Σελίδες

▼

Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος περί Σταυρού και Εσταυρωμένου

 



 Η  διδασκαλία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου για τον Σταυρό και τη λειτουργική του θέση διαρθρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Η Θεολογική Μεταμόρφωση και η Τιμή του Σταυρού

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος υπογραμμίζει τη συγκλονιστική μεταβολή της σημασίας του Σταυρού δια της θυσίας του Χριστού. Ενώ προηγουμένως αποτελούσε σύμβολο κατάρας και εκτελέσεως, μεταβλήθηκε σε αντικείμενο πόθου, νίκης και βασιλικού καλλωπισμού, τιμιότερου από ολόκληρο τον κόσμο. Παράλληλα, ο Ιερός Πατέρας περιγράφει την ευρεία χρήση του σημείου του Σταυρού στην καθημερινή ιδιωτική και δημόσια ζωή των πιστών, οι οποίοι το χάρασσαν στα μέτωπά τους, στις οικίες, στα ενδύματα, στις καθημερινές τους τράπεζες, ακόμα και στα διαδήματα των βασιλέων1.

2. Η Λειτουργική Παρουσία «εν τη ιερά τραπέζῃ»

Στο  παρακάτω  χωρίο του Χρυσοστόμου περιγράφεται η δεσπόζουσα παρουσία του τύπου και του σημείου του Σταυρού στη Θεία Λατρεία:

«Οὗτος ἐν τῇ ἱερᾷ τραπέζῃ, οὗτος ἐν ταῖς τῶν ἱερέων χειροτονίαις, οὗτος πάλιν μετὰ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τὸν μυστικὸν δεῖπνον διαλάμπει…»(«Λόγον εις τον Σταυρόν και εις τον ληστήν». Patrologia Graeca (PG 48, 825θ΄ / PG 49, 403)

Όπως επισημαίνεται, η αναφορά αυτή του Χρυσοστόμου αφορά τη λειτουργική παρουσία του σημείου και τύπου του Σταυρού πάνω στην Αγία Τράπεζα (καθώς και στον Σταυρό ευλογίας ή τον Σταυρό στην κορυφή του κιβωρίου).

Δεν αναφέρεται σε μόνιμη τοποθέτηση τρισδιάστατου ξύλινου «Εσταυρωμένου της Μ. Παρασκευής» πίσω από την Αγία Τράπεζα34.

3. Η Χρονολογική Τάξη της Σωτηρίας στην Ευχή της Αναφοράς

Στη Θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, η ευχή της Αγίας Αναφοράς συμπυκνώνει τη γραμμική και ιστορική πορεία των γεγονότων της Θείας Οικονομίας:

«Μεμνημένοι τοίνυν τῆς σωτηρίου ταύτης ἐντολῆς καὶ πάντων τῶν ὑπὲρ ἡμῶν γεγενημένων, τοῦ σταυροῦ, τοῦ τάφου, τῆς τριημέρου ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανοὺς ἀναβάσεως, τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, τῆς δευτέρας καὶ ἐνδόξου πάλιν παρουσίας…»

Βάσει αυτής της χρυσοστομικής ευχής, τονίζεται ότι στη Θεία Ευχαριστία υπάρχει αυστηρή διαδοχή (Σταύρωση -Τάφος- Ανάσταση - Βασιλεία). Για το λόγο αυτό, η παράδοση ορίζει τον έναν μόνιμο αγιογραφημένο Εσταυρωμένο στο Τέμπλο (πριν από την Αγία Τράπεζα), ώστε να τηρείται η χρυσοστομική σειρά και να μην καθηλώνεται η λατρεία εσαεί στο Πάθος μέσα στον εσχατολογικό χώρο της κόγχης.

π.Δ.Α

2 σχόλια:

  1. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι σύγχρονοι άγιοι (όπως ο Άγιος Παΐσιος ή ο Άγιος Νεκτάριος) προσεύχονταν μπροστά στον Εσταυρωμένο πίσω από την Αγία Τράπεζα. Οι άγιοι κινούνταν με πνεύμα αγάπης, διάκρισης και ευσέβειας εντός της δεδομένης κατάστασης που βρήκαν στους ναούς, χωρίς να κάνουν «λειτουργική αρχαιολογία».
    Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι η προσωπική ευσέβεια ενός αγίου και άλλο η ορθή λειτουργική τάξη. Το γεγονός ότι μια πρακτική έγινε συνήθεια για μερικές γενιές δεν την καθιστά «απαραβίαστο δόγμα» της Εκκλησίας, ούτε σημαίνει ότι η επαναφορά της αρχαιότερης τάξης (με τον Σταυρό στη θέση του στο τέμπλο) συνιστά «αίρεση» ή «πόλεμο κατά του Σταυρού».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αγαπητή ΟΜΟΛΟΓΙΑ, ο π. Δημήτριος με τις ξεκάθαρες θέσεις σχετικά με τη θέση του σταυρού (όχι του εσταυρωμένου = ομοίωμα = είδωλο) στο ιερό τάραξε τα ύδατα και "χάλασε την πιάτσα" όσων έχουν αναγάγει το θέμα σε δόγμα και μάλιστα κάποιοι από αυτούς θεωρούν τους εαυτούς τους και αποτειχισμένους. Οι Περιστεριώτες και όχι μόνο δεν είναι εγκεκριμένοι λειτουργειολόγοι. Μπορεί ο Περιστερίου να είναι μέγας οικουμενιστής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτόματα έχει σε όλα άδικο. Ας μάθουν όλοι, πρώτα, να ξεχωρίζουν τον ΣΤΑΥΡΟ από το ομοίωμα του ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ και μετά να ασχοληθούν με τα των λειτουργειολόγων θέματα. Ας θυμηθούν τη δεύτερη εντολή από τον Δεκάλογο της Π.Δ.: «Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς∙ οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς, οὐδὲ μὴ λατρεύσεις αὐτοῖς».
    Το γεγονός ότι μνημονεύουν τον Περιστερίου ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΕΝΟΧΛΕΙ. Τους ενοχλεί όμως η θέση του Εσταυρωμένου. Δηλαδή, αν τοποθετηθεί ο Εσταυρωμένος, όπου εκείνοι επιθυμούν, ο Περιστερίου θα παύσει να είναι οικουμενιστής; Για γέλια και για κλάματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή