένοχος στην ασέβεια, ακόμη κι αν ο ίδιος διακρατεί ιδιωτικά ορθόδοξο φρόνημα.
  • Ο εκκλησιαστικός μολυσμός δεν σημαίνει την ακαριαία, αυτόματη αφαίρεση της Ιερωσύνης  από τον ακατάκριτο ακόμη Επίσκοπο, ούτε την ακυρότητα των μυστηρίων του προ της συνοδικής καθαιρέσεως. Σημαίνει όμως τη μίανση των μυστηρίων, δηλαδή ότι η Θεία Ευχαριστία παύει να παρέχει άφεση αμαρτιών και μετατρέπεται σε κρίμα και κατάκριμα για τους «εν γνώσει» συμμετέχοντες.
  •  Βάσει του 10ου Αποστολικού Κανόνα και του 2ου της εν Αντιοχεία Συνόδου, όποιος συμπροσεύχεται ή κοινωνεί εκκλησιαστικά με ακοινώνητο ή αιρετίζοντα καθίσταται και ο ίδιος ακοινώνητος.

 

3. Ορισμός και Αμετακίνητα Όρια της Εκκλησιαστικής Οικονομίας

Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της στουδιτικής θεολογίας είναι η αποσαφήνιση της έννοιας, του σκοπού και των ορίων της Εκκλησιαστικής Οικονομίας (Οἰκονομία) σε αντιπαραβολή προς την Κανονική Ακρίβεια (Ἀκρίβεια). Ο Όσιος Θεόδωρος διατυπώνει τον απαράβατο πατερικό κανόνα:

«Οἰκονομίας γὰρ ὅρος, ὡς οἶσθα, μήτε τι τῶν κειμένων ἀθετεῖν καθόλου» (=Όπως γνωρίζεις, ο κανόνας της εκκλησιαστικής οικονομίας είναι να μην καταργείται απολύτως τίποτα από όσα έχουν καθιερωθεί»)

 

Ο Στουδίτης Πατέρας  παρομοιάζει την οικονομία με τον έμπειρο πηδαλιούχο, ο οποίος, ευρισκόμενος εν μέσω σφοδρής καταιγίδας, υποχωρεί ελαφρώς και προσωρινά στρέφοντας το πηδάλιο, προκειμένου να διασώσει το σκάφος της Εκκλησίας και να επανέλθει αμέσως μόλις κοπάσει ο κίνδυνος στην ευθεία πορεία της Ακρίβειας. Εάν ο πηδαλιούχος αφήσει το πλοίο να παρασύρεται διαρκώς από τον άνεμο, τότε δεν ασκεί οικονομία, αλλά προκαλεί ναυάγιο και εκπίπτει στην παρανομία.

Η Κανονική Ακρίβεια αποτελεί τον αρχικό και τελικό στόχο της Εκκλησίας, επιτάσσοντας την πλήρη τήρηση των Ιερών Κανόνων και τη διακοπή κάθε κοινωνίας με την κακοδοξία. Σε περιπτώσεις ανθρώπινης αδυναμίας ή φόβου διωγμού, επιστρατεύεται η Πρόσκαιρη Εκκλησιαστική Οικονομία ως παιδαγωγική συγκατάβαση, με απαρέγκλιτη προϋπόθεση τη μη αθέτηση δογμάτων ή κανόνων. Τέλος, η Επαναφορά στην Ακρίβεια στοχεύει στη σταδιακή θεραπεία των «ασθενούντων προβάτων» και την πλήρη αποκατάσταση της κανονικής τάξεως.

Ανάλυση των Επιστολών 40 και 49 προς τον Μοναχό Ναυκράτιο

Στις Επιστολές 40 και 49 προς τον μαθητή του Όσιο Ναυκράτιο, ο Όσιος Θεόδωρος παρέχει εξαιρετικά λεπτές και διακριτικές οδηγίες για τη διαχείριση κληρικών και πιστών που βρέθηκαν εγκλωβισμένοι στους διωγμούς:

  • Επιστολή 40 : Ο Όσιος εξετάζει την περίπτωση πρεσβυτέρου που μνημονεύει αιρετίζοντα Επίσκοπο αποκλειστικά «φόβῳ διωγμοῦ». Επιτρέπει στους ορθοδόξους μοναχούς να αποδεχθούν τον ιερέα αυτόν σε κοινωνική συνεστίαση, συμπροσευχή (κοινή ψαλμωδία) και ευλογία βρωμάτων («εἰς συνεστίασιν καὶ ψαλμῳδίαν καὶ εὐλογίαν βρωμάτων»). Ωστόσο, απαγορεύει αυστηρότατα τη συμμετοχή στη Θεία Μετάληψη από τα χέρια του. Η οικονομία ισχύει μόνο για τα δευτερεύοντα, ώστε να μην παραλυθεί το ασθενές πρόβατο, αλλά στα καίρια (Θεία Κοινωνία) τηρείται η ακρίβεια προς αποφυγή του συμμολυσμού.
  • Επιστολή 49 : Ο Όσιος αντιμετωπίζει την περίπτωση ορθοδόξου ιερέως που μνημονεύει ορθόδοξο στο φρόνημα Επίσκοπο, ο οποίος όμως Επίσκοπος μνημονεύει από φόβο αιρετικό Μητροπολίτη. Ο Στουδίτης εξηγεί ότι η προσωρινή ανοχή προς τον ιερέα αυτόν έχει αμιγώς θεραπευτικό χαρακτήρα. Σκοπός είναι να ενισχυθεί σταδιακά η συνείδηση του κληρικού, ώστε να οδηγηθεί στην πλήρη διακοπή μνημοσύνου και την επάνοδο στην κανονική ακρίβεια.

 

 

4. Η Λειτουργική Διαποίμανση εν καιρώ Διωγμού

Όταν η αίρεση επικρατεί στους δημόσιους ναούς, οι χώροι αυτοί μετατρέπονται, κατά τον Μέγα Βασίλειο και τον Όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, σε «κοινοὺς οἴκους» (βεβηλωμένους). Προκειμένου το ορθόδοξο ποίμνιο να μην εισέρχεται σε «εκκλησία ασεβών», η λατρεία μεταφέρεται εκτός των ναών, στις «κατ' οίκον συνάξεις».

Οδηγίες της Επιστολής 632 για τη Χρήση του Αγίου Αντιμινσίου

Στην Επιστολή 632, ο Όσιος Θεόδωρος εξειδικεύει τις κανονικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένας αποτειχισμένος ορθόδοξος ιερέας επιτρέπεται να επιτελεί τη Θεία Λειτουργία σε ιδιωτικούς ευκτήριους οίκους ή παρεκκλήσια:

  • Η Θεία Λειτουργία τελείται απαραιτήτως πάνω σε καθαγιασμένο Άγιο Αντιμίνσιο, το οποίο έχει καθαγιασθεί από ορθόδοξο Επίσκοπο. Το Αντιμίνσιο αναπληρώνει την Αγία Τράπεζα και συνδέει τη μυστική σύναξη οργανικά με το σώμα της Καθολικής Εκκλησίας.
  • Ο ιδιοκτήτης του οίκου, οι ψάλτες, ο διακονούντες και οι προσερχόμενοι πιστοί οφείλουν να είναι αυστηρά ορθόδοξοι στο φρόνημα και αποτειχισμένοι από την αίρεση.
  • Ο ευκτήριος οίκος δεν πρέπει να έχει χρησιμοποιηθεί προηγουμένως για λειτουργίες ή συμπροσευχές αιρετικών.

Μυστική Διακονία και Μεταμφιέσεις

Για την εξασφάλιση των Μυστηρίων στο διωκόμενο ποίμνιο, ο Όσιος Θεόδωρος συντόνισε ένα εκτεταμένο δίκτυο μετακινούμενων ιερέων. Όπως αναφέρει ο ίδιος σε επιστολή του προς τον Ναυκράτιο, εξαιτίας του μένους των εικονομάχων αρχών, οι ιερείς αναγκάζονταν να κρύβονται σε σπήλαια και να περιέρχονται τις οικίες μεταμφιεσμένοι με λαϊκά ενδύματα («μεταμφιασαμένους ἐσθῆτα λαϊκῶν»), προκειμένου να προσφέρουν μυστικά («λανθανόντως διακονίαν») τα Άχραντα Μυστήρια στους πιστούς.

 

5. Τα Κανονικά Όρια της Αποτείχισης: Αποφυγή Σχίσματος και Παρασυναγωγής

Παρά τον ανυποχώρητο αγώνα του κατά της αιρέσεως, ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης υπήρξε αυστηρότατος φρουρός της εκκλησιαστικής τάξεως, διακρίνοντας καθαρά τη νόμιμη ομολογιακή αποτείχιση από την αντικανονική εκτροπή στο σχίσμα και την παρασυναγωγή.

Η Ομολογία «Οὐκ ἐσμὲν ἀποσχίσται»

Ο Όσιος Θεόδωρος διακήρυξε με παρρησία προς τους κατηγόρους του:

«Οὐκ ἐσμὲν ἀποσχίσται... τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας»

Ο Στουδίτης Πατήρ ξεκαθαρίζει ότι η διακοπή μνημοσύνου από αιρετίζοντα Επίσκοπο δεν συνιστά αποσχίση από την Εκκλησία, διότι ο πιστός δεν αποκόπτεται από το Σώμα του Χριστού, αλλά αφορίζεται (τειχίζεται) από τον ψευδεπίσκοπο για να προστατεύσει την ενότητα της Πίστεως.

Η Κανονική Αποτείχιση, θεμελιωμένη στο 2ο μέρος του 15ου Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου, συνιστά τη διακοπή μνημοσύνου αιρετίζοντος Επισκόπου πριν από τη συνοδική κρίση· διατηρεί αμυντικό χαρακτήρα με μνημόνευση «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων», προστατεύοντας τους πιστούς από τον συμμολυσμό, διασφαλίζοντας την ενότητα με τον Χριστό και αναμένοντας την κρίση Ορθοδόξου Συνόδου. Αντιθέτως, η Παρασυναγωγή ή το Σχίσμα (31ος Αποστολικός, 11ος Καρθαγένης, 15ος ΑΒ΄ 1ο μέρος) αφορά την αυθαίρετη ίδρυση «παράλληλης ενορίας», τη συγκρότηση αυτόνομης Ιεραρχίας και τις αντικανονικές χειροτονίες, πράξεις που συνιστούν κατάληψη ξένης εξουσίας, δημιουργία φατρίας και τελική έκπτωση από το υγιαίνον σώμα της Εκκλησίας.

Η Μνημόνευση «Πάσης Επισκοπής Ορθοδόξων»

Για να δηλωθεί ότι ο αποτειχισμένος ιερέας δεν μετατρέπεται σε αυτόνομη, «ακέφαλη» ή σχισματική μονάδα, ο Όσιος Θεόδωρος όριζε ότι στις μυστικές συνάξεις ο λειτουργός απαλείφει το όνομα του επιχώριου αιρετίζοντος Επισκόπου και μνημονεύει «πάσης επισκοπής Ορθοδόξων». Με τον τρόπο αυτό διαδηλώνεται η οργανική ενότητα της σύναξης με το υγιαίνον τμήμα της Καθολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας σε ολόκληρη την Οικουμένη.

 

6. Η Διαχρονική Απήχηση της Στουδιτικής Παρακαταθήκης

Η διδασκαλία και η ποιμαντική πράξη του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου αναγνωρίστηκαν διαχρονικά από την Ορθόδοξο Εκκλησία ως ο θεμελιώδης «Καταστατικός Χάρτης» για τη διαχείριση των εκκλησιαστικών κρίσεων και των αιρέσεων.

Η Μαρτυρία των Αγιορειτών Πατέρων (13ος Αιώνας)

Όταν ο αυτοκράτωρ Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο και ο λατινόφρων Πατριάρχης Ιωάννης Βέκκος επιχειρούσαν να επιβάλουν την ψευδένωση της Λυών (1274 μ.Χ.), οι Αγιορείτες Πατέρες απέστειλαν δογματική ομολογιακή επιστολή προς τον αυτοκράτορα. Στην επιστολή αυτή, προκειμένου να θεμελιώσουν την υποχρεωτικότητα της αποτείχισης και τη διακοπή μνημοσύνου του Βέκκου, παρέθεσαν αυτούσιες τις επιστολές του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου.

Οι Οσιομάρτυρες Αγιορείτες υπογράμμισαν ότι η αναφορά του ονόματος του αιρετίζοντος Αρχιερέως στα Άδυτα αποτελεί «τελείαν συγκοινωνίαν» στην κακοδοξία του, επικαλούμενοι τη στουδιτική διδασκαλία ως την αψευδή πυξίδα της Ορθοδόξου Εκκλησιολογίας. Η στουδιτική αυτή παρακαταθήκη παραμένει έως σήμερα το αδιάσειστο θεμέλιο για τη διαφύλαξη της Πατερικής Ακρίβειας, της συνοδικής τάξεως και της σωτηριολογικής καθαρότητας των Αγίων Μυστηρίων.

 

6 σχόλια:

  1. Κωνσταντινος Φοντούλης10 Νοεμβρίου 2026 στις 5:27 μ.μ.

    αγαπητέ π.Δημήτριε,
    τα ερωτήματα ειναι αμείλικτα :
    α/ όλα αυτά τα περί αποτείχισης του Αγίου δεν τα γνώριζαν -δεν τα γνωρίζουν οι επίσκοποι και οι ιερείς μας ;
    β/ οι παλαιότεροι αποτειχισμένοι ΓΟΧ, ουτε αυτοί τα γνώριζαν ;
    γ/ οι νεότεροι μετα το Κολυμπάρι ολιγοι αποτειχισμένοι ιερείς γιατι επέλεξαν να κάνει ο καθένας το δικό του ;
    δ/ πως δικαιολογείται ακομη και σημερα 10 χρονια μετα το Κολυμπαρι μεγαλοι Θεολόγοι να μιλάνε για δυνητισμό οντες αποτειχσιμένοι;
    ε/ μετα τα παραπάνω πως εξασφαλίζεται σήμερα στους πιστούς η ορθή επιλογή
    - για την απομάκρυνσή τους από τους ναούς των αιρετικών Επισκόπων
    αλλά και για τον
    – ελεγχο ,ευρεση των ορθα αποτειχισμένων ιερεων με κανονικη ιερωσύνη ;
    Σας ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σας !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κωνσταντίνε, χαίρε. Τα ερωτήματα αυτά αγγίζουν τον πυρήνα των εκκλησιολογικών προβληματισμών που αντιμετωπίζει το ορθόδοξο πλήρωμα. Με βάση τη διαχρονική διδασκαλία των Αγίων Πατέρων (consensus Patrum), τους Ιερούς Κανόνες και τα εκκλησιαστικά κείμενα, οι απαντήσεις διαρθρώνονται ως εξής:
      ________________________________________
      α/ Γνώριζαν και γνωρίζουν οι Επίσκοποι και οι Ιερείς τη διδασκαλία περί Αποτείχισης;


      Οι περισσότεροι κληρικοί δεν πάσχουν από αντικειμενική άγνοια των πατερικών κειμένων, αλλά επηρεάζονται από συγκεκριμένους παράγοντες:
      • Έχει καλλιεργηθεί η εσφαλμένη αντίληψη ότι η ευθύνη για τα δογματικά ζητήματα ανήκει αποκλειστικά στους επισκόπους, ενώ ο κατώτερος κλήρος και ο λαός οφείλουν τυφλή υπακοή.
      • Η διακοπή μνημοσύνου επιφέρει διωγμούς, καθαιρέσεις και αποπομπή από τις ενορίες. Ο φόβος αυτός οδηγεί στη μετάθεση των ευθυνών.
      • Πολλοί ποιμένες αναπαύουν τη συνείδησή τους αποδεχόμενοι τη θεωρία ότι η αποτείχιση είναι απλώς ένα «δικαίωμα» ή μια προαιρετική επιλογή, αποφεύγοντας έτσι το κόστος της ομολογίας.
      ________________________________________
      β/ Γιατί οι παλαιότεροι αποτειχισμένοι Γ.Ο.Χ. δεν κράτησαν την Πατερική Αποτείχιση;


      Οι Γ.Ο.Χ. (Παλαιοημερολογίτες), ενώ ξεκίνησαν το 1924 με πρόθεση αντίστασης στην ημερολογιακή και οικουμενιστική εκτροπή, διολίσθησαν σε σοβαρή εκκλησιολογική πλάνη:
      Υιοθέτησαν τη φραγκική/παπική αντιληψη ότι η αίρεση επιφέρει ακαριαία και μηχανική απώλεια της Χάριτος της Ιερωσύνης, θεωρώντας τα Μυστήρια της κρατούσης Εκκλησίας αμέσως «άκυρα» και «ανυπόστατα» προ συνοδικής κρίσεως.
      Θεωρώντας ότι η Εκκλησία «έπαψε να υπάρχει», δεν περιορίστηκαν στην πατερική αποτείχιση ως αμυντικό μέτρο οχύρωσης εν αναμονή Συνόδου. Αντίθετα, αυτοανακηρύχθηκαν σε «Σύνοδο», προέβησαν σε δικές τους αυτόνομες χειροτονίες και ίδρυσαν παράλληλη Ιεραρχία, εμπίπτοντας στον 31ο Αποστολικό Κανόνα και τον 11ο της Καρθαγένης περί παρασυναγωγής.

      γ/ Γιατί οι νεότεροι αποτειχισμένοι ιερείς μετά το Κολυμπάρι (2016) διασπάστηκαν;


      Μετά τη Σύνοδο της Κρήτης το 2016, οι ολίγοι αποτειχισμένοι ιερείς βρέθηκαν σε μια προσωρινή «ακέφαλη» κατάσταση, χωρίς κεντρική συνοδική διοίκηση. Αυτό οδήγησε σε κατακερματισμό για τους εξής λόγους:
      Ορισμένοι παρασύρθηκαν θεωρώντας τα πάντα άκυρα, ενώ άλλοι διολίσθησαν στον ατομοκρατισμό και σε λειτουργικές αυθαιρεσίες.
      Ορισμένοι ιερείς δυσκολεύτηκαν να διατηρήσουν την ακριβή ισορροπία του Οσίου Θεοδώρου του Στουδίτου: δηλαδή τη διενέργεια «κατ' οίκον» συνάξεων για αγιαστική κάλυψη των πιστών, χωρίς όμως να σφετερίζονται επισκοπικές αρμοδιότητες ή να ιδρύουν παράλληλες «ενοριακές» δομές.


      Διαγραφή

    2. δ/ Πώς δικαιολογείται μεγάλοι Θεολόγοι να μιλάνε για «δυνητισμό» (προαιρετικότητα);


      Ο «δυνητισμός» είναι η θεωρία που υποστηρίζει ότι το 2ο μέρος του 15ου Κανόνα της ΑΒ΄ Συνόδου παρέχει απλώς τη «δυνατότητα» και δεν επιβάλλει «υποχρέωση» αποτείχισης.
      Λειτουργεί ως ψυχολογικό και εκκλησιολογικό άλλοθι. Επιτρέπει σε θεολόγους και κληρικούς να καταγγέλλουν θεωρητικά τον Οικουμενισμό, παραμένοντας παράλληλα ασφαλείς εντός της εκκλησιαστικής διοικήσεως.
      Οι μεγάλοι κανονολόγοι (Επίσκοπος Νικόδημος Μίλας, Θεόδωρος Βαλσαμών, Ματθαίος Βλάσταρις) αποδεικνύουν ότι η αποτείχιση συνιστά **«δικαίωμα ἅμα καὶ χρέος»**. Αν ο Κανόνας θεωρείτο προαιρετικός πριν από τη συνοδική κρίση, λόγω της διατύπωσής του («πολλῷ δὲ πλέον καὶ μετὰ διάγνωσιν») θα κατέληγε στο άτοπο να θεωρείται προαιρετική η αποτείχιση ακόμη και μετά τη συνοδική καταδίκη του αιρετικού!

      ε/ Πώς εξασφαλίζεται σήμερα στους πιστούς η ορθή επιλογή;


      Για να διαφυλαχθεί ο πιστός τόσο από την αίρεση όσο και από το σχίσμα, απαιτείται διπλός έλεγχος. Ο πιστός, ως θεματοφύλακας της Πίστεως (Εγκύκλιος Πατριαρχών Ανατολής 1848), οφείλει να απομακρυνθεί από τη μνημόνευση των επισκόπων που κηρύσσουν την αίρεση του Οικουμενισμού «γυμνῇ τῇ κεφαλῇ. Η αποχή αυτή επιβάλλεται από την αρχή «ὁ κοινωνῶν ἀκοινωνήτῳ, ἀκοινώνητος ἔστω», ώστε να μην καθίσταται ο πιστός οργανικός μέτοχος στον πνευματικό συμμολυσμό της διαμνημονεύσεως.
      Ο ορθά αποτειχισμένος ιερέας αναγνωρίζεται από τρία αδιάβλητα κριτήρια:
      Κατέχει έγκυρη, κανονική χειροτονία από την Καθολική Ορθόδοξη Εκκλησία .
      Έχει διακόψει τη μνημόνευση του αιρετίζοντος επισκόπου και μνημονεύει στις συνάξεις **«πάσης επισκοπής Ορθοδόξων»**, διαδηλώνοντας την ενότητά του με το υγιαίνον σώμα της Εκκλησίας.
      Δεν αναγορεύει τον εαυτό του σε «Σύνοδο», και δεν δημιουργεί «παράλληλη δικαιοδοσία». Τελεί τη Θεία Λατρεία σε ευκτήριους οίκους «τεθέντος θυσιαστηρίου» (με Άγιο Αντιμίνσιο) ως αμυντικό μέτρο οχύρωσης και ποιμαντικής μέριμνας εν αναμονή συγκλήσεως Ορθοδόξου Συνόδου.

      Διαγραφή
  2. Κωνσταντινος Φοντούλης10 Νοεμβρίου 2026 στις 9:13 μ.μ.

    Συγχωρέστε με για το χρόνο σας …κι ακόμη
    α/ ιερέας που χειροτονήθηκε από «ψευδοεπίσκοπο» μετα το 2016 και στη συνέχεια αποτειχίστηκε , εχει κανονική ιερωσύνη;
    β/ αγιορείτης αποτειχισμένος ιερομοναχος μνημονεύει στις συνάξεις «υπερ του Αρχιεπισκόπου ημων» χωρις όνομα και ισχυρίζεται ότι είναι σωστό;
    γ/ ποιος ελέγχει τον αποτειχισμένο ιερέα για τον πνευματικο του; αν εχει και ποιόν ;(επιτρέπεται εδώ η οικονομια) και ποιος έπίσης τον ελέγχει για το ποίμνιο που δέχεται στις συνάξεις χωρις έλγχο και κριτήρια ,αποτειχσιμένο και μη ;
    δ/ μήπως τελικά …και η αποτείχιση μας και η χωρις ελεγχο κοινωνία μας με οποιοδήποτε αποτειχισμένο ιερέα …εχει πνευματικό ρίσκο να χάσουμε αντι να σώσουμε την ψυχή μας κάτω από την «πίεση» …του «που θα εξομολογηθώ και που κοινωνήσω»;
    ε/ μήπως στα εσχατα χρόνια της μεγάλης αποστασίας που βιώνουμε η λύση είναι όπως λέτε στις κατ οίκον «κατακόμβες» ;
    Αυτό επέλεξα και κάνω κι εγω 2 χρόνια τώρα με πνευματικό μου οδηγό
    α/ τα λόγια του Άγιου Ιωάννη Μαξίμοβιτς :
    «Στα έσχατα χρόνια το κακό και η αίρεση θα έχει τόσο εξαπλωθεί που οι πιστοί δε θα βρίσκουν ιερέα και ποιμένα να τους προστατέψει από την πλάνη και να τους συμβουλέψει στη σωτηρία. Τότε, οι πιστοί δε θα μπορούν να δεχτούν ασφαλείς οδηγίες από ανθρώπους, άλλα οδηγός τους θα είναι τα κείμενα των Αγίων Πατέρων. Ιδίως σε αυτή την εποχή, ο κάθε πιστός θα είναι υπεύθυνος για όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας. «Δεν διδάχθηκες, ότι σε δύσκολους καιρούς ο κάθε Χριστιανός είναι ο ίδιος υπεύθυνος για τη Χριστιανοσύνη στο σύνολό της; Ότι κάθε μέλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει ευθύνη για ολόκληρη την Εκκλησία; Και ότι σήμερα η Εκκλησία έχει εχθρούς και διώκεται από έξω αλλά και από μέσα»; Αδελφοί, καιρός να αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας απέναντι στο Θεό και την ιστορία. Μην ανέχεστε άλλες λοξοδρομίες και πλάνες από τους ιερείς και αρχιερείς σας! Μην κάνετε τα »στραβά μάτια», είστε συνυπεύθυνοι! Οι Άγιοι σας προειδοποιούν…»
    β/ τα λόγια του Αγίου Νικόδημου του Αγιορείτη (Αόρατος πόλεμος κεφ. Δ)
    Αλλά και όσοι θέλουν πολύ συχνά και δεν µπορούν να δεχθούν την µυστηριώδη Θεία Κοινωνία, δηλαδή να µεταλαµβάνουν τον Χριστό που βρίσκεται µέσα στα Μυστήρια, ή διότι βρίσκονται σε τόπο έρηµο όπου δεν υπάρχουν ούτε ιερείς ούτε θυσιαστήριο και εκκλησία, ή βρίσκονται στον κόσµο ,εµποδίζονται όµως από τους πνευµατικούς όχι για κανένα τους σφάλµα, αλλά για την διεστραµµένη και πονηρή συνήθεια που επικρατεί, αυτοί λέγω, επειδή επιθυµούν και θέλουν να δεχθούν µυστηριακά τον Χριστό µέσα τους, αλλά για όσα λέχθηκαν και για άλλους λόγους δεν µπορούν, ας δέχονται το Χριστό µέσα τους νοερά και πνευµατικά, όπως λέγει ο Νικόλαος ο Καβάσιλας στην ερµηνεία της Λειτουργίας (κεφ. µβ΄)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. α/ Ιερέας που χειροτονήθηκε από «ψευδοεπίσκοπο» μετά το 2016 και στη συνέχεια αποτειχίστηκε, έχει κανονική ιερωσύνη;
      ΑΠΑΝΤΗΣΗ.
      Ο 15ος Ιερός Κανόνας της ΑΒ΄ Συνόδου ορίζει ότι ο επίσκοπος που κηρύσσει δημοσία αίρεση είναι «ψευδεπίσκοπος και ψευδοδιδάσκαλος». Ωστόσο, ο Κανόνας δεν αφαιρεί αυτόματα το μυστήριο της ιερωσύνης (ενυπόστατο της ιερωσύνης) προτού υπάρξει τελεσίδικη συνοδική καθαίρεση από ζών συνοδικό όργανο.
      Εφόσον ο επίσκοπος δεν έχει ακόμη καθαιρεθεί δικαστικά από Σύνοδο, η χειροτονία που τελεί παραμένει υποστατή και έγκυρη. Συνεπώς, ο χειροτονηθείς ιερέας έλαβε πραγματική ιερωσύνη.
      Τι σημαίνει «Κανονικό» (ή «Αδιάβλητο / Νόμιμο»);
      Πλήρης Συμφωνία με τους Ιερούς Κανόνες και την Αλήθεια: «Κανονική» είναι η ιεροπραξία που τελείται στην Ακρίβεια της Ορθοδόξου Πίστεως, χωρίς κανονική παραβίαση, εκτροπή ή πνευματικό μολυσμό.
      Όταν ένας λειτουργός μνημονεύει αιρετίζοντα επίσκοπο, η πράξη του είναι μεν έγκυρη/υποστατή (λόγω μη καθαιρέσεως ακόμη) , αλλά ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΗ
      Το Μυστήριο υφίσταται **μίανση (μίασμα), παύει να ενεργεί προς αγιασμό και μεταβάλλεται σε «κρίμα και κατάκριμα» για όσους συμμετέχουν σε αυτό «εν γνώσει» της κακοδοξίας.
      Η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (διά του Αγίου Ταρασίου) και ο Μέγας Βασίλειος προειδοποιούν ότι όποιος προσέρχεται «εν γνώσει» να λάβει χειροτονία από αιρετίζοντα ή συμμολυσμένο επίσκοπο, καθίσταται οργανικά συνένοχος στην κακοδοξία και υπόδικος προς καθαίρεση.
      Όταν ένας ιερέας χειροτονημένος μετά το 2016 μετανοήσει ειλικρινώς και αποτειχιστεί (διακόπτοντας τη μνημόνευση του αιρετίζοντος επισκόπου), η Εκκλησία —ακολουθώντας τους όρους της Ζ΄ και της Θ΄ Οικουμενικής Συνόδου— τον προσδέχεται κατ' οικονομίαν «εἰς ἱερωσύνην». Η επίσημη και θεσμική αποκατάσταση των κληρικών που είχαν εμπλακεί ή χειροτονηθεί από ακατάκριτους αιρετικούς δεν είναι έργο ενός μεμονωμένου επισκόπου, αλλά αρμοδιότητα συγκροτημένης Ορθοδόξου Συνόδου.
      Οι κληρικοί αυτοί θα υποβάλουν έγγραφο «λίβελλο μετανοίας» και Ορθόδοξη Ομολογία Πίστεως. Η Σύνοδος θα εκδώσει τη θεσμική απόφαση αποκαταστάσεως («καθίσαι εἰς τοὺς βαθμοὺς καὶ τὰς καθέδρας αὐτῶν»), παρέχοντας τη συνοδική επικύρωση για τη συνέχιση της λειτουργικής τους διακονίας.

      ________________________________________
      β/ Αγιορείτης αποτειχισμένος ιερομόναχος μνημονεύει στις συνάξεις «υπέρ του Αρχιεπισκόπου ημών» χωρίς όνομα. Είναι σωστό;
      ΑΠΑΝΤΗΣΗ. Στην ορθόδοξη και αγιορειτική παράδοση (όπως διαμορφώθηκε από τον Όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη), ο αποτειχισμένος ιερέας διακόπτει ονομαστικά το μνημόσυνο του επιχώριου αιρετίζοντος επισκόπου. Στη θέση του ονόματος, η κανονική και πατερική πράξη ορίζει τη μνημόνευση **«πάσης επισκοπής Ορθοδόξων». Με τον τρόπο αυτό ο λειτουργός διαδηλώνει την οργανική του ενότητα με ολόκληρο το υγιαίνον σώμα της Παγκόσμιας Ορθοδοξίας και την Αόρατη Κεφαλή της Εκκλησίας, τον Χριστό.
      Η αόριστη αναφορά «υπέρ του Αρχιεπισκόπου ημών» δημιουργεί εκκλησιολογική σύγχυση. Εάν υπονοεί τον επιχώριο ακατάκριτο επίσκοπο συγκαλυμμένα, συνιστά έμμεση μνημόνευση. Εάν υπονοεί γενικά το επισκοπικό αξίωμα, ο σωστός πατερικός τύπος είναι αποκλειστικά το **«πάσης επισκοπής Ορθοδόξων».

      Διαγραφή
    2. γ/ Ποιος ελέγχει τον αποτειχισμένο ιερέα για τον πνευματικό του και για το ποίμνιο που δέχεται;
      ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ο αποτειχισμένος ιερέας δεν καθίσταται αυτόνομη «σύνοδος» ούτε ανεξέλεγκτος. Οφείλει να έχει ορθόδοξο πνευματικό πατέρα (επίσης αποτειχισμένο ή διακρατούντα την ακρίβεια της Πίστεως). Στους καιρούς της αποστασίας και της διώξεως, επιτρέπεται ποιμαντική οικονομία ως προς την επιλογή πνευματικού (π.χ. προσφυγή σε αγιορείτη γέροντα ή ιερέα άλλης περιοχής). Ο ιερέας φέρει τεράστια σωτηριολογική ευθύνη ενώπιον του Θεού για το ποίμνιο που προσέρχεται στις συνάξεις.
      Όπως προειδοποιεί ο Όσιος Σωφρόνιος Ιεροσολύμων, οι ιερείς που δέχονται πιστούς χωρίς πνευματική θεραπεία και κατήχηση, παραχαράσσοντας τους θείους κανόνες από ανθρωπαρέσκεια, θα δώσουν λόγο για το «αίμα των εξαγγελλόντων». Ο ιερέας δεν επιτρέπεται να μεταδίδει τα Άχραντα Μυστήρια σε πιστούς που προσέρχονται «εν γνώσει» από οικουμενιστικούς ναούς χωρίς να έχουν διακόψει την κοινωνία με την αίρεση.
      ________________________________________
      δ/ Υπάρχει πνευματικό ρίσκο στην αποτείχιση και στη χωρίς έλεγχο κοινωνία με αποτειχισμένο ιερέα;
      ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η Ορθόδοξη Εκκλησιολογία διδάσκει ότι υπάρχουν δύο επικίνδυνες εκτροπές. Η «εν γνώσει» συμμετοχή στις συνάξεις των οικουμενιστών επιφέρει πνευματικό συμμολυσμό, αμβλύνει το φρόνημα και στερεί την ασφάλεια της σωτηρίας.
      Η τυφλή καταφυγή σε οποιονδήποτε αυτοαποκαλούμενο αποτειχισμένο ιερέα χωρίς εξέταση του φρονήματος, της κανονικότητας της ιερωσύνης του και της πατερικής του διακρίσεως. Η πίεση του «πού θα εξομολογηθώ και πού θα κοινωνήσω» δεν δικαιολογεί την παντελή έλλειψη κριτηρίων. Ο πιστός οφείλει να εξετάζει αν ο αποτειχισμένος ιερέας τηρεί την πατερική ακρίβεια .
      ________________________________________
      ε/ Είναι η λύση στα έσχατα χρόνια οι κατ' οίκον «κατακόμβες»;
      Σε περιόδους γενικευμένης αποστασίας και κρατικής ή θεσμικής επιβολής της αιρέσεως, οι Άγιοι Πατέρες (Μέγας Βασίλειος, Όσιος Θεόδωρος Στουδίτης, Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος) υπέδειξαν ως καταφύγιο τις κατ' οίκον συνάξεις και τις υπαίθριες λατρείες.
      Ο Μέγας Βασίλειος εμψύχωνε τους πιστούς που εκδιώχθηκαν από τους ναούς, θυμίζοντάς τους ότι ο Άγγελος έφορος της Εκκλησίας εξήλθε μαζί τους στην ύπαιθρο.
      Ο Όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (Επιστολή 632) έδωσε οδηγίες για τέλεση της Θείας Λειτουργίας σε ιδιωτικούς ευκτήριους οίκους «τεθέντος θυσιαστηρίου» (με Άγιο Αντιμίνσιο), υπό την προϋπόθεση ότι οι συμμετέχοντες είναι ορθόδοξοι και φυλάσσονται από την κοινωνία με την αίρεση.
      Οι κατ' οίκον «κατακόμβες», όταν υπηρετούνται από κανονικό, ορθά αποτειχισμένο ιερέα με πατερικό φρόνημα, αποτελούν την αδιάβλητη αγιαστική καταφυγή του ορθοδόξου πληρώματος στους καιρούς της μεγάλης δοκιμασίας.

      Διαγραφή

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου